Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 GENETİK A. HÜCRE YAPI VE CANLI OLAYLARININ YÖNETİMİ NASIL SAĞLANIR?

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 GENETİK A. HÜCRE YAPI VE CANLI OLAYLARININ YÖNETİMİ NASIL SAĞLANIR?"— Sunum transkripti:

1 1 GENETİK A. HÜCRE YAPI VE CANLI OLAYLARININ YÖNETİMİ NASIL SAĞLANIR?

2 2 1.DNA DENİLEN HÜCRELERDEKİ ÖZEL MOLÖKÜL NE İŞE YARAR ► DNA Hücredeki canlı olaylarını yönetir.Bunu protein sentezini yönlendirerek yapar. ► Bir başka görevi kalıtım ve çoğalmayı gerçekleştirmektir ► Kendini eşleyerek genetik bilgiyi hücreden hücreye aktarır

3 3 a. DNA MOLÖKÜLÜNÜN YAPISI NASILDIR ► Kromozonlar üzerinde yer alan çift iplikten oluşan DNA’lar canlıya ait has özelliklerini nesilden nesile aktarır. ► Çift iplikten oluşan DNA’nın yapısı, birbirine sarmal olarak kıvrılmış bir ip merdivene benzer. ► DNA organik bazdan deoksiriboz şekeri ve fosfat gurubundan oluşur. DNA ‘nın yapısını meydana getiren nükleotitler; organik bazlardan biri ile şeker ve fosfatın birleşmesiyle oluşur. ► DNA’nın iki ipliği zayıf hidrojen bağlarıyla birbirine bağlanır. ► Bağlanma sırasında adenin (A) tipinin (T) ile; guanin (G) de (C) ile eşlenir ( A = T,G = C ) ( A = T,G = C )

4 4 b.DNA’NIN ÖZELLİKLERİNDEN BİRİSİDE KENDİNİ EŞLEMSİDİR ► Çekirdekte ve esasta nükleit asit oaln DNA hüçre bölünmesi sırasında kendini eşitler. ► DNA’nın kendini eşlemesi şöyle olur.  DNA’nın sarmal yapısı bir ucunda açılırken, açılan ipliklerin karşısına uygun nükleotitler bağlanır  Sarmal yapının çözülmesi ve nükleotitlerin bağlanması, DNA bütünüyle eşleninceye kadar devam eder.  Sonuçta aynı genetik bilgide iki DNA oluşur. hücre bölünmeleri sırasında yavru hücrelere geçen bu DNA molekülleri, ana hücrelerin özelliklerini yeni hücrelere aktarmış olur.  DNA molekülleri eşlenirken ana iki zincir korunur. Bu iki zincirin karşısına gelecek yeni zincirler, ortamsaki nükleotitlerden sentezlenir.

5 5 2. HÜCREDE DİĞER YÖNETİCİ MOLEKÜL RNA ► RNA Tek iplikten oluşmuştur. Hem Sitoplazmada hem de çekirdekte bulunur. RNA’nın yapısında organik baz, Ripoz şekeri ve fosfat grubun bulunur. ► Üç çeşit RNA vardır. Bunlar m(RNA),+(RNA) ve r(RNA) olarak bilinir. ► Bütün RNA ların ortak görevi protein sentezini gerçekleştirmektir. RNA’nın yapısında bulunan organik bazlar; adenin (A)guanin (G), sitozin (C) ve urasil (U) dir.

6 6 DNA İLE RNA ARASINDAKİ AYRILIKLAR ► DNA  Çift iplikten oluşur.  Çekirdekte, kromozonlarda bulunur.  Kendin eşleyebilir  Canlıya özgü kalıtım bilgileri taşır.  Bünyesinde deoksiriboz şekeri vardır.  Organik bazlardan “urasil” yoktur.

7 7 ► RNA  Tek iplikten oluşur  Çekirdekte ve sitoplazmada bulunur  Kendin eşleyemez, DNA’dan sentezlenir.  Protein sentezini gerçekleştirir.  Yapısında ripoz şekeri vardır.  Organik bazlardan “timin” yoktur.

8 8 B. DÜNYADA BENZERSİZ OLDUĞUNU BİLİYOR MUSUNUZ?

9 9 1. SENİ SEN YAPAN DNA MOLEKÜLÜ ► DNA zincirindeki nükleotitlerin sıralanışı canlıda farklıdır. Bu farklı dizilişten dolayı deyişik genler ve değişik kromozonlar oluşturur ► a. DNA-GEN-KROMOZOM  Kromozomlar üzerinde buluna genler, en küçük katılım birimleri olup DNA’lardan oluşur. Hücre ile ilgili bilgiler DNA’ da kodlanmıştır.  Kromozonların sayısı her tür için sahiptir. Canlıların büyümesi, gelişmesi kromozomlardaki genlerin durumuna bağlıdır.  Kromozomların yapısına bakıldığında protein bir kılıf ve bu kılıf içindeki bir çift kromotitten oluştuğu görülür.  Kromozomlardaki birinci boğum olan sentromer, kromozomların bölünme anında iğ ipliklerine tutmasına yardımcı olur. Kromozomların kimyasal yapılarına bakıldığında DNA, RNA ve proteinlerden oluştuğu görülür.

10 10 b. KALITIM-KALITSAL ÖZELİKLERİMİ NASIL KAZANDIM ► Her canlı kendini türüne has unsurları genetik olarak nesilden nesile taşır. ► Aktarma işlemleri genler tarafından yapılır kromozomlardaki genler mayoz bölünmeyle gametlere geçer. ► Farklı gametlerin birleşmesiyle zigot oluşur. Anne ve babaya ait has özellikler zigota geçer. ► Ziggotun gelişmesiyle yeni bir canlı oluşurken genetik unsurlar da yavruya geçmiş olur. Genetik özellikler kişiden kişiye farklılık gösterir (saç rengi, göz rengi…) ► Canlılardaki genetik özellikleri taşıyan genlerin toplamı o canlının genetiğini meydana getirir. ► Canlılardaki kalıtsal özelliklerini taşıyan genlerin toplamı o canlının genotipini oluşturur. ► Kalıtsal özellikler kalıtım yoluyla geçer.

11 11 c. MENDEL’İN KALITIMA KAZANDIRDIĞI BİLGİLER ► Kalıtsal karekterlerin oğul döllere nasıl geçtiğini inceleyen bilime kalıtım (GENETİK) adı verilir. ► Kalıtsal karekterlerin oğul döllere nasıl geçtiğini ilk araştıran bilim adamı GREGOR MENDEL’ dir. ► Mendel, bezelyeler üzerinde yaptığı çalışmalar sonucunda genetik özellikleri döllere nasıl geçtiğini matematiksel olarak ispatlamıştır. ► Mendel, bezelyeler üzerinde yaptığı araştırmalarda başarılı olmuştur.

12 12 Mendel’ in Çalışmarında bezelyeleri kullanılmasının faydaları şunlardır.  Belzelyerin çok sayıda çeşidinin bulunması,  Bezelyerin çok çabuk üremesi  Kolay yetişitirilebilmesi  Bezelyenin çiçek yapısının kendi kendini dölleyebilmesi

13 13 ► İki farklı çeşitteki dölün çaprazlamasında meydan gelen oğul dölde (F 1 ) görülen karaktere, dominant (baskın) karakterler adı verilir. ► F 1 de etkili olmayan karakterlere ise resesif (çekinik) karakterler adı verilir. ► Arı döl canlılarda daima aynı karakterin oluştuğunu gösterir. ► Çaprazlama ata dölden farlı karakterde birey açığa çıkarsa, ters yönde etkili olan bu döllere, melez döl adı verilir. ► Bir karakterin açığa çıkmasında etkili olan bir gen çift aynı olursa arı döl, farklı olursa melez döl olur. ► Canlılarda bir karakter genin açığa çıkmasına yardımcı olan gen çiftine, alel gen denir.

14 14 ç. Akraba evliliği neden sakıncalı? ► Aynı kalıtsal hastalık geni taşıyan bir erkekle kadının evlenmesi sonucu hastalık ortaya çıkar. ► Teyze, hala, amca, dayı çocuklarının evlenmesinde bu hastalığın ortaya çıkması olasılığı artar. ► Orak hücreli kansızlık, albinoluk, altı parmaklılık, yarık dudak vb. hastalıkları.

15 15 d. Kalıtım insanda cinsiyeti de belirler ► Diğer karakterler gibi bebeğin cinsiyeti de kromozomlar üzerindeki geneler tarafından belirlenir. ► Cinsiyet kromozomları annede aynıdır. Babadan gelen farklıdır ve cinsiyeti bu belirler.

16 16 e. Çevre etkenlerinin kalıtımdaki rollerine örnekler ► Canlılarda kalıtsal özellikler çevre koşullarının etkisiyle ve beslenme şekline bağlı olarak değişebilir. ► Yeterli ve dengeli beslenme ile boy uzunlukları 10 cm kadar artar. ► Bu olaya modifikasyon denir. ► Tavşanların tüylerinin sıcaklığa bağlı olarak renkleri değiştiği görülmüştür.

17 17 f. Canlıların çeşitliliği(türler) ► Dünyada 10 milyon tür canlı olduğu sanılıyor. ► Ortak bir atadan gelen, yapı ve görev bakımından benzer özelliklere sahip, üreme bakımından ise verimli döller oluşturan bireyler topluluğuna tür adı verilir. ► Aynı tür arasında da farklılıklar olabilir.

18 18 g. Canlı çeşitlerinin farklılık, benzerlik, ve değişmelerine örnekler ► Sıcaklık, radyasyon, güneş ışığı gibi birçok özellik genlerde değişikliğe neden olur. ► Bu olaya mutasyon denir. ► Tarım ilaçları ile meyve sineğinin kanatlarının kaybolması. ► Bazı hastalıklara karşı daha dirençli ve lezzetli patatesler üretilmesi. ► Büyük çilekler yetiştirilmesi.

19 19 h. Milyonlarca yıldan bugüne türlerde değişmeler oldu mu? ► Canlılarda değişmenin en güzel kanıtı fosillerdir. ► Lamarck’a göre zürafalar devamlı ağaçlara uzandıkları için boyları uzamıştır. ► Canlılar gerektiğinden fazla üreyerek türlerinin devamını sağlamıştır. ► Kutuplarda yaşayan tilkiler ile çölde yaşayan tilki arasında farklılıklar oluşmuş.

20 20 I. Kalıtımla ilgili yeni bilgilerin 21. yüzyılda açtığı ufuk ► DNA keşfi ile birlikte hastalıklı genler çıkarılabilmektedir. ► Daha verimli hayvan ve bitkiler üretilmek için devamlı çalışmalar yapılmakta. ► Gen teknoloji ile biyogaz, yapay yem, antibiyotik, biyolojik arıtma, ekmek üretimi alanlarında çalışmalar yapılmaktadır. ► Hastalıksız bir dünya hedef edilmektedir.

21 21 i. Genetik alandaki gelişmeler ► DNA yapısının çözülmesi ile çevreye ve hastalıklara daha dayanıklı bitki ve hayvanlar üretilmeye başlandı. ► Bitkilere böcek ilacı konuldu ama insan sağlığına zararlı olduğu anlaşıldı. ► İnsanların, bitki ve hayvanlardan üretim yoluyla kendileri için daha yararlı genetik soyları yetiştirmişlerdir.

22 22 ► Daha fazla süt üretmek için ineklerin genlerinde değişiklikler yapılmıştır. ► Melezleştirme yoluyla farklı iki tür birleştirilmiştir. Mısırlar da yapıldığı gibi. ► Genetik kopyalama yoluyla koyun kopyalanmıştır.

23 23 j. Biyoteknoloji uygulamalarının sağladığı yararlar ► Üretilen özel insülin sayesinde ilaçların yan etkileri engellenmiştir. ► Bebeklerde yapılan incelemeler ile kalıtsal hastalıklar daha önceden anlaşılmakta. ► Nesli tükenmiş canlıların tekrar üretilmesi yolunda çalışmalar yapılmaktadır. ► Suçluların DNA yoluyla kimliklerinin belirlenmesinde yararlanılmaktadır.

24 24 HAZIRLAYANLAR ► Ersen KALASLIOĞLU ► Ayşe Fatma ELBEYİ


"1 GENETİK A. HÜCRE YAPI VE CANLI OLAYLARININ YÖNETİMİ NASIL SAĞLANIR?" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları