Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Yrd. Doç. Dr. Erkan AVCI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Yrd. Doç. Dr. Erkan AVCI."— Sunum transkripti:

1 Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Yrd. Doç. Dr. Erkan AVCI

2 Konunun Genel Amacı: Katılımcıların, ekranlı araçlarla yapılan çalışmalarda oluşabilecek riskler ve bunlara karşı alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini öğrenmelerine yardımcı olmaktır.

3 Eğitimin Hedefi Ekranlı araçlarla yapılan çalışmalardan kaynaklanan iş sağlığı ve güvenliği risklerini değerlendirir. Ekranlı araçlarla yapılan çalışmalardan kaynaklanabilecek riske göre alınabilecek iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini belirler.

4 Eğitimin İçeriği 1- Ekranlı Araç Kullanımı 2- İlgili Mevzuat

5 Ekranlı Araç Kullanımı Avrupa birliği direktifleri ve ülkemizdeki İSG mevzuatı hazırlayıcıları da ekranlı araçlarla yapılan çalışmalarla ilgili yönetmelik hazırlayarak 23/12/2003 tarihinde yürürlüğe sokmuşlardır.

6 Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik Madde 1 — Bu Yönetmeliğin amacı, ekranlı araçlarla çalışmalarda alınacak asgari sağlık ve güvenlik önlemlerini belirlemektir. Madde 2 — Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren ve ekranlı araçlarla çalışmaların yapıldığı tüm işyerlerini kapsar. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

7 Ancak, bu Yönetmelik hükümleri: a) Hareketli makine ve araçların kumanda kabinleri ve sürücü mahallinde, b) Taşıma araçlarındaki bilgisayar sistemlerinde, c) Toplumun kullanımına açık bilgisayar sistemlerinde, d) İşyerinde, kullanımı sürekli olmayan taşınabilir sistemlerde, e) Hesap makineleri, yazar kasa ve benzeri, data veya ölçüm sonuçlarını gösteren küçük ekranlı cihazlarda, f) Ekranlı daktilolarda, uygulanmaz.

8 Tanımlar Madde 3 — Bu Yönetmelik, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 78 inci maddesi uyarınca hazırlanmıştır. Madde 4 — Bu Yönetmelikte geçen; a) Ekranlı araç: Uygulanan işlemin içeriğine bakılmaksızın ekranında harf, rakam, şekil, grafik ve resim gösteren her türlü aracı, b) Operatör: Ekranlı aracı kullanan kişiyi,

9 c) Zorlayıcı Travmalar: Göz yorgunluğu, kas gücünün aşırı kullanımı, uygun olmayan duruş biçimi, uzun süre ekranlı araç karşısında ara vermeden çalışma, aşırı iş yükü duygusu, zihinsel yorgunluk ve stres, gürültü, ısı, nem ve aydınlatmanın neden olduğu olumsuzluklarının tümünü,

10 d) Çalışma merkezi: Operatörün oturduğu sandalye, ekranlı aracın konulduğu masa, bilgi kayıt ünitesi, monitör, klavye, yazıcı, telefon, faks, modem ve benzeri aksesuar ve ekranlı araçla ilgili tüm donanımların tamamının veya bir kısmının bulunduğu çalışma yerini, ifade eder.

11 Ekranlı Araç Kullanımı Endüstride ve sanayide her geçen gün yaygınlaşan ekranlı araçlarla çalışanlarda zaman zaman göz ve kas sistemi rahatsızlıkları görülmektedir. İşletmelerde görevli iş sağlığı ve güvenliği yöneticileri hazırladıkları risk analizlerinde ekranlı araçlardan kaynaklanan riskleri de ele aldıkları görülmektedir.

12 Giriş: Günümüzde iş yerlerinde bilgisayar kullanımının hızla artması çalışanlarda bilgisayar kullanımına bağlı gelişen mesleki kas iskelet hastalıkları (MKİH) sorununu beraberinde getirdi.

13 Kaslar, tendonlar, diskler ve diğer yumuşak dokuları tutarak kalıcı ağrı, rahatsızlık ve özürlülük ile seyreden MKİH, işe bağlı sakatlığın en önde gelen nedenlerindendir. Endüstrileşmiş ülkelerde, MKİH, mesleki hastalıklarının %50’sinden fazlasını oluşturmaktadır.

14

15 Bilgisayar kullananlarda klavye kullanma, veri girme, “mouse” tıklatma gibi tekrarlamalı hareketler, statik pozisyonda duruş, vücudun yanlış pozisyonlarda kullanımı ve iş yerinin yetersiz ergonomik koşullarına bağlı gelişen ve sakat bırakabilen MKİH ayrı önem kazandı.

16 Önceki yıllarda MKİH sadece endüstri çalışanlarının sorunu olarak kabul edilirken, son yıllarda ofis çalışanları ve bilgisayar kullananların da bu hastalıklar için yüksek risk altında olduğu gösterildi.

17 Ülkemizde ise bilgisayar kullananlarda MKİH’nın sıklığı, risk etkenleri, iş günü kaybı, maliyeti, korunma eğitimi ve ergonomik girişimlerin etkinliği konusunda çalışmalar çok az sayıdadır.

18 BİLGİSAYAR KULLANIMI Dünya Sağlık Örgütü ve ABD Çalışma Bakanlığı, yoğun bilgisayar kullanımının MKİH’ya neden olduğunu ve bu hastalıkların sıklığının ve maliyetinin dramatik olarak arttığını bildirmektedir

19 Sıklık Mesleki Üst Ekstremite Kas İskelet Hastalıklarının sıklığı (MÜEKİH) son yıllarda dramatik bir artış göstermektedir. Finlandiya’da, bilgisayar kullananlarda boyun ağrısı prevalansı %34 olarak tespit edilmiştir.

20 ABD’de yapılan bir çalışmada da boyun ve omuz gibi kas iskelet yakınma insidansı (yeni olgu) yılda 100 kişide 58 olarak bulunmuştur ve bilgisayar kullananlarda boyun ve omuzda kas iskelet yakınma prevalansı (tüm olgu) %10– 62 olarak saptanmıştır.

21 RİSK ETKENLERİ MKİH risk etkenleri işle ilgili ve kişisel olarak ikiye ayrılmaktadır İş İle İlgili Risk Etkenleri Kişisel Risk Etkenleri:

22 Fiziksel risk etkenleri: Tekrarlamalı, zorlamalı ve aşırı güç harcamalı hareketler, statik vücut pozisyonları, kötü postür, vücudun ve kolların yanlış vücut mekanikleriyle kullanımı, alışılmamış iş aktiviteleri, lokalize temasa bağlı streslerdir. İş İle İlgili Risk Etkenleri

23 Ergonomik risk etkenleri: İş istasyonunda, oturma yerinin, masanın, ekranın, klavyenin ve “mouse”un yüksekliğinin ve kullanımının çalışana uygun olmaması, aydınlatma ve sıcaklığın yetersiz olması gibi etkenlerdir.

24 Psikososyal risk etkenleri: İş memnuniyetsizliği, iş monotonluğu, yetersiz denetçi ve iş arkadaşı desteği, ağır iş yükü, sorumluluğu ve baskısı altında çalışma, yetersiz iş organizasyonu gibi etkenlerdir.

25 MKİH oluşumunda cinsiyet, yaş, kondisyon ve sigara içimi gibi kişisel etkenlerdir. Kişisel Risk Etkenleri:

26 Ekranlı Araçlarla Çalışma Yönetmeliği çalışanın sağlığını ve güvenliğini korumak için mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil, her türlü önlemi alma, korunma ve ergonomi eğitimi uygulama konusunda işverene yükümlülükler getirmektedir. KORUNMA VE ERGONOMİ

27 Son yıllarda yapılan çalışmalarda kapsamlı korunma eğitimi programlarının ve girişimlerinin iş memnuniyetini, yaşam kalitesini, çalışanın konforunu, yaralanma ve stres üzerindeki kontrolünü iyileştirmede, üretkenlik ve verimliliğini artırmada etkinliği kanıtlanmıştır.

28 Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Ekranlı araçlarla çalışmanın görme kusuruna yol açmadığı, sadece var olan tespit edilmemiş görme kusurunu su yüzüne çıkardığı bilinmektedir.

29 Göz ile ilgili yaşanabilecek problem, her anlamda ergonomik koşulların sağlanmadığı durumlarda ortaya çıkan Computer vision syndrome yani kuru göz adıyla bilinen hastalıktır. Belirtileri arasında, gözde kuruma hissi, ağrı, yanma, kızarma, kumlanma, görme bulanıklığı, baş ağrısı ve boyun ağrısı sayılabilir.

30 Bahsi geçen ergonomik koşullar şöyle sıralanabilir: 1 – Standartlara ve daha önemlisi, çalışana uygun çalışma masası ve sandalye kullanımı 2 – En az 17 " boyutunda monitör ( LCD için 15 " ) 3 – Refleksiyon sınıflamasına göre 1.ci sınıf monitor kullanımı 4 – Monitör üst kenarı göz hizasında ( bifokal gözlük kullananlarda biraz daha aşağıda

31 5 – Göz ekran mesafesi monitör boyutlarına göre cm 6 – Ekranda pozitif görüntü ile çalışma ( açık renk zemin üzerine koyu renk yazı karakteri ) 7 – Ekranda standartlara uygun karakter büyüklüğü 8 - Optimal nem oranına sahip çalışma ortamı

32 9 – Standartlara uygun aydınlatma koşulları ve yansımaları önleyecek yerleşim 10 – 45 dakika ile 1 saatlik dilimlerde kısa süreli ara dinlenmeleri 11 – Gözleri dinlendirecek egzersizlerin uygulanması

33 İKİNCİ BÖLÜM Çalışma Merkezleri Madde 5 — İşveren, çalışma merkezlerinde, ekranlı araçların kullanımından kaynaklanan zorlayıcı travmalara neden olabilecek riskleri belirleyecek ve bu riskleri ortadan kaldıracak veya en aza indirecek sağlık ve güvenlik önlemlerini alacaktır. İşverenin Yükümlülükleri

34 Madde 6 — Ekranlı araçlarla çalışmalarda, İşveren, işçilere ve temsilcilerine çalışma yerlerinde sağlık ve güvenlik ile ilgili bütün konularda bilgi verecek ve bu eğitimler periyodik olarak tekrarlayacaktır. Çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi

35 Zorlayıcı travmalar ve korunma yolları, Doğru oturuş, Gözlerin korunması, Gözleri en az yoran yazı karakterleri ve renkler, Çalışma sırasında gözleri kısa sürelerle dinlendirme alışkanlığı, Gözlerin, kas ve iskelet sisteminin dinlendirilmesi, Ara dinlenmeleri. Eğitim, özellikle aşağıdaki konuları içerecektir;

36 Bilgisayar kullananlarda MKİH dışında halsizlik, yorgunluk, baş ağrısı, göz zorlanmasına bağlı yakınımlar ve emosyonel sorunlar da görülür.

37 EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA ARANACAK ASGARİ GEREKLER 1. Ekipman a) Genel hususlar Bu tür ekipmanın kullanımı işçiler için risk kaynağı olmayacaktır. b) Monitör Ekranda görünen karakterler kolayca seçilebilecek şekil ve formda, uygun büyüklükte olacak, satır ve karakterler arasında yeterli boşluk bulunacaktır.

38 Ekran görüntüsü stabil olacak, görüntünün titremesi ve benzeri olumsuzluklar bulunmayacaktır. Parlaklık ve karakterler ile arka plan arasındaki kontrast, operatör tarafından kolaylıkla ayarlanabilecektir. Ekran, operatörün ihtiyacına göre kolaylıkla her yöne döndürülerek ayarlanabilir olacaktır. Ekranın ayrı bir kaide veya ayarlanabilir bir masa üzerinde kullanılması mümkün olacaktır. Kullanıcıyı rahatsız edebilecek yansıma ve parlamalar önlenecektir.

39 Doğal duruşun sağlanması için monitörün konum ve yüksekliğinin tasarımı

40 Klavye, operatörün el ve kollarının yorulmaması ve rahatça çalışabilmesi için ekrandan ayrı ve hareketli olacaktır. Klavyenin ön tarafına, operatörün bileklerini dayayabileceği özel destek konulacaktır. Operatörün elleri ve kolları için klavyenin önünde yeterli boşluk olacaktır. c) Klavye

41 Klavyenin rengi mat olacak ve ışığı yansıtmayacaktır. Klavye karakterlerinin yerleri kullanımı kolaylaştıracak şekilde düzenlenmiş olacaktır. Çalışma pozisyonuna göre, tuşlar üzerindeki semboller kolaylıkla seçilebilecek, düzgün ve okunaklı olacaktır.

42 Çalışma masası veya çalışma yüzeyi; ekran, klavye, dokümanlar ve diğer ilgili malzemelerin rahat bir şekilde düzenlenebilmesine olanak sağlayacak şekilde ve yeterli büyüklükte olacak ve yüzeyi ışığı yansıtmayacak nitelikte olacaktır. Operatörün rahatsız edici göz ve baş hareketleri ihtiyacını en aza indirecek şekilde yerleştirilmiş ve ayarlanabilir özellikte doküman tutucu kullanılacaktır. Çalışanın rahat bir pozisyonda olması için yeterli alan olacaktır. d) Çalışma masası veya çalışma yüzeyi

43 Çalışma Yüzeyleri Çalışanların etkin bir şekilde iş görebilmeleri için belirli iş görme düzlemlerinde en uygun şekilde çalışabildikleri boyutların belirlenmesi gerekir.

44 Oturma yerinin yüksekliği ayarlanabilir olacaktır. Sırt dayama yeri öne-arkaya ve yukarı-aşağı ayarlanabilir, sırt desteği bele uygun ve esnek olacaktır. İstendiğinde operatöre uygun bir ayak dayanağı sağlanacaktır. e) Çalışma sandalyesi Sandalye dengeli ve operatörün rahat bir pozisyonda oturabileceği ve kolaylıkla hareket edebileceği şekilde olacaktır.

45 Operatörün oturma şeklini değiştirebilmesi ve rahatça hareket edebilmesi için çalışma merkezi yeterli genişlikte olacak ve uygun şekilde düzenlenecektir. 2. Çalışma ortamı a) Gerekli alan

46 Operatörün gereksinimleri ve yapılan işin türü dikkate alınarak uygun aydınlatma şartları sağlanacak, arka planla ekran arasında uygun kontrast bulunacaktır. Yapay aydınlatma kaynaklarının yeri ve teknik özellikleri ekrandaki ve diğer ekipmanlar üzerindeki parlama ve yansımaları önleyecek şekilde olacaktır. b) Aydınlatma

47 Pencereler, açıklıklar ve benzeri yerler, saydam veya yarı saydam duvarlar ve parlak renkli cisim ve yüzeylerden ekran üzerine direk ışık gelmeyecek ve mümkünse yansımalar önlenecektir. Ekrana gelen gün ışığının kontrol edilebilmesi için yatay ve dikey ayarlanabilir perdeler kullanılacaktır. c) Yansıma ve parlama

48 Çalışma merkezlerinde kullanılan ekipmanların gürültüsü çalışanların dikkatini dağıtmayacak ve karşılıklı konuşmayı engellemeyecek düzeyde olacaktır. d) Gürültü e) Isı Çalışma merkezindeki ekipmanlar çalışanları rahatsız edecek düzeyde ortama ısı vermeyecektir.

49 Çalışma ortamındaki nemin uygun düzeyde olması sağlanacak ve bu düzey korunacaktır. f) Radyasyon Çalışma merkezindeki görünür ışık dışındaki tüm radyasyonların sağlığa zarar vermeyecek düzeylerde olması için gerekli önlemler alınacaktır. g) Nem

50 a) Programlar işe uygun olacaktır. b) Programlar kolay kullanılabilir ve eğer uygunsa operatörün bilgi düzeyine ve deneyimine göre ayarlanabilir olacaktır. Operatörün bilgisi dışında programlara müdahale edilemeyecektir. 3. Bilgisayar programları

51 c) Sistemler çalışanların verimini artıracak ve kolaylık sağlayacak şekilde geri beslemeli olacaktır. d) Sistemler operatöre uygun hız ve formatta bilgi verecek şekilde olacaktır. e) Programlar, özellikle verilerin algılanması ve kullanılması konusunda ergonomi prensiplerine uygun olacaktır.

52 ÇALIŞMA SÜRESİNCE YAPILABİLECEK EGZERSİZLER: Ayakta yapılacak egzersizler Çeneniz geride, başınız dik, kollarınız gövdeye yakın, karın düz olacak şekilde yürümeye çalışınız. Bir duvara karşı durup kollarınızı kaldırabildiğiniz kadar yukarı kaldırın. Bu esnada karnınızı içeri çekerek belinizi düzleştirmeye çalışın.

53 Ellerinizi arkadan bel ortasına getirin. Eğilebildiğiniz kadar arkaya eğilmeye çalışın. Sırtınızı bir duvara yaslayınız, ayaklarınızı 25 cm kadar duvardan uzağa koyunuz. Dizleriniz hafif bükülü durumda iken baş, omuz ve sırtınızı duvarla temas halinde tutunuz. Bu pozisyonda, duvarla temas halinde iken aşağı-yukarı kayın.

54 Ofis Ergonomisi 54

55 Oturarak yapılacak egzersizler Boyun egzersizleri uzun süre oturmaktan kaynaklanan zorlanmaları dengelemek için kullanılabilir. Otururken omuzlarınızı kaldırabildiğiniz kadar kaldırın. Sonra omuzlarınızı öne, aşağıya ve arkaya hareket ettirerek daireler çizin. Bu hareketi ayakta da yapabilirsiniz.

56 Arkalıklı bir sandalyede yada taburede oturun. Kürek kemiklerinizi orta hatta doğru yaklaştırabildiğiniz kadar yaklaştırın. Arkalıklı bir sandalyeye oturun. Sandalyenin kollarından tutarak sırt bölgenizi sandalyenin üst destek noktasına getirerek geriye doğru geriniz.

57 Ofis Ergonomisi

58 Yatarak yapılacak egzersizler Dizleriniz bükülüyken sırt üstü uzanın. Başınız ve omuzlarınızı yere koyun. Bu esnada kalça, uyluk ve gövdenizi kaldırarak köprü kurun. Bu egzersizi daha sonra sağ ve sol bacağınızdan ayrı ayrı destek alarak tekrarlayın. Dizleriniz bükülü iken sırt üstü yatın. Kalçanız çok hafif kalkarken, karnınızı içe çekin ve bel çukurluğunu yere bastırmaya çalışın.

59 Sırt üstü dizleriniz bükülü iken yatın, kürek kemiklerinizin arasına rulo haline getirilmiş büyükçe bir havlu koyun. Omuzlarınızı aynı anda yere doğru yaklaştırmaya çalışın. Yüzüstü uzanın önce sağ sonra sol kolunuzu havaya kaldırmaya çalışın. Aynı hareketi karnınızın altına bir yastık koyarak kollarınız yanda iken tekrar ediniz. Bu hareketi yaparken sağ ve sola doğru gövdenizi esnetin.

60 TEŞEKKÜRLER Yrd. Doç. Dr. Erkan AVCI MSKÜ. Teknoloji Fakültesi, Ağaçişleri End. Müh. Böl.,Tel:


"Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Yrd. Doç. Dr. Erkan AVCI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları