HİDROGRAFİ VE OŞİNOGRAFİ (DERS) 4. HAFTA Prof. Dr. Hüseyin TUR

Slides:



Advertisements
Benzer bir sunumlar
TOPRAĞIN HİKAYESİ HORİZON: Toprağı meydana getiren katmanlara horizon adı verilir. TOPRAK: Toprak taşların parçalanması ve ayrışmasıyla meydana gelen,
Advertisements

Hâsılat kavramları Firmaların kârı maksimize ettikleri varsayılır. Kâr toplam hâsılat ile toplam maliyet arasındaki farktır. Kârı analiz etmek için hâsılat.
GİRİŞ ETKİNLİĞİ Aşağıdaki sorularla ilgili düşünceleriniz nelerdir? Yağmur niçin yağar? Sıcak havalarda yağmur yağarken, soğuk havalarda kar yağmasının.
TÜRKİYENİN İKLİMİ Türkiye'de gerek matematik konumun gerekse özel konumun etkisiyle birden fazla iklim görülür. Ülkemizde dört mevsim belirgin olarak görülür.
Türkiye'nin İklimi Türkiye, genelde Akdeniz ikliminin etkisi altındadır. Ancak bununla beraber, birbirlerinden belirgin farklarla ayrılabilen karasal ve.
Prof.Dr.Mehmet Tunç ÖZCAN
İŞLE 524 – İŞLE 531 Yönetim Muhasebesi
SERA KURULUŞUNDA ETKİLİ OLAN FAKTÖRLER
Atalet, maddenin, hareketteki değişikliğe karşı direnç gösterme özelliğidir.
SULAMA MEKANİZASYONU Prof.Dr.Mehmet Tunç ÖZCAN. İşletme Noktasının Grafik Yolla Bulunması.
İklim ve İklim Elemanları SICAKLIK. Bilmemiz Gereken … Isı : Cisimlerim potansiyel enerjisidir. Sıcaklık : Isının dışa yansıtılmasıdır.Birimi santigrat.
Fatma ÇANKA KILIÇ, Durmuş KAYA, Süleyman SAPMAZ, Muharrem EYİDOĞAN, Volkan ÇOBAN, Selman ÇAĞMAN Uluslararası Enerji ve Güvenlik Kongresi Umuttepe / Kocaeli.
COĞRAFİ KONUM COĞ®AFYA NOTLA®I COĞRAFYA FİZİKİ coğrafya -Doğa olaylarını konu alır. -Klimatoloji-Jeomorfoloji-Biocoğrafya -Matematik coğr. GENEL COĞRAFYA.
Yavuz KAYMAKÇIOĞLU- Keşan İlhami Ertem Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi
Türkiyedeki iklim çeşitleri Doğa Sever 10/F Coğrafya Performans.
Bölüm 4 KAPALI SİSTEMLERİN ENERJİ ANALİZİ
HİDROGRAFİ VE OŞİNOGRAFİ (DERS) 4. HAFTA Doç. Dr. Hüseyin TUR
İKLİM NEDİR Türkiye,iklim kuşaklarından ılıman kuşak ile subtropikal kuşak arasında yer alır. Türkiye’nin coğrafik konumu ve yeryüzünün aldığı şekiller.
EKOSİSTEM EKOLOJİSİ.
DEPREME DAYANIKLI BETONARME YAPI TASARIMI
KİRİŞ YÜKLERİ HESABI.
COĞRAFYA FEYAZ BİLGİ
TEMELLER.
AKIŞKANLAR MEKANİĞİ 5. KÜTLE, BERNOULLİ ve ENERJİ DENKLEMLERİ
TESVİYE EĞRİLERİNİN ÇİZİMİ
Öğr. Gör. Dr. İnanç GÜNEY Adana MYO
Buharlaşma.
Yeraltısuyu.
DENİZ ÜZERİNDE YAĞIŞ ÖLÇÜMÜ
YAĞMUR OLUŞUMU.
SIZMA.
DOĞAL AFETLER.
İMAL USULLERİ PLASTİK ŞEKİL VERME
Bölüm 4 KAPALI SİSTEMLERİN ENERJİ ANALİZİ
ADI :Kuzey Eftal SESLİOKUYUCU
TAŞKINLARIN ÖTELENMESİ
Yapay Sinir Ağı Modeli (öğretmenli öğrenme) Çok Katmanlı Algılayıcı
X-IŞINLARI KRİSTALOGRAFİSİ
HALİM GÜNEŞ.
İnsanlar Yerler ve Çevreler Ünitesi EŞLEŞTİRME – BOŞLUK DOLDURMA
ZEMİN NEMİ-HİDROLİK İLETKENLİK TAYİNİ
-MOMENT -KÜTLE VE AĞIRLIK MERKEZİ
k05a. Hidrolik Pnömatik Sistemler
5.Konu: Kimyasal Tepkimeler.
YAĞMURUN KARIN OLUŞUMU YERYÜZÜNDE SUYUN UĞRADIĞI DEĞİŞİKLİKLER
Su Ürünleri YetiştiriciliğinİN TEMEL ESASLARI
FOTOGRAMETRİ - I Sunu 6 Doç. Dr. Eminnur Ayhan
Erozyon ve Toprak Erozyonunun Oluşumu
Agregalarda Granülometri (Tane Büyüklüğü Dağılımı)
Bilgisayar Mühendisliğine Giriş
YAVRU YETİŞTİRME Su Ürünleri Yetiştiriciliğinin Temel Esasları
SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-3
HİDROGRAFİ VE OŞİNOGRAFİ (DERS) 2. HAFTA Prof. Dr. Hüseyin TUR
İMÜ198 ÖLÇME BİLGİSİ İMÜ198 SURVEYING Bahar Dönemi
YÜZEY DRENAJ YÖNTEMLERİ
SIVILAR Sıvıların genel özellikleri şu şekilde sıralanabilir.
ATMOSFER VE KATMANLARI - HAVA OLAYLARI
ÇİFT SİLİNDİR İNFİLTROMETRE İLE İNFİLTRASYON TESTLERİ
GÖVDE ANALİZİ Bir ağacın fidan aşamasından kesim aşamasına kadar geçen süre içerisinde büyüme öğelerinde (çap, boy, göğüs yüzeyi ve hacim) meydana gelen.
ÇEVRE SORUNLARI.
SULAMA YÖNTEMLERİ Prof. Dr. A. Halim ORTA.
BORULARDA YERSEL YÜK KAYIPLARI
NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ
Sıcaklık Meyve ağaçlarının gelişmesi ve verimliliği sıcaklık ile yakından ilgilidir. Sıcaklığın yüksekliği veya düşüklüğü metabolik olayları farklı şekillerde.
KARIK SULAMA YÖNTEMİ Prof. Dr. A. Halim ORTA.
ÇANKAYA ÜNİVERSİTESİ TEMEL İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ.
Bilimsel Araştırma Yöntemleri
Hidrograf Analizi.
EŞ YÜKSELTİ (TESVİYE) EĞRİLERİNİN
BÖLÜM 4: Hidroloji (Sızma) / Prof. Dr. Osman YILDIZ (Kırıkkale Üniversitesi)
Sunum transkripti:

HİDROGRAFİ VE OŞİNOGRAFİ (DERS) 4. HAFTA Prof. Dr. Hüseyin TUR

Terleme ve Tutma ■ Bitkilerin yaşamları için gerekli suyu kullandıktan sonra kalan kısmını yapraklarından buhar halinde havaya vermesine: “terleme” (transpirasyon) ■ Terleme, bitkilerin büyüme mevsimlerinde ve gündüz saatlerinde olur. ■ Terleme miktarı bitki cinsine göre 0.1-7 mm/gün arasında değişir. ■ Bitkiler tarafından tutulan ve yeryüzüne ulaşamayan yağış: “tutma” ■ Bitkiler tarafından tutulan su buharlaşır ve buharlaşma kayıpları olur. ■ Tutma kayıpları, özellikle yağış şiddetinin az ve süresi kısa ve bitki örtüsünün sık olması durumunda tutma miktarı önemlidir. ■ Tutma kapasitesi iğne yapraklı ağaçlarda 0.7-3 mm arasındadır. Bu ağaçlar üzerlerine düşen yağışın % 25-30’unu, yaprak döken ağaçlar ise % 10-15’ini tutarlar.

Evapotranspirasyon Kayıpları

☼ Bitkilerin su ihtiyacının belirlenmesinde ise Blaney-Criddle yöntemi kullanılır: U = 45 kp (t+18) Burada; U aylık su ihtiyacı (mm), k bitki cinsine bağlı bir katsayı, p göz önüne alınan aydaki gündüz saatlerinin, tüm yıldaki gündüz saatlerine oranı (güneşlenme oranı), t aylık ortalama sıcaklıktır (°C). k = (0.031 t + 0.24) kc kc → büyüme oranı; ekimden sonra geçen gün sayısı; ya da yılın ayları k katsayıları değişik bitkiler için 0.45-1.10 arasında değerler almaktadır. Güneşlenme oranı (p), bölgenin enlem dercesine ve mevsimlere bağlı olarak ilgili tablolardan alınırlar.

H = R (1- r) (0.18 + 0.55 S) – B (0.56-0.092 √ea) (0.1 + 0.9 S) Günlük Evapotranspirasyon Kayıpları ■ Günlük potansiyel Evapotranspirasyon kayıpları, enerji dengesi ve kütle transferi denklemlerine dayanan Penman formül ile hesaplanır: U = (AH + 0.27 E) / (A + 0.27) U: günlük evapotranspirasyon yüksekliği (mm), E: kütle transferinin etkisi, H: net radyasyon, E = 0.35 ( ew-ea) (1+0.55w2) H = R (1- r) (0.18 + 0.55 S) – B (0.56-0.092 √ea) (0.1 + 0.9 S) A ve B günlük ortalama sıcaklığın fonksiyonları, w2 yerden 2 m yükseklikteki rüzgar hızı (m/sn), R aylık ortalama radyasyon, r yüzeyin radyasyon yansıtma yüzdesi ve S parlak güneş ışığının görünme yüzdesidir. Bütün bu değerler tablolardan alınarak kullanılmaktadır. ■ Bu hesaplanan evapotranspirasyon değerleri potansiyel (maksimum) değerler olup, günlük gerçek evapotranspirasyon değerlerini için, bu değer kışın 0.6, ilkbaharda ve sonbaharda 0.7 ve yazın ise 0.85 ile çarpılmalıdır.

SIZMA KAPASİTESİ Birim zamanda zemine sızabilecek maksimum su miktarı Sızma Kapasitesi olarak adlandırılır. Zemin dane büyüklüğü ve geçirimliliği ↑ → (artırır) Başlangıç nemi → (azaltır) Bitki Örtüsü → (artırır) Zemin yüzeyinin durumu (çok ince taneler; sodyum karbonat ve kalsiyum karbonat → azaltır) Zeminde hava birikintileri bulunması sızmayı zorlaştırır. Toprağın işlenme şekli de sızmayı etkiler. ek

SIZMA KAPASİTESİ ek ■ Bu gibi etkenler nedeniyle çıplak arazide sızma kapasitesi 0.25-25 mm/saat arasında değişen değerler alabilir, bitki örtüsünün varlığı bu değerleri 3-7 katına çıkarır. Çeşitli zemin türleri için sızma kapasitesi değerleri

Sızmanın Ölçülmesi Arazide sızma kapasitesinin ölçülmesi için halka infiltrometre kullanılır. Çapı 30 cm olan içi boş bir boru toprağa 60cm çakılır ve içi su ile doldurulur.

Sızmanın Ölçülmesi

Sızmanın Ölçülmesi

Standart Sızma Eğrisi → standart sızma eğrisi Yağış sırasında sızma kapasitesinin zamanla değişimi ek → standart sızma eğrisi Şiddetli bir yağış sırasında ölçülen yağışlardan akışlar çıkartılarak elde edilir. Yağış devam ettikçe, zemin neminin ↑ kil taneciklerinin zemin boşluklarını tıkaması vb. sebeplerle sızma kapasitesi ↓ Zaman Yağış şiddeti ve sızma kapasitesi (mm/sa) Hiyetograf Sızma kapasitesi eğrisi Sızma

Horton Denklemi fo fc Hiyetograf Zaman Yağış şiddeti ve sızma kapasitesi (mm/sa) Hiyetograf Sızma kapasitesi eğrisi Sızma fo fc

Horton Denklemi ek f: yağışın başlamasından sonra t anındaki sızma kapasitesi, fo: yağışın başlangıcındaki sızma kapasitesi, fc: yağışın sonunda ulaşılacak sızma kapasitesi. fo, fc ve k değerleri zemin cinsine ve bitki örtüsüne göre değişir. fc → zemin arazi kapasitesi ulaşır (perkolasyon hızı) F → toplam sızma yüksekliğidir. Yağışın başlangıcından t süre sonraki toplam sızma yüksekliği yukarıdaki denklemin 0’dan t’ye kadar integrali alınarak bulunur Denklem (4.9)

Sızma Hızı Bir yağış esnasında birim zamanda zemine gerçekten giren su miktarıdır. Yağış şiddeti > Sızma Kapasitesi ise Sızma Hızı = Sızma Kapasitesi Yağış şiddeti < Sızma Kapasitesi Sızma Hızı = Yağış Şiddeti

Sızma Kapasitesi > Yağış Şiddeti Başlangıçta zemine daha az su sızacağı için zemin nemindeki artış standart sızma eğrisini izleyen yağışa göre daha az olur. Yağış Şiddeti > Sızma Kapasitesi Sızma hızı standart sızma eğrisinden okunandan daha büyük olur. t < ts → sızma hızı = yağış şiddeti t ≥ ts → sızma hızı kaydırılmış sızma eğrisine uyar i(ts) = f(to) f Standart sızma eğrisi Kaydırılmış standart sızma eğrisi i t to ts

SIZMA İNDİSLERİ  İndisi W İndisi Sızma eğrileri küçük alana sahip homojen bölgeler için geçerlidir. Bölgede yağış şiddeti ve sızma kapasitesi yerel olarak değişiyorsa standart sızma eğrisini belirlemek zor olur. Bu nedenle, yağış sırasında ortalama sızma miktarını gösteren sızma indisleri kullanılır. Kısa süreli ve şiddetli yağışların başlangıçta ıslak zeminli durumlarda daha iyi sonuç verir.  İndisi W İndisi

 İndisi Hiyetograf üzerinde çizilen yatay doğrunun üzerinde kalan alan toplam akış yüksekliğine eşit olmalıdır. Çizilen yatay doğrunun ordinatı  dir. Yağış şiddeti  değerinden büyük olunca; aradaki fark → yüzeysel akış Zaman Yağış şiddeti (mm/sa) 

W İndisi P = yağış yüksekliği R = akış yüksekliği S = yüzeysel biriktirme yüksekliği tp = yağış yüksekliğinin sızma kapasitesinden büyük olduğu süre Yüzeysel biriktirmeyi de içerdiğinden  indisinin değeri W indisinden büyük. Yağış şiddetli ve uzun süreli → iki indis birbirine eşit. S yüzeysel biriktirme yüksekliğinin belirlenmesi pratikte zor. Sızma indislerinin hesabında tutma, yüzeysel biriktirme gibi kayıplar baştan hesaplanıp yağış yükseklğinden çıkarılırsa sonuç daha sağlıklı olur. İndisler gerçek sızma miktarını değil potansiyel sızma miktarını gösterir.