Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS."— Sunum transkripti:

1 DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS

2

3 I. Fizyobiyolojik Sistem Biyolojik Yaklaşım (Beyin, Kalıtım, Psikoteknik) Biyolojik Yaklaşım (Beyin, Kalıtım, Psikoteknik) II. Psikolojik Sistem Davranışçı Yaklaşım (Açık-Kapalı) Davranışçı Yaklaşım (Açık-Kapalı) Gestaltpsikolojisi Yaklaşımı (2+1+1<4) Gestaltpsikolojisi Yaklaşımı (2+1+1<4) Psikoanalitik Yaklaşım (Sevgi, Bilinçaltı) Psikoanalitik Yaklaşım (Sevgi, Bilinçaltı) Bilişsel (Zihinsel) Yaklaşım Bilişsel (Zihinsel) Yaklaşım

4 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS I. FİZYOBİYOLOJİK SİSTEM A. Biyolojik yaklaşım Hareketlerin hepsi, sinir sistemi faaliyetleri ve sinirsel-kassal bağlantılar ile ilgilidir. Biyolojik yaklaşım bu açıdan kalıtım, duyu organları, beyin, sinir, hormon sistemleri ve kasların davranışa etkilerini inceler. Hareketlerin hepsi, sinir sistemi faaliyetleri ve sinirsel-kassal bağlantılar ile ilgilidir. Biyolojik yaklaşım bu açıdan kalıtım, duyu organları, beyin, sinir, hormon sistemleri ve kasların davranışa etkilerini inceler. İnsana dışarıdan gelen bilgiler reseptör denen duyu organları (göz, kulak, burun, dil, deri) ile alınır ve efektörler denen (kaslar, bezler) tarafından harekete dönüştürür. İnsana dışarıdan gelen bilgiler reseptör denen duyu organları (göz, kulak, burun, dil, deri) ile alınır ve efektörler denen (kaslar, bezler) tarafından harekete dönüştürür. İnsan davranışında kalıtım da çok önemlidir. DNA yapısı insanın niteliklerini etkileyebilir. Beyin ile davranış arasında da ilişki vardır. Beyindeki derin merkezlerin uyarılması, hiddet ve korku meydana getirmekte, sağ ve sol yarımkürelerin uyarılması ise insanda eskilere dayanan olayları ortaya çıkarmaktadır. Sol yarı, sağ yarıya göre daha fazla işlev görür. İnsan davranışında kalıtım da çok önemlidir. DNA yapısı insanın niteliklerini etkileyebilir. Beyin ile davranış arasında da ilişki vardır. Beyindeki derin merkezlerin uyarılması, hiddet ve korku meydana getirmekte, sağ ve sol yarımkürelerin uyarılması ise insanda eskilere dayanan olayları ortaya çıkarmaktadır. Sol yarı, sağ yarıya göre daha fazla işlev görür. Sağ yarı: Sol elin dokunma duyusu; müzik, sanat, dans kabiliyeti, hayal kurma Sağ yarı: Sol elin dokunma duyusu; müzik, sanat, dans kabiliyeti, hayal kurma Sol yarı: Sağ elin dokunma duyusu; matematik ilişkiler, dil, bilimsel yetenek, yazma yeteneği, mantıksal düşünme. Sol yarı: Sağ elin dokunma duyusu; matematik ilişkiler, dil, bilimsel yetenek, yazma yeteneği, mantıksal düşünme. Davranış, açık veya örtülü nitelikte olabilecek bir davranışlar zincirinin belli bir sıra ve uygunluk içinde sunulmuş halidir. Davranış şekilleri, sinirsel-kassal faaliyetlerin eşzamanlı dizisidir. Bu sinirsel-kassal faaliyetler, çevredeki değişikliklere tipik bir tepki olarak ortaya çıkmakta, ya tüm vücudu, ya da vücudun bir parçasını harekete geçirmektedir (koşmak, gülmek, ağlamak vb.). Davranış, açık veya örtülü nitelikte olabilecek bir davranışlar zincirinin belli bir sıra ve uygunluk içinde sunulmuş halidir. Davranış şekilleri, sinirsel-kassal faaliyetlerin eşzamanlı dizisidir. Bu sinirsel-kassal faaliyetler, çevredeki değişikliklere tipik bir tepki olarak ortaya çıkmakta, ya tüm vücudu, ya da vücudun bir parçasını harekete geçirmektedir (koşmak, gülmek, ağlamak vb.). Etoloji; hayvan davranışını inceler ve davranışı bir canlıdan gözlenebilen hareketlerin sözlü-sözsüz açıklamalarının ve vücut davranışlarının bütünlüğü diye tanımlar. Etoloji; hayvan davranışını inceler ve davranışı bir canlıdan gözlenebilen hareketlerin sözlü-sözsüz açıklamalarının ve vücut davranışlarının bütünlüğü diye tanımlar.

5 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS II.PSİKOLOJİK SİSTEM B. Davranışçı Yaklaşım: B. Davranışçı Yaklaşım: Davranış özellikle uyaran-cevap (etki-tepki) bağlantısı içinde açıklanmıştır. Yeni davranışçılar, organizmayı da formüle dahil ederek (etki, org, tepki) davranışı açıkladılar. Yine bir ayırıma ihtiyaç duyuldu; Davranış özellikle uyaran-cevap (etki-tepki) bağlantısı içinde açıklanmıştır. Yeni davranışçılar, organizmayı da formüle dahil ederek (etki, org, tepki) davranışı açıkladılar. Yine bir ayırıma ihtiyaç duyuldu; Açık davranış (overt behavior): Gözlemle doğrudan algılanan, ölçülebilen davranış. (kassal, sözlü, psikofizyolojik, sinirsel vb) Açık davranış (overt behavior): Gözlemle doğrudan algılanan, ölçülebilen davranış. (kassal, sözlü, psikofizyolojik, sinirsel vb) Kapalı davranış (covert behavior): Doğrudan gözlenemeyen, belirli açık davranışlara bakılarak veya iç gözlem yoluyla kestirilen davranışlardır. Kapalı davranış (covert behavior): Doğrudan gözlenemeyen, belirli açık davranışlara bakılarak veya iç gözlem yoluyla kestirilen davranışlardır. Davranışçılıkta davranış teorisi ile öğrenme teorisi aynı anlamdadır. Çünkü davranış değişimi, mutlaka öğrenme sonucunda gerçekleşir görüşü vardır. Davranışçılıkta davranış teorisi ile öğrenme teorisi aynı anlamdadır. Çünkü davranış değişimi, mutlaka öğrenme sonucunda gerçekleşir görüşü vardır.

6 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS C. Gestalt Psikolojisi Yaklaşımı Davranış parçalar ile anlaşılmaz. Bütün, parçaların toplamından daha fazladır. Bütün, analiz yoluyla anlaşılmaz. Werthiemer’ın Phi-Olayı (2+ ışık, ardı ardına veya değişken olarak yakılırsa, basit olarak yanan değil, hareket eden ışıklar olarak algılanır.) Davranış parçalar ile anlaşılmaz. Bütün, parçaların toplamından daha fazladır. Bütün, analiz yoluyla anlaşılmaz. Werthiemer’ın Phi-Olayı (2+ ışık, ardı ardına veya değişken olarak yakılırsa, basit olarak yanan değil, hareket eden ışıklar olarak algılanır.) (Çizgi filmin yapılışı ve algılanışı). Parçalar tek olarak kesin, değişmeyen bir anlam taşıyamaz, bunlar ancak aralarındaki bir düzen ve ilişki içinde anlama kavuşur. (Çizgi filmin yapılışı ve algılanışı). Parçalar tek olarak kesin, değişmeyen bir anlam taşıyamaz, bunlar ancak aralarındaki bir düzen ve ilişki içinde anlama kavuşur. Anlamın zedelenmemesi ve değişmemesi için araştırmalarda daima bütünden hareket edilmesi gereği savunmaktadırlar. (Resim, müzik, tek tek, notalar olarak değil bir bütün olarak algılanır.) Anlamın zedelenmemesi ve değişmemesi için araştırmalarda daima bütünden hareket edilmesi gereği savunmaktadırlar. (Resim, müzik, tek tek, notalar olarak değil bir bütün olarak algılanır.) Sinerji Sinerji (Bütün > Parçalar veya 4 > ) (Bütün > Parçalar veya 4 > )

7 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS D. Psikoanalitik Yaklaşım Sigmund Freud kurmuştur. Sinir doktoru olan Freud, kendine gelen yüksek tabakaya mensup hastaların korku, yorgunluk- bitkinlik, hafıza kaybı ve bazı organların hareket edememesi gibi şikayetlerine karşılık olarak Paris’te öğrendiği hipnozu uygulamaya başlamıştır. Sigmund Freud kurmuştur. Sinir doktoru olan Freud, kendine gelen yüksek tabakaya mensup hastaların korku, yorgunluk- bitkinlik, hafıza kaybı ve bazı organların hareket edememesi gibi şikayetlerine karşılık olarak Paris’te öğrendiği hipnozu uygulamaya başlamıştır. Bu metoda hastaların hepsi cevap vermemiş, bazıları hatırladıklarını unutamamıştır. Freud insan davranışlarının bilinç altından gelen ve kontrol edilemeyen dürtülere bağlı olduğunu söylemiştir. Bu metoda hastaların hepsi cevap vermemiş, bazıları hatırladıklarını unutamamıştır. Freud insan davranışlarının bilinç altından gelen ve kontrol edilemeyen dürtülere bağlı olduğunu söylemiştir. Mantığı geri plana atmış, cinsiyetsiz bir çocuğun olmayacağını savunmuştur. Temel olarak bilinçaltı ve sevgi unsurları ile ilgilenmiştir. Bu yaklaşımda kullanılan terimlerin soyut olması, ölçülememesi ve Freud’un takipçileri ile olan fikir ayrılıkları, bu yaklaşımın akademik çevrelerde pek kabul görmemesine yol açmıştır. Mantığı geri plana atmış, cinsiyetsiz bir çocuğun olmayacağını savunmuştur. Temel olarak bilinçaltı ve sevgi unsurları ile ilgilenmiştir. Bu yaklaşımda kullanılan terimlerin soyut olması, ölçülememesi ve Freud’un takipçileri ile olan fikir ayrılıkları, bu yaklaşımın akademik çevrelerde pek kabul görmemesine yol açmıştır.

8 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS E. Bilişsel (Zihinsel) Yaklaşım Davranışçılık, davranışın bilimsel incelenmesi konusuna sınırlar çizmiştir. Girdi ve çıktı üzerine bir şeyler bilebilir ama kapalı kutu (black box) içinde neler olduğunu bilemez. Davranışçılık, davranışın bilimsel incelenmesi konusuna sınırlar çizmiştir. Girdi ve çıktı üzerine bir şeyler bilebilir ama kapalı kutu (black box) içinde neler olduğunu bilemez. Bilişsel kelimesi, psikologlarca duyu organlarından gelen girdilerin işlenmesini ifade etmek için kullanılır. Biliş (cognition) terimi, dünyayı öğrenmeyi ve anlamayı içeren zihinsel faaliyetlerdir. Düşünme farklı farklı şeyleri ifade edebilir. Bilişsel kelimesi, psikologlarca duyu organlarından gelen girdilerin işlenmesini ifade etmek için kullanılır. Biliş (cognition) terimi, dünyayı öğrenmeyi ve anlamayı içeren zihinsel faaliyetlerdir. Düşünme farklı farklı şeyleri ifade edebilir. Örnek: Büyükler: Ne yaptığını iyi düşün → Dikkat et (ilk algısal sürece atıf yapılmıştır) Örnek: Büyükler: Ne yaptığını iyi düşün → Dikkat et (ilk algısal sürece atıf yapılmıştır) Bir dünya düşünün → Zihinde bir cisim belirir, ayrıca farklı şeyler de belirebilir. Bir dünya düşünün → Zihinde bir cisim belirir, ayrıca farklı şeyler de belirebilir. Kitabını nereye koyduğunu düşün → anımsama Kitabını nereye koyduğunu düşün → anımsama Hükümetin ekonomi politikası hakkında ne düşünüyorsun → fikir ve inançlara atıf Hükümetin ekonomi politikası hakkında ne düşünüyorsun → fikir ve inançlara atıf Bilişsel süreçler, etki meydana getiren uyarımlara karşı, birey içinde meydana gelen süreçlerdir, ve genellikle uyarım içinde bilgi bulunduğu için bu bilgi en son ve gerçek davranış şekli olan bir karardır. Bilişsel süreçler, etki meydana getiren uyarımlara karşı, birey içinde meydana gelen süreçlerdir, ve genellikle uyarım içinde bilgi bulunduğu için bu bilgi en son ve gerçek davranış şekli olan bir karardır. Tarihten çok güzel örnekler verilebilir. Tarihten çok güzel örnekler verilebilir.

9 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS Bilgi işlem süreçleri Algılama, yorumlama, kavramlaştırma, yargıya varma, değerleme ve karar vermedir. Algılama, yorumlama, kavramlaştırma, yargıya varma, değerleme ve karar vermedir. 1. ALGILAMA: Algılama bireyin deneyimleri doğrultusunda çevresel uyarıları seçerek kavraması ve düzenlemesidir. Kişinin dünyayı kavramasıdır. Fiziksel bir objenin veya bir olayın dışsal veya içsel dürtülerin, eskiden elde edilmiş tecrübeler ve tutumlar da dikkate alarak kavranmasıdır. Duyular yardımıyla tecrübelerini organize edip yorumlama sürecidir. 1. ALGILAMA: Algılama bireyin deneyimleri doğrultusunda çevresel uyarıları seçerek kavraması ve düzenlemesidir. Kişinin dünyayı kavramasıdır. Fiziksel bir objenin veya bir olayın dışsal veya içsel dürtülerin, eskiden elde edilmiş tecrübeler ve tutumlar da dikkate alarak kavranmasıdır. Duyular yardımıyla tecrübelerini organize edip yorumlama sürecidir. 2. YORUMLAMA: Bir uyarımın içerdiği bilgiyi, kişi kendi kişiliğini ve psikolojisini de katarak yorumlar. 2. YORUMLAMA: Bir uyarımın içerdiği bilgiyi, kişi kendi kişiliğini ve psikolojisini de katarak yorumlar. 3. KAVRAMLAŞTIRMA: Kavramlar, somut ya da soyut olabilirler. Simgeler, çoğunlukla genel sınıflara ilişkin olurlar. Elma genel bir sınıfı simgeler. Dil bir araçtır. Genel sınıflamaları aklımızda tutmamızı ve iletebilmemizi sağlar. 3. KAVRAMLAŞTIRMA: Kavramlar, somut ya da soyut olabilirler. Simgeler, çoğunlukla genel sınıflara ilişkin olurlar. Elma genel bir sınıfı simgeler. Dil bir araçtır. Genel sınıflamaları aklımızda tutmamızı ve iletebilmemizi sağlar.

10 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS Kavram Türleri: Bağlayıcı kavram: Simgelerdeki ortak öğeyi ifade eder. Bağlayıcı kavram: Simgelerdeki ortak öğeyi ifade eder. Kırmızı: yakut, elma, araba Kırmızı: yakut, elma, araba Ayıcı kavram: Değişik yollarla elde edilebilen ortak bir noktadır. Futbol – taç : Topun kenardan dışarı çıkması. Ayıcı kavram: Değişik yollarla elde edilebilen ortak bir noktadır. Futbol – taç : Topun kenardan dışarı çıkması. İlişkisel kavram: Bazı şeyler arasındaki ilişkileri açıklar. Büyüklük, eşitlik gibi. İlişkisel kavram: Bazı şeyler arasındaki ilişkileri açıklar. Büyüklük, eşitlik gibi. Kavram öğrenme genellikle ortak niteliklerin fark edilmesiyle başlar. Buna soyutlama (abstraction) denir. Gerçekte sözcük ile kavram öylesine iç içedir ki, genellikle bir olarak düşünülür. Kavramın kullanıldığı çerçeve öyle ipuçları verir ki, zamanla ne demek istendiği anlaşılır. Kavram öğrenme genellikle ortak niteliklerin fark edilmesiyle başlar. Buna soyutlama (abstraction) denir. Gerçekte sözcük ile kavram öylesine iç içedir ki, genellikle bir olarak düşünülür. Kavramın kullanıldığı çerçeve öyle ipuçları verir ki, zamanla ne demek istendiği anlaşılır.

11 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS 4. YARGIYA VARMA ve DEĞERLENDİRME Bir durumun niteliklerini tahmin etmeyi içerir. (Biraz ileride bir otomobil görürüz. Onun büyüklüğünü ve uzaklığını biliriz.) Bir durumun niteliklerini tahmin etmeyi içerir. (Biraz ileride bir otomobil görürüz. Onun büyüklüğünü ve uzaklığını biliriz.) Mutlak bir değerleme sonucu yargıya varabiliriz. (Adamın 180 cm boyu olması) Mutlak bir değerleme sonucu yargıya varabiliriz. (Adamın 180 cm boyu olması) Karşılaştırmalı bir değerleme sonucu yargıya varabiliriz. (Birinin diğerlerinden uzun olması) Karşılaştırmalı bir değerleme sonucu yargıya varabiliriz. (Birinin diğerlerinden uzun olması)

12 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS 5. KARAR VERME Karmaşık eylem yolları arasından yapılan bir seçimdir. Karar belirli kriterler yardımıyla verilir. Değer kriteri bireyin ulaşmak istediği hedefi, gerçek kriteri bireyin içinde bulunduğu durumdan ortaya çıkar. Herkes kararının optimal sonuçlar doğuracağını düşünmek ister. Rasyonel karar için tüm alternatifler değerlendirilmeli ve kriterler göz önüne alınmalıdır. Karmaşık eylem yolları arasından yapılan bir seçimdir. Karar belirli kriterler yardımıyla verilir. Değer kriteri bireyin ulaşmak istediği hedefi, gerçek kriteri bireyin içinde bulunduğu durumdan ortaya çıkar. Herkes kararının optimal sonuçlar doğuracağını düşünmek ister. Rasyonel karar için tüm alternatifler değerlendirilmeli ve kriterler göz önüne alınmalıdır. Çoğunlukla davranışlar rasyonel değildir. Bu durumda sınırlı rasyonellikten söz edilir. Sosyal sitem ve kişilik özellikleri bu farklılığa yol açar. Çoğunlukla davranışlar rasyonel değildir. Bu durumda sınırlı rasyonellikten söz edilir. Sosyal sitem ve kişilik özellikleri bu farklılığa yol açar. Örgütte molar (evlenme, oy verme, kavga) davranışlar incelenir. Molar davranışın ayırt edici unsurları: Örgütte molar (evlenme, oy verme, kavga) davranışlar incelenir. Molar davranışın ayırt edici unsurları: 1- Bireyin tüm davranışını içerir (ihtiyaç, heyecan, düşünce, algılama). 1- Bireyin tüm davranışını içerir (ihtiyaç, heyecan, düşünce, algılama). 2- Başı ve sonu olan, safhalardan oluşur. Bu safhalar iç içe olabilir. Ama sıralıdır. (Akşam yemeği zamanı, acıkma, yemek yeme, tokluk) gibi. 2- Başı ve sonu olan, safhalardan oluşur. Bu safhalar iç içe olabilir. Ama sıralıdır. (Akşam yemeği zamanı, acıkma, yemek yeme, tokluk) gibi.

13 Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS TEŞEKKÜRLER…


"DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER Prof. Dr. Rana ÖZEN KUTANİS." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları