Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BORÇLARıN HÜKMÜ Yard. Doç. Dr. İ smayıl İ SMAYILLI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BORÇLARıN HÜKMÜ Yard. Doç. Dr. İ smayıl İ SMAYILLI."— Sunum transkripti:

1 BORÇLARıN HÜKMÜ Yard. Doç. Dr. İ smayıl İ SMAYILLI

2 İ fa  BK m  İ fa, borç ilişkisinin konusu olan edimin borçlu tarafından alacaklıya karşı yerine getirilmesi ve böylece borç ilişkisinin sona erdirilmesidir.  İ fa, her borç ilişkisinin gayesidir.  Para borçları bakımından ödeme Kural: ifa ile borç sona erer, fakat bazen ifa borcun alacaklıya geçmesine neden olur. Borcun konusu, yeri ve zamanı

3 İ fada borçlunun rolü Kural: borç bizzat borçlu tarafından ifa edilir. İ stisna: borçlu tarafından ifa edilmesinde alacaklının menfaati yoksa (BK m.83) 1. Bizzat borçlu tarafında ifada alacaklının menfaati olan hallerde 2. Borçlu ve ya III kişi tarafından ifası alacaklı için önemli olmadı ğ ı hallerde  Borçlu ifadan sorumludur. 3. III kişi tarafında ifa asıl ifa biçimi olarak kararlaştırılabilir.

4 III kişinin ifasının sonuçları  Borç sona erer borca ba ğ lı teminatlarda sona erer.  III kişi tarafında ifa ya sözleşme gere ğ i yükümlülü ğ ünü yerine getirme ya ba ğ ışlama yada vekaletsiz iş görme olur.  Bazen halefiyet söz konusu olur  Kanunda öngörülen halefiyet halleri: Müteselsil borçluluk ve bölünmeyen borcun birden çok borçlulardan birinin ifası Bu durumlarda borçlu iken halef oluyor, bununla da teminatlardan yararlanma imkanı elde ediyor

5 BK m Alacaklıya ifada bulunan üçüncü kişi, aşa ğ ıdaki hâllerde ifası ölçüsünde alacaklının haklarına halef olur:  1. Başkasının borcu için rehnedilen bir şeyi rehinden kurtardı ğ ı ve bu şey üzerinde mülkiyet veya başka bir ayni hakkı bulundu ğ u takdirde.  2. Alacaklıya ifada bulunan üçüncü kişinin ona halef olaca ğ ı, borçlu tarafından ifadan önce alacaklıya bildirildi ğ i takdirde.  Di ğ er halefiyet hâllerine ilişkin kanun hükümleri saklıdır. Halefiyetin hükmü:  Ödenen alacak III kişiye geçmesini sa ğ lar.  Feri haklar da ııı kişiye geçer  Halefiyet ödeme ölçüsünde gerçekleşir

6 İ fada alacaklının rolü Kural: Borç alacaklıya ve ya onun yetkili kıldı ğ ı kişiye yapılması gerekir. İ stisna: bazı hallerde III kişilere ifa borcun ifası olur. İ faya alacaklının katılması:  Bazen ifanın gerçekleşmesi için alacaklının bazı davranışlarda bulunması gerekebilir(özellikle yapma ve verme borçlarında) Örne ğ in verme borçlarında borcun ifasının gerçekleşmesi için alacaklının malı alması ve ifa hususunda tarafların anlaşması gerekir  Alacaklının katılması gerekli olan ifa söz konusu ise fiil ehliyeti şarttır  Eger fiil ehliyeti yoksa yapılan ifa geçerli olmaz, alacaklı yeniden ifa talebinde bulunabilir (borçlu sebepsiz zenginleşme telebi ile takas edebilir.)  Tasarruf yetkisinin olması da gerekl i( İ flas etmişse kabul edilemez.)

7 Alacaklının yerini tutacak kişiler III kişiye temsil yetkisi verebilir  Borçlu ister alacaklıya isterse de III kişiye ifa edebilir  Temsili hem kendi hem III kişi yararına verebilir. Alacaklı havale yapabilir  Havale çift yetki veren bir işlemdir  Borçlu havaleni kabul ederse ödemeni III kişiye yapması gerekir. Alacaklının poliçe veya çek keşide etmesi durumunda havaleye benzer bir imkan oluşur.

8 Alacaklının rızasına bakılmaksızın ifanın alacaklıdan başkasına yapılabilmesi imkanı 1. Alacaklı temerrüde düşmüşse hakimin belirleyece ğ i yere tevdi edebilir 2. Borçlu icra yolu ile takip edilmekte ise icra dairesine 3. Alaca ğ ın devrinden haberdar olmayan borçlu alacaklıya ifa edebilir. İ fanın alacaklıdan başkasına yapılması mecburiyeti: 1.III kişi yararına sözleşme 2. Havaleni kabul etmişse Kanun gere ğ i: 1. Kocanın aile görevlerini ihmal etmesi 2. Tasarruf yetkisinin sınırlandı ğ ı hallerde 3. Asıl alacak üzerinde III kişinin intifa hakkı varsa

9 İ fanın konusu Kural: İ fa edime uygun olması gerekir. İ stisna: ifa yerini tutan eda ve ifa u ğ runa eda  ‘ İ fa yerini tutan eda’ ‘yabancı ifa- aluid’  İ fadan önce borç ilişkisinin konusunun de ğ iştirilmesi farklı  ‘Edimi de ğ iştirme yetkisi’  ‘ İ fa yerini tutan devir’(temlik)  İ fa yerini tutan eda ve İ fa yerini tutan devir, ifaya yönelik eda’dan (ifa u ğ runa edim’den)farklı Soru: taraflar, ifanın ifa yerine tutan eda veya ifaya yönelik eda oldu ğ u konusunda anlaşmamışlarsa yapılan ifanın niteli ğ i nasıl tespit edilir.?

10 Kısmi ifa Kural: borçlu ifanı bir bütün olarak ifa zorundadır.  Edim niteli ğ i itibariyle bölünemeyen bir edim ise, zaten kısmi ifası söz konusu olamaz  Bölünebilir bir edim ile ifa konusunun birden çok edim olması karıştırılmamalı  Faiz ana paradan ayrı bir alacaktır. Faizin ödenmesi kısmi ödeme de ğ ildir. Soru: borçlu ödenene kısmın anapara borcuna sayılmasını isteyebilir mi?  Alacaklı kısmı ifa talebinde bulunabilir. Fakat borçlu tamamını teklif edebilir.

11 Alacaklının kısmi ifanı kabule mecbur oldu ğ u haller 1. Önceden kararlaştırılmışsa 2. Borç vadelere ba ğ lanmış ve taksitler muaccel olmamışsa  Farklı tarihlerde do ğ acak alacaklar ile karıştırılmamalı 3. Alaca ğ ın bir kısmı tartışmalı ise 4. Dürüstlük kuralına gere ğ i kısmi ifanı kabul gerekebilir 5. Özel hükümlerde kısmı ifaya izin verebilir  Kısmi ifa edildi ğ i takdirde ifa edilen kısma ait borcundan kurtulur.  BK m. 100/ f. 2

12 Seçimlik borçlar Parça borçlarda Tür (çeşit) borçlarda  Ortalama nitelikte olacaktır Seçimlik borç, borcun konusu birden çok edim olup da bunlardan yalnız birinin ifası gerekiyorsa söz konusu olur.  Seçimlik borç ile ifa konusunu de ğ iştirme yetkisinin pratik farkı borç konusu edimin imkansızlaşması durumunda söz konusu olur. Kural: seçim hakkı borçluya aittir. İ stisna: işin niteli ğ i ve ya tarafların anlaşması ile alacaklıya veya III kişiye verilebilir.

13 Seçimlik borçlarda imkansızlık halleri 1. Sözleşme öncesi objektif imkansızlık 2. Sözleşme öncesi sübjektif imkansızlık veya sözleşme kurulduktan sonra objektif imkansızlık 3. Taraflardan birinin sorumlu oldu ğ u durumlardaki imkansızlık: I. Alacalının sorumlu oldu ğ u imkansız II. Borçlunun sorumlu oldu ğ u imkansız  Seçildikten sonra imkansızlaşırsa borç sona erer

14 Bölünmeyen Borçlarda Alacaklı veya Borçlunun Birden Çok Olması Alacaklı veya Borçlunun Birden Çok Olması kanun veya sözleşmeye göre teselsül öngörülmüşse teselsül hükümleri uygulanır Aksi halde TBK m. 85 uygulanır  Bölünemeyen bir borcun birden çok alacaklısı varsa, alacaklılardan her biri, borcun alacaklıların tamamına ifasını isteyebilir. Borçlu, edimini alacaklıların hepsine birden ifa etmek zorundadır.  Bölünemeyen borcun birden çok borçlusu varsa, borçlulardan her biri borcun tamamını ifa etmekle yükümlüdür.  Durumun gere ğ inden aksi anlaşılmadıkça, ifada bulunan borçlu, alacaklıya halef olur ve di ğ er borçlulardan payları oranında alaca ğ ını isteyebilir.

15 1. Bölünmeyen Borçlarda Alacaklı Birden Çoksa  Borçludan alacaklılardan her biri alaca ğ ın ifasını isteyebilir, ama kendisine yapılmasını isteyemez.  Borçlu tümüne birlikte yapması gerekir 2. Bölünmeyen Borçlarda borçlu Birden Çoksa  Her biri ifa ile yükümlüdür  Biri ifa ederse borç sona erer  Durumun gere ğ inden aksi anlaşılmadıkça, ifada bulunan borçlu, alacaklıya halef olur

16 Para borçlarında Soru: Para nedir? Hangi unsurları ihtiva eder?  Niteli ğ i itibariyle para kendine özgü bir nevi (tür) borcudur  BK m. 99 ‘Konusu para olan borç Ülke parası ile ödenir’.  Kanunlara göre Tedavülde olan madeni ve ka ğ ıt paralardır  5083 sayılı kanunla yeni para birimi kabul edilmiştir ( ), ( )

17 1. Yabancı para borcu  Para borcunun ödenmesi yabancı para üzerinden yapılabilir.  Aynen ifa şartı yoksa borçlunun seçim imkanı vardır  İ fa günündeki rayiç göre yapılır  Yabancı para borcunun geciktirilmesi halinde aynen ifa, vade veya fiili ödeme günündeki rayiç üzerinden ödeme imkanı 2. Paranın De ğ erindeki De ğ işmelere Karşı Sözleşmelerde Konulan Kayıtlar  Altın de ğ er kaydı  Yabancı para de ğ er kaydı  İ ndekse göre ayarlama kaydı

18 İ fa sırası (Birden Fazla Borcun Bulunması Halinde Mahsup) 1. Borçlu hangi borcu ödemek istedi ğ ini bildirmişse 2. Alacaklının verdi ğ i makbuzda gösterdi ğ i borç

19 Faiz Faiz paradan mahrum kalındı ğ ı için verilen karşılıktır  Kanuni ve akdi  Ana para (Kapital) ve temerrüt anaparatemerrüt faizi Faizin niteli ğ i  Feri bir haktır. Faiz borcunun miktarı:  Hukuki işlem, örf ve adet ve kanuna göre belli olur.  tarihinden itibaren 9% uygulanmaktadır  Yeni BK m. 88 yürürlükteki mevzuata göre belirlenece ğ ini ifade etmektedir.

20 İ fa zamanı  İ fa zamanı kavramının anlamı 1. Yegane (tek) zaman dilimini 2. İ fa için kesin olarak kararlaştırılan zamanı 3. Borcun muaccel oldu ğ u zamanı(alacaklının ifanı talep edebilece ğ i zaman dilimini) 4. Borçlunun ifa yetkisine sahip olaca ğ ı zamanı Kural: vadeye ba ğ lı borçlarda borçlu ifa zamanı gelmeden (muaccel olmadan)ifada bulunabilir. İ stisna: zamanında ifada alacaklının da menfaati varsa

21 Vadeye ba ğ lı olması Vade, alacaklının ifayı talep edebilme imkanının başladı ğ ı anı ifade eder. Kural: borç vadeye ba ğ lı de ğ ildir  Sözleşmenin kurulması ile borç muaccel oluyor. İ stisna: borç bazen tarafları anlaşması ile ya işin niteli ğ i gere ğ i veya kanun hükmüne göre vadeye ba ğ lı olabilir. Tecil (erteleme) anlaşması, mevcut vadeyi uzatır, muaccel olduktan sonra yapılmışsa zamanaşımını durdurur, temerrüdü sona erdirir.

22 Vadenin tayini  Açıkça bilinen bir tarih olarak belirlenebilir.  Hesapla bulunabilecek şekilde belirlenebilir.  Vade ba ğ lı borç ile şarta ba ğ lı borç karıştırılmamalı  Vadenin tayin imkanı alacaklıya tanınabilir(muacceliyet ihbarı).

23 Vadenin hesabı Kural: t araflar hesabın nasıl yapılaca ğ ını kararlaştırmışlarsa hesap onların kararlaştırdıklarına göre yapılır. 1. Ayın başı, ortası ve sonu (ayın 1, 15 ve son günü ifade eder ) 2. Geçecek bir süre sonunda 3. Vade tarafların anlaşması ile uzatılmışsa tecil anlaşmasında bir hüküm yoksa belirlenen ek süre eski vadenin bitişi ile başlar 4. Pazar ve tatil günleri de süreye dahildir

24 İ fa yeri Kural: alacaklı ifa yerinden başka yerde yapılan ifanı kabule mecbur de ğ ildir. İ fa yerinin belirlenmesi: 1. Edimin niteli ğ i gere ğ i belli bir yerde yapılması zorunlu olabilir 2. Belirli bir yerde ifa zorunlulu ğ u yoksa: a) Tarafların anlaşması ile (açık ve zımni) b) Bazı borçlar için özel kanun hükmü ile c) Anlaşma ve özel kanun hükmü yoksa BK m. 89 göre:  Para borçlarında  Parça borçlarında  Di ğ er borçlarda Soru: A, B-den tl karşılı ğ ında 10 ton bu ğ day almışsa borçların ifa yerini belirleyin.

25 İ fa yerinin sınıflandırılması 1. Aranacak borçlarda  Borç konusu edimi alıp götürmek alacaklının sorumlulu ğ undadır. 2. Götürülecek borçlar  Borç konusu edimi alacaklıya teslim etmek borçlunun sorumlulu ğ undadır.(hasar ve masraflarda ona aittir) 3. Gönderilecek borçlar  Borçlu masraf ve hasarı alacaklıya ait olmak şartıyla edimi göndermekle yükümlüdür.

26 İ fanın ispatına ilişkin alacaklının yükümleri 1. Makbuz verme  Alacaklı borç ödenmeden makbuz vermişse borç ödenmeden makbuz verdi ğ ini ve borcun ifa edilmedi ğ i ispat ederse makbuz hükümsüz olur. 2. Senedin iadesi  Borcun tamamını ödemişse senedi iadesini isteyebilir 3. Senedin iptali  Resmen düzenlenmiş ve ya onaylanmış senet isteyebilir. 4. Ödemenin senede yazılması  Kısmi ifalar da senedin iadesini isteyemez ama ödemenin senede yazılmasını talep edebilir.

27 İ fanın ispatına dair karineler 1. Senedin iade edilmiş olması  Senedin borçlunun elinde olması borcun sona ermesine karine teşkil eder. 2. Anapara için makbuz verilmiş olması  Faizlerin ödendi ğ ine karine teşkil eder. 3. Dönemsel borçlarda taksitler için makbuz verilmiş olması  Bu borçlarda makbuz daha önceki dönemlerde do ğ an borçların ödendi ğ ine karine teşkil eder.

28 İ ki tarafa borç yükleyen sözleşme ifa sırası 1. Taraflar anlaşmışlarsa 2. Özel kanun hükmü varsa 3. İ şin niteli ğ i gere ğ i 4. Teamül gere ğ i daha önce ödemesi gerekebilir.  Taraflardan birinin daha önce ifa etme yükümü yoksa her iki taraf aynı anda ifa etmek zorundadırlar.

29 Ödemezlik definin kullanılması ve sonuçları  Herhangi bir şekle tabi de ğ ildir.  Borcunu ifa etmeme imkanı kazanır  Temerrüt sona erer.

30 Borçlunun aczi durumunda di ğ er tarafa tanınan imkanlar  2. İ fa güçsüzlü ğ ü  MADDE 98- Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede, taraflardan birinin borcunu ifada güçsüzlü ğ e düşmesi ve özellikle iflas etmesi ya da hakkındaki haciz işleminin sonuçsuz kalması sebebiyle di ğ er tarafın hakkı tehlikeye düşerse bu taraf, karşı edimin ifası güvence altına alınıncaya kadar kendi ediminin ifasından kaçınabilir.  Hakkı tehlikeye düşen taraf, ayrıca uygun bir sürede istedi ğ i güvence verilmezse sözleşmeden dönebilir.

31 Şartları ve sa ğ ladı ğ ı imkanlar Şartları: 1. Borçlu sözleşmenin kurulmasından sonra ifa güçsüzlü ğ üne düşmüş olmalı 2. Alacaklının alaca ğ ı tehlikeye düşmüş olmalı İ mkanlar: 1. Defi imkanı 2. Güvence talep etme 3. Dönme

32 Alacaklının temerrüdü  BK 106 Şartları: 1. Alacaklının kaçınması a) İ fayı kabulden kaçınması Uygun bir şekilde teklif edilmiş olması gerekir b)Yapmaması gerekenleri yapmaması İ fanın gerçekleşmesi için bulunması gerekli davranışta bulunmaması 2. Haklı bir sebebe dayanmaması Kusurlu olması şart de ğ ildir.

33 Alacaklının temerrüdünün (geciktirmesi) sonuçları 1. Borçlu sorumlulu ğ u hafifler 2. Borçlunun temerrüt sona erer.

34 Borçlunun borçtan kurtulması için elde etti ğ i imkanlar 1. Tevdi 2. Malın satılarak bedelinin tevdi edilmesi 3. Dönme

35

36


"BORÇLARıN HÜKMÜ Yard. Doç. Dr. İ smayıl İ SMAYILLI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları