Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

VERTEBRA TRAVMALARI Öğr. Gör. Filiz KABU HERGÜL. VERTEBRA TRAVMALARI Omurga travması sonrası ortaya çıkan yumuşak doku ve kemik dokusu yaralanması ile.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "VERTEBRA TRAVMALARI Öğr. Gör. Filiz KABU HERGÜL. VERTEBRA TRAVMALARI Omurga travması sonrası ortaya çıkan yumuşak doku ve kemik dokusu yaralanması ile."— Sunum transkripti:

1 VERTEBRA TRAVMALARI Öğr. Gör. Filiz KABU HERGÜL

2 VERTEBRA TRAVMALARI Omurga travması sonrası ortaya çıkan yumuşak doku ve kemik dokusu yaralanması ile bunların nöral dokuda neden olabildikleri patolojik değişikliklerdir.

3 VERTEBRA TRAVMALARI  Spinal kort yaralanmaları her zaman omurilik yaralanması ile beraber olmayabilir.  Ancak omuriliğin yaralanma riskinin her zaman mevcut olduğu unutulmamalıdır.

4

5 Spinal travmalar  Motor, duyu ve refleks aktivitenin,  Bağırsak ve mesane kontrolünün kaybı  Beden imajı ve kendi kendine yeterli olamama  Benlik saygısının azalması nedeniyle psikososyal sorunlar ortaya çıkarır.

6 Vertebra Travmalarının Epidemiyolojisi  Spinal yaralanmalara yol açan travmaların %50’si motorlu araç kazaları nedeniyle meydana gelir.  Diğer nedenler; yüksekten düşme, dalma, futbol ve kayak sporları ile ateşli silah yaralanmaları yer alır.

7 Vertebra Travmalarının Epidemiyolojisi Spinal kort yaralanmaları en fazla yaş arasında evlenmemiş erkeklerde görülmekte olup, yoğunluk sıcak mevsimlerde ve 19 yaştır.

8 VERTEBRA TRAVMALARI  Vertebral kolon 33 vertebranın kafa tabanından koksikse kadar birbiri üzerine sıralanması ile oluşur.  Vertebralar birbirine kuvvetli bağlarla bağlıdır.

9 Vücudun merkezi desteği olan vertebralar;  Serviks (7),  Torasik (12),  Lumber (5),  Sakrum (5),  Koksiks (4)

10

11 Yaralanma Mekanizması  Travma, spinal kolonun dengesini bozmuşsa, vertebra artık spinal kordu koruyamaz.  Bir vertebranın diğeri üzerine hafif bir kayması bile medulla spinalisin bir yerinde sıkışmaya veya yırtılmaya neden olabilir.

12

13  Spinal kort yaralanmalarını içinden geçtiği vertebralara göre ayırıp incelemek olasıdır.  Servikal, torasik, lomber, sakral vertebral travmalar.

14 LEZYON  S: 2- üstü  S: 5-6  S: 7  T: 1-2  T7: FİZYOLOJİK SONUÇLAR  Solunum arresti, gevşek paralizi, kuadripleji  Solunum gücünde azalma, gevşek paralizi, kuadripleji, tam bağımlılık  Solunum gücünde azalma, kuadripleji  Solunum gücünde azalma, parapleji, tam bağımsızlık  Parapleji, tam bağımsızlık

15 Servikal Vertebra Travması En sık görülen vertebra yaralanmalarıdır. Yaralanma mekanizmasında;  Çok hızlı bir şekilde boynun hiperekstansiyonu ya da fleksiyonu sonucu olan künt travmalar,  Penetran travmalar  Baş üzerine düşme

16 Servikal vertebra travmasına neden olan hareketler  Kompresyon: Vertebraların alt yada üstünden güç gelmesi ile oluşur.

17 Servikal vertebra travmasına neden olan hareketler  Hiperfleksiyon: Başa arkadan darbe geldiğinde aşırı fleksiyon olur.

18

19 Servikal vertebra travmasına neden olan hareketler  Hiperekstansiyon: Başa önden gelen darbe servikal vertebraların aşırı gergin bir pozisyona gelmesine neden olur.

20

21  Rotasyon: Başın bir yana dönmesi  Yana eğilme: Baş boynun bir yana eğilmesi  Eksen yükü: Baş yada vertebral kolon üzerine yukarıdan bir güç geldiği zaman oluşur. Servikal vertebra travmasına neden olan hareketler

22 Servikal Travmalarda Fizyopatolojik Değişiklikler  Servikal vertebralar en fazla servikal bölgede, özellikle S5, S6 seviyesinde görülür.  Servikal spinal kordun tam kesisi kuadriplejiye neden olur.

23 Travma sonucu S2 ya da S3 seviyesinde yaralanmalar olmuşsa, tam solunum felci görülür. Solunum felcinde hemen solunum desteği sağlanmazsa hasta birkaç dakika içinde ölür. Servikal Travmalarda Fizyopatolojik Değişiklikler

24 S seviyesindeki yaralanmalarda hasta omuzlarını, deltoid ve biseps adelelerini hareket ettirebilir. Servikal yaralanmalar alt seviyeye indikçe, daha az fonksiyon kaybı görülür. Servikal Travmalarda Fizyopatolojik Değişiklikler

25 Sonuç olarak; servikal bölge yaralanmalarında belirti ve bulgular travmatize olan bölgeye, büyüklüğüne ve oluş mekanizmasını göre değişir. Yaralanma seviyesinin, altındaki kısımdan çıkan spinal sinirlerin innerve ettiği beden alanlarında fonksiyon kaybı olur. Servikal Travmalarda Fizyopatolojik Değişiklikler

26

27 Servikal Vertebra Travmalarında Belirtiler  Boyun hassasiyeti ve a ğ rı  Ektremitelerde zayıflık, hissizlik, uyuşukluk, paralizi  Kan basıncı ve nabız sayısında vazomotor tonüsün azalmasına ba ğ lı dü ş me,  Bilinç bozuklu ğ u,  Belden a ş a ğı da sıcaklık hissi,  El bile ğ i ve dirsekte fleksiyon(+), ekstensiyon(-)

28  Palpasyon sırasında ağrı, hassasiyet, lokal ödem, deformite,  Öksürüğe hassasiyet, servikal ağrı,  Pitozis, ağız solunumu  Başın“Cock Rubin” pozisyonda olması yaralanmanın S1-2 seviyesinde olduğunu düşündürür.  Sırtta terleme Servikal Vertebra Travmalarında Belirtiler

29 Toraks, Lomber ve Sakral Vertebra Travmaları  Toraks, lomber ve sakral bölge travmalarında da yaralanma mekanizması servikal bölge yaralanmaları gibidir.  Etken çoğu zaman künt ya da penetran travmalardır.

30 Fizyopatolojik Değişiklikler Torasik Yaralanmalar; Spinal kolonun bu alanı yapısal olarak daha iyi korunduğundan ve daha az hareketli olduğundan torasik vertebralarda yaralanma daha az görülür.

31 Ancak yaralanma oluştuğun da bu sıklıkla T12 seviyesindedir.  T1 seviyesindeki yaralanmalar; solunum gücünde azalma, parapleji ve kısmi bağımlılığa,  T2-7 seviyesindeki yaralanmalar ise paraplejiye neden olur. Torasik Yaralanmalar;

32 Lomber Vertebra Yaralanmaları;  Lomber vertebralar, görülme sıklığı bakımından servikal travmalardan sonra gelir.  Travma sonrası yaralanma en sık L1-L5 seviyesinde görülür.  Parapleji oluşur. Hasta destekle yürüyebilir.

33 Solunumun bozulması, Spinal şok (nörojenik), Otonomik disrefleksi en sık görülenlerdir. Vertebra Yaralanmalarının Komplikasyonları

34 Solunumun Bozulması  Diyafragmanın motor sinirleri servikal seviyesindedir.  Servikal kordun orta seviyesi hasar görmüşse (S 5-6-7) karın, kol ve bacak kasları ve bu sinirlerde paralizi olur.

35   Spinal kort yaralanmalarında hastanın göğüs duvarı çok az hareket eder.  Solunum zayıf ve hızlıdır.  Diyafragma yeterli solunumu sağlayamazsa, hastada solunum yetmezliği ortaya çıkacaktır Solunumun Bozulması

36 Spinal Şok  Spinal şok tam kort kesilmesinden sonra görülür.  Bu durumda yaralanmanın olduğu seviyenin altında tam motor duyu kayıpları, otomatik ve refleks aktivite kayıpları ile sempatik sinir aktivitesinin kaybı görülür.

37 Klinik Tablo o Sempatik Sinir aktivite kaybı, o Gevşek paralizi, o Lezyon seviyesinin altında refleks aktivite kaybı, o Bradikardi, o Paralitik ileus o Batın ve alt ekstremitelerdeki arter ve ven damarlarının genişlemesi sonucu gelişen hipotansiyon. Spinal Şok

38  Vertebra atellenir,  Uzun ayak tahtası ile alt ekstermiteler yaklaşık olarak 25 cm yükseltilerek hastaya şok pozisyonu verilir.  Spinal şok birkaç gün ya da hafta sonra geçebilir. Spinal şokta acil olarak;

39 İyileşme bulguları şunlardır;  İlk önce anal refleks başlar  Gevşek paralizi spastik paraliziye dönüşür.  Otonomik fonksiyonlar giderek düzelir  Başlangıçta atonik olan mesane ve bağırsak refleks olarak kasılamaya başlar. Spinal Şok

40 Otonomik disrefleksi  Otonomik disrefleksi ya da hiperrefleksi genellikle 6. torasik vertebra seviyesinin üzerindeki yaralanmalarda görülür  Spinal şok süreci tamamlandıktan sonra oluşur.

41  Bu sendromda kontrol altına alınamayan sempatik boşalım vardır.  Sempatik sinir sistemi uyarı taşımadaki bu aksaklıklardan dolayı serebral korteksteki üst merkezler tarafından da kontrol edilemez. Otonomik disrefleksi

42 Otonomik Disrefleksi Belirtileri  Ciddi hızla oluşan hipertansiyon  Bradikardi  Yüz ve boyunda kızarıklık  Ciddi baş ağrısı  Burun tıkanıklığı  Terleme  Bulantı  Bulanık görme

43 Otonomik Disrefleksili Hastada Acil Bakım  Yatağın başı yükseltilir.  Dr ve acil bölüme haber verilir.  Hastanın elbiseleri çıkarılır.  Mesaneye katater takılır.  Dışkılama isteği uyarıcı olabileceğinden kontrol edilir.

44  Oda ısısı kontrol edilir. Odanın çok soğuk olmaması ve hava akımının bulunmaması gerekir.  Kan basıncı dak. bir ölçülür.  Order edilen ilaçlar verilir.  Hasta yalnız bırakılmaz. Otonomik Disrefleksili Hastada Acil Bakım

45 Vertebral yaralanmalı hastanın acil bakım ilkeleri  Vertebra yaralanmasının değerlendirilmesi ve immobilizasyonu  Sekonder yaralanmanın önlemesi,  Solunumun sürdürülmesi,  Beslenme,  Boşaltım  Hasta ve ailesinin psikolojik yönden desteklenmesi

46 Vertebra yaralanmalarını değerlendirilmesi ve immobilizasyonun  Vertebra travmalarında anamnez  Hava yolu değerlendirilmesi  Travma değerlendirilmesi, -Genel değerlendirme -Omurga sisteminin değerlendirilmesi -Nörolojik değerlendirme

47

48

49 Sekonder yaralanma riski Travma sonucu kırık ya da dislokasyon (eklemin yer değiştirmesi) gelişmesi durumunda, hareket spinal kord da sekonder yaralanmaya neden olur.

50 Sekonder Yaralanmayı Önlemek için Alınacak Acil Önlemler:  Hastaya sırt üstü pozisyon verilir.  Baştan kalçaya hareketsizlik sağlanır.  Döndürülmek gerekiyorsa vertebral kolon düz olarak döndürülür.  Hasta sert bir zemin üzerine yatırılır.

51

52

53 Solunumun Sürdürülmesi  Hastanın hava yolu açıklığı sürekli kontrol edilmelidir.  Solunum değerlendirilir.  Sekresyonlar aspire edilir.  Oda havası nemlendirilir.  Derin nefes alma ve öksürme eğitimi yapılır.  Olası komplikasyonlar erken saptanmalıdır.

54 Beslenme Yatar pozisyonda yemek yemenin güç olması nedeniyle hasta gereksiniminden az besin alabilir.  Başlangıçta IV sıvılarla beslenme,  Abdominal distansiyonu önlemek için NG tüp uygulaması  Bağırsak hareketleri normale dönünce oral beslenmeye geçilmelidir.  Boğulmaları önlemek için yavaş yemek

55 Hareketsizlik Komplikasyonları  İskelet adalesinde atrofi  Eklem kontraktürleri  Osteoporoz  Üriner staz  Trombüs oluşumu  Atalektazi  Pnomoni

56 Komplikasyonları önlemek için;  ROM egzersizleri yaptırılır.  A.Ç.T takibi yapılır.  Aseptik ilkelerle bakım verilir.  Dışkıyı yumuşatıcı diyet düzenlenir.  Deri kuru ve temiz tutulur.  Basınç yarası olasılığı yönünden 8 saat arayla kontrol edilir.

57 Komplikasyonları önlemek için;  Düzenli masaj yapılır.  Antiembolitik çorap giydirilir.  Derin solunum ve öksürük egzersizleri öğretilir.  Uygun aspirasyon, ventilatöre bağlı hastalarda ventilatörün kontrolü,  İskelet traksiyonu uygulanan hastalarda enfeksiyonu önlemek için traksiyon çivilerinin olduğu kısımlar her gün temizlenir

58 Komplikasyonları önlemek için;  Ayak düşmesi ve ayağın dorsofleksiyonunu önlemek için ayak tahtaları ya da alçı atelleri uygulanır.  Hasta sırtüstü yatıyorsa kalça ekleminin dışa rotasyonunu önlemek için kalça her iki yanından, bacağın orta kısmına kadar uygun bir şekilde desteklenir.

59 Boşaltım Duyu ve motor fonksiyon kaybına bağlı olarak gelişen bağırsak ve mesana atonisi sonucunda vertebral travmalı hastalarda idrar retansiyonu ve dışkılama sorunları ortaya çıkabilir. Bakım İlkeleri:  Mesane distansiyonunun izlenmesi  Mesaneye üretral kateterin yerleştirilmesi ve bakımı

60 Boşaltım Bakım İlkeleri:  Saatlik idrar miktarının izlenmesi  Spinal şok geçer geçmez aralıklı üretral kateterizasyon ile mesane eğitimine başlanması  Barsak seslerinin dinlenmesi  Distansiyon kontrolü  Dışkılama sıklığının kayıt edilmesi  Uygun barsak boşaltımı sağlama programına başlanması

61 Psikolojik Durum Spinal travmalar fonksiyonel kayıplarla birlikte hastada hem fiziksel hem de psikolojik travmaya neden olur.

62 TEŞEKKÜRLER


"VERTEBRA TRAVMALARI Öğr. Gör. Filiz KABU HERGÜL. VERTEBRA TRAVMALARI Omurga travması sonrası ortaya çıkan yumuşak doku ve kemik dokusu yaralanması ile." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları