Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KLAS İ K KOŞULLANMA Doç. Dr. Atilla Cavkaytar

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KLAS İ K KOŞULLANMA Doç. Dr. Atilla Cavkaytar"— Sunum transkripti:

1 KLAS İ K KOŞULLANMA Doç. Dr. Atilla Cavkaytar

2 Giriş Ivan Pavlov Klasik koşullanma Rus bilim adamı Ivan Petrovic Pavlov’un yaptı ğ ı çalışmalar sonucu ortaya koydu ğ u bir ö ğ renme kuramıdır. Pavlov yaptı ğ ı çalışmada köpeklerin eti gördü ğ ü zaman ne kadar salya salgıladı ğ ını ortaya koymak için bir deney düzene ğ i hazırlamış ve köpe ğ in hareket etmesini engelleyen bir laboratuar ortamı organize etmiştir. Köpe ğ e her et verilişinde köpe ğ in ne kadar salya salgıladı ğ ı da düzenli olarak ölçülmüştür.

3 Çalışmanın ilerleyen aşamalarında Pavlov asistanı köpe ğ e eti götürdü ğ ünde köpe ğ in eti görmedi ğ i halde asistanının ayak sesine salya salgıladı ğ ını fark ederek çalışmanın yapısını de ğ iştirmiş ve klasik koşullanma kuramını ileri sürdü ğ ü deney düzene ğ ini hazırlamıştır.

4 Pavlov organizmanın başlangıçta nötr olan ve herhangi bir tepkiye yol açmayan bir uyarıcının organizmanın herhangi bir tepkisine neden olan bir uyarıcıyla birlikte verilmesi durumunda nötr olan uyarıcıya organizmanın tepki verebilece ğ ini ileri sürmüştür.

5 Pavlov deney düzene ğ ini hazırlarken köpek için herhangi bir şey ifade etmeyen zil sesini (nötr uyarıcı), köpe ğ in hoşuna giden eti (koşulsuz – do ğ al uyarıcı) birlikte ard arda vererek köpe ğ in ete karşı göstermiş oldu ğ u salyayı (koşulsuz – do ğ al tepki) zil sesine vermesini sa ğ lamıştır.,

6

7

8 Klasik koşullanma sürecinde köpe ğ in hoşuna giden ve salya tepkisine neden olan do ğ al uyarıcı olan et, zil sesinden hemen sonra verilerek köpe ğ in zil sesine şartlanması sa ğ lanılmaktadır. Önce zil sesi, hemen ardından verilen et birkaç kez tekrar edildikten sonra zil sesi tek başına verilse bile salya tepkisi ortaya çıkmaktadır. Zile karşı gösterilen bu tepki do ğ al bir tepki olmadı ğ ından bu tepkiye koşullu ya da şartlı tepki denilmektedir.

9 Klasik Koşullanma İ lkeleri * Bitişiklik * Haber vericilik * Genelleme * Ayırt etme * Sönme * Kendili ğ inden geri gelme

10 Bitişiklik: Bitişiklik: Klasik koşullanmada koşullanmanın gerçekleşmesi için nötr uyarıcı ile koşulsuz uyarıcının birlikte ve ard arda verilmesidir. Klasik koşullanmanın gerçekleşebilmesi için temel ilke nötr uyarıcının koşulsuz uyarıcıdan hemen önce verilmesidir.

11 Haber Vericilik: Haber Vericilik: Koşullanmanın gerçekleşmesinde nötr uyarıcının koşulsuz uyarıcının gelece ğ ini organizmaya bildirmesi gerekmektedir. Buna haber vericilik ilkesi denilmektedir. Pavlov’un deneyinde zil sesi köpe ğ e etin gelece ğ ini haber vermekte ve köpek salya salgılamaktadır.

12 Pekiştirme Koşullanmanın bir başka ilkesi de pekiştirmedir. Klasik koşullanmada pekiştirme; koşulsuz uyarıcının meydana getirdi ğ i etkidir. Koşulsuz uyarıcı pekiştireç rolü görmektedir. Pavlov, koşulsuz tepkiyi (salya) meydana getiren koşulsuz uyarıcıya (et), birincil pekiştireç; koşullu tepkiyi meydana getiren koşullu uyarıcıya da (ses) ikincil pekiştireç adını vermektedir. Klasik koşullanmada pekiştireç tepkiye ba ğ lı olarak verilmez. Tepkinin meydana gelmesinden önce sunulur ve tepkiyi do ğ uran uyarıcıdır. Bu yönüyle klasik koşullanma edimsel koşullanmadan ayrılır. Çünkü edimsel koşullanmada pekiştireç tepkiye ba ğ lı olarak verilir. Birincil Pekiştireç (Ö ğ renilmemiş) = Çikolata, meyve suyu, sevgi, et, cinsellik İ İ kincil Pekiştireç (Ö ğ renilmiş) = Not, para, aferin, zil

13 Sönme Koşullu uyarıcı koşulsuz uyarıcının uzun bir süre birlikte verilmesinin ardından, koşullu uyarıcının uzun bir süre boyunca koşulsuz uyarıcı olmadan tek başına verilmesi sonucunda koşullu tepkinin ortadan kalkmasına sönme denilmektedir. Sönmenin gerçekleşmesi durumunda koşullu uyarıcıya koşullu tepki artık gösterilmez. Köpe ğ in zil sesine salya salgılamaktan vazgeçmesi sönmedir.

14 Genelleme Genelleme: Koşullanmanın gerçekleşmesinin ardından koşullu uyarıcıya gösterilen tepkinin tüm benzer uyarıcılara gösterilmesine genelleme denilmektedir. Pavlov deneyinde zil sesine salya tepkisi alındıktan sonra sesin düzeyini de ğ iştirmiş ve sürekli olarak etten önce verdi ğ i zil sesini de ğ iştirmiş farklı zil seslerinde de köpe ğ in salya salgıladı ğ ını gözlemiştir. Sürekli olarak 75 desibel düzeyinde zil sesinde et verildi ğ inde köpe ğ in 50 ve 100 desibellik zil sesine de salya salgılaması genellemedir. 50 Salya 75 Salya (Koşullu Tepki) 100 Salya

15 Ayırt Etme: Ayırt Etme: Organizmanın koşullanma sürecinde kullanılan koşullu uyarıcıyı di ğ erlerinden ayırt ederek tepkide bulunma e ğ ilimidir. Organizma koşullu uyarıcıya benzeyen uyarıcılar içerisinde koşullu uyarıcıyı seçerek buna tepkide bulunması ve di ğ erlerini ayırması durumudur.

16 Birden Fazla Uyarıcıya Koşullama Koşullu uyarıcı (ses) ve koşulsuz uyarıcı (et) birçok kez birlikte verilerek koşulsuz uyarıcının meydana getirdi ğ i etkiyi, koşullu uyarıcının da oluşturması sa ğ lanır. Bir başka deyişle, tek başına ses verildi ğ inde de köpek salya salgılar hale gelir. Bundan sonra ikinci bir koşullu uyarıcı koşullama sürecine dahil edilebilir. Örne ğ in; ışık (ikinci koşullu uyarıcı) önce, ses (birinci koşullu uyarıcı) sonra olmak koşuluyla birkaç kez ikisi birlikte verildi ğ inde, daha sonra tek başına ışı ğ ın da salya tepkisi meydana getirdi ğ i gözlenmektedir. Bu koşullamaya birden fazla uyarıcıya koşullama adı verilmektedir. Ancak, birinci koşullamadan ikinciye do ğ ru gidildikçe koşullu tepkinin yani salyanın azaldı ğ ı ve tepkinin sadece birkaç deneme devam etti ğ i görülmektedir

17 Gölgeleme İ ki koşullu uyarıcı birlikte verildi ğ inde ise, koşullama daha çok dikkati çeken koşullu uyarıcıya karşı meydana gelmekte, di ğ eri ise etkisiz kalmaktadır. Bu duruma gölgeleme adı verilmektedir. Örne ğ in; Zil sesine koşullandırılırken, zil sesinden daha yüksek bir ses var ise ortamda (gök gürültüsü gibi) o zaman köpek gök gürültüsüne koşullanabilir

18 Ö ğ renilmiş Çaresizlik: Ö ğ renilmiş Çaresizlik: Klasik koşullanmada organizma çaresizdir. Organizma ne yaparsa yapsın durumu de ğ iştiremeyecektir. Herhangi bir ödül elde etmek ya da cezadan kaçmak için tepki gösterilir. Organizma ne kadar çaba harcarsa harcasın durumu de ğ iştiremeyece ğ ini ö ğ renerek pasif kalır ve bu pasifli ğ i de istenmeyen tüm durumlara geneller. Örne ğ in, okuldaki derslerde ve sınavlarda sürekli başarısız olan bir ö ğ renci hayatı boyunca başarısız olaca ğ ını düşünür.

19 Örnek Okulda yaşanan olaylarla ilgili olumsuzluk, okul ve okulla ilgili di ğ er ö ğ elere genellenebilir. Hatta bu etki o kadar güçlü olabilir ki ö ğ renci yaşamı boyunca e ğ itime, okula, e ğ itimcilere ve mesle ğ ine karşı olumsuz bir tutum kazanabilir. Bu nedenle e ğ itimcilerin özellikle hemşire e ğ itimcilerin, okulda ö ğ rencilere, mutluluk veren olumlu yaşantılar kazandırmaları, bunu ö ğ renmeyle ve okulla ilişkilendirmeleri çok önemlidir.

20 Cezalandırıcı Ö ğ retmen: Korku, Nefret (koşulsuz uyarıcı)(koşulsuz tepki) Okul+cezalandırıcı ö ğ retmenKorku, Nefret Koşullu+koşulsuz uyarıcı koşulsuz tepki) Okul (Korku, Nefret Koşullu uyarıcı (koşullu tepki)

21 Kaygı ve zor problemsıkıntı, stres (koşulsuz uyarıcı)(koşulsuz tepki) Semboller+zor problemsıkıntı, stres Koşullu+koşulsuz uyarıcı koşulsuz tepki) Semboller sıkıntı, stres Koşullu uyarıcı (koşullu tepki)


"KLAS İ K KOŞULLANMA Doç. Dr. Atilla Cavkaytar" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları