Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

OTONOM S İ N İ R S İ STEM İ Yrd. Doç. Dr. Sefa Gültürk Fizyoloji Anabilim Dalı Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "OTONOM S İ N İ R S İ STEM İ Yrd. Doç. Dr. Sefa Gültürk Fizyoloji Anabilim Dalı Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi"— Sunum transkripti:

1 OTONOM S İ N İ R S İ STEM İ Yrd. Doç. Dr. Sefa Gültürk Fizyoloji Anabilim Dalı Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi

2 dr. sefa gültürk2 Sinir Sistemi Merkezi Sinir Sistemi -Beyin -Omurilik Periferik Sinir Sistemi –Somatik somatik duyu, özel duyular iskelet kaslarının istemli kontrolü –Otonom visseral duyu viseral organların istem dışı kontrolü –Sempatik sinir sistemi –Parasempatik sinir sistemi

3 dr. sefa gültürk3 Parasempatik Sinir Sistemi Enerji korunur, sakin durum sürdürülür Parasempatik Sinir Sistemi Enerji korunur, sakin durum sürdürülür Sinir Sistemi Merkezi Sinir Sistemi Bilgileri işler, yorumlar ve depolar, kaslara ve organlara emirler gönderir Merkezi Sinir Sistemi Bilgileri işler, yorumlar ve depolar, kaslara ve organlara emirler gönderir Periferik Sinir Sistemi MSS’e ve giren ve çıkan bilgileri taşır Periferik Sinir Sistemi MSS’e ve giren ve çıkan bilgileri taşır Otonom Sinir Sistemi Düz kasların, salgı bezlerinin kontrolü Otonom Sinir Sistemi Düz kasların, salgı bezlerinin kontrolü Beyin Omurilik Somatik Sinir Sistemi İskelet Kaslarını Kontrol Eder Somatik Sinir Sistemi İskelet Kaslarını Kontrol Eder Sempatik Sinir Sistemi Savaş veya kaç reaksiyonu Sempatik Sinir Sistemi Savaş veya kaç reaksiyonu

4 dr. sefa gültürk4 Bütün düz kasları, kalbi ve salgı bezlerini innerve eden otonom sinir sistemi (OSS) iç ortamın belli sınırlar dahilinde sabit ve kararlı kalmasını sağlar. İsminden de anlaşılacağı gibi bu sistem isteğimiz dışında çalışmaktadır. Bu özelliği ile, somatik sinir sisteminden ayrılır. Somatik sistem ile OSS birbirinden tamamen bağımsız çalışan iki sistem değil, aksine elele vererek çalışan iki sistemdir.

5 dr. sefa gültürk5 Nöronlar Pregangliyonik (B tipi lifler) –Hücre gövdeleri MSS’dedir –Miyelinli aksonlar Otonom Sinir Sistemi gangliyonlarına gider Postgangliyonik (C tipi lifler) –Hücre gövdeleri Otonom Sinir Sistemi gangliyonlarındadır –Miyelinsiz aksonlar efektör bölgelere giderler

6 dr. sefa gültürk6 Otonom sinir sistemine ait son ortak yol

7 dr. sefa gültürk7 Somatik Somatik lifler Sinirler ve Pleksuslar İstemli kontrol İskelet kaslarını kontrol eder Hareketi uyarır İmpuls frekansı yüksek Otonom Visseral lifler Sinirler, gangliyonlar ve pleksuslar İstemsiz kontrol Düz kasları, salgı bezlerini, ve kalp kasını kontrol eder Hareketi uyarır veya baskılar İmpuls frekansı düşük

8 dr. sefa gültürk8 Parasempatik sistemin organizasyonu. A. Parasempatik pre ve postgangliyonik aksonların izlediği yollar. B. Parasempatik pre ve postgangliyonik aksonların özel organizasyonu.

9 dr. sefa gültürk9

10 10

11 dr. sefa gültürk11 Otonom ve Somatik Sinir Sistemlerinin Motor Nöronları

12 dr. sefa gültürk12

13 dr. sefa gültürk13

14 dr. sefa gültürk14

15 dr. sefa gültürk15

16 dr. sefa gültürk16

17 dr. sefa gültürk17

18 dr. sefa gültürk18

19 dr. sefa gültürk19

20 dr. sefa gültürk20 Otonom sinir sisteminin yapısı

21 dr. sefa gültürk21

22 dr. sefa gültürk22

23 dr. sefa gültürk23 Kurbağanın sempatik gangliyonlarındaki nikotinik, muskarinik ve peptiderjik sinapslar

24 dr. sefa gültürk24 Alfa adrenerjik etkiyi şöyle tanımlayabiliriz : Noradrenalin, adrenalin, izoproterenol sıralamasında etkinin yavaş yavaş azalması (NA  A >> I). Etkinin Alfa blokörler (fentolamin gibi) tarafından spesifik olarak bloklanması (Şekil B). Beta-adrenerjik etkinin farmakolojik özellikleri de şöyle özetlenebilir: Aynı dozda verildiklerinde izoproterenol en güçlü, noradrenalin ise en zayıf etkiye sahiptir. (I > A  NA). Diklorizoproteronol gibi (Şekil B) spesifik Beta-blokörler Beta- adrenerjik etkiyi bloklarlar. * A, B : Katekolaminler ve etkileri. Noradrenalin (NA), adrenalin (A) ve izoproterenol (l). " > " işareti daha etkili ve " = " işareti de eşit etkili anlamına gelmektedir.

25 dr. sefa gültürk25 A, B: İntraarterial adrenalin enjeksiyonundan sonra izole ve perfüze iskelet kasında kan akımına karşı alfa ve beta blokerlerin etkileri

26 dr. sefa gültürk26 Adrenal medulladan salgılanan adrenalinin çeşitli organlara etkileri

27 dr. sefa gültürk27 A-D, Periferal otonom sinir sisteminde nöroefektör ileti. A-C, Tavşan kulağındaki bir arterde bulunan düz kasa ait adrenerjik innervasyon B-D, vasdeferensin adrenerjik innervasyonu

28 dr. sefa gültürk28 Transmitter salgısının presinaptik kontrolü. NA: Noradrenalin; ACh: Asetilkolin;  : Alfa reseptörü;  : Beta reseptörü; M: Muskarinik reseptör; Presinaptik bölgelerdeki kesik oklar aktivasyonu; devamlı oklar inhibisyonu göstermektedir.

29 dr. sefa gültürk29 Enterik sinir sisteminin organizasyonu. 1 ve 2, Peristaltik refleksle ilgili uyarıcı ve duraklatıcı yollar. 3, Prevertebral gangliyondaki sempatik postgangliyonik nörona gelen bir aferent kolleteral.

30 dr. sefa gültürk30 Otonom sinir sisteminin santral organizasyonu

31 dr. sefa gültürk31 III = okülomotor sinir: Edinger-Westphal çekirdeği VII = fasyal sinir, n. salivarius sup. IX = glossofaringeal sinir, n. salivarius inf. X = vagus siniri, dorsal vagal çekirdek, n. ambiguus Sempatik sinir sistemi = torakolumbar sistem – T1 – L3 (veya L2) arası segmentler. Parasempatik sinir sistemi = kranyosakral sistem – III, VII, IX ve X. kafa çiftleri ve S2- S4 arası segmentlerden kaynaklanır.

32 dr. sefa gültürk32

33 dr. sefa gültürk33 –“Sempatik zincir gangliyonları” omuriliğe yakındır ve postgangliyonik aksonlar diyaframın üzerindeki organları kontrol ederler. –“Prevertebral gangliyonlar” omuriliğin önündedir ve diyaframın altındaki organları kontrol ederler. – Böbreküstü bezi medullasını doğrudan pregangliyonik lifler innerve eder.

34 dr. sefa gültürk34 SEMPATİK SİSTEM Sempatik zincir boyunca sempatik gangliyonlar arasında bağlantılar olduğu ve sempatik aktivasyonla böbrek üstü bezi medullası da uyarılarak kana epinefrin salgıladığı için sempatik yanıt kitleseldir.

35 dr. sefa gültürk35 PARASEMPATİK SİSTEM –Pregangliyonik lifler organın yakınında veya içinde yer alan postgangliyonik nöronlarla sinaps yaparlar. –Parasempatik yanıt kitlesel değil lokalizedir.

36 dr. sefa gültürk36

37 dr. sefa gültürk37 Sempatik ve Parasempatik Sinir Sisteminin Kimyasal İleticileri

38 dr. sefa gültürk38 Kolinerjik olan nöronlar Tüm pregangliyonik nöronlar, Parasempatik postgangliyonik nöronlar, Ter bezlerini innerve eden sempatik postgangliyonik nöronlar, İskelet kasındaki kan damarlarında sonlanan sempatik nöronlar. Postgangliyonik sempatik nöronların geri kalanı noradrenerjik’tir.

39 dr. sefa gültürk39 Asetilkolin ve noradrenalinin etki ettiği reseptörler

40 dr. sefa gültürk40 Gangliyonda nikotinik kolinerjik reseptör Hedef dokuda muskarinik kolinerjik reseptör Gangliyonda nikotinik kolinerjik reseptör, Hedef dokuda alfa1, alfa2, beta1, beta2, beta3 adrenerjik reseptörler. Alfa1 & beta1  eksitasyon Beta2  inhibisyon Alfa2  presinaptik olanlar transmitter salınımının inhibisyonu

41 dr. sefa gültürk41 Birçok dokunun parasempatik ve sempatik innervasyonu vardır. Parasempatik ve sempatik sistemler birbirlerine zıt etki gösterirler. Her iki sistem de tonik olarak aktiftir. Genellikle dokularda sistemlerden biri baskındır. Parasempatik ve sempatik sistem etkileşimi

42 dr. sefa gültürk42

43 dr. sefa gültürk43

44 dr. sefa gültürk44 Parasempatik ve Sempatik Uyarılmanın Etkileri

45 dr. sefa gültürk45 Otonom Sinir Sistemi Sempatik Vücudu stresli acil durumlara yanıt vermeye hazırlar. Savaş veya kaç reaksiyonu Katabolik Parasempatik Vücudu sakinleştirir, acil durum geçtikten sonra işlevleri normal durumuna döndürür. Dinlenme ve sindirim Anabolik

46 dr. sefa gültürk46 Sempatik Sistem: “Savaş veya Kaç” Uyanıklık  (RF eşiği düşer) Pupilla  İskelet kaslarına kan akımı  Solunum frekansı ve solunum yolarının çapı  Kalp frekansı ve kan basıncı  Plazma glukoz ve serbest yağ asidi düzeyleri  (enerji) Sindirim  Deriye kan akımı  Eye Heart Lungs Digestion

47 dr. sefa gültürk47 Parasempatik Sistem Gevşeme Pupilla  Kalp frekansı ve kan basıncı  Solunum frekansı ve solunum yollarının çapı  Sindirim kanalına kan akımı  Glukozun glikojen olarak depolanması  Eye Heart Lungs Digestion

48 dr. sefa gültürk48 Periferik otonom sinir sistemindeki transmitterler

49 dr. sefa gültürk49 Göz Parasempatik Sempatik * İrisin radyal kası- kontraksiyon (  1) = midriazis İrisin sfinkter kasıkontraksiyon- = miyozis Silier kasyakını görmek hafifçe gevşetir (  2) için kontraksiyon

50 dr. sefa gültürk50 Kalp Parasempatik Sempatik SA düğüm kalp hızı  kalp hızı  (  1) Kasılma gücü   (  1) (yalnız atriumların) AV düğüm & His ileti hızı  ileti hızı  (  1) Purkinje sisteminde

51 dr. sefa gültürk51 Parasempatik Sempatik * Arterioller Deri, abdom. visera konstriksiyon (  1) İskelet kası konstriksiyon (  1) dilatasyon (  2) dilatasyon (kolinerjik) Tükrük bezleri dilatasyon konstriksiyon (  1) = sekresyon  = sekresyon  Pulmoner dilatasyon konstriksiyon (  1) * Venler konstriksiyon (  1)

52 dr. sefa gültürk52 Parasempatik Sempatik * Akciğerler Bronşial kas kontraksiyon gevşeme (  2) Bronşial bezler sekresyonu  sekresyonu 

53 dr. sefa gültürk53 Uyarılma Parasempatik Sempatik * Mide & Barsak Motilite ve tonus  (  2,  2) Sfinkterler gevşeme kontraksiyon (  1) Sekresyonu   * Safra kesesi kontraksiyon gevşeme (  2) ve kanalları

54 dr. sefa gültürk54 Uyarılma Parasempatik Sempatik * Mesane Detrusor kası kontraksiyon gevşeme (  2) İnternal sfinkter gevşeme kontraksiyon (  1)

55 dr. sefa gültürk55 Uyarılma Parasempatik Sempatik * Genital organlar Uterus değişken kontraksiyon (gebe,  1) gevşeme (gebe & gebe- olmayan,  2) Erkek cinsiyet organları ereksiyon ejakülasyon (  1)

56 dr. sefa gültürk56 Uyarılma Parasempatik Sempatik * Deri Pilomotor kaslar kontraksiyon (  1) Ter bezlerisekresyonu  (kolinerjik) (muskarinik reseptör)

57 dr. sefa gültürk57 Uyarılma Parasempatik Sempatik * KC glikojenoliz (  1,  2) glukoneojenez * Yağ dokusu lipoliz (  3) * Gözyaşı bezleri sekresyonu  * Böbrekten renin sekresyonu  * Pankreastan insulin & glukagon insulin & glukagon sekresyonu  sekresyonu  (  2)  (  2)

58 dr. sefa gültürk58

59 dr. sefa gültürk59 Otonomik Farmakoloji –Parasempatomimetik : Parasempatik sistem aktive olmuş gibi etki gösteren droglar –Parasempatolitik : Parasempatik sistem inhibe olmuş gibi etki gösteren droglar –Sempatomimetik : Sempatik sistem aktive olmuş gibi etki gösteren droglar –Sempatolitik (adrenerjik bloker, adrenolitik) : Noradrenalinin etkisini bloke eden droglar

60 dr. sefa gültürk60 Otonomik Farmakoloji Parasempatomimetik : Asetilkolin hızla parçalandığı için az etkili –Pilokarpin (muskarinik reseptörler) –Metakolin (muskarinik ve nikotinik reseptörler) –Asetilkolinesteraz inhibitörleri –Neostigmin –Fizostigmin

61 dr. sefa gültürk61 Otonomik Farmakoloji Parasempatolitik : –Muskarinik reseptörlere etki ederek kolinerjik etkiyi kaldıranlar –Atropin –Skopolamin –Nikotinik reseptörlere etki ederek gangliyon blokajı yapanlar –Hekzametonyum

62 dr. sefa gültürk62 Otonomik Farmakoloji Sempatomimetik: –  1 reseptörleri uyaranlar –Fenilefrin –Metoksamin –  2 reseptörleri uyaranlar –Klonidin –  reseptörleri uyaranlar –İsoproterenol –Sinir uçlarından adrenalin serbestleten droglar –Efedrin –Amfetamin –Tiramin

63 dr. sefa gültürk63 Otonomik Farmakoloji Sempatolitik (adrenerjik bloker, adrenolitik): –  reseptör blokerleri –Fentolamin –Fenoksibenzamin –Prazosin (  1 blokeri) –Yohimbin (  2 blokeri) –  reseptör blokerleri –Propranolol (  1 ve  2 blokeri) –Atenolol (  1 blokeri) –Butoksamin (  2 blokeri)

64 dr. sefa gültürk64 Figure 16.8 The Distribution of Parasympathetic Innervation

65 dr. sefa gültürk65 The Autonomic Plexuses Figure 16.9

66 dr. sefa gültürk66 Figure Summary: The Anatomical Differences between the Sympathetic and Parasympathetic Divisions

67 dr. sefa gültürk67 Visceral reflex arcs are the simplest function of the ANS –Long reflexes (interneurons) –Short reflexes (bypassing CNS) Parasympathetic reflexes govern respiration, cardiovascular function and other visceral activities Visceral reflexes

68 dr. sefa gültürk68 Visceral Reflexes

69 dr. sefa gültürk69 A Comparison of Somatic and Autonomic Function

70 dr. sefa gültürk70 Asetilkolin (ACh)Reseptörleri Reseptör çeşidiAgonistleriAntagonistleriBulunduğu yerler MuskarinikMuskarinAtropinParasempatik PilokarpinSkopolaminEfektör sistemler Karbamilkolin NikotinikNikotinKürar KarbamilkolinTetraetilamonyum iyonları İskelet kası son plağı ve otonomik gangliyon hücreleri MetakolinHekzametonyum Pentolinyum AdrenerjikReseptörler AlfaNorepinefrinFenoksibenzaminUyarılan sempatik FenilefrinFentolaminefektörlerin çoğu Metoksamin(kalp hariç) BetaİzoproterenolPropranololDuraklatılan sempatik efektörlerin çoğu ve kalp MetoksifenaminDiklorizoproterenol Otonom sinir sisteminde bulunan önemli reseptör çeşitleri

71 dr. sefa gültürk71 ÖZET Sempatik, parasempatik ve enterik sistemlerden meydana gelen otonom sinir sistemi, somatik-motor sisteme paralel olarak çalışıp iç dengenin korunmasını sağlayan düzenleyici bir motor sistemdir. İç organlardan merkeze akan bilgi, otonom sinir sisteminde motor çıkışın hazırlanmasına katkıda bulunur. Otonom sinir sistemi çevrede meydana gelecek değişikliklere anında cevap verebilecek bir organizasyona sahiptir.

72 dr. sefa gültürk72 ÖZET Özellikle sempatik sinir ağı, çok yoğun ve yaygın bir yapıya sahiptir. Bu sayede vücut, olağan dışı uyaranlara karşı hızlı bir şekilde uygun cevaplar oluşturabilir. Otonom sinir sisteminde, ACh, adrenalin, noradrenalin gibi klasik transmitterlerin yanında çok sayıda biyoaktif peptit, nitrik oksit ve diğer transmitter maddeler rol alır. Bu maddelerden bazısı düzenleyici olarak görev yapar ve kolinerjik-adrenerjik sistemlerin etkilerini değiştirir. Böylece, hedef organ ve dokuların, amaca uygun fizyolojik aktiviteyi göstermeleri sağlanır.

73 dr. sefa gültürk73


"OTONOM S İ N İ R S İ STEM İ Yrd. Doç. Dr. Sefa Gültürk Fizyoloji Anabilim Dalı Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları