Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

AKIŞ ÖLÇMELERİ VE GÖRÜNTÜLEME. 2 AKIŞ ÖLÇÜMÜ  Akışkanların herhangi kesitli kanallar içinde akması durumunda hızlarının veya debilerinin ölçülmesi, birçok.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "AKIŞ ÖLÇMELERİ VE GÖRÜNTÜLEME. 2 AKIŞ ÖLÇÜMÜ  Akışkanların herhangi kesitli kanallar içinde akması durumunda hızlarının veya debilerinin ölçülmesi, birçok."— Sunum transkripti:

1 AKIŞ ÖLÇMELERİ VE GÖRÜNTÜLEME

2 2 AKIŞ ÖLÇÜMÜ  Akışkanların herhangi kesitli kanallar içinde akması durumunda hızlarının veya debilerinin ölçülmesi, birçok biyolojik, meteorolojik olayların incelenmesi, endüstrinin çeşitli işlemlerinde ve laboratuarlardaki çeşitli deneylerin gerçekleştirilmesi için çok önemlidir. İnsan atardamarlarındaki kan debisinden Bir roketteki sıvı oksijen debisine kadar  Pratikle hız ve debinin veya genel olarak akış olaylarının ölçülmesi için, birbirlerine göre çeşitli üstünlük ve sakıncaları olan değişik cihaz, ve yöntemler geliştirilmiştir. Herhangi bir akış ölçme işleminde, ölçme cihazı ve yönteminin seçiminde hassasiyet, kapasite aralığı ve fiyat başta olmak üzere çeşitli etkenler rol oynar.

3 3 AKIŞ ÖLÇÜMÜ  Akım hız ölçüm cihazları alet çıktısını hesaplayabilmek için doğru bir şekilde sıcaklık ve basınç ölçümü gerektirir. Kullanılan debi birimleri 1 galon/dk (gpm) = 231 inc 3 /dk = 63,09 cm 3 /sn 1 litre = 0,2642 galon1 ft 3 = 0,0283 m 3  Ticari gaz akım ölçüm cihazları, akım hızlarını 1 atm ve 20 o C standart şartlardaki standart akım hızı olarak belirlerler.  Akışkanlar mekaniğinin temel prensiplerinden biri olan kütlenin korunumu prensibine göre, kuyu veya kaynağın bulunmadığı bir sistem içinde, sürekli rejim halinde bu sisteme giren ve çıkan kütle için; m=kütlesel debi [kg/sn] M=akışkanın kütlesi [kg] Δt= zaman [sn]

4 4 AKIŞ ÖLÇÜMÜ  Birim alandan birim zamanda geçen kütle ise kütlesel akıdır ve aşağıdaki tanımlanır.  M kütlesi yerine akışkanın yoğunluğu (ρ (kg/m 3 ) ve akışkan hacmi V (m 3 ) olmak üzere ρV yazılırsa;

5 5 AKIŞ ÖLÇÜMÜ  Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi belirli bir Δt zaman aralığında, verilen bir alanı geçen hacim miktarı veya hacimsel debi; Qv=hacimsel debi (m 3 /s) Vp=hehangi bir noktadaki akışkan hızı (m/s)  Birçok uygulamada ortalama hız kullanılması daha uygundur.

6 6 5.2 KÜTLESEL VE HACİMSEL DEBİ ÖLÇERLER  Belirli bir zaman aralığında akan akışkanın kütlesinin tartılarak tespiti en basit ve en hassas yöntemdir. Atmosferik şartlarda buharlaşmayan sıvılar için oldukça kolay bir yöntem olmasına rağmen, buharlaşabilen sıvılar ve gazlar için bu yöntemi kullanırken özel önlemler alınmalıdır. Aşağıda su gibi buharlaşmayan bir sıvı için kütlesel ve hacimsel debi ölçme düzenekleri görülmektedir

7 7 Kütlesel debi ölçme düzeneği  Kütlesel debi ölçme düzeneğinde akış, bir kol yardımıyla aniden tartı cihazının üzerindeki kaba akıtılır. Bu kolun döndürülmesi esnasında aynı anda kronometre ile zaman aralığı tespiti yapılır. Buharlaşabilen sıvıların ölçülmesinde ise kabın atmosfer ile irtibatı kesilmelidir. Tartı sistemine olumsuz etkilerini önlemek için boru ile kap arasındaki bağlantının elastik yapılması uygundur. Kütlesel debi ölçme düzeneği

8 8 Hacimsel debi ölçme düzeneği  Pratikte kullanılan diğer bir yöntem, hacimsel debi ölçmesidir. Bu yöntemde de kütlesel debi ölçülmesinde olduğu gibi belirli zaman aralığında akan akışkan, hacmi belirlenebilen bir kapta toplanarak veya hacmi belirli kaptan, belirli zaman aralığında bu akışkanın kullanılması ile hacimsel debi bulunabilir. Örnek olarak içten yanmalı motorların veya brülörlerin yakıt sarfiyatlarının deneysel tespitinde kullanılmak üzere şekildeki gibi değişik çaplı cam kürelerden oluşan bir sistem kullanılabilir. Bu cam kürelerin sayısı ve hacimleri istenen hassasiyete göre seçilebilir. Cam kürelerin hacimlerinin geometrik dzi şeklinde düzenlenmesi oldukça hassas sonuç verir. Hacimsel debi ölçme düzeneği

9 9 Döner Kanatlı Debiölçer Pozitif yer değiştirme Metodu:  Su gibi uçucu olmayan bir sıvının akım hızı doğrudan tartma metoduyla bu şekilde ortalama akım hızı kolaylıkla hesaplanır. Zamanla ölçülen sıvı miktarı fazla tutularak ve hassas ölçümler yapılarak doğruluk artırılabilir. Bu metot su ve diğer sıvı akım metrelerin kalibrasyonu için sıkça kullanılır. Bu metot geçici ölçümler için uygun değildir. Dönme sayısı* Bir dönmedeki hacim/ zaman Ölçme hassasiyeti %0.5 tir.

10 10 Pervane Tipi Debiölçer  Aşağıda ise iki mil üzerine yerleştirilen iki sürücü eleman hem birbirlerine hem de gövdenin cidarlarına tatlı bir şekilde alıştırılmış olup çok küçük sürtünmeye sahiptir. Bu sistem sıvılarda kullanılabilmesine rağmen daha çok gazlarda tercih edilmektedir.

11 11 Akım Blokaj Teknikleri  Akım kesit alanının kısmen bloke edilmesinden dolayı meydana gelen hidrodinamik özellik değişimlerinden faydalanılarak yapılan akım ölçümlerine akım blokaj teknikleri adı verilir. Böylece cihazlar bazen yükseklik ölçerler veya diferansiyel basınç ölçerler diye adlandırılır. Genel bir boyutlu akış sistemi

12 12 Süreklilik denklemi Bernoulli denklemi Bu ifade sıkıştırılamayan akışkanlar içindir.

13 13 Pratikte en çok kullanılan akım blokaj sistemleri oritismetre, venturimetre ve nozuldır. a.) Venturimetre b.) Nozul (lüle) c.) Orifismetre (diyafram)

14 14

15 15 Venturimetre

16 16 Nozul (lüle)

17 17 Orifismetreler:  En basit imalatı olan akım blokaj aletidir. D d  Basınç bağlantıları dört şekilde yapılabilir. 1. Köşe bağlantılı orifismetre 2. Flanş bağlantılı orifismetre 3. D-D/2 orifismetre 4. Vena contracta orifismetre: 1. basınç ölçümünün yeri D mesafesinde ikinci kesitin en düşük olduğu yerden alındığı orifismetre

18 18  Vena Contractanın oluştuğu yer bu grafikten tespit edilir.

19 19  Boru bağlantılı orifismetreler için C (deşarj) katsayısı grafiklerden bulunabilir.  Oritismetreler için C nin hesabı için bağıntılar verilmiştir.  L1,L2 orifis bağlantısının tipine göre belirlenen katsayılardır.

20 20 Sürükleme Etkisiyle Akım Ölçümü  Tıpaya etkiyen kuvvetler Sürükleme kuvveti Sürükleme kuvveti Tıpanın ağırlığından kaynaklanan kuvvet Yüzdürme (kaldırma kuvveti)  1-Rotametreler  olduğu zaman tıpa dengede kalır. Tıpanın sabit kaldığı yükseklik akım hızının bir göstergesidir.

21 21  Rotametrelerin yapıldığı malzeme akışkanın özelliğine, hızına vs göre değişebilir.  Sürükleme katsayısı Re ve akışkan vizkozitesine bağlıdır. Bununla beraber vizkoziteden bağımsız ölçüm verebilen özel tıpalar dizayn edilmiştir. Yani bu tıpalar için sürükleme katsayısı sabittir. Aynı zamanda genişleyen alanın lineer bir davranış gösterdiği kabul edilirse aşağıdaki ifade yazılabilir. Ci : Rotametrenin katsayısı y : yükseklik

22 22  Aynı zamanda bu ifadenin akışkan ρ’dan bağımsız olması bir rotametrenin çok daha geniş amaçlı kullanımına imkan verir.

23 23 2-Türbinmetre  Dönel kanatları döndüren akım içerdeki mıknatısta manyetik alan oluşturur ve frekanslar ölçülür. A: Dönel kanatlar B: Giriş ve çıkış akış düzenleyici C: Sinyal sensör bağlantısı

24 24 Vortex Yayıcı Flowmetreler:  Vortexlerin frekansı akım hızıyla orantılıdır. Uygun kalibrasyonla akım ölçer olarak kullanılır.  Cismin şekli aerodinamik olmamalı, keskin hatlı olmalıdır. Ticari olarak ölçüm cihazı (sensör) ile birlikte imal edilir.  Böyle bir sistemle 10 4

25 25 HOT-WİRE VE HOT-FİLM ANEMOMETRELERİ  Hot-wire anomemetreleri hızlı şekilde değişen akım şartlarını incelemek için yaygın şekilde kullanılan bir cihazdır. Bu metodla ince bir tel elektriksel olarak ısıtılır ve akım fazı içine yerleştirilir. Fazdan daha sıcak olan bu telden ısı transferi olur. Isı transfer hızının aşağıdaki şekilde olduğu bulunmuştur.

26 26

27 27  Hot-wire özellikle türbülans sıçrama ölçümlerinde yaygın şekilde kullanılır. Özellikle inch lik platin veya tungten telin hava içindeki yaklaşık zaman sabiti 1 millisaniyedir.  İki şekilde kullanılır. Sabit akımda veya sabit sıcaklıkta bu tür cihazlarda yaklaşık olarak L/D=50 olmalıdır.

28 28 AKIŞ GÖRÜNTÜLEME Temelde optik prensiplere dayanan akışı görünür hale getiren yöntemler, akışkanlar mekaniği, isi ve kütle transferindeki araştırmalarda diğer ölçme aletlerinden farklı bulgular verebilmektedir Prop tipi ölçme aletlerinden farklı olarak, akışın görünür hale getirildiği yöntemlerde, olayı tedirgin etmeden, bir gecikmeye neden olmadan sistemin bütün noktalarında ayni anda, sıcak, asidik ve bazik ortamları homojen yapabilmesi bu yöntemlerin Üstünlükleri olarak belirtilebilir.

29 29  Akışı görünür hale getirmek için esas olarak iki prensip vardır. Birinci prensipte akış içine farklı fazda bir madde ilave etmektir. Bu ilave edilen yabancı maddenin esas akışı takip edebilmesi için mümkün olduğu kadar küçük, izlenebilmesi için de mümkün olduğu kadar büyük olması gerekir. Bu prensipte çok kullanılan birkaç yöntem, hava ve gaz akışında duman veya sis ilave etmek, su ve sıvıların akışında ise gaz kabarcıkları, küçük alüminyum, polisten gibi parçacıklar veya boya ilave etmektir.

30 30 İkinci prensip ise akis esnasında, akışkanın optik özelliklerinin değişimine dayanır. Örnek olarak akışkanın yoğunluk, basınç veya sıcaklığındaki değişim kırılma indisinde değişime neden olur. Interferometre, schlieren veya gölge yöntemleri bu değişimleri kolayca görünür hale getirir. Özellikle bu yöntemlerin akışı tedirgin etmemesi, akış içine ilave bir maddenin verilmemesi en büyük üstünlükleridir.

31 31

32 32 boya

33 33 duman

34 34

35 35

36 36

37 37

38 38 Laser Doppler Anemometresi  Özellikle türbülans ve sınır tabakası içindeki hız ölçümlerinde hot-wire ile birlikte LDA da çok kullanılır. Sıcak tel ve ya film probları üzerinde zamanla kir ve gaz kabarcıkları birikeceği için probun ısıl kapasitesi etkilenir ve kalibrasyon değişir. Ayrıca sıcak tel problarının ömürleri sınırlıdır.

39 39  Optik prensiplere göre çalıştığı için akışı tedirgin etmez.  Ölçme noktası oldukça küçüktür  Ani hız değişimlerini ölçebilir.  Kalibrasyona ihtiyacı yoktur.  0.1 mm/sn den 600 m/sn kadar ölçebilir.  Belli başlı elemanları; Laser, Optik elemanlar Frekans değişimini ölçen foto-dedektör

40 40 PIV- Parçacık Görüntü Hız Ölçeri  Akışkan içinde hareket eden küçük parçacıkların hızının ölçülmesine dayanır. Laser da bir noktaya odaklanılıp o noktadaki hız ölçülürken, PIV ‘de belirli bir düzlem aydınlatılarak bu düzlemdeki hız dağılımı tespit edilebilir.  Önce düzlemsel bir ışık tabakası içindeki hareket eden parçacıkların görüntüsü ∆t zaman farkı içinde iki poz halinde kaydedilir. ∆t zamanında parçacıklar ∆L yolunu katetmiş olur.  İkinci olarak bu fotoğraflar değişik dijital yöntemlerle değerlendirilerek bütün ölçme alanındaki hız dağılımı çıkarılır.  En büyük avantajı ölçme alanının tamamında hız dağılımının bulunabilmesidir.

41 41

42 42

43 43


"AKIŞ ÖLÇMELERİ VE GÖRÜNTÜLEME. 2 AKIŞ ÖLÇÜMÜ  Akışkanların herhangi kesitli kanallar içinde akması durumunda hızlarının veya debilerinin ölçülmesi, birçok." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları