Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Nedensellik.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Nedensellik."— Sunum transkripti:

1 1Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Nedensellik

2 2Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Plan Bilimselliğin nitelikleri Nedensellik Nedensellik ölçütleri Korelasyon ve nedensellik Nedensel hipotezler Nedensel açıklamada potansiyel hatalar

3 3Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Bilimselliğin Nitelikleri “1. Tabiat içinde belirli bir türden olan olayların düzenliliğinin ifade edilmesi. 2. Bu düzenliliklerinin diğer bir türden olayların düzenliliği ile bir ilişkisinin kurulması. 3. Bu ilişkilerin önce kurallar, daha sonra kuralların toplamı olan teorilerle ifade edilmesi.” Kaynak: Mardin, 2008, s. 24

4 4Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Düzenlilikleri Anlama “Doğal bilimcilerin incelediği doğal çevre, bu çevrede bulunan molekül, atom ve elektronlar için bir ‘anlam’ ifade etmez. Sosyal bilimcilerin gözlem sahasının, diğer bir deyimle sosyal gerçeklerin ise, bu ortam içinde yaşayan, hareket eden ve düşünen insanlar için belirli bir anlam ve önemi vardır.” Kaynak: Schutz’den (1954) aktaran Mardin, 2008, s

5 5Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Gerekircilik ve Sosyal Bilimler Davranışlarımız kendi özgürce verdiğimiz kararlarımızın bir ürünü mü yoksa dünyadaki denetleyemediğimiz ya da bilmediğimiz güçlerin ve etmenlerin bir ürünü mü?

6 6Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Doğa Bilimlerinde Nedensellik Düşen bir cismin hızını hesaplama (cismin ağırlığı, çevre koşulları vs. biliniyorsa kesin olarak hesaplanabilir) Bitkilerin gelişmesini denetleme (ışık, su, gübre vs.) Bu ve benzeri etmenler (örneğin, genetik kalıtım) insanların gelişmesini de açıklıyor Doğa bilimlerindeki neden-sonuç ilişkisi insanlar, bitkiler ve cansız nesnelere de genellikle uygulanıyor.

7 7Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Toplumsal Bilimlerde Nedenleri Saptama Önyargının nedenleri nelerdir? Niçin bazı insanlar önyargılı bazıları değil? (Kendi seçimleri mi?) Ekonomik rekabet, dini ideoloji, siyasi görüş, çocukluk deneyimleri, eğitim … Bu nedenler denetlenebilir mi?

8 8Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Nedenlerin de Nedenleri Var Önyargılı, suçlu ya da sencil olmak bireylerin seçimi Okula gidip gitmemek kendi seçimimiz değil mi? Ama ister gidelim ister gitmeyelim, bunun da nedenleri var Aksi takdirde sosyal bilimlerde nedenleri açıklayıp bunları araştırmayla doğrulayamazdık İnsanların kendi seçimlerinin çok az olduğu bir insan davranışı modeli kullanıyoruz

9 9Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Toplumsal Araştırmalarda Gerekirciliğin Rolü Tüm insan davranış, düşünce ve duyguları önceden mi belirleniyor? Her şeyin nedenini biliyor muyuz? Nedensel model olasılıkçı Kestirim yapmak yerine önyargının eğitim düzeyiyle ilişkisi olduğunu öne sürüyor İlgili etmenler ya da güçler araştırmayla ortaya çıkarılabilir

10 10Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr İdiografik ve Nomotetik Modellerde Nedensellik Afrika’daki açlığın nedenleri Diktatörlükle yönetilen ülkelerde doğurganlık oranının daha yüksek olmasının nedenleri Oy verme davranışlarını etkileyen nedenler (cinsiyet, eğitim düzeyi, siyasi- dini eğilim, ırk, vd.) Fransız Devriminin nedenleri

11 11Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr İdiografik – Nomotetik Açıklama İdiografik model nedenselliği bireysel örneklere ya da olaylara dayanarak açıklamaya çalışır Nomotetik model nedenselliği kısmi olarak açıklayan az sayıda değişkeni ortaya çıkarmaya çalışır; olasılıkçıdır

12 12Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Nomotetik Açıklama Eğitimli Eğitimsiz Hoşgörülü Önyargılı I I I ı I ı I I I ı ı I ı I ı I I I ı I I ı ı I ı I ı I I I ı I I I ı I ı I I I ı ı I ı I ı I I I ı I ı I ı I I I ı I I ı ı ı ı I ıI I I I ı I ı I I I ı ı I ı I ı I I I ı I I ı ı I ı I ı I I I ı I I I ı I ı I I I ı ı I ı I ı I I I ı I ı I ı I I I ı I I ı ı ı ı I ıI I I I I ı I ı I I I ı I ı I ı I ı I I ı I I I I ı I ı I I I ı I ı I ı I ı I I ı I I I I ı ı ı I ı I I I ı I ı ı I “Niçin bazı insanlar önyargılı bazıları değildir?” Kaynak: Babbie, 2001, s. 74’ten uyarlandı

13 13Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Nedensellik Ölçütleri İki değişken arasında neden-sonuç ilişkisi olabilmesi için: –Neden sonuçtan önce gelmeli –Değişkenler arasında korelasyon olmalı –Gözlenen değişim üçüncü bir değişkenle açıklanamamalı Kaynak: Babbie, 2001, s

14 14Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Korelasyon ve Nedensellik EğitimKazanç Eğitim Önyargı KazançÖnyargı Pozitif (doğrudan) korelasyon Negatif (ters) korelasyon Gözlenen ilişkiler Nedensel ilişkiler Yüksek eğitim-yüksek gelir ile ilişkili (ya da tersi) Yüksek eğitim-düşük önyargı ile ilişkili (ya da tersi) Doğrudan nedensel korelasyon Ters nedensel korelasyon Daha yüksek eğitim daha fazla para kazanma nedeni Daha yüksek eğitim düzeyi önyargı düzeyini azaltıyor Kaynak: Babbie, 2001, s. 77’den uyarlandı

15 15Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Nedensellik Diyagramları Stres Boşanma Stres Boşanma Kaynaklar Stres KavgaBoşanma Stres Boşanma İyi uyum sağla- mış çocuklar - Stres Kaynaklar Kavga Boşanma İyi uyum sağla- mış çocuklar a b c d e Kaynak: Neuman, 2008, s. 104

16 16Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Korelasyon ve Yalancı Nedensellik Ayakkabı numarası Matematik yeteneği Ayakkabı numarası Pozitif (doğrudan) ilişki Gözlenen ilişkiler Daha büyük ayakkabı numarası daha yüksek matematik becerisiyle ilgili (ya da tersi) Yalancı nedensel ilişki Gerçek nedensel ilişki Daha yüksek numara daha fazla matematik yeteneği Yaş hem daha büyük ayakkabı numarası hem de daha yüksek matematik becerisini açıklıyor Matematik yeteneği Ayakkabı numarası Yaş Matematik yeteneği Ayakkabı numarası Matematik yeteneği Kaynak: Babbie, 2001, s. 77’den uyarlandı

17 17Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Gerekli ve Yeterli Nedenler Gerekli neden: Etkinin meydana gelebilmesi için yerine getirilmesi gereken koşul Yeterli neden: Etkiyi hemen hemen garantileyen koşul Nomotetik ilişkileri incelerken kesinlikle gerekli ve kesinlikle yeterli nedenleri keşfetmek zor Kaynak: Babbie, 2001, s

18 18Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Gerekli ve Yeterli Nedenler Sınava Girdi Sınava girmedi Kaldı Geçti A A C B D A B B A C D D A B A B D C CC A B BB C CC D A BBB C C A Geçmek için sınava girmek gerekli ama yeterli değil, sınavdan geçmek için hem sınava girmek gerekli hem de geçer not almak. Kalmak için sınava girmemek yeterli neden (ama başka nedenlerle de kalınabilir) K K K K k K K K K K K K k K K K Kaynak: Babbie, 2001, s. 80’den uyarlandı

19 19Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Gerekli ve Yeterli Nedenler Erkek Kadın Hamile değil K K KK K K k k k k K k k k k k k E E e E E E E e E E e E e E E E E E E e E K K k K K k KK K K k k K K k KK kK K K k kk k k KK k K K K kk K k k K KK k Kadın olmak gerekli neden; cinsel ilişkide bulunmak yeterli neden; kadın olmak ve cinsel ilişkide bulunmak gerekli ve yeterli nedenler

20 20Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Nedensel Hipotezler En az iki değişken vardır Değişkenler arasında nedensel ilişki veya neden- sonuç ilişkisi ifade eder Bir kestirim ya da gelecekte beklenen bir sonuç olarak ifade edilebilir Mantıksal olarak bir araştırma sorusuna ve bir kurama bağlıdır Yanlışlanabilir; yani, ampirik kanıtlarla test edilebilir ve doğru veya yanlış olduğu gösterilebilir. Kaynak: Neuman, 2008, s. 241

21 21Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Nedensel İlişkileri İfade Etme Biçimleri Dini törenlere katılma boşanma oranlarında düşüşe neden olur Dini törenlere katılma oranı ne kadar yüksekse, boşanma ihtimali aynı derecede düşüktür. Dini törenlere katılma, boşanma oranlarındaki düşüşle ilişkilendirilir. Dini törenlere katılma, boşanma ihtimalini azaltmaktadır. Kaynak: Neuman, 2008, s. 242

22 22Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Nedensel Açıklamada Potansiyel Hatalar Hata türü Totoloji Teleoloji Ekolojik yanılgı İndirgemecilik Yalancı ilişki Kısa tanım İlişki tanım olarak doğru ama döngüsel bir mantığı var Sebep, uygun olmayan bir niyettir, veya zaman sırası yanlıştır Ampirik gözlemler nedensel ilişkiyi açıklamak için çok üst düzeyde Ampirik gözlemler nedensel ilişkiyi açıklamak için çok alt düzeyde Görünmeyen üçüncü bir değişken hem bağımsız hem bağımlı değişkenin nedeni Örnek Yoksulluğun nedeni az parası olmaktır İnsanlar imam nikahıyla evleniyor çünkü toplum öyle istiyor Ankara’da suç oranı yüksek. Ali Ankara’da yaşıyor. Bu nedenle saatimi muhtemelen o çaldı Ali işsiz kaldığı ve yeni araba alamadığı için ülke ekonomisi durgun Saç uzunluğu TV programlarıyla ilişkili. Kısa saçlılar futbol, uzun saçlılar aşk hikayeleri izlemeyi tercih ediyorlar. (Görünmeyen neden: Cinsiyet) Kaynak: Neuman, 2008, s. 173’ten uyarlandı

23 23Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Akıl Yürütme Hataları Kişisel ve kültürel önyargı, görüş sahibi olma; araştırmacının olayları kendi bakış açısıyla yorumlaması Sonuca varmada aceleci davranma Kuşkulu neden Bastırılmış kanıtlar Yanlış ikilem Kaynak: Babbie, 2001, s

24 24Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Özet Bilimselliğin nitelikleri Nedenleri saptama İdiografik – nomotetik açıklama Nedensellik ölçütleri Nedensel açıklamada potansiyel hatalar


"1Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Nedensellik." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları