Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KUATERNER DÖNEMİNDEKİ ÖSTATİK HAREKETLER. Okyanus seviyesinin alçalma veya yükselmeye maruz kaldığı hareketlere ÖSTATİK HAREKETLER denir.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KUATERNER DÖNEMİNDEKİ ÖSTATİK HAREKETLER. Okyanus seviyesinin alçalma veya yükselmeye maruz kaldığı hareketlere ÖSTATİK HAREKETLER denir."— Sunum transkripti:

1 KUATERNER DÖNEMİNDEKİ ÖSTATİK HAREKETLER

2 Okyanus seviyesinin alçalma veya yükselmeye maruz kaldığı hareketlere ÖSTATİK HAREKETLER denir.

3 Östatik Hareketler 2 şekildedir: Deniz yüzeyinin yükselmesine; 1) Pozitif Östatik Hareket (Transgresyon)

4 Deniz yüzeyinin alçalmasına; 2) Negatif Östatik Hareket (Regresyon)

5 Transgresyon  Denizin karaya doğru ilerlemesi olayına transgresyon denir. Kaide seviyesinin yükselmesiyle deniz, karaların içerilerine doğru ilerleyerek karaları basar. Kıyılardaki vadilerin ağız bölümleri ile vadilerin aşağı çığırları deniz işgaline uğrar.  Bir trasgresyonda deniz suları kısa sürede içerilere kadar ilerlemez. Önce vadinin ağız kısmındaki çukur yerler sular tarafından işgal edilir. Deniz seviyesi yavaş yavaş yükselir ve sonuçta trasgresyon maximum seviyesine ulaşır.

6  Transgresyon esnasında akarsuyun aşağı çığırı koy ve körfezlere çevrilir. Akarsuların getirdiği alüvyonlar koy ve körfezi doldurarak alüvyal ovaların oluşmasına neden olabilir.

7

8 Regresyon  Deniz seviyesindeki alçalmaya bağlı olarak karaların açığa çıkması, kıyıların genişlemesine regresyon denir.  Denizin regresyon sırasında oluşmuş bir katmanlar dizisinde, her yeni katmanın yatay yayılışı, hemen altındaki katmanın yayılışından daha azdır.

9

10 Östatik hareketlerin üç nedeni vardır: 1- Tektonik nedenler 2- Klimatik nedenler 3- Sedimano Östatik hareket

11  Karalardan akarsular, buzullar gibi faktörlerle okyanuslara taşınan malzemelerin, okyanus tabanında birikmesi, zamanla okyanus çanaklarının daralmasına neden olur.  Bunun sonucunda, kütlesi sabit olan okyanusların seviyesi yükselecektir.

12  Okyanus çanağında biriken bu maddelerin gittikçe artan ağırlıkları okyanus diplerinin alçalmasına ve çanağının genişlemesine neden olur.  Bunun sonucunda da okyanus seviyesi alçalacaktır.

13  Tektonik hareketlerin etkisiyle meydana gelen hacim değişiklikleri sonucunda okyanus seviyesindeki bu değişimlere DİASTROFİK ÖSTATİK HAREKETLER denir.

14  Okyanuslardan buharlaşan suların, sıcaklığın düşük olduğu dönemlerde daimi kar ve glasiyeler şeklinde karalar üzerinde tutulması, okyanus seviyesinin alçalmasına,

15  Sıcaklığın yükseldiği dönemlerde ise karalar üzerindeki daimi karların eriyerek okyanusların su kütlesine katılması da okyanus seviyesinin yükselmesine neden olur.

16  İklime bağlı olarak oluşan okyanus seviyesindeki bu değişimlere KLİMATİK ÖSTATİK HAREKET denir.

17 PleistosenHolosen Holosen; Pleistosende yaşanan son buzul çağının kapanmasıyla başlayan bölüm yani 11 bin yıl öncesinden günümüze kadar süren zaman dilimini ifade eder. Pleistosen; yaklaşık 2.5 milyon yıl önce başlayan ve yine yaklaşık 10-14 bin yıl önce bugün içinde bulunduğumuz ve Holosen olarak adlandırdığımız dönemin başlamasıyla biten buzul çağları dönemidir.

18  Kuvaterner dönemindeki iklim çok değişkendir. Buzul devreleri soğuk, kurak ve yağışlı, buzul arası devreler ise sıcak-ılıman ve nispeten yağışlıdır.

19 Buzul Dönemleri (Glasyal) Biber Tuna Günz Mindell Riss Würm Buzul Arası Dönemler (İnterglasyal) Kalabrien Sicilien Milazzo Tirenien 1 Monastir (Tirenien 2) Flandriyen Nice

20

21  Akdeniz sektöründe (Ülkemizin geniş alanlarında) deniz seviyesi Kuaterner esnasında çok değişik salınımlar göstermiştir.  Bugünkü seviye en az 4 kez alçalmış ve yükselmiştir.  En son alçalmada (Würm) deniz seviyesi -90 m’ye inmiştir.

22  Deniz seviyesinin her inişi, derine doğru kazma faaliyetini hızlandırmış, her çıkışı ise birtakım dolgulara neden olmuştur. Bunda esas, kaide seviyesinin yükselmesidir.  Bu sebeplerden dolayı kıyılarımızda çeşitli yükseltilerde denizel taraçalar oluşmuştur. !

23  Bu denizel taraçaları bugün, hemen bütün kıyılarımızda, bazen tipik, bazen aşınıp, ortadan kalkmış olarak görmekteyiz.  Bunları sadece Ege denizi kıyılarında göremeyiz. Nedeni; Egeid kıtasının son epirojenik hareketlerle yavaş yavaş çökmesi ve halen de çökmeye devam etmesidir.

24 BİBER GLASYALİ:  Kuaterner döneminin başlangıcıdır.  Günümüzden 2.6 milyon yıl önceki buzul çağıdır.  Deniz seviyesi alçalmıştır.

25 KALABRİEN İNTERGLASİYELİ:  Günümüzden yaklaşık 1.9 milyon ile 2.4 milyon yıl önce yaşanan buzul arası dönemdir.  Bu dönemde deniz seviyesi 150-200 metre yükselmiştir. TUNA GLASİYELİ:  Günümüzden yaklaşık 1.4 ile 1.9 milyon yıl öncesini kapsar.  Bu dönemde deniz seviyesi 50-60 metreye kadar düşmüştür.

26 SİCİLİEN İNTERGLASİYELİ:  Günümüzden yaklaşık 1.2 ile 1.4 milyon yıl önce yaşanmıştır.  Deniz seviyesi tekrar 80 ile 100 metre arasına yükselmiştir. GÜNZ GLASİYELİ:  Günümüzden yaklaşık olarak 1 milyon ile 1.2 milyon yıl öncesini kapsar.  Deniz seviyesi 30-40 metreye kadar düşmüştür.

27 MİLAZZO İNTERGLASİYELİ:  Günümüzden yaklaşık 800.000 yıl ile 1 milyon yıl öncesini kapsar.  Deniz seviyesi 55-60 metreye kadar yükselmiştir. MİNDEL GLASİYELİ:  Günümüzden yaklaşık 700.000 ile 800.000 yıl öncesini kapsar.  Deniz seviyesi 20 ile 30 metrelere kadar düşmüştür.

28 TRENİEN İNTERGLASİYELİ:  Günümüzden yaklaşık olarak 700.000 yıl ile 400.000 yıl öncesini kapsar.  Deniz seviyesi 30-40 metreye kadar yükselmiştir. RİSS GLASİYELİ:  Günümüzden yaklaşık olarak 250.000 yıl ile 400.000 yıl öncesini kapsar.  Deniz seviyesi 30 ile 40 metreye kadar düşmüştür.

29 MONASTİR İNTERGLASİYELİ:  Günümüzden yaklaşık 100.000 yıl ile 250.000 yıl öncesini kapsar.  Deniz seviyesi 15-20 metreye kadar yükselmiştir.  Akdeniz havzasında son interglasyale tekabül eden yüksek seviyedir.  Esas Monastır (Monastır I): +15-18 m  Monastır II: 7-8 m ‘dir.

30 WÜRM GLASİYELİ:  Günümüzden yaklaşık 30.000 yıl ile 100.000 yıl öncesini kapsar.  Son buzul dönemidir.  Deniz seviyesi 80-100 metreye kadar düşmüştür.  Bu genel taban seviyesi alçalmasının bütün Akdeniz havzası, Karadeniz ve Marmara havzaları, Ege’den Fas’a kadar bütün kıtaların kıyı bölgelerinin morfolojik evrimi üzerinde çok derin etkisi olmuştur. !

31  Adria’nın kuzey kısmında, Karadeniz’in çevresinde geniş sahalar kara haline geçmiş, Kuzey denizi’nin kuzey kesmi kara haline dönüşmüş ve Britanya adaları kıtaya bağlanmıştır.  Güney Çin Denizi’nde, Cava Denizi’nde, Kuzey Amerika’nın geniş sahaları sular üstüne çıkmış, Sunda adaları Asya’ya, Yeni Gine Avusturya’ya bağlanmıştır.

32 NİCE İNTERGLASİYELİ:  30.000 ? yıl öncesinden günümüzde de devam eden dönemdir.  Deniz seviyesi 2-3 metre kadar yükselmiştir.

33  Buzul çağlarında bütün dünya denizlerinin yüzeyi alçalmış,  Buzul arası çağlarda ise deniz seviyeleri yükselmiştir. Böylece dört büyük buzul çağına uyan dört Pleistosen kıyı sekisi doğmuştur.  Fakat dünya denizlerinden sığ eşikler ve dar boğazlarla ayrılmış iç denizlerde yüzey değişmeleri dünya denizlerine her zaman ayak uyduramamıştır. Örn: Akdeniz, Marmara ve Karadeniz

34 Sekinin AdıDenizden ort. Yüksekliği (m) Zaman Kalabriyen sekileri+150-200Günz Öncesi Sicilien sekisi+80-100Günz Öncesi Milaziyen sekisi+60-70Günz/Mindel buzularası Tireniyen sekisi+35-40Mindel/Riss buzularası Monastriyen 1 sekisi+15-18Riss/Würm buzularası Monastriyen 2 sekisi+7-8Riss/Würm buzularası Nice sekisi+2-5Postglasyal Klima Optimumu Bugünkü kıyı0Bugün

35

36  Akdeniz’in aksine, Marmara ve Karadeniz dünya denizlerindeki östatik yüzey oynamalarına pek ayak uyduramamış, bu denizler bazen Akdeniz’e bağlandıkları halde bazen de ondan ayrı gelişmişlerdir.

37  Bu birleşmeler ancak Mindell/Riss ve Riss/Würm buzularası çağları ile Postglasyalde yüzeyi yükselen Akdeniz’in Çanakkale ve İstanbul Boğazları yoluyla Marmara ve Karadeniz’e taşması şeklinde olmuştur.  Riss ve Würm Buzul çağlarında ise Akdeniz’in yüzeyi alçalınca bu denizler arasındaki bağlantılar kaybolmuştur.

38 Evre Bugüne göre ort. Su yüzeyi yüksekliği Diğer havzalar ile ilişkisi Akdeniz’e göre zaman Çavda+95-105 mHazar ve Marmaraya bağlı Pleistosen başı Üst Çavda-60-100 mKapalıGünz RegresyonKapalıMindel Uzunlar+48-60 m1. Akdeniz Subaskını Tireniyen Uzunlar+35-43 mKapalıRiss Karangat+6-15 m2. Akdeniz Subaskını Monastır. 1.R/W Yeni Öksin- 20-80 mKapalıWürm Eski Karadeniz+4-5 m3. Akdeniz Subaskını Flandriyen Yeni Karadeniz0 m3. Akdeniz Subaskını Bugün Karadeniz’in Geçirdiği Evreler

39  Östatik deniz yüzeyi oynamalarının en kesin izleri, yükselmiş ve fosilli eski kıyı birikintileri ve onlara bağlı kıyı sekileridir.  Benzer şekiller olarak Tropikal bölge kıyılarında eskiden oluşmuş ve bugün yükseklerde kalmış mercan resiflerinin de önemi büyüktür.  Diğer yandan Glasyal dönemlerde su yüzeyinde kalmış ve üzerinde karasal yerşekilleri gelişmiş bulunan şelf alanları da önemlidir.

40  Bahsedilen bu alanlar yeryüzünün %2-3’ünü kaplamaktadır. Bu yüzden Kuaterner araştırmaları bakımından ihmal edilmemesi gerekmektedir.  Böylece Östatik hareketler sadece bugün yükseklerde görülen deniz sekilerinin değil; buzul çağı çekilmeleri sırasında oluşmuş ve bugün su altında kalmış şelf alanları ile bazı sualtı sekilerinin ve vadilerinin oluşmasına da neden olmuştur.

41  Seviye oynamalarına bütün okyanus kütlesi katıldığına göre, aynı safhada oluşan seviyelerin dünyanın bütün kıyı bölgelerinde aynı yükseltide bulunması gerekir.  Bu ideal şartlar gerçekleşmiş olsaydı Pleistosen’deki östatik seviyeleri tespit etmek çok kolaylaşırdı.

42  Fakat bugün gözlenen durum çok daha karışıktır. Çünkü Pleistosen’de östatik hareketler gerçekleşirken yerkabuğu, bazı sahalarda tektonik hareketlere, alçalma ve yükselmelere maruz kalmıştır.  Plesitosen’de deniz seviyelerinin saptanmasında karşılaşılan diğer bir güçlük, faunanın aynı derecede duyarlık ve hızla bu değişiklikleri yansıtamamasıdır.

43

44  EROL, O., 1979, “Dördüncü Çağ (Kuvaterner) Jeoloji ve Jeomorfolojinin Ana Çizgileri”, Ank  ERİNÇ, S.,1982, “Jeomorfoloji I”, 3. baskı, İstanbul  ARDOS, M., 1996, “Türkiye’de Kuaterner Jeomorfolojisi”, 2. baskı, İstanbul  Jeomorfoloji Dergisi,Nisan 1970,Yıl: 2,Sayı: 2  TUROĞLU, H., “Buzullar ve Buzul Jeomorfolojisi”  ATALAY, İ., 1987, “Türkiye Jeomorfolojisine Giriş”, II. Baskı, İzmir

45  ERİNÇ, S., “Türkiye Kuaterneri ve Jeomorfolojinin Katkısı”, İst. Üni. Fiziki Coğrafya Kürsüsü  HOŞGÖREN, M.Y., 2003, “Jeomorfolojinin Ana Çizgileri II” 3. baskı, İstanbul  http://www.e-kutuphane.imo.org.tr/pdf/11728.pdf http://www.e-kutuphane.imo.org.tr/pdf/11728.pdf  http://www.tikdek.itu.edu.tr/bildiriler/ahmet_nisanci. pdf


"KUATERNER DÖNEMİNDEKİ ÖSTATİK HAREKETLER. Okyanus seviyesinin alçalma veya yükselmeye maruz kaldığı hareketlere ÖSTATİK HAREKETLER denir." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları