Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Filtre Temelleri Sürekli Zaman Aktif Filtre Tasarımı Ders I.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Filtre Temelleri Sürekli Zaman Aktif Filtre Tasarımı Ders I."— Sunum transkripti:

1 Filtre Temelleri Sürekli Zaman Aktif Filtre Tasarımı Ders I

2 Filtre Temelleri İçerik I-Filtre Temelleri II- Yaklaşımlar III-Aktif Elemanlar IV-Filtre Tasarım ve Gerçekleştirme İşlemleri V-Opamp Kullanarak 1. ve 2. dereceden Fonksiyonlar Gerçekleştirilmesi VI-OTA Filtreler VII- Tümleşik Filtreler

3 Filtre Temelleri KAYNAKLAR •Continuous-Time Active Filter Design –T. Deliyyanis, Y. Sun, J. Fidler –CRC Press, 1999 •Passive Filters –L. Huelsman, W.K. Chen –CRC Handbook, 1999 •Active Filters –L. Huelsman –CRC Handbook, 1999

4 Filtre Temelleri Filtre • İstenmeyen maddeleri yol üstünden kaldırır. • Yağ filtresi motordan gelen metal parçacıkları tutar. • Elektrik filtreleri istenmeyen sinyalin genliğini yok etmek veya azaltmak için kullanılır. • Sadece bazı frekanslardaki sinyallere izin vererek istenmeyen sinyalleri yok ederler

5 Filtre Temelleri Elektrik Filtreleri, Sinyalin frekans bileşenlerinden herhangi bir aralığı zayıflatmak veya kuvvetlendirmek, özel frekans bileşenini reddetmek veya izole etmek için kullanılır. Temel Uygulama Alanları, • Haberleşme sistemlerinde gürültü gibi kirlilikleri gidermede kullanılır. • İlgili frekans bileşenini frekans spektrumu içinden ayırmak için kullanılır. • Radyo veya TV sinyallerini dedekte etmek için kullanılır. • Ses sistemlerinde kaliteyi artırmak için kullanılır.

6 Filtre Temelleri Filtre Giriş Etki Çıkış Tepki Giriş, çıkış ve filtrenin iç yapısının TİPİNE göre filtreler üç grupta tanımlanır. 1.Sürekli Zaman 2.Örneklenmiş Veri 3.Kesikli Zaman

7 Filtre Temelleri Sürekli Zaman Filtre Temelleri Sürekli zaman sinyali zamanın her anında tanımlıdır. Sürekli zaman filtrelerinde hem giriş veya etki, hem de çıkış veya tepki sürekli zamanın fonksiyonudur. e = e(t), giriş veya tepki r = r(t), çıkış veya tepki - 

8 Filtre Temelleri Örneklenmiş Veri veya Kesikli Zaman Sürekli zamanın belirli bir kısmı veya kısımlarında tanımlıdır. e = e(nT), giriş veya tepki r = r(nT), çıkış veya tepki n pozitif doğal sayı, T örnekleme periyodu Filtre Temelleri

9 Filtre Giriş Etki Çıkış Tepki Giriş, çıkış ve filtrenin iç yapısının FORMATINA göre filtreler 2 sınıfa ayrılır. 1.Analog 2. Dijital

10 Filtre Temelleri Filtre Sınıfları Filtre Temelleri Tipine Göre Formatına Göre Sürekli Zaman Örneklenmiş Veri Kesikli Zaman AnalogDijital Analog Sürekli Zaman Dijital Analog Kesikli Zaman

11 Filtre Temelleri Analog Filtreler •Pasif RLC •Kristal •Mekanik •Mikrodalga •Aktif RC •Anahtarlamalı-Kapasitör } Sürekli Zaman veya Örneklenmiş Veri Kesikli Zaman Filtre Temelleri

12 Filtre Karakterizasyonu Filtre Temelleri Filtre devresinin, •Toplu (Lumped) •Doğrusal (Linear) •Sürekli Zaman (Continuous-time) •Zamanla Değişmeyen •Sınırlı •Pasif veya Aktif olduğu kabul edilir.

13 Filtre Temelleri Toplu veya Dağıtık Devreler Elektriksel özellik gösteren malzemelerde (metaller, yarıiletkenler) elektronlar eleman boyunca hemen iletilmezler. Malzemenin mobilitesi iletim hızını belirlerken hemen hemen ışık hızına yakın bir mertebede iletim sağlanır. Yüklerin devre elemanının iki ucu arasında taşınması için belirli bir zaman gerekir. Bu zamanın Bu zaman ile uyarma enerjisinin tekrarlama oranı arasındaki ilişki toplu veya dağıtık devre kavramlarını ortaya çıkarır. 25 kHz’lik bir osilatör devresi düşünelim. Bu sinyalin dalga boyu metre olacaktır. Osilatörün fiziksel boyutları birkaç futbol sahası kadar dahi olsa sinyalin dalga boyu ile kıyaslanamaz büyüklükte olacağı için bu devreye toplu devre denir. Dağıtık devreler dalga kılavuzları ve transmisyon hatlarından oluşmuş devrelerdir. Bu devrelerdeki elemanların fiziksel boyutları devrenin parametrelerini etkiler. Filtre Temelleri

14 Doğrusal Sistem Filtre Temelleri • Bir Yükselteç doğrusal bölgede çalışıyorsa karakteristiği de doğrusal olur. • Doğrusal bir sistemde giriş bir sabit ile çarpıldığında çıkışta aynı oranda etkilenir. • Doğrusal Sistemlerde superpozisyon prensibi geçerlidir. • Türev alıcı ve İntegral alıcı doğrusal sistemlerdir.

15 Filtre Temelleri Zamanla değişmeyen filtreleri oluşturan elemanların değerleri filtreleme işlemi esnasında zamanla değişmez. Eğer giriş bir T kadar gecikmeli ise çıkış da T kadar gecikir. Filtre Devrelerinin eleman sayısı ve boyutları sınırlıdır.

16 Filtre Temelleri Pasif bir filtre, onu oluşturan elemanların hepsinin pasif olması ile mümkündür. Direnç, kondansatör, bobin,transformatör veya ideal jiratör’den oluşan filtreler pasif filtrelerdir. • Pasif filtrelerde devrenin tüm enerjisi giriş sinyalinden karşılanır. Harici bir enerji kaynağı kullanılmaz. Bu nedenle her zaman pasif filtrenin kazancı pratikte bir’den küçük olur. • Giriş veya etki uygulanmadan önce pasif devrelerde herhangi bir tepki görülmez. Eğer bir filtre pasif değilse aktif’dir!

17 Filtre Temelleri Filtre Tipleri Filtre Temelleri Bir sinyal kaynağından alıcısına ideal bir şekilde iletilmesi için aşağıdaki şartların yerine getirilmesi gerekir. 1. İletim boyunca sinyalin spektrumu değişmemelidir 2. Sinyalin bütün bileşenleri arasındaki zaman farkı değişmeden kalmalıdır. BüyüklükFaz Bu tür bir ortamın transfer fonksiyonunun karakteristiği

18 Filtre Temelleri Frekans Tepkilerine Göre Filtre Tipleri Filtre Temelleri 1.Alçak Geçiren Filtre 2.Yüksek Geçiren Filtre 3.Band Geçiren Filtre 4.Band Durduran Filtre 5.Tüm Geçiren Filtre (Faz kaydıran) 6.Keyfi Geçiren Filtre (Ekolayzır)

19 Filtre Temelleri Alçak Geçiren Filtre : 0-ω c (kesme frekansı) frekansları arasında tek bir geçirme bandı olan ve ω c ’den büyük frekansların durdurma bandını oluşturduğu filtrelerdir.

20 Filtre Temelleri Yüksek Geçiren Filtre : Durdurma bandı 0 ω c bölgesinde olan filtrelerdir.

21 Filtre Temelleri Band Geçiren Filtre : İki kesme frekansı arasında tek bir geçirme bandı ve bunun dışında iki durdurma frekansı olan filtrelerdir. Filtre Temelleri

22 Band Durduran Filtre : İki kesme frekansı arasında tek bir durdurma bandı olan filtrelerdir. Filtre Temelleri

23 Filtre Tasarımının Adımları •Devre Analizi –Devre elemanlarının değerleri ile devre şemasından devrenin işletim karakteristiğini bulma işlemi. •Eğri Yaklaşımı –Pratikte uygulanan filtrenin gerçek istenen filtreye uydurulması •Filtrenin Sentezi –Fiyat, mevcut teknoloji, güç tüketimi gibi kriterler göz önüne alınarak tasarlanan devrenin oluşturulması Filtre Temelleri

24 Devre Analizi ve Transfer Fonksiyonu Analog bir filtrenin karakterizasyonunda s-domenindeki (düzlemindeki) transfer fonksiyonu önem teşkil etmektedir. H(s), transfer fonksiyonu, çıkış sinyalinin (tepki) Laplace dönüşümünün giriş sinyali (etki) Laplace dönüşümüne oranı olarak tanımlanır. H(s) = Y(s)/X(s) Eğer giriş ve çıkış gerilim ise H(s) = V i (s) /V o (s), Eğer giriş ve çıkış akım ise H(s)= I i (s) /I o (s) olarak verilir. Filtre Temelleri

25 Transfer fonksiyonu elde edilirken devre analizinden bilinen klasik metotlar kullanılır. Bunlar, • Kirşofun gerilim ve akım yasaları • Matris metodları • Durum uzay metodları Filtre Temelleri

26 Desibel Kavramı İlk defa telefon üzerine çalışan mühendisler tarafından dile getirilmiştir. Telefon iletim hatlarındaki güç kayıplarını ifade etmek için kullanılmıştır. Graham Bell’e atıfta bulunarak bu kavram bel; 10 katlı olması durumunda desibel olarak adlandırılmıştır. P i birinci katın girişindeki güç, P o son katın çıkışındaki güç, P 1 birinci katın çıkışında ve aynı zamanda ikinci katın girişindeki güç olmak üzere her katın güç kazancı K I = P 1 /P i,K II = P 2 /P 1,K III =P 3 /P 2... P o / P i = K I x K II x K III Log 10 (P o /P i ) = Log 10 (K I ) + Log 10 (K II ) + Log 10 (K III ) Filtre Temelleri

27 dB = 10 x Log 10 (P o / P i ) dB = 10 x Log 10 (V o 2 / V i 2 ) = 20 x Log 10 (V o / V i ) Bir sinyalin (akım veya gerilim) gücünün yarı değerine (güç kazancın ½ olması) veya genliğinin 1/√2 değerine zayıflaması: 10 x Log 10 (1 / 2) = 20 x Log 10 (1 / 1.414) = -3dB ile ifade edilmektedir. Filtre Temelleri

28 Düğüm Analizi Aktif filtre devrelerinde en kullanışlı analiz yöntemidir. Bu nedenle bu yöntemle ilgili bilgilerimizi yenileyelim. Filtre Temelleri

29 N düğümlü bir devre için N-1 adet bağımsız değişken vardır. Filtre Temelleri

30 Devre Parametreleri Burada devrenin doğrusal, toplu, sınırlı, zamanla değişmeyen olduğu kabul edilmekte ve bu durum LLF ile gösterilmektedir.

31 Filtre Temelleri

32 Devre Transfer Fonksiyonu İki kapılı devrenin parametreleri ile değişik fonksiyonlar tanımlanabilir. Transfer fonksiyonu da aynı şekilde ifade edilebilir.

33 Filtre Temelleri R g ve R L ’nin farklı değerleri için değişik transfer fonksiyonları

34 Filtre Temelleri Sürekli Zaman Filtre Fonksiyonları e(t) sürekli zaman giriş, r(t) sürekli zaman çıkış ve h(t) dürtü tepkesi olmak üzere Laplace dönüşümü Rasyonel ifade Sıfırlar Kutuplar

35 Filtre Temelleri Sıfırlar Kutuplar s Fourier transform Genlik (dB) Faz Neper biriminde zayıflama 1 Neper = dB

36 Filtre Temelleri Çoğunlukla filtreler tasarlanırken çıkış geriliminin giriş gerilimine oranı olan transfer fonksiyonu kullanır. Transfer fonksiyonu birimsizdir. Ancak bazı durumlarda çıkış geriliminin giriş akımına oranı olan transempedans veya çıkış akımının giriş gerilimine oranı olan transadmittans kullanılmaktadır.

37 Filtre Temelleri


"Filtre Temelleri Sürekli Zaman Aktif Filtre Tasarımı Ders I." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları