Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Psiko-sosyal Gelişim 2 E. H. ERİKSON. 5) Kimliğe karşı kimlik-rol karmaşası Bu dönem ergenlik dönemini kapsar. “Ben kimim” sorusunun sorulduğu ve kimlik.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Psiko-sosyal Gelişim 2 E. H. ERİKSON. 5) Kimliğe karşı kimlik-rol karmaşası Bu dönem ergenlik dönemini kapsar. “Ben kimim” sorusunun sorulduğu ve kimlik."— Sunum transkripti:

1 Psiko-sosyal Gelişim 2 E. H. ERİKSON

2 5) Kimliğe karşı kimlik-rol karmaşası Bu dönem ergenlik dönemini kapsar. “Ben kimim” sorusunun sorulduğu ve kimlik arayışının yoğunlaştığı dönemdir. Yani bu dönemde benlik gelişimi söz konusudur. Benlik; bireyin kendine ait duygu, düşünce ve değerlerinin toplamıdır. Olumlu benlik geliştirmek bu dönemin en öncelikli ihtiyacıdır. Bu dönemde birey, ya bir kimlik kazanır ya da kimlik (rol) karmaşası yaşar. Birey kendi ilgi ve yetenekleriyle ilgili uyumlu bir kimlik duygusu geliştirmişse, gelecek yaşamıyla ilgili kararlarını başarılı şekilde vermeye başlamış, kendine özgü bir değerler sistemi oluşturarak kişisel ve mesleki planlar oluşturabilmiş demektir. Kimlik krizi ise, bireyin bu türden kararlar alamamış ve gelecekle ilgili herhangi bir plan yapmamış olmasıdır.

3 . Ergen bireyin, kimlik kazanma sürecinde toplumca genel kabul görmüş değer ve amaçlarla karşı karşıya kalması, geçirdiği hızlı fizyolojik değişimlerle baş etmek zorunda olması, aileden bağımsızlık kazanma isteği ve cinsiyetine uygun roller edinmesi, önemli bir sorun teşkil eder. Çünkü bunlar ergenin düşünsel ve duygusal yapısında, köklü bir değişime sebep olur.

4 .. Ergen birey, kimlik kazanma sürecinde çevresinde güvendiği kişileri model olarak alır. Ergenin sağlıklı bir şekilde kimliğini kazanmasında, çevresinde uygun model alabileceği yetişkinlerin bulunması önem taşır. Ayrıca ergen birey, kendini toplumda kabul ettirmek amacıyla akran arkadaş gruplarına yönelir. En yoğun ilişki kurduğu kişiler akran gruplarıdır. Bu nedenle akran grupları içinde sevilen ve yetişkinler tarafından onaylanan ergenler, kimlik gelişiminde başarılı olurlar. Aksi halde ergen, kimlik/rol karmaşası yaşar.

5 Kimlik Statüleri Erikson’un psiko-sosyal gelişim kuramı ile ilgili araştırmalar yapan Marcia, bireyin ergenlik döneminde dört kimlik statüsünün olduğunu söyler. Bunlar: Başarılı-İpotekli-Moratoryum-Dağınık kimlik statüleridir.

6 Başarılı Kimlik Statüsü Bireyler herhangi bir kararsızlık durumunda (bunalım durumunda) etkin bir karar alarak tercih yaparlar. Verdikleri kararın doğru olduğunu kabul etmektedirler ve kararlarından memnundurlar. Diğer insanların da kendilerini kabul ettiklerine inanırlar. Başarılı kimlik statüsündekiler kimlik krizini atlatmış ve bir kimliğe bağlanmayı gerçekleştirmiş ergenlerdir.

7 Erken Bağlanmış (İpotekli) Kimlik Statüsü Alınan tüm kararlar anne-baba ya da otorite olarak kabul edilen diğer kişiler tarafından alınmıştır. Ergen, kendisiyle ilgili kararı başkasının vermesini kabul etmiştir. Birey, benlik arayışına girmez. Anne-babanın ve diğer yetişkinlerin verdiği kararları koşulsuz kabul eder.

8 Moratoryum Kimlik Statüsü Kimlik bunalımı yaşayan ve çözüm yolu bulamayan bireylerin durumudur. Ergenlik döneminde görülen vurdumduymazlık ve amaçsızlık, moratoryumun başlıca belirtileridir. Özellikle bazı ergenler kimlik arama çabalarında bunalıma düşünce bu çabalarından vazgeçerler. Genç kızların erken yasta evlenmek istemeleri, erkeklerin askere gitmek istemeleri ya da okulu bırakıp işe girmek istemeleri moratoryum kişilik durumunda kaçınma olarak düşünülebilir.

9 Kargaşalı (Dağınık) Kimlik Statüsü Kargaşalı kimlik statüsündeki ergenler ise bir kriz yaşamazlar ve mesleki rol seçimiyle ilgili olarak da bir güdüleri yoktur. Bunlar bir kimliğe bağlanmaktan tamamen kaçınmaktadırlar. Kimlik konusunda bir girişimleri yoktur ve bu durum onları rahatsız etmemektedir. Bu tarz kişiler yönlendirmenin ve etkileşimin çok yoğun olmadığı ailelerden yetişmiştir.

10 Marcia’nın kimlik statüleri dışında: Gölgelenmiş Kimlik: Bireyin çevresinden gelen baskıyla seçim yapmak zorunda kalmasıdır. Uyarı: İpotekli kimlikte birey durumundan rahatsız değildir, oysa Gölgelenmiş kimlikte rahatsızlık duyar. Ters kimlik: Ters kimlik, ailesi ve sosyal çevresi tarafından olumlu kabul görmeyen bireyin, ailesi ve sosyal çevresi tarafından istenmeyen bir kimliği seçmesidir. Mesela; ateist bir ailenin dindar oğlu, savcının suçlu oğlu, imamın manken kızı.

11 6) Yakınlığa karşı yalıtılmışlık Bu dönemde birey, kimlik arayışı çabalarını aşmış artık çevresindeki kişilerle yakın ilişkiler kurmaya, dostluk ve sevgi ilişkilerine girmeye ve sorumluluk almaya hazır hale gelmiştir. Ergenliğe göre çevresiyle daha iyi ilişkiler kurabilme seviyesine gelmiştir. Bu dönemde birey karşı cins ile geleceğe ve evliliğe yönelik yakın ilişkiler kurmayı ister. Aynı zamanda bu yaşta kendi kişiliğine ve yeteneğine uygun meslek seçme eğilimi de vardır.

12 . Eğer birey evlilik, arkadaşlık kurma veya meslek seçimi gibi konularda başarısız olursa ve yakın ilişkilere geçemiyorsa yalnızlığa düşer. Bu nedenle diğer insanlarla bütünleşme ve toplumsal kabul görme bu dönemin kritik özelliğidir. Yalnızlık (yalıtılmışlık) karmaşası kalıcı ve güvenilir dostluklarla aşılabilir.

13 7) Üretkenliğe karşı durgunluk Bu dönemde birey, üretken ve yaratıcıdır. Birey gerek kendisi için (anne-baba olmak, çocuk yetiştirmek), gerekse çevresi ve toplum için yararlı işler yapmak ister. Bu dönemde bireyin üreticilik işlevini yerine getirmesinde, genç kuşaklara rehberlik etmesi önemli bir yer tutar. Üretkenlik işlevini yerine getiremeyen bireyde hiçbir işe yaramama duygusu gelişir. Böylece birey durgunluk dönemine girer, çevresine karşı kayıtsız kalır ve aşırı bireyselleşir.

14 Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk Emeklilik dönemine denk gelir. Bu dönemde birey geçmişini, yani tüm hayatını gözden geçirir; bir nevi yaşam muhasebesi yapar. Verimli ve dolu bir yaşam geçirmiş, yaşamsal amaçlarına ulaşmış olduğunu hisseden bireyler benlik bütünlüğünü muhafaza ederler. Bu sayede birey güvenli, mutlu, çevresine ve kendine faydalı, sevgi dolu bir yapıya sahip olurlar.

15 . Aksi durumda ise, hayatını boşa geçirdiğine inanan birey, hayatında değişiklik yapmak için çok geç olduğunu düşünür. Bu nedenle kendine güvensiz, uyumsuz, sevgiden mahrum bir yapıya sahip olurlar ve ölümü kabullenmekte zorluk çekerler.

16 Sorular Gelişim özellikleri açısından ergenlik dönemindeki öğrencilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A)Her konuda ailelerinin dediklerini yapmaya çalışırlar. B)Sosyal rollerdeki cinsiyete bağlı farklılaşmaları öğrenirler. C)Meslek seçimlerine yönelik bilgi toplamaya başlarlar. D)Kimlik geliştirme çabaları sırasında karmaşa yaşayabilirler. E)Kendilerine model olarak özdeşim kurabilecekleri kişileri ararlar.

17 . Lise son sınıfta okuyan Ayşe, küçük yaştan beri mühendis olmayı istemekte ve üniversite planlarını buna göre yapmaktadır. Ancak, babası mühendisliğin kadınlara uygun bir meslek olmadığını öne sürerek Ayşe’yi, kadınlara daha uygun olduğunu düşündüğü öğretmenlik gibi bir meslek seçmeye teşvik etmektedir. Mühendis olma isteğini babasının desteklememesi nedeniyle, Ayşe ne tür bir meslek seçeceği konusunda kararsızlığa düşer. Erikson’un psikososyal gelişim kuramına göre, Ayşe’nin meslek seçimi konusunda kararsızlığa düşmesi aşağıdakilerden hangisine örnek olabilir? A) Güvensizlik B) Psikososyal moratoryum C) Ego bütünlüğü D) Rol karmaşası E) Durgunluk

18 . Üniversite sınavlarına hazırlanmaya başlaması gerektiğini düşünen, ancak seçeceği bölüm konusunda karar vermede zorluk çeken bir lise 2. sınıf öğrencisi bir süre bu konu üzerinde durmamaya karar verir. Bu öğrencinin bölüm seçimi konusunda düşünmeyi erteleme kararı Erikson’un kuramında yer alan aşağıdaki kavramlardan hangisine örnek olabilir? A) Olumsuz kimlik B) Aşağılık duygusu C) Durgunluk dönemi D) Psiko-sosyal moratoryum E) Umutsuzluk dönemi

19 . Engin meslek seçecektir. Babası bir firmanın genel müdürü annesi de öğretmendir. Engin ise küçük yaşlardan beri futbol ile ilgilendiği için meslek olarak futbolculuğu seçmeye karar verir. Annesi ve babası Engin’in bu kararını onaylamaz. İş adamı ve öğretmen olması için baskı yaparlar. Bu durum karşısında Engin ne olmak istediği konusunda kararsızlığa düşer. Erikson’a göre Engin’in bu durumu aşağıdaki kavramların hangisine örnektir? A)Kimlik kazanma B)Olumsuz kimlik C)Kimlik karmaşası D)Kimlik araştırması E)Benlik kazanımı

20 . Savaş, lise son sınıfta olmasına rağmen hâlen ne yapacağına, ne olmak istediğine karar verememiştir. Henüz kendine özgü bir dünya görüşüne ve geleceğiyle ilgili bir plana sahip olmadığı gibi bunun için bir şeyler yapmaya da çalışmamaktadır. Savaş’ın kendi kimliği ve geleceğiyle ilgili henüz bir karar verememesi ve vermek için de bir çaba göstermemesi, hangi kimlik statüsünün göstergesidir? A) Sorumsuz B) Sorundan kaçan C) İpotekliD) Kaygısız E) Dağınık

21 . 23 yaşındaki Arzu kimsenin samimiyetine inanmadığı için karşı cinsle ilişki kurmakta zorlandığını söylemektedir. Erikson’a göre Arzu’nun bu sorunu aşağıdaki gelişim dönemlerinden hangisindeki bir aksamadan kaynaklanabilir? A)Özerklik-kuşku ve utanç B)Güven-güvensizlik C)Girişimcilik-suçluluk D)Yakınlık-uzaklık E)Kimlik kazanma-bocalama

22 . Emekli olduktan sonra yaşamını değerlendiren ve o güne kadar yaptıklarını anlamlı, hedeflerine ulaşmış bularak kendini mutlu hisseden 65 yaşlarındaki bir yetişkin, Erikson’un psikososyal gelişim kuramına göre olgunluk yıllarına özgü aşağıdaki gelişim özelliklerinden hangisini göstermektedir? A) Özerklik ve bağımsızlık B) Üretkenlik C) Kimlik kazanma D) Temel güven duygusu E) Benlik bütünlüğü

23 . Yaşamının son dönemlerinde, geçmişine dönüp baktığında “keşke” sözcüğünü çok kullanan ve yapmış olduğu seçimlerden memnuniyet duymayan bir birey, Erikson’un psikososyal gelişim kuramına göre aşağıdaki gelişim krizlerinden hangisini yaşamaktadır? A) Kimliğe karşı rol karmaşası B) Üretkenliğe karşı durgunluk C) Özerkliğe karşı utanç ve kuşku D) Temel güvene karşı güvensizlik E) Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk

24 . 70 yaşındaki Hüseyin Dede sinirli, hırçın ve mutsuz birisidir. Sürekli evdekilere bağırır, çağırır ve hiçbir şeyden memnun olmaz. Mutsuzluğunun nedeni olduklarını düşündüğü için devamlı çevresindekileri suçlar. Psikososyal gelişim kuramına göre, Hüseyin Dede’nin psikolojik durumu aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir? A)Stres B)Umutsuzluk C)Yalnızlık D)Hoşnutsuzluk E)Değersizlik

25 . Atatürk’ün “Öğretmenler! Yeni nesil sizlerin eseri olacaktır.” ifadesi Erikson’un bireyin yaşam sürecindeki hangi gelişimsel görevi ile örtüşmektedir? A)Yakınlığa karşı yalıtılmışlık B)Üretkenliğe karşı durgunluk C)Özerkliğe karşı kuşku ve utanç D)Temel güvene karşı güvensizlik E)Kimlik edinmeye karşı kimlik krizi

26 . 50 yaşındaki İsmail Bey, çocuklarıyla ve yeğenleriyle birlikte zaman geçirmekten hoşlanan, onların gelişimlerine olumlu katkılar yapan biridir. İsmail Bey’in bu davranışı, Erikson’un psikososyal gelişim kuramına göre, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır? A)Çalışkanlık B)Yakınlık C)Benlik bütünlüğü D)Üretkenlik E)Girişimcilik


"Psiko-sosyal Gelişim 2 E. H. ERİKSON. 5) Kimliğe karşı kimlik-rol karmaşası Bu dönem ergenlik dönemini kapsar. “Ben kimim” sorusunun sorulduğu ve kimlik." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları