Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BÖLÜM 3 AKIŞ DİYAGRAMI. GİRİŞ Programlamanın temeli olan algoritmanın, özel geometrik şekillerle çizilmiş gösterimine ‘akış diyagramı’ denir. Yazılımcı;

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BÖLÜM 3 AKIŞ DİYAGRAMI. GİRİŞ Programlamanın temeli olan algoritmanın, özel geometrik şekillerle çizilmiş gösterimine ‘akış diyagramı’ denir. Yazılımcı;"— Sunum transkripti:

1 BÖLÜM 3 AKIŞ DİYAGRAMI

2 GİRİŞ Programlamanın temeli olan algoritmanın, özel geometrik şekillerle çizilmiş gösterimine ‘akış diyagramı’ denir. Yazılımcı; programını herhangi bir dilde kodlamadan önce algoritmasını yazabilir veya akış diyagramını çizebilir.

3 Akış diyagramı şekilleri, en genel gösterim biçimleriyle bu bölümde ayrıntılı olarak anlatılacak ve daha sonraki bölümlerde program kodlarıyla birlikte verilecektir.

4 AKIŞ DİYAGRAMINDA KULLANILAN ŞEKİLLER Akış diyagramında kullanılan temel şekiller Tablo 3.1’de toplu olarak verilmektedir.

5

6

7 A. Başla/Dur ‘ Başla’ ve ‘Dur’ işlemleri, standarttır. Her akış diyagramı; ‘Başla’ şekli ile başlar, ‘Dur’ şekli ile biter (Şekil 3.1). İşlemler, bu iki şekil arasında açıklanır. Şekil 3.1: Başla/Dur şekilleri

8 B. Veri Girişi Şekil 3.2: Veri girişi şekli Bilgisayara klavyeden (dışarıdan) veri/bilgi girişini temsil eden şekildir (Şekil 3.2). Bu şeklin içine girilen verinin aktarılacağı değişkenin ismi yazılır.

9 Örneğin; şeklin içinde ‘N’ yazıyorsa ve program çalıştırıldığında ‘10’ girilirse, bu işlem ‘N=10’ anlamındadır. Veri girişi şeklinin içine, birden fazla değişken ismi de yazılabilir.

10 Şekil 3.3 programlama dili ile kodlanıp çalıştırılırsa; işlem (program akışı) bu satıra geldiğinde klavyeden ‘3’,’11’ ve ‘Teknik’ ifadeleri girilirse A=3, B=11 ve C=‘Teknik’ atamaları gerçekleştirilmiş olur. Şekil 3.3: Veri girişi örneği

11 C. İşlem Programın çalışması sırasında yapılacak işlemleri ifade etmek için kullanılan şekil olup işlem cümleleri/ifadeleri bilgisayar mantığına uygun olarak aynen yazılır (Şekil 3.4). Şekil 3.4: İşlem şekli

12 Program akışı buraya geldiğinde, şeklin içinde yazılı işlem gerçekleştirilir. Birden fazla işlem; aynı şekil içinde, aralarına virgül konularak veya alt alta yazılarak gösterilebilir.

13 Şekil 3.5: İşlem örneği Şekil 3.5’teki örnekte; işlem akışı bu şekle/satıra geldiğinde, işlemi yapılır.

14 D. Döngü Şekil 3.6: Döngü şekli Birçok programda; belirli işlem veya işlem blokları aynı veya farklı/ardışık değerlerle ya da bazı koşullar sağlanıncaya kadar tekrarlanır. Bu tekrarlamalı işlemler ‘döngü’ (çevrim) olarak isimlendirilir.

15 Döngü şeklinin içine; döngü (çevrim, kontrol) değişkeninin başlangıç-bitiş-adım değerleri yazılır (Şekil ). Genel yazım şekli, aşağıdaki gibidir: Döngü değişkeni = Başlangıç değeri, Bitiş değer, Adım değeri

16 Döngüler, iki şekilde oluşturulabilir: a. Artan döngü: Başlangıç değeri, bitiş değerinden küçüktür (adım değeri pozitiftir). b. Azalan döngü: Başlangıç değeri, bitiş değerinden büyüktür (adım değeri negatiftir).

17 1’den 20’ye kadar 3’er artan ‘I’ döngüsü 30’dan 4’e kadar 2’şer azalan ‘J’ döngüsü 1’den 99’a kadar 1’er artan K döngüsü Şekil 3.7: Döngü örnekleri

18

19

20

21 Aslında Şekil 3.8’de ‘’4’’ ile gösterilen otomatik işlem adımı, ‘’1’’ ile gösterilen döngü başlangıcında da gerçekleştirilir. Konu anlatımının bütünlüğü açısından; döngünün başlangıç değerinin uygun olduğu varsayımıyla, döngü girişinde ‘’4’’ ile gösterilen işlem tekrar belirtilmemiştir.

22 Azalan döngünün de çalışması benzer şekildedir; sadece döngü değişkenine arttırma yerine azaltma işlemi uygulanmakta, koşul olarak da döngü değişkeninin bitiş değerinden büyük veya eşit olup olmadığı kontrol edilmektedir.

23 Birçok programlarda iç içe birden fazla döngü kurulmaktadır. Örnek olarak Şekil 3.9.a’da tek döngü yapısı verilmekte ve bu döngüdeki ‘İşlem A’, ’n’ defa gerçekleştirilmektedir. Şekil 3.9.b’de ise iç içe iki döngü bulunmaktadır. Önce en içteki döngü (J) tamamlanmakta ve ‘İşlem B’, n.n=n 2 defa gerçekleştirilmektedir.

24

25 İç içe kurulan döngüler kapatılırken, ilk önce en içtekinin kapatılması/tamamlanması gerekir. Daha sonra bir üst döngü kapatılır. Yani en son açılan (en içteki) döngü, ilk önce kapatılır.

26 Şekil 3.10’daki gibi döngü kapatma (döngü çizgilerinin kesişmesi) kesinlikle gerçekleştirilmemelidir.

27

28 Örnek-3.1: 1’den N’ye kadar tamsayıların toplamını hesaplayan programın akış diyagramı.

29 Öncelikle çizilecek olan akış diyagramında kullanılacak değişken isimleri belirlenir: toplanacak tam sayların üst sınırı ‘N’, 1’den üst sınıra kadar olan tamsayıların toplamı ‘T’ ve tamsayıları üreten döngü değişkeni de ‘I’

30 Birinci adımda toplanacak olan tamsayıların üst sınırının klavyeden girilmesi istenir. İkinci adımda ardışık toplama değişkenine sıfır değeri atanır. Daha sonra bir ile bu üst sınır arasındaki tamsayıları üretecek olan döngü açılır ve döngü içinde ardışık toplama işlemi gerçekleştirilir.

31

32 Klavyeden ‘N’ için 5 girilirse; programın çalışması Tablo 3.2’deki gibidir.

33

34 Eğer işlem kutusundaki ‘T=0’ yerine ’F=1’ ve döngü içindeki ‘T=T+I’ yerine ‘F=F*I’ yazılırsa, bu program; klavyeden girilen pozitif bir tamsayının faktöriyelini hesaplar. (Tablo 3.3)

35

36 Örnek-3.2: İç içe iki döngülü akış diyagramındaki işlemlerin incelenmesi.

37 İç içe döngülerde, dıştaki döngünün her çalıştırılma adımında içteki döngü baştan başlayarak işlenir. Örnekteki ‘I’ dış döngüsünün her bir yerinde ‘J’ iç döngüsü tekrar baştan başlar ve içindeki ‘T=T+I+J’ işlemini yapar. Akış diyagramının N=3 değeri için çalışması, Tablo 34.2teki gibi olur.

38 Tablo 3.4’te de görüldüğü gibi, ‘I’ nın her değerinde ilk önce en içteki döngü (J) tamamlanmakta, daha sonra dış döngüye (I) çıkılmaktadır.

39

40 Örnek-3.3: İç içe üç döngülü akış diyagramının incelenmesi.

41 Böyle bir programda her bir ‘I’ değeri için ‘N’ sayıda ‘J’ döngüsü ve her bir ‘J’ değeri için de ‘N’ sayıda ‘K’ döngüsü tekrarlanır. İç içe üç döngü bulunan akış diyagramında N=2 değeriyle programın çalışması durumunda, Tablo 3.5’teki değerler oluşur.

42 Tablo 3.5’ten de görüldüğü gibi ‘I’ döngüsü ‘J’ döngüsü, ‘J’ döngüsü de ‘K’ döngüsünü başlatmaktadır. En içteki ‘K’ döngüsü tamamlandığında bir üst döngü olan ‘J’ ye çıkılmakta ve ‘J’ döngüsü tamamlanmadıysa sıradaki değeriyle yeniden ‘K’ döngüsünü başlatmaktadır.

43 Akış diyagramı

44

45 Örnek-3.4: Aşağıdaki akış diyagramının sonucunu bulunuz.

46

47 E. Karar (Karşılaştırma) Karar verme (kontrol etme, karşılaştırma) işlemlerini temsil eden şekildir (Şekil 3.11). Koşul veya mantıksal operatörle bağlı koşullar şeklin içine yazılır. Karşılaştırma işleminin en genel biçimi, Şekil 3.12’te verilmiştir.

48 Eğer koşul doğru ise (Evet) ‘işlem-1’ yapılırken, yanlış ise (Hayır) ‘işlem-2’ yapılır. İşlemlerden sonra, program akışı, bağlantı noktasında birleşerek alt satıra gider. İşlem; sadece koşulun doğru (veya yanlış) olduğu durumda mevcutsa, diğer işlem kutusunu çizmeye gerek yoktur (Tablo 3.7).

49 Örnek-3.5: Girilen iki değerin karşılaştırılması sonucuna göre farklı işlemlerin gerçekleştirilmesinin istendiği bir programın akış diyagramının incelenmesi.

50

51 Akış diyagramında, girilen A ve B sayılarından: A büyükse; C=A 2 -B hesaplanıp, işlem sonucu yazdırılır. B büyük veya eşitse, C=B 2 -A hesaplanıp, işlem sonucu yazdırılır. Örneğin; A=5, B=4 için ekrana ‘21’; A=3, B=6 için de ‘33’ değeri yazılır.

52

53

54 Örnek-3.6: Klavyeden girilen bir sayının mutlak değerini ekrana yazdıran programın akış diyagramının incelenmesi.

55

56 Akış diyagramı

57 Akış diyagramından da görüldüğü gibi karşılaştırma şeklinin algoritmadaki ifade veya programlama dillerindeki komut olarak karşılığı ‘’Eğer’’, ‘E’ (evet) (doğru ise, koşul sağlanıyorsa) kolu üzerindeki akışın karşılığı ‘’ise’’ ve

58 ‘H’ (hayır) (doğru değilse, yanlış ise, koşul sağlanmıyorsa) kolu üzerindeki akışın karşılığı ‘’değilse’’dir (Şekil 3.11).

59

60 Şekil 3.12’de artan bir döngünün karar yapısıyla eşdeğeri verilmektedir. Azalan döngü için koşul ifadesinin yönü ve içerideki arttırma işleminin azaltma işlemine dönüştürülmesi gerekir.

61 F. Yazdırma/Çıktı Şekil 3.13 Çıktı şekli Ekrana veya yazıcıya veri/bilgi yazdırmak (belge) için kullanılır. Eğer sabit alfasayısal veriler (karakter, kelime, cümle vs.) yazdırılacak ise tek/çift tırnak arasında çıktı şeklinin içine aynen yazılır (Şekil 3.13).

62 Bir değişkenin içeriği yazdırılacaksa, şeklin içine ismi yazılır. Birden fazla değişken içeriği aralarına virgül konularak tek şekil içinde gösterilebilir. Şeklin içinde son karakter olarak ‘virgül’ veya ‘’noktalı virgül’’ varsa; veri yazdırılacak ve imleç aynı satırda kalacak anlamındadır.

63 Çıktı şekli içine atama operatörü olmadan işlem de yazılabilir. Bunun anlamı ‘’işlemi yap, sonucunu yazdır’’ şeklindedir.

64 Örnek-3.7: Tablo 3.8’de yazdırma/çıktı örnekleri yer almaktadır.

65

66 G. Önceden Tanımlı İşlem Şekil 3.14 Önceden tanımlı işlem Büyük programlar, birçok küçük programın (modülün) birleşiminde meydana gelmektedir. Benzer şekilde küçük programlarda da bazı işlemler ayrı olarak tanımlanır (alt program, fonksiyon vb.) kullanılmaktadır.

67 Böylece belirli işlem veya işlemlerin yapılması bir defa kodlanarak parametresiz veya parametreli olarak ana programdan çağırılmaktadırlar. Böylece programın işlevselliği, modülerliği, hızı gibi birçok özelliği olumlu yönde etkilenmektedir.

68 Önceden tanımlı işlemler, isimleri ve varsa parametreleriyle birlikte Şekil 3.14’tekinin içine yazılır.

69 Örnek-3.8: Bir sayının işaretini (pozitif, negatif veya sıfır olup olmadığını) bulan alt program yazılıp ana programda aşağıdaki gibi kullanılabilir.

70

71 H. Bağlantı Şekil 3.15 Bağlantı şekli Şekil 3.16 Bağlantı yapma Bağlantı şekli (daire) (Şekil 3.15), genel anlamda işlem akışlarını birleştiren bir yer olup aşağıdaki amaçlar için kullanılır:

72 i. Farklı yerlere dallanan işlem akışlarını toplamak. ii. Akış diyagramı bir sayfaya sığmadığı zaman diğer sayfadaki akış diyagramı ile bağlantı kurmak. iii. Parça parça çizilen akı diyagramları arasında bağlantı kurmak.

73 Parçalı program yazılması veya diyagramın çizilen yere sığmadığı durumlarda; bağlantı yapılacak uçlara bağlantı şekli çizilir ve içine aynı harf/karakter dizisi veya rakam/sayı yazılır (Şekil 3.16).

74 Not: Genel olarak algoritmalarda/akış diyagramlarında/programlarda işlem akışı adım adım ve doğrusal bir şekilde olmalıdır.

75 I. İşlem Akış Yönleri Şekil 3.17 İşlem akış yönü şekilleri Akış diyagramlarında işlem akışının hangi yönde olduğunu gösteren oklardır. İşlem akışı yönüne uygun olan ok kullanılır (Şekil 3.17).

76 Örnek-3.9: Aşağıdaki akış diyagramının sonuçlarını elde ediniz.

77

78 Örnek-3.10: Aşağıdaki akış diyagramının ekran çıktısın elde ediniz.

79

80 Örnek-3.11: Aşağıdaki akış diyagramının sonuçlarını elde ediniz.

81

82 Örnek-3.12: Aşağıdaki akış diyagramının ekran çıktısını elde ediniz.

83

84

85 Örnek-3.13: Aşağıdaki akış diyagramının ekran çıktısını elde ediniz.

86

87 Örnek-3.14: Aşağıdaki akış diyagramının ekran çıktısını elde ediniz.

88

89

90 Örnek-3.15: Aşağıdaki akış diyagramının ekran çıktısını elde ediniz.

91

92

93 Sorular 1. Algoritma ile akı diyagramı arasındaki farklar nelerdir? Birbirlerine göre avantaj ve dezavantajlarını açıklayınız. 2. Akış diyagramı hazırlarken dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir? 3. Aşağıdaki akış diyagramlarının sonuçlarını hesaplayınız.

94

95

96 4. Klavyeden girilen N sayısına göre 1’den N’e kadar olan tek sayıların toplamını ve çarpımını bulan programın akış diyagramını çiziniz? 5. Klavyeden girilen N sayısına göre 2 ile N arasındaki çift sayıların kareleri toplamını ve küpleri çarpımını hesaplayan programın akış diyagramını çiziniz?


"BÖLÜM 3 AKIŞ DİYAGRAMI. GİRİŞ Programlamanın temeli olan algoritmanın, özel geometrik şekillerle çizilmiş gösterimine ‘akış diyagramı’ denir. Yazılımcı;" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları