Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya-Metalurji Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Ayazağa/İstanbul ATIKTAN ENERJİYE Yakma, Piroliz ve.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya-Metalurji Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Ayazağa/İstanbul ATIKTAN ENERJİYE Yakma, Piroliz ve."— Sunum transkripti:

1 Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya-Metalurji Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Ayazağa/İstanbul ATIKTAN ENERJİYE Yakma, Piroliz ve Gazlaştırma Uygulamaları 5. Uluslararası Geri Dönüşüm, Çevre Teknolojileri ve Atık Yönetimi Fuarı 18 – 21 Haziran 2009

2 Atık Yönetimi Avrupa Birliği (AB) Yaklaşımı AB müktesabatının başlıca konularından biri ÇEVRE konusudur. AB düzeyinde yaklaşık 300 tüzük ve direktif Bütünleşik bir “Atık Yönetim Politikası” Atık Yönetim Hiyerarşisi: Atık minimizasyonu ve kaynakta önleme Atıkların yeniden kullanımı, geri dönüşü ve enerji geri kazanımı Atıkların nihai bertarafı

3 Avrupa Birliği Atık Mevzuatı Atık Çevre Direktifi (WD) 2006/12/EC Atık Listesi (EWL) 2000/532/EC Atık Yakma Direkfi (WID) 2000/76/EC Tehlikeli Atık Direktifi (HWD) 91/689/EC Bütünleşik Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktifi (IPPC) 96/61/EC Atık Yakma BREF Dokümanı (IPPC-BAT) 2006

4 Ulusal Atık Mevzuatı Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ( – R.G ) Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( – RG 20814) Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( – RG 25755) Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( – RG 25883) Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ( – RG 26562) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ( – RG 26952)

5 Ulusal Atık Mevzuatı Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ( – RG 25569) Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ( – RG 2579) Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği Atıkların Ek Yakıt Olarak Kullanılmasında Uyulacak Genel Kurallar Hakkında Tebliği

6 KÜRESEL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ KÜRESEL ISINMA 1997 Birleşmiş Milletler – Kyoto Protokolü AB üye devletlerin yılları arasında sera gazları emisyonu %8 oranında azaltılması kararlaştırılmıştır. Enerji kullanımının iklim değişikliği üzerindeki etkisini azaltmak için programlar oluşturulmuştur. - Enerji verimliliği - Yenilenebilir enerjiler (güneş, rüzgar, biyokütle) - Temiz enerji teknolojileri - Atıkların değerlendirilmesi (geri dönüşüm ve enerji)

7 AVRUPA BİRLİĞİ 6. ve 7. ÇERÇEVE PROGRAMLARI “Atıklan Değerlendirilmesi ve Enerji Elde Edilmesi” öncelikli konular arasında kabul edilmiştir.

8 VİZYON 2023 Enerji ve Çevre Teknolojileri Stratejisi Hidrojen Teknolojileri ve Yakıt Pilleri Yenilenebilir Enerji Tekolojileri Enerji Depolama Teknolojileri ve Güç Elektroniği Nükleer Enerji Teknolojileri Çevreye Duyarlı ve Verimli Yakıt ve Yakma Teknolojileri Akışkan Yatak Teknolojisi Gazlaştırma Teknolojisi Biyokütleden Tarımsal ve Endüstriyel Atıklardan Enerji Eldesi Kojenerasyon Teknolojisi Atık Değerlendirme Teknolojileri

9 Küresel Enerji Talebi Yeni Elektrik Talebi – 5000 GW Her Üç Günde Yeni Bir 1000 MW Santral Veya Yılda 2650 km 2 Yeni Güneş Pilleri 9 milyar Kişiye Temiz Su Karbon Emisyonu 7 GTC/yıl dan 26 GTC/yıl a Çıkacak

10 ATIKLAR Evsel Katı Atıklar Kanalizasyon Çamurları Biyokütle Endüstriyel Atıklar Tehlikeli Atıklar Tıbbi Atıklar Atık Pil ve Akümülatörler Elektronik Atıklar

11 Türkiye İmalat Sanayi Atık Envanteri İmalat sanayi tarafından yılda 20 milyon ton atık üretilmektedir. Yaklaşık 1,2 milyon ton tehlikeli atık. Geri kazanım: % 8 Bertaraf: % 47 Yeniden kullanım: % 45

12 Mevcut Bertaraf Tesisleri İZAYDAŞ (Yakma) ton/yıl PETKİM (Yakma) ton/yıl TÜPRAŞ (Yakma) ton/yıl EKOLOJİK ENERJİ (Gazlaştırma) ton/yıl ÇİMENTO FABRİKALARI (Döner Fırın) ton/yıl İZAYDAŞ (Depolama) m 3 (% 20 dolu) ERDEMİR (Depolama)6.000 ton/yıl İSKEN (Depolama) m 3

13 T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Endüstriyel Atıklar için Bertaraf Planı Atık toplama sistemi Nihai bertarafa yönelik tesisler Trakya, Doğu Marmara, Ege, İç Anadolu ve Akdeniz Bölgelerinde en az 1 adet entegre tesis kurulması Endüstrileşmenin daha az olduğu bölgelerde fiziksel/kimyasal ön işlemlerin bulunduğu ara depolama tesisleri kurulması

14 Planlanan Endüstriyel Atık Entegre Bertaraf Tesisler Tarsus-Mersin: Yakma, Düzenli Depolama, Önişlem Gebze OSB: Yakma Kula-Manisa: Yakma, Düzenli Depolama Çatalca-İstanbul: Yakma, Düzenli Depolama, Önişlem Sincan-Ankara: Gazlaştırma

15 Atık Bertaraf Teknikleri Gömme (Deponil Alanı) Yakma (Incineration) Gazlaştırma (Gasification) Piroliz (Pyrolysis)

16 Termal İşlemler Yakma: Oksijen Fazlalığı Gazlaştırma: Oksijen Eksikliği Piroliz: Oksijen Yokluğu (Havasız Ortam)

17 YAKMA Combustion (Katı, sıvı, gaz yakıtların yakılması) Incineration (Atıkların yakılması, bertarafı) 3 T Prensibi: Temperature (Sıcaklık) Turbulence (Karışım) Time (Zaman) Stokiyometrik Oksijen Gereksinimi Hava Fazlalık Katsayısı

18 Yanma Reaksiyonları CHONS + O 2 → CO 2 (Tam Yanma) H 2 O (Tam Yanma) NO x (Tam Yanma) SO 2 (Tam Yanma) PM CO (Kısmi Yanma) HC (Kısmi Yanma) PAH (Kısmi Yanma) Halojenli Bileşikler + O 2 → HCl, HF Dioksin, Furan

19 Atık Yakma Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (2005) Atıkların Ek Yakıt Olarak Kullanılmasında Uyulacak Genel Kurallar Hakkında Tebliğ (2005) Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik (Taslak) Yönetmelik Şartları Yanma odasına bağlı son yanma bölümü İlk bölme sıcaklığı en az C Son yanma bölümü ek brülör %1’den fazla halojenli bileşik olma durumunda sıcaklık C ve en az iki saniye kalma süresi Emisyon sınırları Emisyonların sürekli ölçümü ve izlenmesi

20 Yakma Teknolojileri Katı Atıklar: Sabit Yatak – Izgaralı Sistemler Akışkan Yatak – Dolanımlı Sürüklemeli/Püskürtmeli Sıvı Atıklar: Brülör ve Bek Sistemleri Gaz Atıklar: Brülör ve Bek Sistemleri

21 Yanma Gazlarının Temizlenmesi (Gaz Arıtım Teknolojileri) Toz (PM) Kükürtlü Bileşikler (SO 2 ) Azot Oksitler (NO x ) Asidik Gazlar (HCl, HF, HCN) Ağır Metaller Hidrokarbonlar PAH, Dioksin, Furan

22 Yanma Gazlarının Temizlenmesi (Gaz Arıtım Teknolojileri) Torbalı Filtreler Siklon Ayırıcılar Venturi Yıkayıcılar Islak Yıkayıcılar (Gaz Absorpsiyon Kolonları) Elektrostatik Çöktürücüler (CSP, WESP) SNCR ve SCR (NO x Giderici) Katalitik Yakıcılar

23 İZAYDAŞ Tesis Akım Şeması

24

25

26

27 Çimento Fabrikalarında Atık Yakılması

28 Gazlaştırma Karbon içeren malzemelerin ana bileşenleri CO, H 2 ve CH 4 olacak şekilde sentez gazına dönüştürülmesi prosesi

29 Gazlaştırma Prosesi Kademeleri a. Kurutma b. Uçucuların çıkışı c. Gazlaştırma d. Yanma e. Kül

30 Temel Reaksiyonlar Su gazı tepkimesi C+H 2 O → CO + H 2 Boudouard tepkimesi C+CO 2 → 2 CO Hidrojenle gazlaştırma C+2H 2 → CH 4 Kısmi yanma C+1/2 O 2 → CO Tam Yanma C+O 2 → CO 2 CO + H 2 O → H 2 + CO 2 Metanlaştırma CO + 3 H 2 → CH 4 + H 2 O Isıl bozunma tepkimeleri C 1 H x O y → (1-y) C +yCO + x/2H 2 C 1 H x O y → (1-y-x/8)C +yCO + x/4 H2 + x/2H2

31 Dünya’ daki Uygulamalar İşletme Sayısı : 117 Gazlaştırıcı Sayısı : 385 Toplam Güç : ~ MWth %49 Kömür %36 Pet-Kok %15 Biyokütle ve Atıklar Ürünler Elektrik%27 Kimyasallar%37 Yakıt (sıvı, gaz)%36

32 Gazlaştırma Teknolojisinin 4 Temel İşlemi 1) Ön Hazırlık – Besleme 2) Sentetik Gaz Üretmek – Gazlaştırma 3) Gaz Temizleme 4) Enerji veya Kimyasal Madde Üretmek

33 Gazlaştırma Teknolojileri Gazlaştırma Teknolojileri 1) Sürüklemeli Yatak (Entrained Bed) Küçük Taneli (0,2 mm) 2) Akışkan Yatak (Fluidized Bed) Orta Büyüklükte Taneli (0,2 – 3 mm) 3) Sabit Yatak (Fixed Bed) Daha İri Taneli (5 – 50 mm) 3.1. Aşağı Akışlı (Downdraft) 3.2. Yukarı Akışlı (Updraft) 4) Plazma Gazlaştırma

34 Updraft Gasifier Downdraft Gasifier

35 Gasification, C. Higman, M. van der Burgt, 2007, GPP

36

37

38

39

40 Westinghouse Plasma Gasification Reactor

41 GAZ TEMİZLEME Katran ve Partiküllerin giderilmesi Kükürtlü bileşiklerin giderilmesi (H 2 S) Asit gazlarının giderilmesi Ağır metallerin giderilmesi  Torbalı filtreler  Siklon ayırıcılar  Islak yıkayıcılar  Elektrostatik Çöktürücüler

42 Examples of tar-related fouling of process equipment

43 Tar classification system

44 The tar dewpoint of the different tar classes in relation to the concentration

45 Gazlaştırma ile Ne Yapılır? 1. Elektrik Üretimi – IGCC – Yüksek verim – Doğalgaz yanmasına paralel emisyonlar 2. Sıvı Yakıt Üretimi – SASOL : Güney Afrika’ da 1950’ den beri 3. Sentetik Doğal Gaz Üretimi – Dakota Gasification Company : A.B.D. 1980’ den beri 4. Kimyasalların Üretimi – Eastman Chemicals : A.B.D. 1980’ den beri 5. Amonyak ve Gübre – Kütahya Azot Sanayi 6. Hidrojen Üretimi - Yakıt Pilleri

46 Elektrik Üretimi: IGCC

47 PİROLİZ Karbonlu malzemenin oksijensiz ortamda ısıtılarak gaz, sıvı ve katı ürünlere ayrılması işlemidir. Karbonlu malzemenin ısıl parçalanmasıdır. Karbonizasyon Düşük Sıcaklık Karbonizasyonu: C Orta Sıcaklık Karbonizasyonu: C Yüksek Sıcaklık Karbonizasyonu: C’den yüksek Sıvı ve katran çıkışı C’den başlar 550 – C’y kadar devam eder. Gaz çıkışı 900 – C’ye kadar devam eder.

48 PİROLİZ Gaz Ürün: Karbonlu malzemenin yapısındaki bağların kırılması ile oluşur. % 2 – 30 (Kuru temel) CO, CO 2, H 2, CH 4, C 2 H 6, C 3 H 8, H 2 S, NH 3 Sıvı Ürün: Katran veya pirolitik yağlar (% 2 – 35 Kuru temel) Hafif Yağlar: k.n C’den düşük (benzen, toluen, ksilen) Orta Yağlar: k.n C (fenoller, kresoller, pridin, anilin) Yüksek Yağlar: k.n C (3-4 halkalı aromatikler, heterosiklik) Katı Ürün: Karbonca zengin “char” ismi verilen katılar

49 Pirolize Etkileyen Değişkenler Karbon malzemenin özellikleri Proses Parametreleri Sıcaklık Isıtma hızı Gaz ortamın özellikleri İnert gaz (N 2 ) Reaktif gaz (H 2 O, H 2 ) Basınç Reaktör Geometrisi Reaktörde Kalma Süresi

50 Piroliz Teknolojisi Retortlama (Kesikli Reaktörler) Sürekli Reaktörler

51 50 ton/gün kapasiteli atık piroliz proses akım şeması

52 Karbonlu Malzemenin Özelliklerinin Termal İşlemlere Etkileri Nem Kül Sabit Karbon ve Elementel Analiz Uçucu Madde Isıl Değer Kül Ergime Sıcaklığı Tane Büyüklüğü Yığın Yoğunluğu Kekleşme Özelliği

53 Termal İşlemlerin Karşılaştırılması/Değerlendirilmesi 1) Her üç teknolojiye de (Yakma, Gazlaştırma ve Piroliz) ihtiyacımız var. 2) Gazlaştırma ve Piroliz öne çıkan teknolojiler olmakla birlikte, Gazlaştırma ve Piroliz işlemleri sonucunda elde edilen “SynGaz”dan ısı ve elektrik enerjisi üretimi için “Yakma Teknolojilerine” gereksinim var.

54 Termal İşlemlerin Karşılaştırılması/Değerlendirilmesi 3) Yakma ve Gazlaştırma Teknolojilerinin Karşılaştırılması Gazlaştırma’nın üstünlükleri: a. Üretilen SynGaz çok amaçlı kullanılabilmektedir. b. Endüstriyel ölçek H 2 üretiminde en ekonomik yöntem: Yakıt Pilleri c. Emisyonlar: - NO x oluşumu yok veya düşük - SO 2 yerine H 2 S oluşur. H 2 S giderimi daha kolaydır. d. IGCC Teknolojisi en gelişmiş Santral Teknolojisidir. En yüksek verim. e. CO 2 tutunması daha ucuz.

55 Environmental Performance Comparison - Pulverized Coal vs. IGCC Estimated emissions are based on current industry assumptions regarding a conventional pulverized coal plant with pollution control equipment and a generic IGCC plant.(Sulfur will vary with coal properties.)

56 Potential to Capture CO 2 Economically in the Future

57 Termal İşlemlerin Karşılaştırılması/Değerlendirilmesi 4) Gazlaştırma-Piroliz Karşılaştırması a. Yapışkan, kolay kekleşebilen ve kül ergime sıcaklıkları düşük atıklar için piroliz işlemi gazlaştımaya tercih edilebilir. b. Piroliz işleminde reaktöre mutlaka dışarıdan enerji girdisine (ek bir yakıt yakılmasına) gereksinim vardır.

58 EKOLOJİK ENERJİ Entegre Atık Yönetimi ve Temiz Enerji Üretim Tesisi 1 ton/saat kapasiteli Aşağı Akışlı (Down-Draft) Gazlaştırma Reaktörünün tasarımı ve imalatı (2003) “Yenilenebilir Biyokütlelerin ve Katı Atıkların Gazlaştırılması, Gaz Temizleme ve Sürdürülebilir Enerji Üretimi” Projesi TÜBİTAK-TİDEB Proje No: ( ) Evsel Katı Atık ve Biyokütle Gazlaştırma Birinci Hattı Kurulumu ve Devreye Alınması EPDK Elektrik Enerjisi Üretim Lisansının Alınması (2006)

59 EKOLOJİK ENERJİ Entegre Atık Yönetimi ve Temiz Enerji Üretim Tesisi Endüstriyel ve Tehlikeli Atıkların Gazlaştırılarak Bertaraf Edilmesi Projesi - T.C. Çevre ve Orman Bak. Lisans Başvurusu ton endüstriyel atık ile ön çalışmalar, biriket formülasyonu - Deneme Gazlaştırmaları - İşletme lisansını alınması (Temmuz, 2007)

60 EKOLOJİK ENERJİ Entegre Atık Yönetimi ve Temiz Enerji Üretim Tesisi Gaz temizleme ünitelerinin iyileştirilmesi: 1250 Nm 3 /saat temizlenmiş gaz üretimi Atık Ön Hazırlık: Biriketleme Ünitesi kapasite artırımı (7 yeni biriketleme makinesi, her biri 8 ton/gün üretim kapasiteli) 2. Gazlaştırma Reaktörü ve Gaz Temizleme Ünitesinin tasarımı, imalatı ve devreye alınması: 2500 Nm 3 /saat temizlenmiş gaz üretimi

61 EKOLOJİK ENERJİ Entegre Atık Yönetimi ve Temiz Enerji Üretim Tesisi Geçici Atık Depolama sahalarının tamamlanması Kimyasal/Biyolojik Arıtma Çamurları Kurutma ünitesinin devreye alınması 2. TPA Atık Kırma Ünitesi Kimyasal Arıtma Ünitesinin kurulması ve devreye alınması

62 EKOLOJİK ENERJİ Entegre Atık Yönetimi ve Temiz Enerji Üretim Tesisi Endüstriyel ve Tehlikeli Sıvı Atıkların Susuzlaştırılarak Gazlaştırma Prosesine Kazandırılması Projesi: TÜBİTAK-TEYDEB Proje No: (Ekim 2008 – Mart 2009)

63 EKOLOJİK ENERJİ Entegre Atık Yönetimi ve Temiz Enerji Üretim Tesisi Sentez Gazının Proses Isısı Olarak Değerlendirildiği Yakma Üniteleri Tasarımı ve İmalatları Projesi: - Kimyasal/Biyolojik Arıtma Çamurları Kurutma: Yeni Yakma Kamarası tasarımı ve imalatı - Evaporasyon ve Seperasyon Ünitesi Kızgın Yağ Kazanı Yakma Kamarası tasarımı ve imalatı - Buhar Kazanı Yakma Kamarası tasarımı imalatı - Refrakterli, Isı Geri Kazanımlı (Sıcak su ve mahal ısıtma) Yeni Flare tasarım ve imalatı

64

65

66

67

68 EKOLOJİK ENERJİ Entegre Atık Yönetimi ve Temiz Enerji Üretim Tesisi Temizlenmiş düşük ısıl değerlikli sentez gazından Jenbacher Gaz Motorunda kW/saat elektrik üretimi. Entegre Tesisin ihtiyacı olan 350 Nm 3 /saat debilik doğal gaz yerine tesiste üretilen sentez gazının kullanımı.

69

70 ATIK DAĞILIMLARI – 2008 (SINIFLARA GÖRE)

71 ATIK DAĞILIMLARI – 2008 (SEKTÖREL)

72 Temizlenmiş Sentez Gazı Özellikleri % 15 – 20 Karbon Monoksit % 15 – 20 Hidrojen % 1 – 3Metan + Etan % 1 (max.) Oksijen % 8 – 10Karbon Dioksit % 40 – 50 Azot Isıl Değeri: 1000 – 1300 kcal/Nm 3

73

74

75

76


"Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya-Metalurji Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Ayazağa/İstanbul ATIKTAN ENERJİYE Yakma, Piroliz ve." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları