Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İLAÇ UYGULAMA YOLLARI Yrd.Doç.Dr.Ali Bestami Kepekçi.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İLAÇ UYGULAMA YOLLARI Yrd.Doç.Dr.Ali Bestami Kepekçi."— Sunum transkripti:

1 İLAÇ UYGULAMA YOLLARI Yrd.Doç.Dr.Ali Bestami Kepekçi

2 İlaçların etki göstermeleri için, vücuttaki etki yerlerine ulaşmaları ve orada minimum etkin konsantrasyon (MEK) sınırının üstünde bir konsantrasyon oluşturmaları gerekir. İlacın uygulanma yolu; ilacın özellikleri ve tedavi amacına göre belirlenir. Örneğin ilacın, su ve yağda çözünürlüğü, iyonizasyonu gibi özellikleri ve hızlı etki etmesinin istenmesi, uzun süre kullanılması gerekliliği veya lokal uygulama ihtiyacı uygulama yollarını belirler.

3 İlaçların uygulama yerleri ve yolları, ilacın etkilemesi istenilen yerin durumuna göre ikiye ayrılır:  Lokal uygulama yolları,  Sistemik uygulama yolları

4 lokal ilaç uygulama İlacın etki yeri vücudun yüzeyinde ise ya da enjektör iğnesi ile erişilmesi mümkün bir derinlikte ise ilaç doğrudan oraya verilir. Bu işleme lokal ilaç uygulama denir

5

6 Çoğu zaman ilacın etki yeri derindedir ve vücutta yaygın bir etki istenir. Bu durumlarda ilaç ya bir vücut boşluğuna (çoğu kez gastrointestinal kanal) veya enjeksiyonla doku içine verilir. sistemik ilaç uygulama İlaç verildiği yerden absorbe edilerek önce sistemik dolaşıma geçer ve sonra kan dolaşımı ile etki yerine ulaşır. Bu şekildeki ilaç uygulanmasına sistemik ilaç uygulama denir

7

8

9

10

11

12 Parenteral ilaçların hazırlanması Parenteral Tedavi Parenteral Tedavi: Terapötik (tedavi edici) ajanların sindirim sistemi dışındaki yollarla verilmesidir. Parenteral tedavinin hangi yoldan yapılması gerektiğini;  İstenen etkinin lokal ve sistemik olması,  Verilecek sıvının miktarı ve yapısı,  Beklenen etkinin hızı,  Damarların uygunluğu, hastanın isteği ve hekimin tercihi belirler. Örneğin; irritan ilaçların kas içine veya damar içine verilmesine karşın, kolayca emilebilen insülin gibi ilaçlar deri altına verilir.

13

14

15  Parenteral ilaç uygulamalarında ilaçların hazırlanmasındaki temel ilke cerrahi aseptik tekniğin uygulanmasıdır.  Parenteral enjeksiyonların istenmeyen etkileri oral ve lokal uygulamaya göre daha çabuk ortaya çıkar.  Örnegin penisilinlere bağlı anafilaktik şok gibi acil durumlar hızlı bir şekilde gelişebilir. Ayrıca enjeksiyonun uygun biçimde yapılmaması, bazı istenmeyen sonuçlara ve komplikasyonlara yol açabilir.  Enjeksiyonu yapan kişi bunların neler olduğunu ve hatalı uygulama yapıldığında ne yapılacağını biliyor olmalıdır.

16

17

18

19

20

21 İntramüsküler enjeksiyon  İntramüsküler enjeksiyon ilacın kas içine verilmesidir.  Daha büyük damar yapısına sahip olduğu için kas dokusundaki emilim, subkutan dokuya oranla daha hızlıdır. Bu nedenle derin kas dokusuna, iritan olan ve yoğun olan ilaçlar verilebilir.  İğne uzunluğu, hastanın kas yapısına göre belirlenmelidir.  Sistemik etki 20–30 dakika içerisinde başlar.

22 Farklı yaş gruplarında, intramusküler enjeksiyon bölgelerine uygulanabilecek ilaç miktarı farklıdır. Normal yapıda yetişkin kişilerde maksimum 4 ml ilaç uygulanabilir. İki yaşın altındaki çocuklarda 1 ml’den fazla ilaç verilmemelidir. Çocuk, yaşlı ve aşırı zayıf hastalara verilebilecek ilaç miktarı ise 2 ml’dir.

23

24 IM Enjeksiyon Uygulanan Başlıca Kas Grupları

25

26 Hasta yüzüstü ya da yan yatar pozisyonda yatırılmalıdır. Yüzüstü yatarken ayaklar içe çevrilerek başparmakların birbirine bakması sağlanmalıdır. Hasta yan yatıyor ise alt bacak düz, üstteki bacak kalçadan ve dizden bükülerek alttaki bacağın önüne alınmalıdır. Çocuklarda, yüzüstü yatar pozisyon verilmeli ve bir yardımcı tarafından ekstremiteler ve enjeksiyon bölgesi hareket etmeyecek şekilde sabit olarak tutulmalıdır.

27 Krista ilyaka superior ile koksiks hayali bir çizgi ile birleştirilip 3'e bölündüğünde dışta kalan 1/3'lük bölge (2,5 cm çapında), Yetişkinde posterior superior krista ilyaka ile femur başı arasına çizilen hayali çizginin dışında kalan bölgenin üst ve yan tarafı, Altı yaş üzeri çocuklarda ise posterior superior krista ilyaka ile femur başı arasına çizilen hayali çizginin orta hizasında, üst ve yan bölgesi olarak belirlenir.

28 Laterofemoral (Vastus Lateralis) Bölge Vastus lateralis kası; üst bacağın ön dış yanında uzun bir şerit halinde yer alan, iyi gelişmiş kalın bir kastır. Kas yakınında büyük damar ve sinir bulunmamaktadır. Damar ve sinir açısından zengin olmadığı için emilim daha yavaştır. Bu nedenle özellikle devamlı uygulamalarda fazla kullanılan bir bölge değildir. Özellikle bebeklerde ve üç yaşın altındaki çocuklarda tercih edilir. Bu kas, büyük çocuklarda ve sık enjeksiyon yapılan yetişkinlerde de kullanılır. İlaç emilimi hızlıdır. Dokuya, bir enjeksiyonda 0,5-2,5 ml ilaç verilebilir.

29

30

31

32 IM enjeksiyon için sinir, kemik ve kan damarlarından uzak bir bölgenin seçimi son derece önemlidir. Bu nedenle enjeksiyon öncesi bölge çok iyi belirlenmeli ve palpe edilmelidir. Enjeksiyonu doğru bölgeye uygulayabilmek için uygulama alanının iyi görülmesi gerekir. Kas içi enjeksiyon sırasında rahatsızlık hissini azaltmak ve kasın gevşemesini sağlamak için hastaya doğru pozisyon verilmelidir.

33

34

35

36 Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar  IM ve subkutan enjeksiyonlar sırasında iğnenin damarda olmadığından emin olunmalıdır.  Piston geri çekildiğinde, enjektöre kan gelirse enjektör hemen geri çekilerek çıkartılmalıdır. İşlem yeni ilaç ve enjektörle, farklı yerden uygulanmalıdır.  İlaç, doku içine verilirken yavaş yavaş verilmelidir. Bu hem ağrıyı azaltır hem de ilacın doku içine yayılımını ve emilimini kolaylaştırır.  Çok miktarda ilaç ağrı yapar ve yerel doku yıkımı yapabilir. Bu nedenle her bölgeye yapılabilecek ilaç miktarı bilinmelidir.  İşlem esnasında iğnenin eğrilmesi olayı olursa işleme son verilmelidir. Çünkü eğrilen iğnenin kırılma ihtimali yüksektir. İğne doku içerisinde kırılırsa bölge kalemle işaretlenerek durum hemen bildirilmelidir.

37 İntravenöz (ıv) enjeksiyon İntravenöz enjeksiyon, enjektör içindeki ilacın iğne aracılığı ile doğrudan ven (toplar damar) içerisine verilmesi işlemidir. İlaçların derhal etki etmesi istendiği acil durumlarda (kardiak arrest gibi), hastanın ciddi enfeksiyon riski altında olduğu durumlarda ilaçların tedavi edici kan düzeylerinin devamlı olarak sağlanabilmesi için, ilaçların yüksek derecede alkali olup kas ve cilt altı dokusunu tahriş ettiği durumlarda intravenöz yol kullanılır.

38

39

40

41

42

43

44 Periferik venöz kateterden ilaç verme

45

46

47

48 Dikkat Edilecek Noktalar

49

50 Deri Altı (subkütan) Enjeksiyon Az miktardaki ilaçların enjeksiyon ile dermisin altındaki gevşek bağ dokusu (subkütan doku) içine verilmesine, subkütan (SC) enjeksiyon denir. 0,5-1 ml arasında küçük hacimdeki ilaçlar bu yolla verilir. Subkütan doku kan damarlarından zengin olmadığı için ilaç emilimi ĠM enjeksiyondan daha yavaş olur. Sc enjeksiyon 45–90 derecelik açıyla yapılmalıdır. Subkütan doku, vücudun her tarafını sardığı için pek çok bölgeden SC enjeksiyon uygulanabilir. Enjeksiyon alanı olarak az duyarlı, kemik ve kan damarlarının olmadığı alanlar seçilmelidir. İğne boyunun seçimi doğru yapılmalıdır. Epinefrin, insülin, heparin ve bazı aşılar genellikle subkütan yolla verilen ilaçlardır.

51

52

53

54

55

56

57 İlaç Alerjileri (reaksiyonları) İlaç alerjileri genellikle antijen, antikor birleşmesi veya antijen- T-lenfositleri etkileşmesi gibi immunolojik mekanizmalarla olur. İlaca karşı alerjik reaksiyon ilaçla ilk temasta ortaya çıkmaz. Alerjik reaksiyonun ortaya çıkması için antijen oluşması, lenfositlerin duyarlı kılınması, antikor oluşması ve oluşan antikor ile antijenin birleşmesi gerekir. Alerjik reaksiyonun şiddeti ilacın dozuna bağlı değildir.

58

59

60

61

62

63 Kaynaklar   Teknikerler ve Teknisyenler İçin Anesteziyoloji; Prof. Dr. Melek Güra Çelik  Klinik Anesteziyoloji;Z. Kayhan  LANGE Klinik Anesteziyoloji G.Edward Morgan,Jr.Maged S. Mikhail, Michael J.murray

64 TEŞEKKÜRLER Web: e-posta:


"İLAÇ UYGULAMA YOLLARI Yrd.Doç.Dr.Ali Bestami Kepekçi." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları