Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Yar. Doç. Eylem H. POLAT Yusuf YİĞİT. Su Kaynakları Dünyada Su ve Su kaynakları Su kaynakları dünyamızın vazgeçilmeyen kaynakların başında gelir. Hidrolojik.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Yar. Doç. Eylem H. POLAT Yusuf YİĞİT. Su Kaynakları Dünyada Su ve Su kaynakları Su kaynakları dünyamızın vazgeçilmeyen kaynakların başında gelir. Hidrolojik."— Sunum transkripti:

1 Yar. Doç. Eylem H. POLAT Yusuf YİĞİT

2 Su Kaynakları Dünyada Su ve Su kaynakları Su kaynakları dünyamızın vazgeçilmeyen kaynakların başında gelir. Hidrolojik döngüde önemli bir yer tutan su kaynakları; akarsu, göl, deniz, buzul gibi yer üstü suları, toprakta tutulan su ve derinlere sızan yer altı suları ile atmosferdeki su buharından oluşmaktadır.

3 Yeryüzündeki mevcut su miktarı 1,36 milyar km 3

4

5 Dünyanın su tüketiminin: % 63 ’ü tarımda %32 ‘ si endüstri ve evsel ihtiyaçlarda kullanılmaktadır. Dünyada mevcut sulama alanlarında beklenen gelişimler Tarım ArazisiAlan (10 6 ha) İşlenebilir Tarım Arazisi3200 Sulanan Tarım Arazisi (2000)272 Sulanan Tarım Arazisi (2010)290 Sulanan Tarım Arazisi (2025)330 Sulanan Tarım Arazisi (2050)582

6 Türkiye’de Su ve Toprak Kaynakları Türkiye 26 hidrolojik havzaya bölünmüştür. 15’ i nehir havzası 7’ si irili ufaklı akarsulardan oluşan müteferrik havza 4’ ü ise denize erişimi olmayan kapalı havzalardan meydana gelir

7 Türkiye’de yıllık yağış 643 mm olup oluşan yıllık yağış 501 km 3 ’ tür Ülkemizdeki su kaynaklarının mevcut durumu Miktar (x 10 9 m 3 /yıl) Yenilenebilir su potansiyeli234 Akarsular ve göller193 Yer altı suları41 Teknik ve ekonomik kullanılabilir su 110 Fiili tüketim40

8 Görüldüğü gibi ülkemiz koşullarında fiili tüketim teknik ve ekonomik kullanılabilir su miktarının %37’ sidir. Fiili tüketimin %75 i ise tarımsal sulamalarda kullanılmaktadır. Halen, bu suyla, ekonomik olarak sulanabilen 8,5 x 10 6 ha arazinin, yaklaşık 50’ si sulanmaktadır. Gelecekte ülke ekonomisindeki gelişmelere koşut olarak 28 x 10 6 ha tarım arazisinin % 45’ i sulanma imkanı bulacaktır.

9 Su Kaynakları Çalışmaları Su kaynaklarının kullanımına yönelik çalışmaların amacı suyun yer ve zamana göre dağıtımını yaparak ekonomik ve sosyal yapının geliştirilmesi ve çevrenin korunması olarak belirtilebilir. Su kaynaklarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar 2 gruba ayrılabilir. 1) Su kaynağının kullanım alanlarına göre yapılan çalışmalar; a) İçme ve kullanma suyu temini b) Sulama suyu c) Hidroelektrik enerji üretimi d) Akarsu ulaşımı 2) Bu gruptaki çalışmalar ise çevre ve su kirliliğini kontrole yönelik olup; a) Taşkın kontrolü b) Arazi drenajı c) kanalizasyon d) Karayolu ve köprü menfezleri

10 Sulama ve Önemi Bitkinin gelişmesi için gerekli olan ve yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa verilmesi sulama olarak adlandırılır. Bitki normal gelişmesini sağlamak için önemli koşullardan biri büyüme mevsimi boyunca kök bölgesinde yeterli düzeyde nemin bulundurulmasıdır. Sulamanın başlıca yararları: 1) Büyüme mevsimi boyunca bitkinin ihtiyaç duyduğu su kök bölgesinde depolanır, böylece devamlı ve kararlı bir bitki yetiştiriciliği sağlanır. 2) Topraktaki fazla tuzun yıkanması sağlanır. 3) Toprakta mevcut taban taşı yumuşatılır. 4) Toprak ve bitki civarındaki hava serinletilir. 5) Ticari gübreler su ile birlikte toprağa verilebilir. Ayrıca toprak ve hava ısısının kontrolü bitki ve zararlı ile mücadele, gübreleme vb. amaçlara da hizmet eder.

11 Sulama Yöntemi, Sulama Sistemi ve Sulama Projesi Sulama yöntemi, suyun toprağa, bitki kök bölgesine veriliş biçimidir. Sulama sistemi ise suyun kaynaktan alınması, sulanacak alana iletilmesi ve gerekecek yapıların bütünüdür. Sulama projesi ise, sulama ve drenaj sistemlerini de içerisine alan bir kavramdır ve sulu tarım alanı, bu alan üzerindeki sulama ve drenaj sistemleri ile sulu tarım alanında alınan tüm diğer teknik ve biyolojik önlemleri kapsar.

12 SULAMA SİSTEMLERİ 1. HİZMET ETTİKLERİ ALANA GÖRE 2. SU İLETİMİ VE DAĞITIMINA GÖRE BÜYÜK SULAMA SİSTEMLERİ TARLA (ÇİFTLİK) SULAMA SİSTEMLERİ BASINÇLI SULAMA SİSTEMLERİ YÜZEY (YERÇEKİMİ) SULAMA SİSTEMLERİ DÜŞÜK BASINÇLI SULAMA SİSTEMLERİ YÜKSEK BASINÇLI SULAMA SİSTEMLERİ

13 Su toplama yapısı 2 Su alma yapısı 3 Taşıma kanalı 4 Ana kanal 5 Sekonder kanal 6 Tersiyer kanal 7 Drenaj hendeği 8 Kolektör 9 Ana drenaj kanalı SULAMA PROJESİ UNSURLARI AKARSU BARAJ GÖLÜ Pompa birimi

14 Sulama Sisteminin İşletilmesi ve Yönetilmesi Sulama sisteminin işletilmesi ve yönetilmesinde üç yöntem kullanılmaktadır. Bunlar; İstek, devamlı akış ve rotasyon yöntemleridir. A) İstek yöntemi: çiftçiler işletmelerde ihtiyaç duydukları sulama suyu miktarını ve sulama zamanını önceden sulama sistemini işleten birime bildirirler. Sulama suyu çiftçi istekleri dikkate alınarak dağıtılır. B) Devamlı akış yöntemi: Bu yöntemde sulama suyu, sistemde bulunan tüm kanallara devamlı olarak verilir. Sistem kapasitesi proje alanının su ihtiyacının en yüksek olduğu sulama modülüne göre saptanır. C) Rotasyon yöntemi: Bu yöntemde sulama suyu, belirli zamanlarda belirli sekonder ve tersiyer kanallara sıra ile verilir.

15 Toprak Bitki Su İlişkileri Üreticiler verimli üst toprakla ve sulama ve drenaj açısından önemli olan alt toprak katmanı ile de ilgilenir. Toprakta hava olarak gaz fazı ile, değişik kimyasal ve organik madde ile birlikte kil, silt ve temel olarak kum zerreciklerinden oluşur.

16 Sulama yönünden önemli toprak sabiteleri A) Doyma noktası: Teorik olarak toprak gözeneklerinin tamamının su ile dolu olduğu koşullarda toprakta bulunan nem miktarına denir. B) Tarla kapasitesi: Serbest drenaj koşullarında kök bölgesinde tutunabilen maksimum nem yüzdesi ya da toprakta kapilar ve yerçekimi kuvvetleri arasında dengede olan sudur. C) Solma noktası: Bitkiler nem yüzdesi belli bir noktaya kadar inince, bitki kökleri bu andaki toprak tansiyonunu yenemediği için bu sudan yararlanamazlar. D) Fırın kuru: Toprak örneğinin fırında 105 derecede kurutulduktan sonra toprakta bulunan nem miktarına fırın kuru denilmektedir.

17 SIZAN SU KULLANILABİLİR SU HİGROSKOPİK SU Doyma Noktası Tarla Kapasitesi Solma Noktası Fırın Kuru 0 atm (1/3 atm) (15 atm) atm TRGSABİTE KSTK Sulama yönünden önemli toprak sabiteleri

18 Yüzey sulama yöntemlerinin başarı ile uygulanması için sulanacak arazinin belli bir eğim derecesinde düzgün bir yüzeye sahip olması gerekir. Arazinin bu amaçla sulamaya hazırlanması işlemine tesviye denir. Tesviyenin yararları: 1) Sulama daha randımanlı ve üniform şekilde uygulanır. 2) Sulamanın yanında daha ekonomik gübreleme ve toprak işleme yapılabilir. 3) Göllenmeler ortadan kaldırılarak taban suyu kontrolü yapılır. 4) Drenaj ve arazi toplulaştırma projelerinin uygulanmasında ekonomi sağlar. 5) Toprak erozyonunu önleyerek verimliliği korur. Arazinin Sulamaya Hazırlanması ve Arazi Tesviyesi

19 Tesviye tipleri Birim alanda kazılan ve taşınan toprak hacmine göre 4 tip tesviye söz konusudur. a) Hafif tesviye < 50 m 3 /da b) Orta tesviye m 3 /da c) Ağır tesviye m 3 /da d) Çok ağır tesviye > 150 m 3 /da

20 Sulama Yöntemi Sulama Yöntemleri aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir. 1) Yüzey sulama yöntemleri: a) Serbest sulama yöntemi b) Tarla arklarınından sulama yöntemi c) Tava sulama yöntemi d) Uzun tava sulama yöntemi e) Karık sulama yöntemi 2) Sızdırma sulama yöntemleri a) Hendek sistemi b) Hendek ve mol sistemi c) Toprak altı boru sistemi 3) Yağmurlama sulama yöntemi 4) Damla sulama Yöntemi 5) Ağaç altı mikro yağmurlama yöntemi

21 Sulanan alanlarda koşullara en uygun sulama yöntemi aşağıdaki kriterler dikkate alınarak seçilir: 1) Toprak özellikleri 2) Topoğrafik durum 3) Su kaynağı 4) Yetiştirilecek bitki 5) İklim durumu 6) Sulama giderleri

22 Yüzey Sulama yöntemleri Bütün yüzey sulama yöntemlerinde arazi ön hazırlığı ve etkili bir su dağıtım sistemine gerek duyulur. Su dağıtım sistemi ark, oluk veya boru sistemi olabilmektedir.

23 a) Salma sulama Yöntemi Suyun tarla arkarından saptırılarak tarla üzerine rasgele yayılmaya bırakılmasıdır. Bu yöntemde su ve toprak yüzeyini devamlı bir tabaka kaplayacak şekilde verilir.

24 b) Tarla arklarından sulama yöntemi Sulama alanının tesviye eğrilerine paralel olarak açılmış arklarla getirilmiş olan suyun, kontrollü şekilde tarlaya verilmesi şeklinde uygulanır.

25 c) Tava Sulama yöntemi Bu yöntem sulama alanlarının düz ve toprağın su alma hızının düşük olduğu durumlarda kullanılır.

26 d) Uzun Tava Sulama Yöntemi Bu yöntemde m genişliğinde ve m uzunlukta uzun şeritlere ayırmakta ve bunların araları sedde ve tümseklerle bölmektedir

27 e) Karık Sulama yöntemi Bu yöntem özellikle patates, mısır, sebze ve meyve gibi sırayla ekilen ve yetiştirilen bitkilerin sulanmasında en uygun yöntemdir. Toprak yüzeyinin bir bölümü ıslatılarak toprak kayıpları azaltılır.

28 Basınçlı Sulama Yöntemleri Yağmurlama Sulama Bu yöntemde su toprağa doğal yağışlarda olduğu gibi yağmur taneleri şeklinde verilir. Su kapalı borulardan yağmurlama başlıklarına gönderilip buradan belirli basınçlarla toprağa püskürtülür.

29 Su kaynağı Pompa birimi Ana boru hattı Lateral boru hattı Yağmurlama başlığı Yağmurlama Sulama sisteminin unsurları

30 Damla Sulama Yöntemi Bu yöntemde sulama suyu toprak yüzeyinden çok düşük bir basınçla damlalar halinde sürekli olarak verilir

31 Su kaynağı Pompa birimi Kontrol birimi Ana boru hattı Manifold boru hattı Lateral boru hattı Damlatıcı İşletme birimi Damla sulama sistemi unsurları

32 Kontrol Birimi Unsurları


"Yar. Doç. Eylem H. POLAT Yusuf YİĞİT. Su Kaynakları Dünyada Su ve Su kaynakları Su kaynakları dünyamızın vazgeçilmeyen kaynakların başında gelir. Hidrolojik." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları