Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

F İ RMA DE Ğ ERLEMES İ VE DE Ğ ERLEME YÖNTEMLER İ Teori & Pratikten Uygulamalar SMMM ÖZGÜR ÇUBUKÇU.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "F İ RMA DE Ğ ERLEMES İ VE DE Ğ ERLEME YÖNTEMLER İ Teori & Pratikten Uygulamalar SMMM ÖZGÜR ÇUBUKÇU."— Sunum transkripti:

1 F İ RMA DE Ğ ERLEMES İ VE DE Ğ ERLEME YÖNTEMLER İ Teori & Pratikten Uygulamalar SMMM ÖZGÜR ÇUBUKÇU

2 De ğ erleme Nedir? Firmaların uygun ve makul pazar de ğ erlerini tespit etme işlemi De ğ erleme Amaçları (YÖNTEM İ BEL İ RLER !) -Firma satınalma/birleşmelerinde sa ğ lıklı ve optimal bir fiyat tespiti -Halka arz fiyatının tespiti, -Patronların firma de ğ erini merak etmesi (gerçek) ya da Hisse senedi fiyat tahmini

3 Özel De ğ erleme Alanları  Patent ve marka de ğ erlemesi  Gayrimenkul De ğ erleme  Firmaların aktifinde yer alan varlıkların (menkul kıymetler, makine parkı, ekipman ve teçhizat vs) de ğ erlemesi

4 De ğ er/Fiyat

5 Firma De ğ erini Belirleyen Faktörler  Sektör ve ekonominin genel durumu,  Mal ve hizmet fiyatlarının tespiti ve gelecekteki seyri,  Firmanın büyüklü ğ ü, kullanılan teknoloji, şerefiye,  Firmanın sermaye yapısı,  Firmanın likiditesi,  Firmanın temettü politikası ve temettü da ğ ıtma kapasitesi

6 De ğ erleme Yaklaşımları / Temel Yöntemler  Gelir Yaklaşımı (Net Bugünkü De ğ er Yöntemi)  Piyasa Yaklaşımı (Piyasa Çarpanları Yöntemi)  Maliyet/Aktif Bazlı Yaklaşım (Net Aktif De ğ er Yöntemi) TR de patronların en sevdi ğ i yöntem

7 1- İ ndirgenmiş Nakit Akımları (Net Bugünkü De ğ er) Yöntemi  Amerikalı matematiksel ekonomist Irving Fisher tarafından 1930 yılında tanıtılmıştır  Yönteme göre şirket varlıkları nakit yaratabildikleri sürece bir de ğ er ifade etmektedir. Bu nedenle de şirket de ğ eri esas olarak firmanın gelecekte yaratması muhtemel nakit akımları esas alınarak tespit edilmeye çalışılır

8 1- İ ndirgenmiş Nakit Akımları (Net Bugünkü De ğ er) Yöntemi  İndirgenmiş nakit akımları (İNA), belli bir iskonto oranına göre indirgenmiş nakit girişleri ile indirgenmiş nakit çıkışları arasındaki farktır.  İNA yöntemine göre gerekirse şirketin pazarlama satış departmanı ile de görüşmeler yapılarak gelecek yıllara (çoğunlukla 5 yıl) ait nakit akışları tahmin edilir ve bu nakit akımları bugünkü değere indirgenir.  Formüldeki;  At:t’inci yıldaki net nakit akımı (hurda de ğ er son yıla gelir olarak eklenir)  n: Nakit akımları tahmininde kullanılan süre (yıl)  i: İ skonto oranını ifade eder (yatırımdan beklenen asgari karlılık oranı olabilece ğ i gibi, proje finansmanında kullanılan kaynaklaryıl)ın sermaye maliyeti de olabilir)

9 1- İ ndirgenmiş Nakit Akımları (Net Bugünkü De ğ er) Yöntemi İ ndirgenmiş nakit akımları yöntemi kullanılırken şu aşamalar izlenecektir:  Varlık ve yükümlülüklerin ayrımı yapılır, bunları oluşturan kalemler tanımlanır (gelirler, yatırımlar, amortismanlar, vergiler, işletme sermayesi, di ğ er varlıklardaki artış/azalışlar)  Geçmiş yıllar nakit akımları incelenir,  Nakit akımlarını etkileyen kalemlerin tahmini yapılır,  Genel varsayımlar ve çeşitli senaryoların (iyimser, kötümser ve normal) varsayımları belirlenir.  Serbest Nakit akımları tahmin edilir,  İ skonto oranı tahmin edilir,  Artık de ğ er bulunur,  İ ndirgenmiş nakit akımları ile kullanılmayan arsa, arazi ve stokların de ğ eri toplanır, bu toplamdan borçların ve yasal risklerin bugünkü de ğ eri çıkarılarak (Due Diligence süreci ile) firma de ğ erine ulaşılır,  Sonuçlar analiz edilir.

10 1- İ ndirgenmiş Nakit Akımları (Net Bugünkü De ğ er) Yöntemi  Vergi ve Faiz Öncesi Kar (+) (EBITDA)  Amortismanlar (+)  Vergi (-)  Temettü ödemesi (-)  Orta/uzun vadeli kredi itfası (-)  İ şletme sermayesinde de ğ işiklik (+/-)  Yatırımlar (-)  Kıdem tazminatı karşılı ğ ı (+)  Nakit sermaye artırımı (+)  = SERBEST NAK İ T AKIMLARI

11 1- İ ndirgenmiş Nakit Akımları (Net Bugünkü De ğ er) Yöntemi  Nakit Akımları Tahmin Süresi  İ skonto Oranı  Nakit Akımlarından Firma De ğ erinin Hesaplanması

12 1- İ ndirgenmiş Nakit Akımları (Net Bugünkü De ğ er) Yöntemi  Nakit Akımları Tahmin Süresi Bu süre, sektörün özellikleri dikkate alınarak belirlenmeli ve 5 yıldan az olmamalıdır. Sektörün özelli ğ i itibariyle devresel dönemler varsa, tahmin dönemi bütün devrevi dönemi kapsamalıdır. Bu sürenin tespitinde birinci faktör, firmanın dengeye ulaştı ğ ı olgunlaşma yılının tespit edilmesi, ikinci faktör ise bu sürenin de ğ erleme hatasına yol açmayacak kadar uzun olmasıdır.

13 1- İ ndirgenmiş Nakit Akımları (Net Bugünkü De ğ er) Yöntemi  İ skonto Oranı İ skonto oranı uygulamada genellikle a ğ ırlıklı ortalama sermaye maliyeti (AOSM) bulunup bunun da Menkul Varlık Fiyatlama Modeli (CAPM) yoluyla bulunan de ğ erle karşılaştırılması sonucu elde edilir.  AOSM Hesaplanması;  AOSM=kD(1-t)[D/(D+E)] + kE[E/(D+E)]  D: Borç (TL)  E: Özsermaye (TL)  Kd: Pasifte borcun oranı  Ke: Pasifte özsermaye oranı  t: Vergi Oranı  CAPM Yöntemi;  k e = r f + ß (r m -r f )  k e : Pay senedinden istenen getiri veya kapitilizasyon oranı (sermaye maliyeti)  r f : Risksiz getiri (risksiz faiz oranı)  ß: Pay senedinin risk endeksi (Beta)  r m : Pay senedi pazarında beklenen getiri (piyasadaki pay senetlerinin tümünden oluşan portföyün verimi)

14 1- İ ndirgenmiş Nakit Akımları (Net Bugünkü De ğ er) Yöntemi  İ skonto Oranı  ß (Beta) katsayıları co ğ rafi bölgelere, ülkelere ve sektörlere göre belirlenmekte ve dönem dönem çeşitli kaynaklarda yayınlanmaktadır. Bunlara uygulamada “sektör betası” denilmektedir.  Bu yöntemlerin kullanılmasında bazı kısıtlamalar oldu ğ unda ise, yöntemlerden ba ğ ımsız olarak ülkedeki genel faiz oranları, devlet tahvili faiz oranı, yatırımın taşıdı ğ ı risk gibi faktörlerin a ğ ırlıklandırılması yardımıyla da iskonto oranı belirlenebilir.

15 1- İ ndirgenmiş Nakit Akımları (Net Bugünkü De ğ er) Yöntemi  Nakit Akımlarından Firma De ğ erinin Hesaplanması  Nakit akımları, tahmin süresi ve iskonto oranı belirlendikten sonra, firma de ğ erinin hesaplanmasında 5-10 yıllık nakit akımlarının bugünkü de ğ eri tahmin edilir. Son yıldan sonra sonsuza kadar aynı nakit akımlarının gerçekleşece ğ i varsayılarak artık de ğ er bulunup bugüne indirgenerek firma de ğ erine ulaşılır.  FD: FirmaDe ğ eri  Ad: Artık De ğ er  Artık De ğ er Hesaplaması  Artık De ğ er = NAn x (1+g)/ (r-g)  NAi = i yılındaki serbest nakit akışı  g = Projeksiyon Dönemi sonrasında serbest nakit akımlarında beklenen büyüme (perpetüel büyüme)

16 İ ndirgenmiş nakit akımları (Net Bugünkü De ğ er) yönteminin eksik yönleri  Gelecek yıllardaki nakit akımları, temettü politikası ve efektif vergi oranlarının (teşvik, istisna ve muafiyet vb) tahmin edilmesi zordur.  İ skonto oranı yıllar itibariyle sabit kabul edilmekte ve fonların aynı sermaye maliyeti ile yeniden yatırıldı ğ ı varsayılmaktadır.  Yöntem küçük ölçekli firmalar için çok uygun de ğ ildir. Zira küçük firmaların kazançları (nakit akımları) yöneticiye/firma sahibine ba ğ lıdır.  Bu noktalara ra ğ men yöntem modern de ğ erleme yöntemi olarak kabul görmüştür. Paranın zaman de ğ erini dikkate alan bir yöntem olması önemli bir avantajıdır. Ayrıca yöntem de ğ işik muhasebe yöntemlerinden etkilenmemekte, risk faktörünü ve bütün yatırımları dikkate almaktadır.

17 2- Piyasa Çarpanları Yöntemi  Piyasadaki firmaların bazı finansal oranlarını esas alarak firma de ğ erini tespit etmeye çalışan bir yöntemdir  Emsal alınacak firmaların borsaya kote olması, söz konusu firma bilgilerinin kamuya açık olması nedeniyle şüphesiz ihtiyaç duyulan verilerin daha kolay ve hızlı olarak temin edilmesini sa ğ layacaktır.  Seçilen oran yada oranlar sektör için anlamlı bir oran olmalıdır. Örne ğ in finans sektörü için FAVÖK bazlı çarpanlar pek anlamlı sonuç vermez. Kullanılan mali ve piyasa verileri ise karşılaştırabilir olmalıdır. Ola ğ anüstü, faaliyet dışı, yapısal de ğ işikliklerden kaynaklanan tek seferlik unsurlar ayıklanmalıdır.

18 2- Piyasa Çarpanları Yöntemi  1- Fiyat/Kazanç (FAVÖK) Oranı  2- Piyasa De ğ eri / Defter De ğ eri Oranı  3- Fiyat/Satış Oranı

19 2- Piyasa Çarpanları Yöntemi  Fiyat/Kazanç Oranı (Fiyat/FAVÖK Oranı)  Bu oran işletmenin her 1 TL’lik hissesi başına düşen net karına karşılık yatırımcının kaç TL ödemeye razı oldu ğ unu gösterir.  Şirket De ğ eri=Sektör F/K*Şirket Net Karı  Halka arz için yapılan de ğ erleme işlemlerinde F/K oranı, hisse senetleri piyasada işlem gören firmaların F/K oranından düşük alınmalıdır. Benzer nitelikte firmalar olsa dahi hisse senetleri piyasada işlem gören firmaların hisse de ğ eri, işlem görmeyen firmalara göre daha yüksek olacaktır.

20 2- Piyasa Çarpanları Yöntemi  Fiyat/Kazanç Oranı (Fiyat/FAVÖK Oranı)  Bu yöntemin en büyük avantajı, etkin sermaye piyasası varsayımı nedeniyle, piyasa de ğ erinin firmanın gerçek de ğ erini yansıtması ve de ğ erleme yapanın görüşleri gibi sübjektif unsurların devreye girmemesi nedeniyle daha etkin de ğ er tespiti yapılmasıdır.  En büyük dezavantajı isefirmanın gelece ğ ine ilişkin beklentileri içermemesidir. Ayrıca de ğ işik muhasebe uygulamalarından fazla etkilenmekte olan net kar rakamlarına dayanan tahminler ve faaliyet dışı gelirleri ve/veya giderleri fazla olan firmaların F/K oranlarının kullanılması yanıltıcı sonuçlar verebilecektir. Bu yüzden gösterge olarak FAVÖK yadafaaliyet karı kullanılabilir.

21 2- Piyasa Çarpanları Yöntemi  Piyasa De ğ eri/Defter De ğ eri Oranı  Defter de ğ eri, firmanın muhasebe kayıtlarına göre ortaya çıkan de ğ erdir (Aktif toplamı eksi borçlar yani Özsermaye) ve bu de ğ er bilançoda yer alan kalemler kullanılarak hesaplanmaktadır.  PD/DD aşa ğ ıdaki formülle hesaplanmaktadır. Bu oranın yorumunda ise aynı sektörde bulunan firmalar kıstas alınmaktadır.  Şirket De ğ eri=Sektör PD/DD*Şirket Defter De ğ eri  Burada sektör ve firmanın durumuna göre defter de ğ eri yerine net aktif de ğ er de kullanılabilir.

22 2- Piyasa Çarpanları Yöntemi  Piyasa De ğ eri/Defter De ğ eri Oranı  Örne ğ in enflasyonist dönemlerde ya da firmanın geçmiş yıl zararlarının çok oldu ğ u dönemlerde açıklanan yüksek kar rakamlarının gerçe ğ i yansıtmadı ğ ı endişesi nedeniyle, yanlızca Defter De ğ eri yerine Piyasa De ğ eri/Defter De ğ eri (PD/DD) yöntemi kullanılmaktadır.  Bunlara ek olarak, defter de ğ eri yönteminde firmadaki entelektüel sermaye (çalışanlar, müşteriler, tedarikçi ve yöneticilerin birlikte çalışmasıyla yaratılan katma de ğ er) dikkate alınmadı ğ ı için bilançoda da raporlanmamaktadır. Bu durum ise özellikle hisse senetleri borsada işlem gören şirketlerin piyasa de ğ erlerinin defter de ğ erinden farklı olmasına yol açmaktadır. Zaten e ğ er bir şirketin piyasa de ğ eri sadece defter de ğ eri kadarsa o şirketin bir de ğ er yarattı ğ ı ve başarılı oldu ğ u söylenemez.

23 2- Piyasa Çarpanları Yöntemi  Fiyat/Satış Oranı  Hisse senedi fiyatının hisse başına net satışa bölünmesi ile hesaplanır. İ şletmenin piyasa de ğ erinin, işletmenin iş hacminin kaç katı oldu ğ unu gösterir. Di ğ er oranlar gibi düşük olması olumlu olarak de ğ erlendirilmekle birlikte di ğ er faktörleri de göz önüne almak gerekir.  Şirket De ğ eri=Sektör F/S*Şirket Net Satışlar  Yine enflasyonist dönemlerde ya da firmanın geçmiş yıl zararlarının çok oldu ğ u dönemlerde açıklanan satış rakamları gerçe ğ i yansıtmayaca ğ ı için, bu oran di ğ er oranlarla desteklenmelidir.  Uygulamada piyasa çarpanları yöntemi bu 3 alt yöntemi de kapsayacak şekilde kullanılmaktadır.

24 3- Net Aktif De ğ er Yöntemi  Aktif bazlı yöntemlerin temel yaklaşımı, firmanın varlıklarının toplam de ğ erinden toplam yükümlülüklerin de ğ erinin düşülerek özsermaye de ğ erinin bulunmasıdır.  Net Aktif De ğ er= Özkaynak Toplamı (Pazar Fiyatından)

25 3- Net Aktif De ğ er Yöntemi  Bu yöntemde öncelikle bilançodaki tüm varlık ve yükümlülük kalemlerinin pazar de ğ erine getirilmesi gerekir. Pratikte bunun çok mümkün olmadı ğ ı durumlarda ise en azından; -Ticari alacak ve borçlar, -Stoklar, -Duran Varlıklar ile, -Ba ğ lı ortaklık ve iştirakleri düzeltmeye tabi tutmak gerekir.  Aynı zamanda muhasebesel olarak kaydı olan fakat pratikte farklı niteli ğ e sahip olan ve de ğ erleme işlemi açısından fayda getirmeyecek kalemlerin de tespit edilmesi gerekir. Bunlar ise; - İ ştiraklerden alacaklar kaleminde yer alan ama aslında sermaye niteli ğ i taşıyan borçlar ve -Faaliyetlere ilişkin özel durum sebebiyle indirilecek KDV’de yer alan ancak faydalanma imkanı bulunmayan (sürekli devreden KDV olması vb) tutarlar gibi kalemlerdir.

26 3- Net Aktif De ğ er Yöntemi  Yatırım şirketleri veya holdinglerin de ğ erleme işlemlerinde ise do ğ rudan mali tablolar üzerinden NAD yöntemini kullanmak mümkün olmayabilir. Zira konsolide mali tablolarda hangi kalemin hangi operasyonlardan geldi ğ ini ayırt etmek zordur. Bu gibi durumlarda ise genellikle “Parçaların Toplamı Yaklaşımı” yöntemi kullanılır. Bu yöntemde ise; -Ba ğ lı ortaklık ve iştirakleri uygun yöntemle de ğ erlenir. -Ba ğ lı ortaklık/ İ ştirak de ğ erleri holding/yatırım şirketinin ortaklı ğ ı oranında toplanır. -Do ğ rudan holding/yatırım şirketine ait mali kalemlerin güncel de ğ erleri ve hesaplanan toplam iştirak de ğ eri ile NAD hesaplanır.

27 Güncel Uygulama Yöntemleri  Uygulamada artık tek bir de ğ erleme yöntemi ile hareket etmek yerine, birkaç metodun sonuçlarını aynı anda kullanarak firma de ğ eri bulunması yoluna gidilmektedir. (Ayrı ayrı metodlara göre bulunmuş firma de ğ erlerinin de ğ işik şekillerde a ğ ırlıklı yüzdeli ortalamalarını alarak yeni bir ortalama firma de ğ eri bulunması)  Son yıllarda ülkemizde de ğ erleme yapan danışmanlık firmaları tarafından kabul görmüş uygulama ise; firma de ğ eri bulunurkenNet Bugünkü De ğ er Yöntemi ve şayet yeterli sayıda emsal varsa Piyasa Çarpanları Yöntemlerinin kullanılması, bazen de bu yöntemlerinNet Aktif De ğ er Yöntemi ile desteklenmesidir. Bulunan firma de ğ erleri arasında büyük uçurumlar yok ise de ğ erlerin ortalaması alınır, büyük farklılıklar var ise yukarıda bahsedildi ğ i şekilde de ğ işik şekillerde a ğ ırlıklı yüzdeli ortalamalar alınarak yeni bir ortalama firma de ğ eri bulunur.  Buna ilaveten, şayet sektörde son dönemlerde benzer birleşme veya el de ğ iştirmeler yaşanmışsa birleşme veya bu el de ğ iştirmelerde oluşan fiyatlar da piyasa çarpanı (referans) olarak alınabilir.

28 TEŞEKKÜRLER……..


"F İ RMA DE Ğ ERLEMES İ VE DE Ğ ERLEME YÖNTEMLER İ Teori & Pratikten Uygulamalar SMMM ÖZGÜR ÇUBUKÇU." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları