Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Saklı pay Saklı pay ve tasarruf oranı kavramları  Birinci zümre ½  Ana ve baba ¼ (04.05.2008 kadar Kardeşler 1/8)  Eş, birinci zümre ve ana ve baba.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Saklı pay Saklı pay ve tasarruf oranı kavramları  Birinci zümre ½  Ana ve baba ¼ (04.05.2008 kadar Kardeşler 1/8)  Eş, birinci zümre ve ana ve baba."— Sunum transkripti:

1

2 Saklı pay Saklı pay ve tasarruf oranı kavramları  Birinci zümre ½  Ana ve baba ¼ ( kadar Kardeşler 1/8)  Eş, birinci zümre ve ana ve baba ile birlikte mirasçı olursa yasal payın tamamı (1/1), di ğ erleri ile ise ¾ saklı payı olur.

3 Eşler arasındaki mal rejimlerinin saklı paya etkisi Dikkat: Eşler arasındaki mal rejimi dikkate alınarak tereke hesaplanır. 1. ‘Edinilmiş mallara katılma rejimi’ gere ğ i eşlerin kural olarak payları ½ şeklindedir. Fakat eşler sözleşmesiyle başka bir esas kabul edilebilir.  MK m. 237/2 göre bu tür anlaşmalar, eşlerin ortak olmayan çocuklarının ve onların altsoylarının saklı paylarını zedeleyemez. 2. Mal ortaklı ğ ı rejiminde de ortaklık malları kural olarak yarı yarıya bölünür. Aksi kararlaştırılabilir.  MK m. 276 Bu tür anlaşmalar altsoyun saklı paylarını zedeleyemez SORU: saklı payın ihlal edilmesi bu tür anlaşmaların geçerlili ğ ini nasıl etkiler (s. 248 dp. 692 ve s dp. 698)

4 Terekenin hesaplanması Tereke mevcudu = Malvarlı ğ ı(aktifler) + Eklenecek de ğ erler – Çıkarılacak de ğ erler  Tereke özel malvarlı ğ ıdır. 1. Çıkarılacak de ğ erler: i. Mirasbırakanın borçları ii. Cenaze giderleri iii. Mühürleme ve defter tutma masrafları iv. Mirasbırakan ile bir arada yaşayan kişilerin üç aylık geçim giderleri 2. Eklenecek de ğ erler: i. Tenkise tabi kazandırmalar ii. Denkleştirmeye tabi kazandırmalar iii. Üçüncü kişi lehine hayat sigortası (MK m. 567 ve 509)

5 Tenkise Tabi Kazandırmalar 1. Ölüme ba ğ lı tasarruflar mirasçı atama, mal vasiyeti, vakıf kurulması) 2. Sa ğ lararası tasarruflar: i. Denkleştirme konusu iken iade dışı kalan kazandırmalar ii. Miras haklarının ölümden önce tasfiyesi maksadıyla yapılan kazandırmalar, iii. Dönme hakkını saklı tutarak yaptı ğ ı ba ğ ışlamalar ve ölümünden önceki bir yıl içinde yapmış oldu ğ u ba ğ ışlamalar, iv. Mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptı ğ ı açık olan kazandırmalar.

6 Denkleştirme konusu iken iade dışı kalan kazandırmalar (MK m.565/1) 1. Mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapmış oldu ğ u sa ğ lararası kazandırmalar, 2. Mirasbırakanın denkleştirmeden muaf tuttu ğ u için denkleştirilmesi istenmeyen kazandırmalar  Denkleştirme yapılamadı ğ ı için tenkis yapılır.  MK m. 670 gere ğ i denkleştirme yükümlüsü de ğ işebilir. Bu durumda denkleştirme borçlusundan kazandırma kısmen ve ya tamamen alınamıyorsa tenkis davası açılabilir.

7 Miras haklarının önceden tasfiyesi maksadı ile yapılan kazandırmalar (MK m.565/2)  Mirastan feragat karşılı ğ ında alınan ivaz / kazandırma kastedilmektedir. Mesela: Mirasbırakanın o ğ lu A’dan lira almak suretiyle mirastan feragat etmiştir. Tereke de ğ eri 4000 liradır. Mirasbırakanın di ğ er iki çocu ğ u B ve C’nin saklı payı zedelenmiştir.  Zira =  Her bir çocu ğ un mira payı 8000 saklı payı 4000 liradır. Bu durumda B ve C’den her birinin 2000 lira tenkis talebine hakları vardır. Unutulmamalıdır ki, ivaz henüz ödenmemişse tenkis söz konusu olmaz.

8 Dönme hakkını saklı tutarak yaptı ğ ı ba ğ ışlamalar ve ölümünden önceki bir yıl içinde yapmış oldu ğ u ba ğ ışlamalar (565/3)  ‘Adet üzere verilen hediyeler’ kavramı,  Ahlaki bir görevin ifası için verilen şeyler ve edilen yardımlar. 1. Ö lümünden önceki bir yıl içinde yapmış oldu ğ u ba ğ ışlamalar  Bir yılın hesaplanmasında ifa tarihi esastır 2. Dönme hakkını saklı tutarak yaptı ğ ı ba ğ ışlamalar Mesela; A’ya evini ba ğ lanmış, fakat bu ba ğ ışlamadan dönme hakkını saklı tutmuşsa bu durumda 1 yıllık süre sınırlaması olmadan mirasçılar tenis talebinde bulunabilirler.

9 BK’daki özel durumlar BK m. 290/2: Yerine getirilmesi ba ğ ışlayanın ölümüne ba ğ lı olan ba ğ ışlamada, vasiyete ilişkin hükümler uygulanır  Bunlar ölüme ba ğ lı tasarruflar ile tenkise tabi olur  BK m. 290/2 kıyasen ba ğ ışlama vaadi sözleşmelerine de uygulanacaktır.  Ölünceye kadar bakma sözleşmelerinde kazandırmanın tenkisi BK m. 615’de özel olarak düzenlenmiştir.

10 Saklı payı ihlal etmek kastı ile yapılan ba ğ ışlamalar  MK m. 565/3’den farkı 1 yıllık bir sınırlama yoktur, ayrıca burada saklı payı ihlal kastı aranıyor.  İ vazsız sınırlı ayni hak tesis eden işlemlerde bu kapsamda de ğ erlendirilir.  Yarg tarihli bir kararında (7574/7266) miras bırakanın tasarrufu yaptı ğ ı sırada saklı pay mirasçısı yoksa bu durumda saklı payı ihlal etme maksadından söz edilemeyece ğ i ifade etmiştir.

11 Saklı payı ihlal etmek maksadı ile yapılan kazandırmalar(MK m.565/4) Saklı payın ihlal edildi ğ i açık olması gerekir.  Genel olarak kabul edilen saklı payı ihlal etmesi bilmesi aranıyor.  Federal mahkemesine göre saklı payı ihlal etmiş olmasının muhtemel olması yeterlidir. Bu madde kapsamına, 1. Ba ğ ışlamalar, 2. Karma ba ğ ışlamalar 3. Muvazaalı temlikler

12 Karma ba ğ ışlamalar Karma ba ğ ışlamada, kısmen ivazsız temlikler söz konusudur.  Makul bir nedenle malını de ğ erinin altında satarsa ba ğ ışlama olmaz.  Aradaki nispetsizdik ve de ğ er farkı temlikin yapıldı ğ ı anda mevcut olmalıdır. Unutulmamalıdır ki, temlikin yapıldı ğ ı sırada saklı pay ihlal edilmiyorsa daha sonra ortaya çıkan sebeplerden dolayı saklı payı ihlali sebebi ile tenkis talebi ileri sürülemez.

13 Muvazaalı temlikler  Muvazaalı işlemler hükümsüzdür, fakat gizli bulunan işlem geçerli bir ba ğ ışlama ise tenkise tabi olur. Unutulmamalıdır ki, e ğ er saklı tutulan işlem geçersiz olursa bu durumda tenkis söz konusu olmaz.  Şekle aykırılı ğ ı sert şekilde uygulanmaması gerekir. Yargıtay’a (E: 2010/1-295 K: 2010/333) göre, miras bırakanın sa ğ lı ğ ında mal varlı ğ ının tamamını veya bir kısmını mirasçıları arasında hoşgörü ile karşılanabilecek makul ölçüler içerisinde paylaştırmışsa, mirasçısından mal kaçırma iradesinden söz etme olana ğ ı yoktur. Soru: mirasbırakanın bütün mirasçılar için de ğ il birkaç mirasçı için muvazaalı işlem yapmış olsa bu durumda geçersizli ğ i iddiası ileri sürülebilir mi?  Muvazaalı işlem bir borç ikrarı şeklinde de olabilir.

14 Tenkis kavram ve Hukuki niteli ğ i  Saklı paylarının karşılı ğ ını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebilece ğ i kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler.  Yenilik do ğ uran bir haktır.  Dava şahsi nitelik taşır, dava açılırsa tenkise tabi tasarruf mirasın açıldı ğ ı tarihten etkisiz olur.  Eda davası niteli ğ inde olup olmadı ğ ı tartışılmalıdır

15 Mirasta denkleştirme ve Tenkis  Denkleştirme ile ilgili kurallar tamamlayıcı Tenkis ile ilgili kurallar ise emredicidir.  Denkleştirmede bozulan eşitli ğ in korunması tenkiste ise saklı pay sahiplerini korunması söz konusudur.  Denkleştirme kazandırmanın tamamı ve Tenkis ise saklı payı aşan hissesi indirilir.  Denkleştirme sadece sa ğ lararası kazandırmalarda söz konusu..  Tenkis sadece saklı pay mirasçıları isteyebilir…  Denkleştirme borçlusu sadece kanuni mirasçıdır…  Talep süreleri bakımından farklılık arz etmeketedir.

16 Davacılar(2/1):  Saklı pay mirasçıları : 1. Mirasbırakanın ölümü anında mirasçı olmalıdır 2. Saklı payına tecavüz edilmiş olmalıdır. Tenkis davası açma hakkı, kişiye ba ğ lı bir haktır. TMK m İ flâs idaresi veya bu alacaklılar Soru: Saklı pay sahibi tenkis davası açmada ölürse tenkis hakkı onun mirasçılarının geçer mi?

17 Davacılar(2/1) İ flâs idaresi veya bu alacaklılar (MK m562) 1. Saklı payı zedelenen mirasçı olmalıdır 2. Alacaklıların mirasın geçti ğ i tarihte kendisine karşı ellerinde ödemeden aciz belgesi bulunmalıdır. 3. İ htarda bulunmuş olması gerekir. 4. İ htara ra ğ men tenkis davası açılmazsa İ flâs idaresi veya bu alacaklılar, alacaklarının elde edilmesi için gerekli olan oranda ve mirasçıya tanınan süre içinde tenkis davası açabilirler. Soru: süre neye göre belirlenecektir? (BK m.123 ve 124 kıyasen uygulanabilir mi?)  Mirasçılıktan çıkarılanın çıkarma tasarrufuna itiraz etmemesi durumunda da iflâs idaresi veya alacaklılar, aynı koşullarla tenkis davası açabilirler

18 Davalılar ()  Ölüme ba ğ lı ve ya sa ğ lararası tasarruftan yararlanan kişi veya kişiler  Kanuni ve ya atanmış mirasçı olabilece ğ i gibi vasiyet alacalısı da olabilir.  Davanın bütün kazanalarına karşı açılması gerekir.

19 Tenkisle yükümlü bulan kişinin seçimlik hakkı (TMK m. 564)  Tenkise tabi malın e ğ er tenkisi mümkün de ğ ilse vasiyet alacaklısı: 1. tenkisi gereken kısmın de ğ erini ödeyerek malın verilmesini, 2. tasarruf edilebilir kısmın de ğ erini karşılayan parayı isteyebilir.  Karar günündeki de ğ erinin para olarak ödetilmesine karar verilir.  ‘Sabit tenkis oranı’ tespit edilir. Mesela: M de ğ erindeki evini Ü’ye vasiyet etmiştir. M’terekesi açıldı ğ ında ev dışında lira de ğ erinde bir malvalı ğ ı vardır. M’nin tek mirasçısı A’nın saklı payı bu durumda liradır. A’nın saklı payı de ğ erinde bir ihlal edilmiştir. Bu oran 25/100 yani ¼’dir. E ğ er karar tarihinde dairenin de ğ eri olursa…yine ¼ oranında tenkise tabi olur Soru: Seçim hakkının vasiyet alacaklısı kullanmazsa bunun sonucu ne olur?

20 Sa ğ lararası kazandırmanın tenkisi halinde iade borcunun kapsamı (TMK m. 566)  İ yiniyetli ise, sadece mirasın geçmesi anında kazandırmadan elinde kalanı geri vermekle yükümlüdür;  İ yiniyetli de ğ ilse, iyiniyetli olmayan zilyedin geri verme borcuna ilişkin hükümlere göre sorumlu olur. Soru: Tenkis konusunun III kişiye devri durumunda ona karşı dava açılabilir mi?: Yargıtay: İ BK T:  İ vazlı miras sözleşmelerinde kendisine verilen ivaz tenkise tabi tutulan kişi, mirasbırakana verdi ğ i karşılı ğ ın tenkis oranında geri verilmesini isteyebilir.

21 Üçüncü kişi yararına hayat sigortası alım bedeli (TMK m. 509 ve 567)  Mirasbırakanın kendi ölümünde ödenmek üzere üçüncü kişi lehine hayat sigortası alma yetkisi vermesi halinde tenkise tâbi olur.  Mirasbırakanın ölümü zamanındaki satınalma de ğ eri esas alınır.  Ba ğ ışlamaya ile aynı hukuki statüde kabul edilmiştir. Unutulmamalıdır ki, bu kazandırma ivazsız olmalıdır.

22 İ ntifa hakkı veya irat bakımından (TMK m.568)  Tahmin edilen devam sürelerine göre sermayeye çevrilmeleri hâlinde tasarruf edilebilir kısmı aşan intifa hakkı veya irat borcu söz konusu olursa Saklı pay mirasçıları isteyebilirler: 1. İ ntifa hakkının veya irat borcunun tenkisini ya da 2. Tasarruf edilebilir kısmı vererek bu yükümlülü ğ ün kaldırılmasını

23 Tenkise Uygulanacak Usul (TMK m.570) Tenkisin hesaplanmasında TMK m. 570, 561 ve 563 hükümleri esas alınarak hesaplama yapılır.  Tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar: 1. Ölüme ba ğ lı tasarruflardan; 2. Sa ğ lararası kazandırmalardan 3. Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan ölüme ba ğ lı tasarruflar ve sa ğ lararası kazandırmalar en son sırada tenkis edilir.  Vasiyetname ile kanuni sıra de ğ iştirilemez.

24 Ba ğ ışlamaların Tenkisinde Sıra (TMK m. 570)  Ayni zamanda ifa olunmuşsa orantılı olarak tenkis edilir.  En yeni tarihlisinden en eskisine do ğ ru geriye gidilmek üzere sa ğ lararası kazandırmalardan yapılır. Soru: Bu kuralın gerekçesi nedir?  Kural tamamlayıcı hukuk kuralıdır mirasbırakan bu sırayı de ğ iştirebilir.

25 Tenkiste sıra (TMK m. 653) Kural: Tenkis, kazandırmaların tamamında orantılı olarak yapılır. Unutulmamalıdır ki MK m. 563 hükmü tamamlayıcı hukuk kuralıdır. Mirasbırakan orantılı tenkis kuralının aksine bir kural koyabilir.  Lehine kazandırma yapılan kimse, bazı vasiyetleri yerine getirmekle yükümlü kılınmışsa, vasiyet borçlarının da aynı oranda tenkis edilmesini isteyebilir. Mesela: M lira de ğ erindeki evini A’ya ba ğ ışlaması ve B’ye lira ödemekle yükümlü tutulması

26 Hadise Olay-1 M’nin bir o ğ lu O ve lira de ğ erinde serveti bulunan miras bırakan o ğ luna hiç bir şey bırakmayarak A’ya B’ye lirqa vasiyet etmiştir. Olayda O’nun saklı payı liradır. Bu miktar ölüme ba ğ lı kazandırmaların tamamı üzerinde orantılı olarak tenkis edilir. T (tenkis miktarı) =B (münferit ba ğ ışlama miktarı) X SP (saklı payın tamamlanması için gereken miktar)/ TB (Ba ğ ışlamaların toplamı) A’dan X / = B’den X30.000/60.000= Olay- 2: Terekesi lira olan M’nin yasal mirasçısı olarak sa ğ kalan eşi S ve anası A hayattadır. M B’ye , C’ye , D’ye lira vasiyet etmiştir. Soru: Tenkis edilecek oranları tespit ediniz

27 Ba ğ ışlamalar saklı pay mirasçıları lehine yapılmışsa (TMK m. 561)  Saklı payı aşan kısım tenkise tabi olur. Mesela: M’nin lira de ğ erinde serveti vardır miras bırakan C’ isimli o ğ luna hiç bir şey bırakmayarak di ğ er o ğ ulları A’ya B’ye lira vasiyet etmiştir. Soru: TMK m. 653 hükmünün tamamlayıcı bir hüküm oldu ğ u madde açıklanmış oldu ğ u halde TMK m.651’de böyle bir hüküm yoktur. Miras bırakan TMK m.651’de öngörülenden başka şekilde bir tenkis usulü belirleyebilir mi?

28 Süresi ve Yetkili mahkeme Mahkeme: Mirasbırakanın son yerleşim yeri Asliye hukuk mahkemesi İ spat: davacının üzerindedir. Süre:  Ö ğ rendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, di ğ er tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer.  Bir tasarrufun iptali bir öncekinin yürürlü ğ e girmesini sa ğ larsa, süreler iptal kararının kesinleşmesi tarihinde işlemeye başlar.

29 Hadise:  Terekesi lira olan mirasbırakan, vasiyetnamesinde, eşi (S) ye 6.000, üç o ğ lundan (A) ya 4.000, (B)ye lira verilmesini bildirmiş, üçüncü o ğ lu (C) den hiç söz etmemiştir. Mirasbırakan ayrıca kardeşi (D)ye ve arkadaşı (E) ye de lira verilmesini vasiyet etmiştir.  Burada, eş (S) nin saklı payı 4.000, çocuklardan her birinin saklı payı ise 2.000’er liradır.  Böylece, tenkis için esas olan ba ğ ışlamaların toplamı lira olacaktır.

30 Hadise:  (S)’nin saklı payını aşan miktar 2.000, (A)nın saklı payından fazla olan miktar 2.000, (B)nin saklı payının üstündeki miktar ise liradır.  (C)nin saklı payı olan lirayı alabilmesi için yapılması gereken tenkiste (S)ye yapılan vasiyetten 2.000, (A)ya yapılandan 2.000, (B)ye yapılandan lira alınacak ve bunun yanında (D) ve (E)ye yapılan ve liralık vasiyetlerin tamamı bunların toplamına eklenecektir.

31 Tenkis Defi (TMK m. 571/f.3.) Tenkis iddiası, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.

32 Ölüme ba ğ lı tasarruf  Tasarruf= ölümden sonra hüküm ifade edecek emirler, karalar.  Ölüme ba ğ lı kazandıra mı yoksa sa ğ lararası kazandırma mı sayılaca ğ ı tartışmalı olan kazandırmalar bakımından uygulanacak hükümler net de ğ ildir.  Bir işlemin sa ğ lararası mı yoksa ölüme ba ğ lı işlem mi oldu ğ u hususunda dikkate alınacak ölçülerle ilgili farklı görüşler mevcuttur. En önemli kıstas tarafların iradesi kıstası:  ki taraflı hukuki işlemlerde tarafları iradeleri esas alınmalıdır. Taraf sa ğ lı ğ ında malvarlı ğ ından mı yoksa öldükten sonra terekeden mi çıkmasını istiyor?  Zaman kıstası: Sonuçlar hangi anda ortaya çıkacaktır ona bakılır.

33 Ölüme ba ğ lı ba ğ ışlama  Ölüme ba ğ lı ba ğ ışlama ile ölüme ba ğ ı tasarruf karıştırılmamalıdır.  Yerine getirilmesi ba ğ ışlayanın ölümüne ba ğ lı olan ba ğ ışlamada, vasiyete ilişkin hükümler uygulanır(BK m. 290/II)  Sa ğ lararası olup, ölüme ba ğ lı tasarrufun hükümleri uygulanır.  Bunun sonucu, şekil, ehliyet, temsil yasa ğ ı ve saklı pay ile ilgili hükümler uygulanması gerekir.

34 Örnek  M’nin geride o ğ lu O kalmış, dostlarından D , B’ye ise lira vasiyet etmiştir.  Toplam tereke mevcudu ’dir. O’nun saklı payı ’dir Ölüme ba ğ lı tasarruf = saklı pay ihlal edilmiştir. Tenkis talebi: D’ye /3= B’ye /3 = 15000


"Saklı pay Saklı pay ve tasarruf oranı kavramları  Birinci zümre ½  Ana ve baba ¼ (04.05.2008 kadar Kardeşler 1/8)  Eş, birinci zümre ve ana ve baba." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları