Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YAŞLI TÜKETİCİLER ÖZELLİKLERİ, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Prof. Dr. Müberra BABAOĞUL Araş. Gör.Uzm. Esna Betül BUĞDAY.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YAŞLI TÜKETİCİLER ÖZELLİKLERİ, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Prof. Dr. Müberra BABAOĞUL Araş. Gör.Uzm. Esna Betül BUĞDAY."— Sunum transkripti:

1 YAŞLI TÜKETİCİLER ÖZELLİKLERİ, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Prof. Dr. Müberra BABAOĞUL Araş. Gör.Uzm. Esna Betül BUĞDAY

2 Tüketici kimdir? Evrensel Tüketici Hakları Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Yaşlı Tüketiciler Yaşlı ve yaşlanma tanımı Yaşlı tüketici kimdir? Yaşlı Tüketicilerin Özellikleri Yaşlı Tüketicilerin Sorunları Gıda Maddelerini Satın Alırken Karşılaştıkları Sorunlar Giyim Eşyalarını Satın Alırken Karşılaştıkları Sorunlar Dayanıklı Tüketim Mallarını Satın Alırken Karşılaştıkları Sorunlar Mağaza İçi Düzenlemelerle İlgili Karşılaştıkları Sorunlar Çözüm Önerileri Üretici ve Satıcılara Öneriler Yaşlı Tüketicilere Öneriler

3 Tüketici üretilen herhangi bir mal ya da hizmeti bir fayda elde etmek amacı ile kullanıp yok eden kimsedir. Ekonomik faaliyetlerin amacı da tüketicilerin ihtiyaçları olan bu mal ve hizmetleri üretmek ve dağıtmaktır.

4 Geniş anlamda tüketici yaşamını, varlığını ve faaliyetlerini sürdürebilmek için bir mal ve hizmet edinip kullanan her kişiye denir. Ekonomik ve sosyal yaşamda kullanılan dar anlamda tüketici tanımı ise şöyledir: “Tüketici, ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için bir mal ve hizmeti satın alıp nihai olarak kullanan yada kendi kendine üretip kendisi kullanan ve hiçbir müdahaleye sokmayan her kişi, kurum ve ailedir.”

5 Bir toplumda tüm bireyler nihai tüketicidir. Aslında tüketicinin hemen hemen nüfusun tamamını kapsayan bir kavram olarak ortaya çıktığı görülür. Bu bakımdan aslında tüketicinin korunması demek bir ülkede yaşayan insanların korunması demektir.

6 Günümüzde tüketici sorunlarının çok boyutlu ve kapsamlı olduğu bir gerçektir.Bu sorunların nitelik ve nicelik olarak boyutları bir ülkenin sanayileşme ve teknolojik düzeyine, yatırım, üretim, tüketim, dağıtım, fiyat, ihracat ve ithalat gibi ekonomik politikalarına; istihdam, ücret, eğitim, sağlık, kültür gibi sosyal politikalar ile o ülkenin siyasal politikalarına, toplumsal ve demokratik ve gelişmişlik düzeyine bağlı olarak değişiklik gösterir. Yukarıda belirtilen toplumsal ihtiyaç ve sorunlar tüketim, tüketici ve “ tüketici hakları ” kavramının doğmasına neden olmuştur.

7 Bu haklar ilk kez 15 Mart 1962’de A.B.D. de eski başkan J.F.Kennedy tarafından temsilciler meclisine sunulan raporda yer almış ve daha sonra A.E.T. Konseyi tarafından 14 Nisan 1975’de evrensel tüketici hakları olarak tüm dünyaya ilan edilmiştir.

8 Bu haklar Tüketicilerin;  sağlık ve güvenliğinin korunması hakkı  ekonomik çıkarlarının korunması hakkı  şikayet yada sesini duyurma hakkı  temsil edilme hakkı ve  aydınlatılma, eğitilme ve bilgilendirilme hakkıdır.

9 1975 yılını takip eden dönemde AT konseyince tarihinde kabul edilen “2.Tüketici Koruma Programı” ve tarihinde yürürlüğe giren “Tüketiciyi Koruma Politikasına Yeni Hız Kazandırma Programı” çerçevesinde tüketici hakları yeniden gözden geçirilerek bugünkü, evrensel kabul görmüş, Uluslararası Tüketici Birlikleri Örgütü tarafından ilan edilen ve aşağıda sıralanan 8 hakka ulaşılmıştır.

10 1.Temel gereksinimlerin giderilmesi hakkı 2. Güvenlik ve güven duyma hakkı 3. Mal ve hizmetlerin serbestçe seçilmesi hakkı 4. Bilgi edinme hakkı 5. Eğitilme hakkı 6. Tazmin edilme hakkı 7. Sesini duyurma(temsil)hakkı 8. Sağlıklı bir çevreye sahip olma hakkı.

11

12 Son yıllarda tüketici pazarlarındaki en önemli değişim yaşlı nüfusun artışıdır. Bu artışın en önemli nedeni ölümlerdeki azalmadır. Tüm dünyada genç nüfus giderek azalmaktadır ve beklenen yaşam süresi uzamaktadır. İnsanlar sadece 65 yaşına ulaşmamakta, daha da fazla yaşamaktadırlar.

13 Yaşlanma doğumdan ölüme kadar bir büyüme ve gelişme sürecidir. Yaşlılık ise doğal seyreden yaşam sürecinde doğum ile ölüm arasındaki en son aşamadır. Başka bir deyişle yaşlılık zaman faktörüne bağlı olarak kişinin değişen çevre koşullarına uyum sağlama gücü ve organizmanın dış ve iç etkenler arasında denge sağlama potansiyelinin azalması böylece yaşlanma ile ölüm olasılığının yükselmesidir.

14 Yaşlanma ile ilgili farklı tanımlamalar vardır. Biyolojik Yaşlılık: Yaşlanmaya bağlı olarak insan vücudunun yapı ve fonksiyonlarında meydana gelen değişiklikler olarak tanımlanmaktadır. Fizyolojik yaşlılık: Biyolojik yaşlılığa bağlı olarak ortaya çıkan kişisel ve davranışsal değişiklikleridir. Duygusal Yaşlılık: Kişinin kendini yaşlı hissetmesine bağlı olarak yaşam görüşü ve yaşam şeklinin değişmesidir.

15 Yaşlılık kuşkusuz göreceli bir kavramdır ve kesin rakamlarla ifadelendirmek oldukça güçtür. Ancak hücre ve dokulardaki yaşlanma (biyolojik yaşlanma) dikkate alınarak yaş arası yaşlılık dönemi olarak kabul edilmektedir.

16 Dünya Sağlık Örgütü (WHO)’ nün 1963 yılında Kiev’de düzenlediği ve Yaşlıların Sağlık Sorunlarını ele alan bir toplantıda kronolojik olarak yaşlılık; Orta yaş (45-59 yaş) Yaşlılık (60-74 yaş) İleri yaşlılık (75 + yaş) şeklinde üç aşamada açıklanmıştır.

17 Birleşmiş Milletler tarafından da 60 yaş yaşlılığa geçiş yaşı olarak kabul edilirken, ülkemizde ve gelişmiş ülkelerdeki çalışmalarda emeklilik ve yaşlılık kavramları iç içe olup birlikte ele alınmaktadır ve sıklıkla kullanılan yaşlılık sınırı 65 yaştır.

18 Dünyada ve aynı zamanda ülkemizde toplam nüfus içerisinde yaşlı nüfus oranı giderek artmaktadır. Avrupa Toplulukları İstatistik Bürosu Eurostat’ın verilerine göre, her 6 AB vatandaşından biri 65 yaş ve üstünde bulunmaktadır yılında Avrupa nüfusunun dörtte birini yaşlıların oluşturacağı öngörülmektedir.

19 Dünyadaki hızlı değişimle birlikte yaşlı nüfusun artması, işletmelerin ürettiği ürün ve hizmetleri ve bunların pazarlama biçimlerini de değiştirmektedir. Bu değişimle birlikte farklı bir tüketici kitlesi ortaya çıkmakta ve yeni pazar fırsatları oluşmaktadır. İstatistiklere göre bugün dünya üzerinde yaşayan her 10 kişiden biri yaşlı yani 65 yaşın üzerinde bireylerdir.

20 Yaşlı tüketiciler, pazardaki önemli müşteri gruplarından birini oluşturmakta ve “Gümüş Pazar” (Silver Market) olarak adlandırılmaktadır. Yaşlı tüketici kavramı yeni ortaya çıkmış değildir. Algılama, tutum ve tüketim davranışları bakımından farklılık gösteren elli beş, altmış yaşından hayatın sonuna kadar olan ihtiyarlık dönemini de kapsayan tüketiciler grubuna yaşlı tüketici denilmektedir.

21 Yaşlı tüketicileri diğerlerinden farklı yapan şey nedir? Medya iletişim uzmanları yaşlıları kendilerinden 10, 20, 30 yaş gençlerden ayıran farkları araştırmaktadır. Bu farklar onların ihtiyaçlarının neler olduğunun bilinmesini sağlayacaktır.

22 Yaşlı Tüketicilerin Genel Özellikleri

23 Yaşlılar en fazla tatmini anlamlı toplumsal katılımlardan ve amaçlı faaliyetlerden elde etmektedirler. Diğer taraftan en fazla korktukları şeylerde fiziksel ve ekonomik bağımlılık ve yalnızlıktır.

24 Yaşlıların hayatlarının faydalı ve yaşanabilir olduğunu hissetmelerini sağlayacak yeni ürünlere ve hizmetlere ihtiyaçları vardır. Bu yeni ürünler ve hizmetler maddi ve fiziksel bağımlılık korkusunu azaltacak özelliklere sahip olmalıdır.

25 Yaşlıların ilgi alanları daha manevi ve aile esaslıdır. Yaşlılar için dinsel inançlar önem taşır. Bu önem, yaşlı insanın varoluşunu ve ölümünü anlama gereksiniminden kaynaklanır.

26 Yaşlı tüketiciler marka isimlerine daha tutucu bir şekilde önem vermektedirler. Bunlar diğer tüketicilere kıyasla özel ve yenilikçi markalara daha az itibar etmekte ve daha çok, garanti ve kullanım kolaylığı, ürünün geçmişi, güvenilirliği üzerinde durmaktadırlar.

27 Konfor-kolaylık yaşlı tüketiciler için büyük önem arz etmektedir. ATM’leri gençlere oranla daha az kullanmakta kredi kartlarını ise ortalama tüketiciye göre daha çok tercih etmektedirler.

28 Zincir mağazaları tercih ederler. Ürün ve hizmetlerle ilgili bilgi kaynakları gazeteler ve alışveriş sırasındaki gözlemleridir. Alışveriş yaşlıların hayat tarzının bir parçasıdır ve bir yükten ziyade bir zevktir. Yaşlılar hareketlilik araba gibi imkânlardan yoksun olmaları nedeniyle konutları civarından alışveriş yaparlar.

29 Age Wave’nin yazarı Ken Dychtwald’a göre, yaşlı tüketicilerin altı önemli tüketim odaklı psikolojik/yaşam stili ihtiyaçları vardır.

30 Bunlar;  Yaşlı tüketiciler, yaşlı olarak düşünülmekten hoşlanmazlar. Bu nedenle yaşlı tüketicilerin algıladıkları bilişsel yaş hedeflenerek veya ilgili yaşam stili eğilimlerine odaklanarak, onların kronolojik yaşlarını reddeden veya tüketicilerin psikolojik kabul ettiği yaş ile ilgilenen pazarlamacılar yaşlı tüketicilerin hoşuna gideceklerdir.

31  Çekici ve olumlu bir şekilde betimlenmeyi tercih ederler. Sağlık ve bireysel iyi olma konusunda artan ilgiyle birlikte yaşlı tüketiciler fiziksel, ruhsal ve sosyal olarak kendilerini daha iyi hissetmelerini ve görünmelerini sağlayacak ürün ve hizmetleri isterler.

32  Emniyet ve güvenlik, onların satın alma kararlarının merkezidir. Erkek ve kadınlar iki şekilde güvenliği araştırmaya yönelirler. İlki, zararlardan onları doğrudan koruyan ürün ve hizmetler aracılığıyla ve ikincisi, onların daha fazla güvende hissetmelerini sağlayan ürünler aracılığıyladır.

33  Modanın yerine rahatlığı ararlar.  Kolaylık ve erişim ürünün kendisi kadar önemlidir.

34  Satın alma deneyimleriyle yaşlı tüketiciler kendi alışveriş çizgilerini kazanmışlardır. Satın aldıkları ürünlere ve onları satan kişilere güvenmezlerse, onların müşterisi olmak istemezler. Bununla birlikte, genç alışverişçilere göre yaşlı tüketiciler satış elemanlarına daha fazla güvenirler.

35 Türkiye’de yapılan bir araştırmaya göre yaşlı tüketiciler haftada bir alışveriş yapmakta ve alışverişe çoğunlukla hafta sonu ve sabah çıkmaktadırlar. Alışverişi bu zamanda yapmanın nedeni mağazanın bu zamanda sakin olması ve yine bu zamanda alışverişe daha çok zaman ayırabilmeleridir.

36 Ayrıca yaşlı tüketiciler fiziksel olarak yavaş hareket ettiklerinden ve alışverişlerinde güven faktörü önemli olduğundan aldıkları ürün ve hizmetten emin olmak isterler. Bu nedenle de sakin bir alışveriş ortamını tercih ederler. Buna bağlı olarak alışveriş süreleri daha uzundur. Dolayısıyla yaşlı tüketicilere karşı bir zaman baskısı oluşturulmamalıdır.

37 55–64 ve 65–74 yaş sınıflarının her ikisinde de, ilaç ve medikal ürünlerin satın alınması ile ilgili yapılan harcamalar günümüzde %10 artmıştır. Kadınlar giyim satın alımında asla çok yaşlı değillerdir. Ancak artan yaşla birlikte kadınların moda ilgisi, rahat veya moda olan ve giyimi rahat görünen ürünler üzerinedir. Çoğu eklem ağrılarına sahip olduğu için giymesi ve çıkarması kolay olan giyim ürünleri ile çok daha fazla ilgilenirler.

38 Günümüzde yaşlılar hayatlarını evlerine kapanıp televizyon izleyerek ya da örgü örerek geçirmemekte enerjisi yerinde, parası ve zamanı bol “yeni yaşlılar” önlerinde daha uzun yıllar olduğu bilinciyle hayatın tadını çıkarmaya çalışmaktadırlar. Bu açıdan bakıldığında, günümüzde 60 yaş ve üzeri grup yeni deneyimlere açık, gezip görmeyi seven, teknolojiyi takip eden, hobilere ve eğlenceye zaman ayıran bireyler olarak karşımıza çıkmakta ve pazarda yeni ve değişen fırsatlar oluşmaktadır.

39 Örneğin Japon televizyonlarındaki reklamlarda, her geçen gün daha sık yaşlı insanlara rastlanmaktadır. Bunun en büyük nedeni, yaşlı insanların bir tüketici kitlesi olarak keşfedilmesi yılına kadar ülkedeki tüketim giderlerinin yüzde 25’inin 65 yaşını aşmış kişilere ait olacağı tahmin edilmektedir kuşağının, eski yasalara göre, bu yıldan itibaren emekliye ayrılması beklenmektedir. 50 yıl boyunca Japonya’nın kalkınması için çalışan, tasarruf yapan bu kuşak, reklam sektörü için zor bir hedef kitle...

40 Yapılan araştırmalara göre Japonya’daki yaşlı kesim, yaşam standardı yüksek olduğu ve büyük bir bölümü sağlık sorunları ile karşılaşmadığı için, emeklilik sonrasında da hareketli hayata devam etmek istemektedir. Yatırım yapmak, yeni bir otomobil satın almak, oturduğu evi yenilemek veya yeni bir şeyler öğrenmek istemektedir. Bunu takip eden ve öğrenen otomotiv sektörü de yaşı ilerlemiş kişilerin kullanabileceği modeller üretmeye başlamış ve yaşlı kesimi hedef alan üretim ile şirketlerin cirolarında % oranında artış olduğu gözlenmiştir.

41 Yaşlılar Pazarında Değişen (Gelişen) Fırsatlar AlanEğilimlerGelişen Uğraşlar Ev Kolaylığa ve boş zaman değerlendirmeye uygun Oyunlar, video, yemek pişirme ve ev işlerinde pratik yöntemler Sağlık Besleyici doğru yiyecek ihtiyacı ve egzersiz imkanı Evde bakım ve sağlıklı besinler Seyahat&Tatil Tatil zamanı değerlendirilen gelirlerDeniz gezintisi ve turizm Mali Plan Emeklilik planlarında gereklilik geçmişe göre daha iyi gelir Kurumsal yatırım ve yeni iş sahaları Sağlık&Sağlığa Uygunluk Gençliği yeniden kazanma ve yaşlanmayı geciktirme Kozmetik, cerrahi vitaminler, deri tedavileri ve lensler Eğitim Kolej ve kolejlerin sayısının azalması, çocukların “nasıl” eğitileceği; daha uygun kitap ve videolar, öğrenmeye yönelik davranışlar. Yaşlılar arasında yardımlaşma, daha iyi eğitilmiş tüketiciler.

42 Demografik değişime bağlı olarak yaşlı tüketiciler için gelecekte ortaya çıkabilecek önemli pazar fırsatları ve talepler şöyle özetlenebilir:

43 Sağlık 65 yaş ve üstündeki kişilerin yaklaşık % 80’inin en az bir kronik rahatsızlığı vardır. Bu hastalıklar daha çok eklem rahatsızlığı, yüksek tansiyon, işitme ve görme yetersizlikleri ve kalp rahatsızlıkları şeklinde sıralanabilir. Sağlık sorunu olan kişiler gelecekte özel sağlık hizmetleri, emeklilikte evde bakım ve sağlık araç gereçleri açısından iyi pazar fırsatları sunabilir.

44 Gelecekte yaşlı tüketici sonsuza dek sağlıklı olmak isteyecek; Yaşlı tüketicilerin, arabalarını yılda bir kez servise götürür gibi, teşhis amaçlı düzenli kontroller yaptırmak için belli bir ücret ödeyecekleri sağlık bakım tesisleri olacak ve hafif yiyecek, düşük kalorili içecek, ev egzersiz aletleri, vitamin, güzellik ve cilt bakım kozmetiklerine talep artacaktır. Onları daha genç ve sağlıklı gösterecek her şeye talep artacaktır.

45 Konut Yaşlılıkla birlikte kişinin sosyal, ekonomik, psikolojik ve fiziksel gereksinimleri de değişmektedir. Özellikle fiziksel hareketlerinin yavaşlaması ve azalması konut koşullarında özel talepleri ortaya çıkaracaktır. Yaşlılık döneminde olan bir aile veya kişinin konut ihtiyacı daha genç aile veya kişilerin ihtiyaçlarından farklıdır.

46 Yaşlıların bu dönemdeki ekonomik şartları, sağlık durumları, zamanlarının çoğunu evde geçirmeleri, bağımsız ve yalnız olarak yaşamak istemeleri gibi nedenlerle gelecekte daha küçük kullanışlı, tek katlı ve daha konforlu ve fiziksel değişimlerine uygun donanımlar ve emniyet tertibatlarına sahip konutlara ihtiyaç duyacaklardır.

47 Eğlence Gelecekte insanlar, ister çalışma olsun, ister alışveriş ya da tüketim, yaptıkları her işte eğlenmek isteyeceklerdir. Özellikle yalnız yaşayan ve boş zamanı olan yaşlı tüketiciler seyahat ve eğlence sektöründe yeni pazar fırsatları ve talep yaratacaklardır.

48 Medya Avrupa ve Amerika’da bir grup medya günümüzün aktif yaşlılarının hayat tarzları hakkında yayınlar yapmaya başlamıştır. Hatta televizyon bunun için en önemli araçtır. Çünkü yaşlılar onu topluma açılan bir pencere olarak görmektedir. Yaşlılar diğer ev halkından %60 daha çok televizyon seyretmekte, haber ve günlük olaylara daha çok önem vermektedirler.

49 Bu noktadan hareketle; medya sektörü hedef alınan demografik yapıyı bilerek ürün ve hizmetlerle ilgili özel gruplara yönelik yayınlar yapmalıdır. Özel ilgi alanlarına yönelik dergiler ve gazeteler ve haberler çıkarmalıdır. Gelecekte yaşlı pazar bölümüne yönelik özel dergiler, gazetelerde haberler ve özel televizyon programlarına talep daha da artacaktır.

50 Ulaşım Yaşlı tüketiciler için, toplu taşıma araçları bağımsızlık, hareket serbestliği ve uygunluk sağlayamadığı için ulaşımda özel araçlar önemlidir. Bu nedenle gelecekte yaşlı tüketiciler için (kolay kullanılan, kapı kolları kolay açılan, düğmeleri rahat görülebilen vs.) özel araçlar üretilebilir ve bu tip araçlara talep artabilir.

51 Mali Sektör Yaşlı tüketicilerin alış verişlerinde dikkat ettikleri en önemli faktörlerden biri güvendir. Alış veriş yaptıkları kişi veya kuruluşa güvenmek isterler. Bu nedenle, özellikle sahip oldukları para, hisse senedi, tahvil gibi kıymetli değerlerini emanet edebilecekleri güvenilir kişi ve kuruluşlara ihtiyaç duyacaklar ve bunu talep edeceklerdir.

52 YAŞLI TÜKETİCİLERİN SORUNLARI

53 Bugüne kadar ülkemizde tüketici konusunda yapılan araştırmalar çoğunlukla genç tüketiciler üzerine yoğunlaşmaktadır. Dünyada ve ülkemizde yaşanan demografik değişimler dikkate alındığında, yaşlı pazar bölümüne yönelik bilimsel çalışmaların gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Özellikle yaşlılık döneminde önem kazanan ve incelenmesi gereken konulardan biri de, yaşlıların satın alma sırasında karşılaştıkları sorunlardır.

54 İşletmeler ve dolayısıyla pazarlama yöneticileri piyasalarda yaşlı kavramını henüz kabullenebilmiş değildir, belki de bunun nedeni yaşlılık kavramını kabullenememelerindendir. Ama gerçek olan şudur, yaşlı tüketicilerin sayısı her geçen gün artmaktadır. Nüfusun giderek yaşlanması işletmeleri çeşitli şekillerde etkileyecektir. Şirketler yaşlı insanların ihtiyaçlarını ve bu pazarın firmanın çeşitli pazarlama etkinliklerinin nasıl yanıt verdiğini anlamak durumundadırlar.

55 Yaşlı tüketiciler pazarına yönelik çalışmaların azlığı işletmelerin bu pazarı göz ardı etmelerinden kaynaklanmaktadır. Yaşlı tüketicilerin istek ve ihtiyaçları belirlenirken kesinlikle bir tek bölüm gibi ele alınmamalıdır. Yaşlı tüketiciler yaşamlarını zenginleştirecek başkalarıyla iletişim kurmalarını sağlayacak ve dünyanın güzelliklerinden yararlanmalarına imkân verecek ürünleri almaya meyillidirler.

56 Yaşlılar; Bir yandan ortaya çıkan fiziksel gücün ve bağışıklığın azalması, duyuların zayıflaması ya da kaybı, eklemlerin rahat hareket ettirilememesi, felç, doku sertleşmesine bağlı olarak hareketlerde meydana gelen yavaşlama ve bu nedenle bir işi yapmak için gereken hareket sayısının artması ile zihinsel süreçlerde meydana gelen algılama, kavrama ve koordinasyonda güçlükler vb. sağlık sorunları nedeniyle günlük yaşam aktivitelerini yerine getirirken zorlanabilmekte ve çevrelerine daha bağımlı hale gelmektedirler.

57 Diğer yandan da, bu dönemde yaşlıların işten ayrılmaları ve emeklilik dönemine girmeleri ile birlikte gelir düzeyleri diğer yaşam dönemlerine göre düşmektedir. Bu durum fiziksel ve zihinsel yetersizliklerinin yanı sıra, piyasada üretilen çok çeşitli mal ve ürün arasından seçim yapmalarını ve uygun fiyatta, kaliteli ürün, bulabilmelerini de zorlaştırmaktadır.

58 Ayrıca üreticilerin, yaşlıların vücutlarında olan değişiklikleri ve ihtiyaçlarını dikkate almadan üretim yapmaları, mağaza içi düzenlemeler de bu değişikliklerin dikkate alınmaması ile mağaza personelinin tutum ve davranışları da yaşlıların giyim, gıda, dayanıklı tüketim malları vb. çeşitli mal ve hizmetleri satın alırken, farklı sorunlarla karşılaşmalarına neden olabilmektedir.

59 Gıda Maddelerini Satın Alırken Karşılaştıkları Sorunlar

60 Yaşlılıkta yaşam kalitesinin arttırılması ve sağlıklı yaşamın sürdürülmesinde beslenme önemli bir role sahiptir. Fakat yaşlı bireyler gıda maddelerini satın alırken, çeşitli sağlık sorunları ve fiziksel yetersizliklerin ortaya çıkması, pazara sunulan gıda maddeleri hakkında yeterli bilgiye sahip olamama gibi nedenlerle; istedikleri özel diyet ürünlerini veya markaları bulamamakta, aradıkları gıda maddelerini bulsalar bile çok çeşitli olması nedeniyle kalitesini ve güvenirliğini ayırt etmekte zorlanabilmektedirler.

61 Ayrıca yaşlılar farklı sağlık sorunları nedeniyle büyük ebatlardaki gıda maddelerini taşımakta ve ambalajlarını açmakta, alt raflardan veya donduruculardan gıda maddelerini alırken uzanmakta, eğilmekte, etiket bilgilerinin (üretim ve son kullanma tarihi, gıda maddeleri hakkındaki bilgiler, içerikleri, kullanım şekli, saklama koşulları vb.) açık, anlaşılır ve büyük harflerle yazılmamış olması nedeniyle okumakta güçlük çekebilmektedirler.

62 Giyim Eşyalarını Satın Alırken Karşılaştıkları Sorunlar

63 Vücutlarındaki fiziksel değişiklikler nedeniyle pek çok yaşlı, işlevsel olmasının yanında vücutlarına uyan, kullanımı rahat ve şık kıyafet bulmakta oldukça zorlanmaktadır. Çünkü günümüzde pazara daha çok genç insanların tercihleri doğrultusunda standart ölçü ve modellerde giyim eşyaları sunulmaktadır.

64 Bu durumda yaşlı bireyler, istedikleri renk, ölçü, ve modelde giyim eşyası bulamamakta, mevcut olan giyim eşyalarını satın alırken ise fiziksel hareketlerdeki yetersizliklerinden dolayı kolay giyinip çıkarmada güçlük çekebilmektedirler.

65 Tüm bunların yanı sıra giyim eşyaları üzerindeki etiket bilgilerinin yaşlıların okuyabileceği şekilde büyük harflerle yazılmaması, fiyatlarının yüksek olması ve özel indirimlerin yapılmaması yaşlıların giyim eşyası satın alırken karşılaştıkları diğer sorunlar arasında yer almaktadır.

66 Dayanıklı Tüketim Mallarını Satın Alırken Karşılaştıkları Sorunlar

67 Yaşlı bireylerin hayatı kolaylaştıracak, pratik ve rahat kullanılabilir araçlara diğer insanlara oranla daha fazla ihtiyaçları vardır. Çünkü yaşlılık döneminde yalnız veya eşi ile birlikte yaşayan yaşlılar; temizlik yapma, çamaşır yıkama, yemek hazırlama vb. günlük faaliyetlerini yerine getirirken fiziksel yetersizlikler ve olabilecek çeşitli sağlık sorunları nedeniyle zorlanabilmektedirler.

68 Bu nedenle basit düzeneklere sahip, kullanımı, bakımı ve temizlenmesi kolay ve emniyetli olan yardımcı araçlara ihtiyaç duyabilmektedirler. Fakat ihtiyaç duyulan araçların kullanım mekanizmalarının karmaşık olması, kolay alınabilecek, tutulabilecek, daha az güç ve hareketle kullanılabilecek şekilde alet ve araçların dizayn edilmemesi, etiket bilgilerinin büyük harflerle yazılmaması, yaşlıların bu araçları kullanırken güçlük çekmelerine neden olabilmektedir.

69 Mağaza Düzenlemeleri İle İlgili Karşılaştıkları Sorunlar

70 Pazarlama faaliyetlerinin önemli bir bölümünü oluşturan mağaza içi düzenlemeler yaşlı bireylerin satın alma sırasında çeşitli sorunlarla karşı karşıya kalmalarına sebep olan önemli faktörler arasındadır.

71 Yaşlıların satın alma sırasında sorun yaşamasına neden olan mağaza içi faktörler şu şekilde sıralanabilir; mağazanın çok büyük olması, merdivenlerin çok dik ve dar olması, tırabzanlarının olmaması, yürüyen merdiven ve asansörlerin düzenlenmemesi, yaşlıların yorulduklarında dinlenebilecekleri alanların ve odaların oluşturulmaması,

72 yaşlılar için düzenlenmiş özel bölümlerin ve satın aldıkları eşyaları koyabilecekleri yerlerin olmaması, her bölümde yaşlılar için ayrı ödeme kasalarının yerleştirilmemesi, mağaza içinde tuvaletlerin olmaması veya uzak olması, giyinme kabinlerinin dar ve aydınlatmasının yetersiz olması, kabinlerdeki elbise asma yerlerinin çok yüksek olması nedeniyle rahatlıkla uzanamama,

73 tezgah ve rafların gereğinden fazla yüksek veya alçak olması, kapıların rahatlıkla açılıp kapanmaması, ağır alışveriş arabalarını itmekte zorlanma, ürünlerin yerlerini gösteren işaretlerin bulunmaması veya yeterince açıklayıcı olmaması,

74 mağaza personelinin ilgili sabırlı ve nazik olmaması, bir ürün hakkında bilgi istendiğinde personel tarafında yeterli açıklamaların yapılmaması ve ürünlerin yerlerinin gösterilmemesi, yaşlıların görme, işitme, zor hareket etme vb. sağlık sorunlarının dikkate alınmaması, yerlerin parlak ve kaygan olması nedeniyle düşme tehlikelerinin yaşanabilmesi gibidir.

75 ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

76 Tüm bu sorunlar göz önüne alındığında yaşlılıkta bağımsız yaşama isteğini karşılayabilecek ve yaşlılığı “düşkünlük” “yetersizlik” “mutsuzluk” duygularından arınmış olarak hayatın daha huzurlu geçirilebileceği bir dönem olmasını sağlamak için verilebilecek öneriler şöyle özetlenebilir:

77 Üretici ve Satıcılara Öneriler: Üretici ve satıcılar; yaşlı bireylere yönelik pazarlama faaliyetlerini gerçekleştirirken rahatlık, güvenlik, uygunluk, sosyal değerlerle bağdaşma gibi faktörleri göz önünde bulundurarak, bu grubun ihtiyaçlarına, mal ve hizmet taleplerine yönelik üretim, pazarlama ve satış teknikleri uygulamalıdırlar.

78 Yaşlı bireylerin satın alma sırasında zorlanmaması için mal ve ürünler üzerindeki etiketlerin mutlaka açık, anlaşılır ve okunaklı harflerle yazılmış olması gereklidir.

79 Yaşlı bireylerin fiziksel özellikleri, rahatsızlıkları ve tercihleri dikkate alınarak; rahat giyilip çıkarılabilen, kullanımı kolay, bedenlerine uygun, istenilen renk ve modelde giyim eşyaların pazara sunulmalıdır.

80 Yaşlı bireyler farklı sağlık sorunları nedeniyle özel diyet ürünlerine ihtiyaç duyabilmektedir. Yaşlıların bu ihtiyaçlarını karşılayacak ürünlerin üretimi ve piyasaya sunulması teşvik edilmelidir.

81 Yaşlıların fiziksel rahatsızlıkları göz önünde bulundurularak ürünlerin, kolay taşınabilecek şekilde ve gramajı az olan paketler halinde ambalajlanması sağlanmalıdır. Yaşlıların daha az güç sarf ederek ve zorlanmadan kullanabilecekleri, basit düzeneklere sahip araçlar dizayn edilmelidir.

82 Yaşlıların alışverişi daha rahat ve zorlanmadan yapabilmeleri için, mağaza içinde; havalandırma ve aydınlatmanın yeterli olmasına, zeminin kaygan ve parlak olmamasına özen gösterilmelidir.

83 Yaşlı bireylerin rahat hareket etmeleri için kutular, özel tezgahlar, raflara ürün götürmede kullanılan arabalar ve bölümlerde bulunabilecek vb. eşyaların ortalıkta bırakılmamasına özen gösterilmelidir.

84 Mağaza içinde yaşlı bireylerin giyim eşyalarını rahatlıkla deneyebilmeleri için giyinme kabinlerinin; rahatlıkla hareket edebilecek genişlikte ve oturma yerlerinin planlanmasına, elbise asma yerlerinin rahat uzanılabilecek yükseklikte olmasına ve yeterli aydınlatmanın sağlanmasına dikkat edilmelidir.

85 Yaşlılar için özel bölümler ve ayrı ödeme kasaları düzenlenmelidir. Yaşlı bireylerin mağaza içinde rahatlıkla alışverişlerine devam edebilmeleri için, satın aldıkları eşyaları koyabilecekleri düzenlemeler yapılmalıdır. Mağaza içinde tuvaletler yaşlıların rahatlıkla ulaşabilecekleri yerlerde düzenlenmelidir.

86 Mağaza personelinin, mal ve ürünler hakkında bilgi sahibi olması, yaşlıların fiziksel ve psikolojik ihtiyaçları konusunda eğitilmiş olması, güler yüzlü ve saygılı davranması yaşlıların daha rahat bir alışveriş yapmalarını sağlayacağından bu konuya özen gösterilmelidir.

87 Yaşlıların rahatlıkla mağazalara gitmelerini ve alışveriş yapmalarını sağlama için, onları evlerinde veya evlerine yakın bir yerden alabilecek ve tekrar evlerine bırakacak ulaşım hizmetleri mağazalar tarafından düzenlenmelidir.

88 Ülkemizdeki yaşlı grubun antropometrik ölçüleri belirlenerek gerek giyim eşyaları, araç-gereçler, gerekse fiziksel çevre düzenlemeleri konusunda belirli standartlar oluşturulmalı ve bu ölçümlere yönelik araştırmalarda, belli zaman dilimleri içinde tekrar edilmelidir. Üretici ve satıcılarında bu araştırmalardan elde edilen antropometrik ölçümleri göz önünde bulundurarak yaşlı bireylerin istek ve ihtiyaçlarına yönelik üretim ve düzenlemeler yapılmalıdır.

89 Pazarlama stratejilerinin geliştirilmesi sürecinde yaşlı pazar bölümüne yer verilmelidir ve ülkemizde bu pazar bölümüne yönelik bilimsel çalışmalar yaygınlaştırılmalıdır.

90 Yaşlı tüketiciler için güven duygusu çok önemlidir. Bu nedenle risk almak istemezler. Yaşlı tüketicilere yönelik olarak finans, sigorta, yatırım, sağlık ve ev bakım hizmetleri konusunda çalışmalar yapılmalıdır.

91 Yaşlı tüketiciler genellikle emekli oldukları için alışveriş ve diğer faaliyetler için daha fazla zamana sahiptirler. Bu durum dikkate alınarak, hedef alınan yaşlı pazar bölümüne yönelik olarak (özellikle emekli kesime) boş zaman değerlendirme fırsatı sunabilir. Örneğin yaşlıların alışveriş yaptığı sabah saatlerinde onların ihtiyaçlarına uygun ürün ve hizmetlerde indirimler yapılabilir.

92 Yaşlı tüketicilere yönelik uygun fiyat, ürün güvencesi, kullanım kolaylığı (yürümekte zorlananlar için tekerlekli sandalye veya yürüyen merdivenler) park ve dinlenme alanları gibi ekonomik ve sosyal olanaklar sunulmalıdır. Diğer taraftan çalışanlar iyi davranmalı ve onlara iyi ilişkiler kurmalıdırlar. Çünkü yaşlılar kişisel ilişkilere büyük önem vermektedirler.

93 Yaşlı tüketicilerinde demografik özelliklerine bağlı olarak tercih ettikleri ürün ve hizmetler farklılık göstermektedir. Bu nedenle farklı tüketiciler için farklı ürün ve hizmet grupları geliştirilmelidir.

94 Yaşlıların yaşlarına, yaşam tarzlarına ve psiko-sosyal özelliklerine göre pazar bölümleri oluşturulmalı ve buna yönelik pazarlama stratejileri geliştirilmelidir. Örneğin; kullanımı kolay (fiziksel yetersizlikleri nedeniyle) ve basit, renkleri canlı (görme güçleri zayıf olduğu için) ürünler geliştirilerek bunlar kısa ve anlaşılır reklamlarla tanıtılmalıdır.

95 Yaşlı Tüketicilere Öneriler: Marketlerin ve alışveriş merkezlerinin yoğun olmadığı, hafta içi uygun saatlerde alışveriş yapmak tercih edilmelidir. Alışverişe giderken mevsim şartlarına uygun rahat bir kıyafet ve ayakkabı kullanmaya özen göstermelidirler.

96 Ağır market çantalarını taşımaktan kaçınmalı, gerekirse evlerine kadar servis hizmeti veren market ya da alışveriş merkezlerini tercih etmelidirler. Daha sık ve daha az satın almalıdırlar. Unutkanlık durumlarını göz önünde bulundurarak, alışverişe çıkmadan önce bir alışveriş listesi hazırlamalıdırlar.

97 Alışveriş sonrasında değiştirme ya da malın ayıplı olması halinde yasal haklarını kullanabilmeleri açısından mutlaka fiş veya fatura talep etmelidirler. Gerekli durumlarda mağaza çalışanlarından yardım ve bilgi talep etmelidir. Giyim eşyası satın alırken mutlaka denemelidirler.

98 Yaşlı tüketiciler özellikle kapıdan satışlarda satıcılar tarafından kolaylıkla kandırılmakta ve mağdur olmaktadırlar. Bu nedenle kapıdan alışveriş yapmaktan kaçınmalıdırlar. Kapıdan satış yoluyla aldıkları bir ürünü teslim aldığı tarihten itibaren on beş gün içerisinde hiçbir gerekçe göstermeden reddetme haklarının olduğunu ve bu süre içinde hiçbir şekilde ödeme yapmak zorunda olmadıklarını bilmelidirler.

99 Yaşlı tüketiciler, satın aldıkları ürünlerle ilgili bir sorun yaşadıkları zaman genellikle mağaza ile uzlaşma yoluyla sorunlarını çözmeye çalışmakta ve bazı durumlarda haksızlığa uğramaktadırlar. İlçe kaymakamlıklarında faaliyet gösteren “Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri” kanalıyla haklarını aramalıdırlar.

100 Hakem Heyetlerine şikayet konusunu içeren yazılı bir dilekçe ve konuya ait belgelerle (fatura, satış fişi, garanti belgesi, sözleşme vb.) ücretsiz olarak başvurabilirler. Aynı zamanda 4822 Sayılı Kanun ile Değişik 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da belirtilen hakları konusunda da bilgi sahibi olmalıdırlar.

101 Yaşlı tüketiciler, duyularının zayıflaması ya da görme yetersizlikleri nedeniyle satın alma sırasında üründeki ayıbı çoğu zaman fark edememektedirler. Malın ayıplı olduğunu kullanmaya başlamadan önce anladıkları takdirde, teslim aldıkları tarihten itibaren 30 gün içerisinde satıcıya şikayetlerini iletmelidirler. Ayıplı mallarla ilgili aşağıdaki seçimlik haklarından birini kullanabilirler. Sözleşmeden dönme Sözleşmeden dönme Malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi Malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi Ayıp oranında bedel indirimi Ayıp oranında bedel indirimi Ücretsiz onarım isteme Ücretsiz onarım isteme Tazminat talep etme Tazminat talep etme

102 Yaşlı tüketicilerin sayısı her geçen gün artmaktadır. Nüfusun giderek yaşlanması işletmeleri çeşitli şekillerde etkileyecektir. Şirketler yaşlı insanların ihtiyaçlarını ve bu pazarın firmanın çeşitli pazarlama etkinliklerine nasıl yanıt verdiğini anlamak durumundadırlar.

103 Yaşlı tüketiciler pazarı gelecekte işletmeler açısından çok iyi pazarlama fırsatları sunacaktır. İşletmeler ve dolayısıyla pazarlamacılar oluşmakta olan demografik değişimi takip etmeli ve bu pazarın isteklerini şekillendiren davranışları da anlamaya çalışmalıdır.

104


"YAŞLI TÜKETİCİLER ÖZELLİKLERİ, SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Prof. Dr. Müberra BABAOĞUL Araş. Gör.Uzm. Esna Betül BUĞDAY." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları