Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

GÜLÇİÇEK HATUN KIZ ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ TEFSİR DERSLERİ METİN NOTLARI TEBBET SÛRESİNİN TEFSİRİ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "GÜLÇİÇEK HATUN KIZ ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ TEFSİR DERSLERİ METİN NOTLARI TEBBET SÛRESİNİN TEFSİRİ."— Sunum transkripti:

1

2 GÜLÇİÇEK HATUN KIZ ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ TEFSİR DERSLERİ METİN NOTLARI TEBBET SÛRESİNİN TEFSİRİ

3 SÛRENİN GENEL TANITIMI Mushaftaki sıralamada yüz on birinci, iniş sırasına göre altıncı sûredir. 5 Âyettir. Mekke döneminde Fâtiha sûresinden sonra, Tekvîr sûresinden önce inmiştir. Rivayete göre Allah Teâlâ'nın kendisine yakınlarını uyarıp İslâm'a çağırmasını emredince Hz. Peygamber Safâ tepesine çıkmış, orada bulunan Kureyş kabilesi mensuplarını yanına çağırarak onlara İslâm'ı tebliğ etmiş; ancak Rasulüllâh’ın amcası Ebû Leheb bu olaya kızarak "Yuh olsun, yazıklar olsun sana! Bizi bunun için mi buraya topladın?" deyip hakaret içerikli sözler sarf etmiş, bunun üzerine bu sûre inmiştir. (Buhârî, Tefsîru Sûre-i 111)

4 Diğer bir rivayette ise şu bilgiler yer almaktadır: Bir gün Ebû Leheb, Hz. Peygamber’e hitaben, “Sana inanırsam bana ne verilecek?” diye sormuş, Nebî (s.a.v) de: “Müslümanlara verilen ne ise o” cevabını vermişti. Bunun üzerine o, “Benim onlara göre bir üstünlüğüm yok mu?” deyince bu defa Hz. Peygamber, “Ne ile üstün tutulacaksın ki” demişti. Bu cevabı alan Ebû Leheb, “Böyle bir dine yazıklar olsun, beni diğer insanlarla bir tutan böyle bir din olmaz olsun” demiş ve Yüce Allah bu sûreyi indirmiştir. (Taberi Tefsiri, xxx,336)

5 Burada asıl önemli olan husus, sûrede verilen mesajın evrensel oluşu ve bu mesajın amacının, Ebû Leheb gibilerin daima var olacağı haberinin verilmesidir. Böylece, onlara karşı dikkatli davranılması gerektiği noktasında Müslümanlar uyarılmaktadır. ÂDI Sûre adını ilk âyetinde geçen ve bu bağlamda "kurusun!" şeklinde beddua anlamı taşıyan "Tebbet" kelimesinden almıştır. Ayrıca "Mesed, Leheb, Ebû Leheb"adlarıyla da anılmaktadır. KONUSU Sûrede Hz. Peygamber'in, amcası olup ona karşı düşmanca davranışlar ser­gileyen Ebû Leheb ve karısı eleştirilmektedir.

6 بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ تَبَّتْ يَدَا اَبِى لَهَبٍ وَتَبَّ (1) مَا اَغْنىَ عَنْهُ مَالُهُ وَمَاكَسَبَ (2) سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ (3) وَامْرَاَتُهُ حَمَّالَةَالْحَطَبِ (4) فىِ جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ ( 5) 1.Ebû Leheb'in elleri kurusun! Kurudu zaten. 2. Ona ne malı fayda verdi ne de kazandığı başka şeyler. 3. O, alev alev yanan ateşe atılacak! 4-5. Boynunda ipten bükülmüş bir halat bulunan, dedikodu yapıp söz taşıyan kadını ile birlikte.

7 BU SÛREDE BULUNAN KELİMELER تَبَّتْ : “kurusun, beddua, kahrolsun” يَدَا : “iki el, sosyal ve ekonomik güç ve sosyal nüfuz, otorite” اَبِى لَهَبٍ tamlaması ise “alev ve ateşin babası”; مَااَغْنىَ عَنْ ifadesi “fayda vermemek”; مَالُ kelimesi “mal, servet”; مَاكَسَبَ ifadesi ise “kazandıkları”; يَصْلَى : “yaslanmak, girmek” ذَاتَ لَهَبٍ tamlaması ise “alevi olan, alevli” demektir. نَارًا : Ateş kelimesi tek başına değil de, ذَاتَ لَهَبٍ sıfatı ile tanıtılmaktadır.; جِيدِ kelimesi “boyun, gerdan”, حَبْلٌ sözcüğü “ip, halat”, مَسَدٍ kelimesi ise “maddesi ne olursa olsun bükülmüş, kuvvetli” demektir.

8 TEFSİRİ Yüce Allah, bu sûreye kınama ile başlamakta ve olumsuz insan tipine dair bir örnek sunulmaktadır. تَبَّتْ يَدَا اَبِى لَهَبٍ وَتَبَّ “Ebû Leheb’in iki eli kahrolsun, kendisi de. ” Âyetteki تَبَّتْ fiili “kurusun, beddua, kahrolsun” يَدَا kelimesi “iki el, sosyal ve ekonomik güç ve sosyal nüfuz, otorite” اَبِى لَهَبٍ tamlaması ise “alev ve ateşin babası” demektir.

9 İkinci âyette, dünyaya ait sahte değerlerin insan için aslında derin bir felâket olduğuna dikkat çekilmektedir. مَا اَغْنىَ عَنْهُ مَالُهُ وَمَاكَسَبَ “Malı ve kazandıklarının ona faydası olmadı.” Âyetteki مَااَغْنىَ عَنْ ifadesi “fayda vermemek”, مَالُ kelimesi “mal, servet” مَاكَسَبَ ifadesi ise “kazandıkları” demektir. Yüce Allah mala, servete, şöhrete, otoriteye ve sosyal güce güvenmenin sonucu hakkında bilgi vermektedir.

10 سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ “Sonunda o, alevli bir ateşte yaslanacaktır.” Âyetteki يَصْلَى fiili “yaslanmak, girmek” ذَاتَ لَهَبٍ tamlaması ise “alevi olan, alevli” demektir. نَارًا kelimesi tek başına değil de, ذَاتَ لَهَبٍ sıfatı ile tanıtılmaktadır. Buna göre tamlama, “dünyada eşi, benzeri görülmemiş, son derece şiddetli bir alev ve ateş, yani sadece cisimleri yakan bir ateş değil, ruhları sarıp gönüllere nüfuz eden cehennem Ateşi”dir.

11 وَامْرَاَتُهُ حَمَّالَةَالْحَطَبِ “Odun taşıyıcı olarak eşi de - Laf taşıyıcılığı yapan eşi de (ateşe girecektir.)” امْرَاَتُ kelimesi “ eşi ”, حَمَّالَةَالْحَطَبِ “Odun taşıyıcısı - Laf taşıyıcılığı yapan” demektir. فىِ جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ “Boynunda hurma lifinden bükülmüş bir ip olduğu halde.” Âyetteki جِيدِ kelimesi “boyun, gerdan”, حَبْلٌ sözcüğü “ip, halat”, مَسَدٍ kelimesi ise “maddesi ne olursa olsun bükülmüş, kuvvetli” demektir.

12 1-5. Ebû Leheb, Abdulmuttalib'in oğlu ve Hz. Peygamber'in baba bir amcasıdır. Asıl adı Abdülüzzâ olup parlak yüzlü olduğundan veya öfkelendiğinde yanaklarından kızardığı için babası tarafından kendisine "alevli, çok parlak" anlamına gelmek üzere Ebû Leheb lakabı verilmiştir. Daha önce Hz. Muhammed'i çok sevdiği, hattâ iki oğlu onun kızlarıyla evli olduğu halde Peygamber olduktan sonra onun azılı düşmanı oldu. Hz. Peygamber, insanların Allah katında eşit olduğunu, onların dinî ve ahlâkî erdemlerine göre değerlendirileceklerini söylüyordu. Ebû Leheb ise kibirli, gururlu ve zengin biri olup fakir ve zayıf insanların kendisine eşit tutulmasını kabullenemiyordu.

13 Rivayete göre Resûlullah panayırda dolaşarak insanları İslâm'a davet ederken Ebû Leheb de arkasından gider ve çevresindekilere onun yalancı olduğunu söylerdi. Hz. Peygamber'e karşı daima onun düşmanlarıyla birlikte hareket etmiş, hem kendisi hem de karısı ona eziyet etmişlerdir. Hicretin ikinci yılında çiçek hastalığına yakalandığı için Bedirde savaşmaya katılamamış, fakat yerine adam göndermiş, ayrıca müşriklere malî destekte bulunmuştur.

14 Kureyş'in Bedir'deki yenilgisini ve ağır kayıplarını haber aldıktan yedi gün sonra kahrından öldüğü söylenmektedir. Çiçek hastalığı kendilerine de bulaşır endişesiyle ailesinden hiç kimsenin ona yaklaşmadığı, öldüğünde ücretle tuttukları Sudanlılar'a defnettirdikleri rivayet edilir. Ebû Leheb'in kızı müslüman olarak Medine'ye hicret etmiş, oğulları Utbe ile Muttalib de Mekkî’nin fethinden sonra İslâm'a girmişlerdir.

15 "Ebû Leheb'in elleri kurusun!" mealindeki 1. Âyet mecazî bir ifâde olup onun helak olması yönüyle bedduadır. Devamındaki "tebbe" fiili, bedduanın gerçekleşeceğini ifâde eder; nitekim öyle de olmuştur. Müfessirler 2. Âyette Ebû Leheb'in kazandığı bildirilen şeyden maksadın onun çocukları, malı, mevki ve itibarı olduğunu söylemişlerdir. Buna göre âyet, bunların hiçbirinin kendisini kötü sondan kurtaramadığını ifâde eder. "Ona ne malı fayda verdi ne de kazandığı" diye çevirdiğimiz 2. Âyete "Malı ona ne fayda sağladı, ne kazandı?" diye soru şeklinde de mâna verilmiştir.

16 Ebû Leheb, Peygamber'in amcası olduğu için onu desteklemesi ve düşmanlarına karşı koruması gerekirken tam tersine karısıyla birlikte ona eziyet ve sıkıntı verdiklerinden dolayı 3. Âyette ateşi son derece şiddetli olan cehenneme gireceği haber verilmiştir. Ebû Leheb'in karısı, Harb'ın kızı ve Ebû Süfyan'ın kız kardeşi Ümmü Cemîl Avrâ'dır. "Dedikodu yapıp söz taşıyan..." diye çevirdiğimiz 4. Âyeti, Hz. Peygamber'e eziyet etmek maksadıyla diken, çalı çırpı toplayıp geceleyin Peygamber'in yoluna serdiği için "odun taşıyan" diye çevirenler de vardır.

17 Biz mealde, insanların arasını bozmak amacıyla laf götürüp getirdiği ve Hz. Peygamber'i maddî sıkıntısı sebebiyle aşağılandığı için mecazî anlamda bu şekilde nitelendirildiği yorumunu tercih ettik. Taberî, her iki yorumu destekleyici rivayetler aktardıktan sonra kendisi birinci mânayı tercih etmiştir. Ayrıca hata ve günahlarını yüklenip taşıdığından dolayı mecazî anlamda "yanacağı cehennem için odun taşıyan" olarak nitelendirildiği kanaatinde olanlar da vardır. Aynı kadın, Lât ve Uzzâ isimli putlara yemîn ederek mücevherden yapılmış kıymetli gerdanlığını Hz. Peygamber'e düşmanlık uğrunda harcayacağını büyük bir gururla söylediğinden dolayı da, 5. Âyet "Dünyadaki gerdanlık yerine âhirette boynuna ateşten bir ip takılacaktır" şeklinde yorumlanmıştır.

18 تَبَّتْ يَدَا اَبِى لَهَبٍ وَتَبَّ "(Asıl) Ebû Leheb'in elleri kurusun..." (Tebbet, 1) ÖNCEKİ SÛRE İLE MÜNASEBET Cenâb-ı Hak, "Ben, cinleri ve insanı, ancak Bana ibadet etsinler diye yarattım" buyurdu. Daha sonra, "De ki: Ey kâfirler...“ (Kâfirûn, 1) sûresinde, Hz. Muhammed (s.a.v)'in, Rabbine itaat edip, şürekâya ve Allah karşıtı şeylere tapmadığını; kâfirinse, Rabbine isyan edip, Allah karşıtı şeyler ve ortaklar ile meşgul olduğunu açıkça beyan etmiştir. Buna, sanki "Ey Rabbimiz, itaatkârın mükafaatı nedir? İsyankârın cezası nedir?" denilmiş de, bunun üzerine Cenâb-ı Hak, "İtaatkârın mükafaatı zaferin, fethin, bu dünyada hâkimiyetin; Ahirette ise, sonsuz mükafaatın meydana gelmesidir.”

19 Nitekim "Allah'ın yardımı geldiğinde" (Nasr,1) ayeti buna delalet eder. İsyankârın cezasına gelince, bu da, dünyada hüsrana uğramak, Ahirette ise, büyük bir ikaba (Şiddetli azab, eziyet, ceza) maruz kalmaktır. Nitekim Tebbet Sûresi de buna delalet eder. Bunun bir benzeri ise, En'âm Sûresi'nin sonundaki, şu ifadedir: "O Allah, sizi, yeryüzüne halife yapan ve bir kısmınızı bir kısmınızdan derecelerle üstün kılandır..." (En'âm, 165). buyurmuştur.

20 Sanki "Ey Rabbimiz, ya kul günahkâr ve asi olursa, o zaman hali nasıl olur?" denilmiş de bunun üzerine cevaben, ''Muhakkak ki senin Rabbin, cezası çok hızlı olandır" (En'âm, 165) buyurulmuştur. O halde, şayet kul itaatkâr, muti olursa, onun mükafaatı şudur. Allah Teâlâ, dünyada, onun hatalarını bağışlar, Ahiret de ise, ona karşı merhametli ve kerim davranır...

21 SEBEB-İ NÜZUL Âlimler, bu sûrenin sebeb-i nüzulü hakkında bazı açıklamalarda bulunmuşlardır: 1) İbn Abbas şöyle demektedir: "Allah'ın Resulü, başlangıçta, durumunu gizliyor ve Mekke'nin mahallelerinde gizlice namaz kılıyordu. Bu, "Yakın akrabalarını uyar" (Şuârâ, 214) ayeti nazil oluncaya değin, üç sene devam etti. Bu ayet nazil olunca Safa Tepesi'ne çıktı ve "Ey insanlar..." diye nida etti. Bunun üzerine insanlar topluluğu, Mescidden onun yanına geldi. Bunun üzerine Ebû Leheb, "İşte insanlar topluluğu yanına geldi, ne var?" dedi. Sonra, "Ey Âl-i Lüey" diye seslendi. Bunun üzerine, Lüey'den olmayanlar geri döndü.

22 Bunun üzerine Ebu Leheb, "İşte Lüey yanıma geldi, ne var?" dedi. Sonra, "Ey Âl-İ Mürre" diye seslendi. Bunun üzerine, Mürre'den olmayanlar geri döndü. Yine Ebû Leheb, "İşte Mürre yanıma geldi, ne var?" dedi. Hz. Peygamber sonra, "Ey Âl-i Kilâb" diye seslendi. Bundan sonra da, "Ey Âl-i Kusayy" diye seslendi. Bunun üzerine Ebü Leheb, "İşte Kusayy yanına geldi, ne var?" dedi. Hz. Peygamber (s.a.v) bunun üzerine, "Allah bana, en yakın akrabalarımı uyarmamı emretti. Sizlerse en yakınlarımsınız. Biliniz ki ben, ne bu dünyada size nasib sağlayabilirim, ne de Ahirette bir pay... Ancak, "Lâ ilahe illallah" demeniz müstesna. O zaman ben de, bununla, “Rabbimiz katında lehinize şahadette bulunurum..." dedi. Bu söz üzerine Ebû Leheb, "Hay kahrolasıca, bizi bunun için mi çağırdın?" dedi. Onun bu sözü üzerine bu sûre nazil oldu.

23 2) Rivayet olunduğuna göre Hz. Peygamber (s.a.v) bir gün Safa Tepesi'ne çıkar ve "Sabah oldu, uyanın ey Kureyş..." der. Bunun üzerine Kureyş yanına gelir ve "Neyin var?" diye sorunca, Hz. Peygamber (s.a.v), "Ne dersiniz, eğer ben size, "Düşman size sabahleyin ya da akşamleyin saldıracak" desem, bana inanır mısınız?" der. Onlar da, "Evet" deyince, Hz. Peygamber (s.a.v), "Ben sizi, şiddetli bir azab öncesinde uyarıyorum" cevabını verir. Bunun üzerine Ebû Leheb, dediğini der de, bu sûre nazil olur.

24 3) Hz. Peygamber (s.a.v) amcalarını toplar ve onlara, bir sahanda yemek takdim edince onu kınarlar. "Bizden birisi tek başına bir koyun yer (bu ne ki?)" derler. Bunun üzerine Hz. Peygamber (s.a.v), "Yeyiniz, yeyiniz..." der. Onlarda, doyuncaya kadar yerler, ama sahandaki yiyecekten çok az şey eksilir. Sonra da ona, "Ne vardı?" derler. Bunun üzerine Hz. Peygamber (s.a.v) onları İslâm'a davet eder. Ebû Leheb de diyeceğini der. Rivayet olunduğuna göre Ebû Leheb, "Müslüman olursam, bana ne var?" deyince, Hz. Peygamber, "Müslümanlara olanlar..." diye cevap verir. O, "Ben onlara üstün olacak mıyım?" deyince, Hz, Peygamber (s.a.v), "Neyle üstün olacaksın ki?" diye cevap verir. Bunun üzerine de o, "Yazık bu dine, onda ben ve başkası bir olacak öyle mi?" der.

25 4) Hz. Peygamber (s.a.v)'e bir heyet geldiğinde, bu heyet amcasına ondan sorar ve "Sen onu en iyi tanıyansın..." derdi. O da onlara, "Muhammed bir sihirbazdır" der, bunun üzerine de onlar ondan yüz çevirir, onunla karşılaşmazlar. Derken ona bir heyet daha gelir, amcası da onlara, buna benzer şeyler söyler. Onlar da, "Onu görmeden gitmeyeceğiz" deyince, Ebû Leheb, "Biz onda, delilikten başka hiçbir şey müşahede etmedik. Eli kurusun ve kahrolsun.." deyince, Hz. Peygamber (s.a.v) bundan haberdar olur ve hüzünlenir. Bunun üzerine de bu sûre nazil olur.

26 TEBBET KELİMESİ تَبَّتْ يَدَا اَبِى لَهَبٍ وَتَبَّ "Ebû Leheb'in elleri kurusun..." (Tebbet, 1) ifadesine gelince, تَبَّتْ ifadesi hakkında bazı görüşler bulunmaktadır: 1) et-Tebâb, helak olmak anlamındadır. Cenâb-ı Hakk'ın وَماَ كَيْدُ فِرْعَوْنَ اِلاَّ فِى تَبَابٍ (Mü'min,37) ayetidir ki, "... ancak helak ve hüsrandadır" demektir. Bunu teyid eden bir husus da şudur. Bir bedevi Ramazan ayının bir gününde, hanımıyla cinsi münasebet yaptığında, "Helak oldum ve helak ettim" der. Sonra Hz. Peygamber (s.a.v), bunu yadırgamadı. Böylece, onun bu hususta doğru söylediğine işarette bulunmuştur. Şüphe yok ki amel, ya imana dâhil olur yahut da dâhil olur ama onun en zayıf cüzlerinden birisi olur.

27 İşte ameli terk etmekle helak meydana gelince, Ebû Leheb hakkında ise, itikadı, cüz ve ameli tek meydana gelmiş, batıl inancın, batıl sözün ve batıl amelin mevcudiyeti tahakkuk etmiştir. O halde, helakin meydana gelmeyişi nasıl düşünülebilir? İşte bundan dolayı Cenâb-ı Hak تَبَّتَ “…kurusun, helak olsun..." buyurmuştur. 2) خَسِرَتْ، تَبَّتْ "hüsrana uğrasın..." anlamındadır. Çünkü اَلتَّباَبُ kelimesi, helake götüren hüsran, anlamındadır. وَماَ زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ "Onların hüsrandan başka bir şeylerini arttırmadılar..." (Hud, 101) ayeti de bu anlamdadır.

28 3 ) خَابَتْ،تَبَّتْ anlamındadır. İbn Abbas şöyle demiştir: Çünkü Ebû Leheb, "O bir sihirbazdır“ sözüyle, insanları Hz. Muhammed (s.a.v)'den uzaklaştırıyordu. Böylece de insanlar, onunla görüşmeden çekip gidiyorlardı. Çünkü Ebû Leheb, kabilenin yaşlısı olup, Hz. Muhammed (s.a.v)'in babası gibiydi. Bu sebeple de, itham edilemezdi. Bu sûre nazil olup da, onu duyunca, kızdı ve şiddetli bir düşmanlık sergiledi. Böylece itham olunur bir hale geldi ki, artık bundan sonra, Hz. Muhammed (s.a.v) hakkındaki sözleri kabul edilemezdi. Böylece sanki çabası boşa gitmiş خَابَ amacına ulaşamamıştı...

29 EL UZVUNU ANMANIN SEBEBİ Muhtemelen Cenâb-ı Hak şundan dolayı burada "el اَلْيَدُ "i zikretti. Çünkü o, yanına gelen heyetin omuzuna eliyle vuruyor ve "Akıllı ol, çık git... Çünkü o deli" diyordu. Çünkü mutad ve alışılmış olan şey şudur: Birini bir yerden döndüren kimse, elini onun omuzuna koyar da, onu o yerden men eder. 4) Atâ’dan rivayet olunduğuna göre غَلَبَتْ،تَبَّتْ “galip ve üstün geldi” anlamındadır. Çünkü o, kendi elinin en üstün olduğuna, onu Mekke'den çıkarıp zelil kılacağına, onu yeneceğine inanıyordu..

30 5) İbn Vessab'dan rivayet edildiğine göre bunun anlamı, "Her hayır üzere, elleri sararıp solsun..." şeklindedir. Buna göre şayet, "el"in zikredilmesinin faydası nedir?" denilirse biz deriz ki: Bu hususta birkaç izah şekli vardır: 1) Rivayet edilen şu haberdir. Ebû Leheb, Hz. Peygamber (s.a.v.) me atmak için yerden bir taş almıştır. Târik el-Muharibî'den rivayet olunduğuna göre o şöyle demiştir: Allah'ın Resulü'nü pazarda gördüm, şöyle diyordu: "Ey insanlar, Lâ ilahe illallah deyin, kurtulun..." Arkasında da bir adam, ona taş atıyordu. Topuklarını da kanatmıştı. "Ona itaat etmeyin, çünkü o, çok yalancıdır" diyordu. Ben, "Bu kimdir?" deyince, "Muhammed ve amcası Ebû Leheb" dediler.

31 2) "İki el يَدَا "den murad, bedenin tamamıdır. Cenâb-ı Hakk’ın, ذَلِكَ بِمَاقَدَّمَتْ يَدَاكَ (Hacc, 10) ayetinde de böyledir. Arapların deyimleri de bu anlamdadır. Cenâb-ı Hakk’ın مَا عَمِلْتُ اَيْدِينَا "Ellerinizin yaptıklarından...” (Yasin, 71) ayeti de bu anlamdadır. Bu yorumu Cenâb-ı Hakk'ın وَتَبَّ "kurudu da" ifadesiyle kuvvetlenmektedir.

32 3 ) تَبَّتْ يَدَاهُ ifadesinin manası, "Dini de dünyası da, öncesi de sonrası da helak olsun" şeklindedir. Ya da, iki elden birisiyle menfaat temin edilir, diğeriyle de zararlar def edilir. Ya da, sağ elle silah tutulur; diğeriyle de kalkan. 4) Rivayet olunduğuna göre, Hz. Peygamber (s.a.v) onu gündüzleyin davet edince, o bundan kaçındı. Gece olunca da, Nûh (a.s)'un sünnetine uyarak onu gündüz davet ettiği gibi geceleyin de, davet etmek üzere, onun evine gitti. Onun yanına varınca, Ebû Leheb ona, "Özür dilemen için yanıma geldin..." dedi. Hz. Peygamber (s.a.v) de, tıpkı ihtiyaç içinde olan birisi gibi onun önüne oturdu. Ve onu, İslâm'a davet etmeye başladı.

33 Ona, "Eğer seni, inanmaktan, âr ve utanma alıkoyuyorsa, bana bu vakitte icabet et ve sus..." deyince, Ebû Leheb, "şu oğlak inanmadıkça, sana inanmam" dedi. Bunun üzerine Hz. Peygamber (s.a.v) oğlağa, "Ben kimim..." dedi. Oğlak da, "Allah'ın Resulü" dedi ve dilini salıvererek, Hz. Peygamber (s.a.v)'i methetti. Bunun üzerine kin ve hased, Ebû Leheb'i istila etti; hemencecik oğlağın ayaklarından tutarak onu parçaladı. "Kahrolası, sihir sana da tesir etti" deyince, oğlak: "Bilakis, sen kahrol..." dedi. Bunun üzerine de, buna uygun biçimde, bu sûre nazil oldu. Yani, "Oğlağın ayaklarını parçaladığı için, Ebû Leheb'in elleri kurusun..."

34 5) Muhammed ibn İshâk şöyle dedi: Rivayet olunduğuna göre Ebû Leheb şöyle demiştir: "Muhammed bana bazı şeyler va'dediyor. Ben, bunların olacağını sanmıyorum. O (Muhammed), bunların ölümden sonra olacağını iddia ediyor. Oysaki elime, bunlardan yana hiçbir şey koymadı." Sonra da ellerine ülfet ve "Hay kahrolasıcalar, şimdi hiçbir şey göremiyorum.." derdi. İşte bunun üzerine de bu sûre nazil olur.

35 VE TEBBE KELİMESİ Cenâb-ı Hakk'ın, وَتَبَّ ifadesine gelince, bu hususta da birkaç izah vardır: 1) Cenâb-ı Hak birinci ifadeyi, قَتَلَ الْاِنْسَانُ مَا اَكْفَرَهُ "Kahrolasıca insan, onu küfre ne şevketti..."(Abese, 17) ayetinde olduğu gibi beddua üslûbunda buyurmuş, ikinci ifadeyi ise, haber verme makamında... Yani, "Bu oldu ve meydana geldi" demektir. İbn Mes’ûd’un وَقَدْ تَبَّ şeklindeki kıraati de bunu teyit eder.

36 2) Her iki ifade de haber vermek içindir. Fakat Cenâb-ı Hak birincisiyle, amelinin helak olmasını, ikincisiyle de bizzat kendisinin helak olmasını murad etmiştir. Bunun en güzel izahı şöyledir: Kişi, kendisinin ve işinin menfaati için çalışıp çaba sarf eder. Allah Teâlâ böylece, Ebû Leheb'in her ikisinden de mahrum kaldığını haber vermiştir. 3 ) تَبَّبْ يَدَا اَبِى لَهَبٍ demek, "Yani, malı helak olsun.." Nitekim mal hakkında, ذَاتُ الْيَدِ "elin sahip olduğu şey" denilir, وَتَبَّ ifâdesi de, "onun bizzat kendisi helak oldu" anlamındadır. Nitekim Kur’ân’da, "Onlar, hem kendilerini, hem de çoluk-çocuklarını helak ettiler" buyrulmaktadır. Bu, Ebu Müslim'in görüşüdür.

37 4 ) تَبَّتْ يَدَا اَبِى لَهَبٍ "Ebû Leheb'in kendisi helak olsun" وَتَبَّ "Oğlu Utbe helak olsun..." anlamındadır. Nitekim rivayet olunduğuna göre Utbetu'bnu Ebî Leheb, Kureyş'ten bazı kimselerle beraber Şam'a gider. Geri dönmeye niyetlendiklerinde Utbe onlara, "Muhammed'e benden وَالنَّجْمِ اِذَا هَوَى Necm Sûresi'ni inkâr ettiğimi ulaştırın..." dedi. Ve yine rivayet edildiğine göre o bunu, Hz. Peygamber (s.a.v)'in yüzüne söylemiş ve (hâşâ) yüzüne tükürmüştür.

38 O, Hz. Peygamber (s.a.v)'e çok şiddetli düşmanlık taşıyordu. Bunun üzerine Hz. Peygamber (s.a.v), "Allah’ım, ona, köpeklerinden bir köpeği musallat et..." dedi. Böylece onun kalbine büyük bir korku düştü; bu sebeple de hep sakınırdı. Derken gecelerden bir gece yola çıktı. Sabah yaklaştığında yanındakiler ona, "Kervan helak oldu" dedi. O ininceye kadar, onu terk etmediler. O, korku içindeydi. O, tıpkı parmaklıklar gibi, deveyi etrafına çöktürdü. Allah da ona bir aslanı musallat etti. Develere ise sükûnet verdi. Böylece aslan aradan süzüldü. Ve onu parçaladı. Paramparça etti. 5) Bu, "Rabbinin hakkını bilmediği zaman, Ebû Leheb'in elleri kurusun. Resulünün hakkını bilip ikrar etmediği zaman da (kendisi) helak olsun..." demektir. Ayet hakkında birkaç soru bulunmaktadır.

39 BAZI SORULAR 1. Niçin Ebu Leheb Künyesi? Birinci Soru: Adı Leheb olan bir oğlu olmadığı için yalan gibi olduğu halde, niçin ona, Ebû Leheb künyesi verildi? Üstelik künye kullanılması tazim ve tefhim ifade eder!.. Birincisine şöyle cevap verilir: Künye, bazen isim olabilir. Nitekim bunu, تَبَّتْ يَدَا اَبُو لَهَبٍ şeklinde okuyan kimsenin kıraati de teyid eder. Aynı şekilde مُعَاوِيَةُ بْنُ اَبُو سُفْيَانِ ve عَلِى بْنِ اَبُو طَالِبٍ (Ali ibn Ebû Talib, Muaviye İbnu Ebû Süfyan) da denilmektedir. Çünkü bunlar onların isimleri olup, onlarla kinaye yapılmıştır.

40 Künyenin tazim ifade etmesine gelince, buna da birkaç bakımdan cevap verilir: 1) Künye isim olunca, tazim ifade etmenin dışına çıkmıştır. 2) Onun esas adı Abdu'l-Uzza olup, böylece bundan künyesine geçilmiştir. 3) O cehennemlik olup akıbet varacağı yer de, alevli bir ateş olunca, hâli, künyesine uygun düşmüş, bu nedenle onunla zikredilmesi yerinde olmuştur. Buna göre ona, nasıl ki çok kötü ve şerir bir kimseye, Ebu'ş-Şer "şerrin babası"; hayırsever kimseye de Ebû'l-Hayır “ hayrın babası", Ebû Leheb "alev'in babası" denilir. 4) Yanakları ateş parçası gibi ve kıpkırmızı olduğu için ona bu ad verilmiştir. Böylece, onunla alay edip tahkir etmek için, bununla anılması caiz olmuştur.

41 NEBÎ (A.S)'NİN AMCASINA BEDDUASI? İkinci Soru: Hz. Muhammed (s.a.v), rahmet ve yüce bir ahlak peygamberi idi. O halde onun, amcasına karşı böylesine sert bir ifade kullanması nasıl uygun düşer? Meselâ Nuh (a.s), kâfirlere karşı son derece sert ve katı olduğu halde, kâfir olan oğlu hakkında, "Oğlum, benim ehlimdendir. Senin vadinse haktır..." demiş, yine İbrahim (a.s), "Babacığım, babacığım..." demek suretiyle babasına şefkat ifadesiyle hitap etmiştir. Babası ona, "Muhakkak seni taşlarım... Benden bir müddet uzaklaş..." (Meryem,46) dediğinde, o, "Selam sana... Senin için Rabbimden mağfiret talebinde bulunacağım..." (Meryem,42) diye cevap vermiştir.

42 Musa (a.s)'ya gelince, Cenâb-ı Hak onu, Firavun'a gönderince, ona ve Harun (a.s)'a, "O Firavun'a yumuşak söz söyleyin" (Taha, 44) demiştir. Oysaki Firavun’un günahı, Ebû Leheb’in günahından çok ağır idi. Üstelik Hz. Muhammed (s.a.v)'in şeriatına göre, baba, kısas yoluyla oğulun yerine öldürüp, ona recmedilemezken; hatta savaşta, kâfir olan baba oğulun karşısına geçse, oğul babayı öldürmez, onu kendinden uzaklaştırır. Ki böylece onu bir başkası öldürsün. Bu soruya birkaç bakımdan cevap verilir:

43 1) Ebû Leheb, "Muhammed mecnundur" diyerek, insanları Hz. Muhammed (s.a.v)'den uzaklaştırıyordu. İnsanlar onu suçlamıyorlardı. Zira o, Muhammed (s.a.v)'in babası gibiydi. Böylece o, risaletin insanlara ulaşmasını engelleyen bir kimse konumuna girdi. Bunun üzerine Hz. Peygamber (s.a.v) ona böyle konuştu da, böylece öfkesi daha da arttı ve çok şiddetli bir düşmanlık gösterdi. Böylece de bu düşmanlık sebebiyle, Hz. Muhammed (s.a.v)'i tenkid etmesi hususunda itham edilir hale gelmesi hususunda itham edilir hale geldi. Bundan sonra da, Hz. Muhammed (s.a.v) şayet, din hususunda bir kimseye yumuşak davranıp müsamaha gösterseydi, bu, babası konumunda olan amcasına karşı olurdu..

44 Fakat ona karşı dahi böyle bir yumuşaklık ve müsamaha meydana gelmeyince, bu konudaki bütün beklentiler sona ermiş ve herkes, Hz. Muhammed (s.a.v)'in, dine taalluk bir konuda asla hiç kimseye müsamaha etmediğini anlamıştır. 2) Zikrettiğiniz açıklama biçimi, çelişik gibidir. Çünkü Ebû Leheb'in onun amcası olması, onun ona karşı büyük şefkat sahibi olmasını gerektirir. Ama iş tersine dönüp şiddetli bir düşmanlık söz konusu olunca, onun da, buna mukabil şiddetli ve sert bir hitabı hak etmesi kaçınılmaz olmuştur.

45 SÛRENİN BAŞINDA KUL EMRİ OLMAMASI Üçüncü Soru: Cenâb-ı Hakk'ın burada, قُلْ تَبَّتْ "De ki, Ebû Leheb'in elleri kurusun" buyurmayıp da, Kâfirûn Sûresi'nde, "De ki: Ey kâfirler..." (Kafirûn, 1) buyurmasının sebebi nedir? Buna birkaç bakımdan cevap verilebilir: 1) Zira amcalık yakınlığı, hürmete riayeti gerektirir. Bundan dolayı, Cenâb-ı Hak, Hz. Muhammed (s.a.v)'e, amcasına (bir tür kınama) olacağından,... قُلْ "De ki..." Emrini kullanmasını emretmemiştir. Kâfirûn Sûresi'nde ise durum bunun tersinedir. Zira o kâfirler, Hz. Muhammed (s.a.v)'in amcaları değildir.

46 2) Kâfirûn Sûresi'ndeki kâfirler, Allah'ı tenkit etmişler, bunun üzerine Cenâb-ı Hak, "Ey Muhammed onlara cevap ver (ve) de ki: "Ey kâfirler..." buyurmuştur. Bu sûrede ise, Hz. Muhammed (s.a.v)'i tenkit etmişler. Bunun üzerine de Cenâb-ı Hak, "Ey Muhammed, sen sus. Ben onun hakkından gelirim. Ebû Lehebin elleri kurusun..." buyurmuştur. 3) Bunun manası şudur: "Onlar seni kınadıkları zaman, sen, "Cahiller onlara hitap ettiklerinde, "selam" derler...” (Furkan, 63) ayetinin hükmüne girmen için sus. Sen sustuğunda da, senin yerine cevap verecek olan benim."

47 Rivayet olunduğuna göre bir kişi Ebû Bekir (r.a)'e eziyet ediyor, ama o susuyordu. Bunun üzerine Hz. Peygamber (s.a.v) o kimseyi men edip, Hz. Ebû Bekir (r.a)'den uzaklaştırmaya başladı. Derken Ebû Bekir (r.a) cevap vermeye yönelince Hz. Peygamber (s.a.v) sustu. Bunun üzerine Ebû Bekir (r.a), "Bunun sebebi nedir?" deyince, Hz. Peygamber (s.a.v), "Çünkü sen susuyorken, melek senin yerine cevap veriyordu. Ama sen cevap vermeye yönelince, melek yanından uzaklaştı, yanına şeytan geldi..." buyurdu. Bunda, Cenâb-ı Hak katından bu hususta bir uyarı bulunmaktadır. Sefih ve bayağı kimseye cevap vermeyenin müdafii, yardımcısı ve muini Allah'tır.

48 MALI ONA FAYDA VERMEZ مَا اَغْنىَ عَنْهُ مَالُهُ وَمَاكَسَبَ "Ona, malı da, kazandığı da fayda vermedi" (Tebbet, 2). Ayetle ilgili birkaç mesele vardır: Birinci Mesele مَا اَغْنىَ ifadesindeki مَا 'nın olumsuzluk anlamında istifham olması muhtemel olduğu gibi, nefy anlamında olması da muhtemeldir. Birinci takdire göre mana, "Belayı ondan Savuşturmada, malının ve kazancının ne tesiri var ki? Çünkü Karun'dan daha fazla malı olan yoktu; mal ondan ölümü savuşturabildi mi? Hz. Süleyman (a.s)'dan da daha güçlü bir hükümdar yoktu; o ölümü savuşturabildi mi?" şeklinde olur. İkinci takdire göreyse ifade, malının ve kazancının ona hiçbir fayda salamayacağını haber vermektedir.

49 İKİNCİ MESELE مَاكَسَبَ İfadesi,Yani, "kazandığı şey” veya "kazanması” demektir. Rivayet olunduğuna göre o şöyle diyordu: "Eğer kardeşinin oğlunun söylediği gerçek ise, ben bundan, malım ve evladım karşılığında canımı kurtarırım.." İşte bunun üzerine Allah Teâlâ bu ayeti inzal buyurdu. Daha sonra âlimler, ifadenin manası hakkında bazı vecihler zikretmişlerdir: 1) Yani, "Malı ve malıyla kazandığı şey, yani ana sermayesi ve kârları ona fayda vermedi" demektir. 2) Mal’dan maksat, hayvanlarıdır. وَمَاكَسَبَ 'den maksat da, bu hayvanlardan elde ettiği yeni nesiller ve ürünlerdir. Çünkü o, zenginlik ve bolluk içinde idi. 3 ) مَالُهُ ile, babasından varis olduğu şeyler; وَمَاكَسَبَ ile de bizzat kendisinin kazandıkları kastedilmektedir.

50 4) İbn Abbas şöyle demiştir: مَاكَسَبَ ile onun evladı kastedilmektedir. Bunun delili Hz. Peygamber (s.a.v)'in şu hadisidir اِنْ اَطْيَبَ مَا يَأْكُلُ الرَّجُلُ مِنْ كَسْبِهِ وَاِنَّ وَلَدَهُ مِنْ كَسْبِهِ "Kişinin yediği şeylerin en temizi, kendi kazanandan olandır. Onun evladı da, kendi kesbindendir." (Buharî, büyü,15) Yine Hz. Peygamber (s.a.v), اَنْتَ وَمَلَكَ لِاَبِيكَ "Sen ve senin malın, babanındır" buyurmuştur. Rivayet olunduğuna göre Ebû Leheb'in oğulları davalaşmak üzere babalarının yanına gelirler, orada da dövüşürler.

51 Bunun üzerine Ebû Leheb, aralarına girmek için ayağa kalkar; derken içlerinden birisi onu iter, o da yere düşer ve kızar. Bunun üzerine, (oğullarını kastederek), "Çıkın yanımdan, ey, habis ve pis kazanç" der. 5) Dahhâk ise şöyle demiştir: Bu, "onun malı ve habis ameli, yani, Hz. Muhammed'e olan düşmanlığı konusundaki hile ve desiseleri ona fayda vermedi.."demektir. 6) Katâde'nin dediğine göre وَمَاكَسَبَ ifâdesi "Kendisinden yararlanacağını umduğu ameli ona fayda vermedi" anlamındadır. Bu Cenâb-ı Hakk'ın, "(Faydasını umarak) yaptıkları amellerine yöneldik de, onları geçersiz kıldık..." (Furkan, 23) ayeti gibidir.

52 ALEVLİ ATEŞE GİRECEK سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ "Alevli bir ateşe yaslanacak" (Tebbet, 3). Ayetle ilgili bazı meseleler vardır: Birinci Mesele Allah Teâlâ, Ebû Leheb'in geçmişteki halinden, onun helak içinde olup, malının ve kazancının da hiçbir fayda sağlamadığı şeklinde haber verince, bu sefer de, onun gelecekteki halinden, "... Ateşe yaşlanacaktır" buyurarak haber verdi.

53 İKİNCİ MESELE (Gaybî haber). Bu ayet-i kerimeler, şu üç açıdan gaybdan haberler kapsamaktadır: 1) Ebû Leheb'in helak ve hüsran içinde olacağını haber vermek. Ki, aynen böyle olmuştur. 2) Onun, malından ve kazancından yararlanamayacağını haber vermesi. Bu da böyle tahakkuk etmiştir.

54 HZ. ABBAS VE ÜMMÜ FADL'IN MÜSLÜMAN OLMASI Rivayet olunduğuna göre, Hz. Peygamber (s.a.v)'in azadlısı Ebû Râfi' şöyle der "Abbas ibn Abdilmuttalib'in yanında hizmetli idim; İslâm evimi şereflendirmişti. Böylece hem Abbas, hem Ümmü'l-Fadl, hem de ben Müslüman olmuştum. Abbas, Kureyş'ten korkuyor ve Müslümanlığını saklıyordu. Ebû Leheb, Bedir'e gitmemiş, yerine As İbn Hişâmı göndermişti. Savaşa katılmayan herkes, yerine bir başka adamı göndermişti. Bedir harbinin haberi geldiğinde, biz, kendimizde bir kuvvet hissettik. Ben, zayıf bir kimseydim, Zemzem odasında ok yapıyor, okluk çubukların kabuğunu soyuyordum. Orada oturuyordum; Ümmü'l-Fadl yanımda oturuyordu. Gelen haber bizi sevindirmişti.

55 Derken ansızın, iki ayağını da sürüyerek Ebû Leheb gözüktü. Derken, odanın gerili ipine oturdu. Sırt sırtaydık. O böylece oturuyorken, birden insanlar, "İşte bu gelen Ebû Süfyan ibnu'l-Haris ibnu Abdilmuttalib'dir" demeye başladılar. Bunun üzerine Ebû Leheb ona, "Yeğenim, ne haber?" dedi. O da, "O topluluk bizimle karşılaştı; bizi diledikleri gibi öldürmeleri için omuzlarımızı onlara (adeta) bağışladık. Allah'a yemin olsun, bununla birlikte insanları iyice düşündüm. Sonra bizleri, yer ile gök arasını doldurmuş kır atlara binmiş olan beyaz tenli adamlar karşıladı..." diye cevap verdi.

56 Ebu Râfi, sözüne devamla şöyle der: "Odanın gerili ipini kaldırdım ve "Bunlar, vallahi meleklerdir" dedim. Bunun üzerine o (Ebû Leheb), beni tuttu ve yere yatırarak dövdü. Sonra üzerime çökerek beni dövdü; zayıf bir adamdım ben. Bunun üzerine Ümmü'l-Fadl kalktı ve bir sopa alarak başına vurdu ve yardı başını. "Efendisi yok diye, sen onu zayıf mı buldun? Allah'a and olsun ki, biz, uzun zamandan beri mü'miniz. Muhakkak ki Muhammed, doğru söylemektedir.." dedi; bunun üzerine o, zelil bir biçimde çekip gitti. Allah'a and olsun ki o, bundan sonra sadece yedi gece yaşadı; derken Allah ona, Kara kızıl hastalığını musallat kıldı; bu hastalık da onu öldürdü.

57 Andolsun ki, iki oğlu onu iki ya da üç gece bekletmiş ve gömmemişti de, o evinde kokmaya başlamıştı... Kureyş, bu hastalıktan ve onun bulaşmasından, insanların taundan korkması gibi korkup sakınıyordu. "Biz bu çıbandan korkarız" diyorlardı. Sonra onu defnettiler ve (kuyulayarak) bıraktılar. İşte Cenâbı Hakk'ın, "Ona, malı da, kazancı da fayda vermedi" ifadesinin manası budur işte.“ 3) Bu ayet, onun cehennemlik olacağını haber vermektedir. Bu da aynen tahakkuk etmiştir; zira o küfür üzere ölmüştür.

58 ODUN HAMMALI OLAN KARISI DA وَامْرَاَتُهُ حَمَّالَةَالْحَطَبِ "Odun hammalı olan karısı da..," (Tebbet, 4) Ayetle ilgili birkaç mesele vardır: Odun Hammalı Ümmü Cemil Ümmü Cemil, Harb'in kızı olup, Ebû Süfyan ibn Harb'in kız kardeşi, Muaviye'nin de halasıdır. Hz. Peygamber (s.a.v)'e karşı, amansız düşmanlık sahibidir. Müfessirler, Ümmü Cemil’in odun hammalı olması hakkında bu açıklamaları zikretmişlerdir.

59 1) O, demet demet diken ve pıtırak dikenleri taşıyor ve bunları, geceleyin Hz. Peygamber (s.a.v)'in yoluna saçıyordu. Buna göre şayet, "O, şerefli ve varlıklı bir aileye mensub idi. Daha nasıl onun için, "O, odun hammalıdır." denilebilir?" denilirse, biz deriz ki: Malı çok olsa da, o, bayağı ve adi bir kimse idi. Ya da, Hz. Muhammed (s.a.v)'e olan aşırı düşmanlığından dolayı Hz. Peygamber (s.a.v)'in yoluna atmak için, kendisine odun ve diken taşıtmıştır.

60 2) O, insanlar arasında laf götürüp getiriyordu. İşte, insanların arasını bozmak için, laf götürüp getiren kimseye, "Onlar arasında odun taşıyor", yani, "Aralarında ateş yakıyor" denilir. Nitekim gevezelik yapan kimseye, "Geceleyin odun toplayan" adı verilir. 3) Katâde'nin görüşü. Buna göre, o, Hz. Peygamber (s.a.v)'i fakir olmakla kınıyordu. İşte bunun üzerine, odun taşımış olmakla ayıplanmış ve kınanmıştır.

61 4) Ebû Müslim ve Saîd ibn Cübeyr'in görüşü. Burada murad edilen, onun, Hz. Peygamber (s.a.v)'e düşmanlık hususunda yüklenmiş olduğu günahlardır. Çünkü bu, onu ateşe götürme konusunda, odun mesabesindedir. Bunun bir benzeri de budur. Cenâb-ı Hak, günah işleyen kimseyi, sırtında yük bulunduğu halde yürüyen bir kimseye benzetmiş ve وَالَّذينَ يُؤْذُونَ الْمُؤْمِنينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَيْرِ مَااكْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتَانًا وَاِثْمًا مُبينًا "Mümin erkeklere ve mümin kadınlara, yapmadıkları bir şeyden dolayı eziyet edenler, şüphesiz bir iftira ve apaçık bir günah yüklenmişlerdir." (Ahzab, 58),

62 قَدْ خَسِرَ الَّذينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللّهِ حَتّى اِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَا حَسْرَتَنَا عَلى مَا فَرَّطْنَا فيهَا وَهُمْ يَحْمِلُونَ اَوْزَارَهُمْ عَلى ظُهُورِهِمْ اَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ "Allah'ın huzuruna çıkmayı yalanlayanlar gerçekten ziyana uğramıştır. Nihayet onlara Kıyamet vakti ansızın gelip çatınca, onlar, günahlarını sırtlarına yüklenerek diyecekler ki: "Dünyada iyi amelleri terk etmemizden dolayı vah bize!" Dikkat edin, yüklendikleri şey ne kötüdür." (En'âm, 31) ve "Onu insan yüklendi..." (Ahzab, 72) buyurmuştur.

63 ÜÇÜNCÜ MESELE Esma (r.a)'dan rivayet edildiğine göre Tebbet Sûresi nazil olduğu zaman, elinde taş olduğu halde gürültü ve zelzele içinde Ümmü Cemîl gelir. Hz. Peygamber (s.a.v) ve Ebû Bekir (r.a) içerde oturduğu halde mescide girer. Şöyle demektedir: مُذَمَّماً قَلَيْنَا وَدِينُهُ اَبَيْنَا وَحُكْمُهُ عَصَيْنَا "Kınanmış olarak terk ettik onu. Dinini istemedik. Hükmüne de asi olduk..." Bunun üzerine Ebû Bekir, "Ey Allahın Resulü, o muhakkak ki sana geliyor, Seni görmesinden korkarım..." deyince,

64 Hz. Peygamber (s.a.v), "O beni göremez..." buyurdu ve وَاِذَا قَرَاْتَ الْقُرْانَ جَعَلْنَا بَيْنَكَ وَبَيْنَ الَّذينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْاخِرَةِ حِجَابًا مَسْتُورًا "Ey Muhammed, sen Kur'an okurken, seninle ahirete inanmayanlar arasına görünmez bir perde gereriz." (İsrâ, 45) ayetini okudu. Ümmü Cemîl, Hz. Ebû Bekir (r.a)'e, "Anlatıldığına göre, arkadaşın beni hicvetmiş..." dedi. Ebû Bekir (r.a), "Hayır, Kâ'be'nin Rabbine yemin ederim ki, o seni hicvetmedi" diye cevap verdi. O da, "Kureyş, benim, kendilerinin efendisinin ben olduğumu bilir" diyerek çekip gitti.

65 İPİ BOYNUNDA HAMMAL فِى جيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ "Boynunda da liften örülmüş bir ip” (Tebbet, 5). Vahidî şöyle demiştir: اَلْمَسَدُ kelimesi, Arabların lisanında, bükülmüş ipe denilir. Yaratılışı ve mizacı, sert ve katı olan kimse için de, رَجُلٌ مَمْسُودٌ denilir. el- Mesed (اَلْمَسُدُ) ise, neden olursa olsun, bükülen şeye, ip haline gelen şeye denilir. Bu sebeple, deve derisinden, hurma lifinden, Hindistan cevizi yaprağından bükülen ve ip haline gelen şeye hep mesed denilir. Demirden kıvrılan şeye de aynı isim verilir.

66 MÜFESSİRLER BAZI İZAHLAR ZİKRETMİŞLERDİR. 1) Bunun manası, “Onun omuzunda bükülmüş herhangi bir ip bulunmaktadır. Zira Ümmü Cemîl, o diken demetlerini, oduncuların yaptığı gibi, yükleniyor ve onları omuzuna raptediyordu. Bu ifadenin esas maksadı ise, onu odunculara benzeterek, değersizliğini ifade etmek ve hem ona, hem de kocasına manevi eziyet vermektedir”. 2) Mananın şöyle olması: “Onun durumu cehennemde, bu dünyada diken demetleri taşır, kendi durumu gibi olacaktır. O orada, Zakkum ağacından, cehenneme hep odun taşıyacak, omuzunda da, cehennem zincirlerinden bir zincir bulunacaktır.”

67 İP CEHENNEMDE EBEDÎ KALIR MI? Buna göre şayet, "Bükülmüş liften edinilmiş olan ip, cehennemde ebediyen nasıl kalabilir?" denilirse, biz deriz ki: Tıpkı, derinin, etin ve kemiğin cehennem ateşinde ebediyen kalması gibi kalır. Âlimlerden bazıları, bu ipin, demirden olacağını; bazı kimselerin, yanlışlıkla, demirden bükme İp olamayacağını zannettiğini, oysaki ister demirden olsun isterse başka şeyden, bükülmüş olan her şeye "el-mesed bükülmüş, fitillenmiş" adının verileceğini söylemiştir. Yüce ve münezzeh olan Allah en iyisini bilir. Hamd, Âlemlerin Rabbi olan Allah'a mahsustur.

68 MESED/TEBBET SÛRESİNİN GENEL MESAJLARI 1-Sahip oldukları ekonomik varlıkların, kendilerini dünyada ebediyyen yaşatacağına inananlar, bu âyetlerde kınanmakta ve kahra konu edinilmektedirler. 2-Ekonomik güç ve sosyal otorite insanı saptırınca, artık mal da kazançlar da kişiye fayda vermez olur. 3-Dünyada övündükleri şeyler cinsinden âhirette azaba uğratılırlar.

69 4-İşte Mesed sûresinde, böyle bir ahlâk düşüklüğünün sonu, Ebû Leheb örnekliğinde dile getirilmektedir. 5-Hakk düşmanlarına yardım ve yataklık edenler de aynı sonu yaşayacaklar, onlar da yaptıkları cinsinden cezaya çarptırılacaklardır. 6-Bu azap durumu Ebû Leheb’in eşi örnekliğinde insanlığa ibret olarak sunulmaktadır. Malı kendisine sıkıntı olanlardan ve malının peşinden koşanlardan değil, malı peşinden koşturan ve malına hükmedenlerden olmamızı niyaz ediyoruz.

70 KAYNAKLAR 1.Fahreddin Er-Râzî, Tefsîr-i Kebîr (Mefâtihu’l-Gayb) 2.Mevdudi, Tefhimu’l-Kur’ân. 3.Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’ân Yolu Türkçe Meâl ve Tefsir. 4.Mehmet OKUYAN, Kısa Sûrelerin Tefsiri. 5. Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur’an-ı Kerim ve Meâli.

71 HAZIRLIYAN MUSTAFA GÜLEÇ GÜLÇİÇEK HATUN KIZ ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ MESLEK DERSLERİ ÖĞRETMENİ


"GÜLÇİÇEK HATUN KIZ ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ TEFSİR DERSLERİ METİN NOTLARI TEBBET SÛRESİNİN TEFSİRİ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları