Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Su Kalitesi Yönetimi Dairesi Başkanlığı Hassas Alanlar Şube Müdürlüğü Şubat, 2015 TÜRKİYE’DE.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Su Kalitesi Yönetimi Dairesi Başkanlığı Hassas Alanlar Şube Müdürlüğü Şubat, 2015 TÜRKİYE’DE."— Sunum transkripti:

1 T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Su Kalitesi Yönetimi Dairesi Başkanlığı Hassas Alanlar Şube Müdürlüğü Şubat, 2015 TÜRKİYE’DE HAVZA BAZINDA HASSAS ALANLARIN VE SU KALİTESİ HEDEFLERİNİN BELİRLENMESİ PROJESİ

2 İÇERİK Türkiye’de Havza Bazında Hassas Alanların ve Su Kalitesi Hedeflerinin Belirlenmesi Projesi  Yapılan Çalışmalar  PHA/HA Belirleme Metodolojisi  İzleme Çalışmaları

3 3

4 Hassas Su Alanı Ötrofik olan Ötrofik hale gelebilecek Hassas Alan ? Doğal tatlı su gölleri, Diğer tatlı su kaynakları, Haliçler ve kıyı suları, Önlem alınmaması halinde yüksek nitrat konsantrasyonları içerebilecek içme suyu temini amaçlanan yüzeysel tatlı sular, Daha ileri arıtma gerektiren alanlar

5 Hassas Alan Çeşitleri 5 HASSAS ALANLAR Nitrata Hassas Su Alanları Kentsel Atıksulara Hassas Su Alanları Nitrata Hassas Bölgeler

6 Hassas Alanların Yönetimi 6 Kentsel Atıksu Arıtımı Direktifi (91/271/EEC) Nitrat Direktifi (91/676/EEC) SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ SÇD daha önceki AB mevzuatının ortaya koyduğu gerekleri de tamamen dikkate alarak suda ötrofikasyon yönetimi için daha tutarlı ve bütüncül bir yaklaşım ortaya koymaktadır.

7 SÇD’de Hassas Alan Kavramı insani kullanım amaçlı su temini için tahsis edilen alanlar, ekonomik bakımdan önemli sucul türlerin korunması için tahsis edilen alanlar, yüzme suyu olarak tahsis edilen alanlar dahil, rekreasyon alanları olarak tahsis edilen su kütleleri, hassas su alanları, nitrata hassas bölgeler dahil olmak üzere nütrient açısından hassas alanlar Natura 2000 alanları dahil olmak üzere korumanın özellikle su durumunu koruma ve iyileştirmeye dayandığı habitatlar ya da türlerin korunması için tahsis edilen alanlar 7 Madde 6 ve Ek-IV’de belirtilen “koruma alanları” ile ilgili hükümler: SÇD’nin 10. Maddesi “Bütüncül Yaklaşım İlkesi” çerçevesinde, noktasal ve yayılı kaynaklı kirliliğin kontrolü için uygulamalar: mevcut en iyi tekniklere dayalı emisyon kontrollerinin yapılması, ilgili emisyon sınır değerlerinin oluşturulması, yayılı kaynaklı kirliliğin bulunması halinde kontroller dahil olmak üzere en iyi çevresel uygulamaların gerçekleştirilmesi

8 Projenin Maksadı: Türkiye’deki 25 su havzasında bulunan yüzeysel sularda ve yeraltı sularındaki su kirliliği açısından hassas su alanlarının, nitrata hassas su alanlarının ve bu alanları etkileyen hassas bölgelerin tespiti ve su kalitesi hedefleri ile su kalitesinin iyileştirilmesi için alınacak tedbirlerin belirlenmesidir. Projenin Süresi : Proje Yürütücüsü: TÜBİTAK-Marmara Araştırma Merkezi TÜRKİYE’DE HAVZA BAZINDA HASSAS ALANLARIN ve SU KALİTESİ HEDEFLERİNİN BELİRLENMESİ PROJESİ

9 PROJE KAPSAMI Yüzey Sularında Su Kütlelerinin Belirlenmesi Baskı ve Etkilerin Belirlenmesi (kirlilik yüklerinin) belirlenmesi (BOİ,KOİ,AKM,TN,TP, NO3,PO4) Potansiyel Hassas Alanların Belirlenmesi (baskı etkiler, mevcut izleme verileri, uzman görüşü) Potansiyel Hassas Alanlarda izleme (ÇO, pH, T, TN, TP, TOK, PO4, NO3, NH 4, seki diski, klorofil-a, AKM, biyolojik parametreler) Nihai Hassas Alanların belirlenmesi (izleme verileri ile) Hassas su kütleleri için referans su kütlelerinin ve su kalitesi hedeflerinin belirlenmesi 4 Bölgeden seçilen toplam 10 Hassas Alan için modelleme çalışması yapılması (model doğrulama için aylık izlemelerin yapılması), senaryoların üretilmesi, AAT planlamalarının yapılması Göl ve baraj göllerinde literatürdeki ampirik ifadeler ile C, N, P özümleme kapasitelerinin belirlenmesi Mevzuat hazırlanması, Rehber doküman hazırlanması, Önlemler programı/Eylem planı hazırlanması, Bakanlık su kalitesi veri tabanına yapılan çalışmaların entegrasyonu Su kalitesi hedefleri doğrultusunda atıksu alt yapıları, planlama ve revizyonları da dahil olmak üzere tüm su kütleleri için alınacak tedbirlerin belirlenmesi

10 İŞ PLANI KAPSAMINDA YAPILACAK ÇALIŞMALAR VE TARİHLERİ 10

11 11 Minimum Su Kütlesi Alanı : Nehirler için 100 km 2, göl ve göletler için 50 Ha Noktasal Baskı, Eşdeğer Nüfus>10000 kişi ; Yayılı Baskı, Tarım alanı > % 60 Strahler ölçeği kullanılmıştır ancak Strahler 1 ve 2 ihmal edilmiştir. Nehirler içmesuyu alt havzasında veya korunan alan sınırları içerisinde ise Strahler ölçeğine bakılmaksızın su kütlesi olarak belirlenmiştir. Nehir üzerinde büyük ölçüde değiştirilmiş kısım su kütlesinin %10’undan fazla ise bu kısım mevcut su kütlesinden ayrılarak ayrı bir su kütlesi olarak değerlendirilecektir. Jeoloji katmanı kalkerli, bazik, silisli, alüvyonlu ve karışım olmak üzere 5 alt tipte olup, belirlemede yüksek mineralli (kalkerli ve bazik) ve düşük mineralli (silisli) olmak üzere 2 kategoride değerlendirilmiştir. Su Kütlelerinin Belirlenmesi-Kabuller

12 Tipolojinin Belirlenmesi-Nehirler Mevsimsel Sürekli

13 Tipolojinin Belirlenmesi-Göller

14 Havzalar- Su Kütlesi Sayıları Havza AdıAkarsuGölToplam Akarçay Antalya Aras Asi Batı Akdeniz B.Karadeniz Burdur B.Menderes Ceyhan Çoruh D.Akdeniz D.Karadeniz Fırat-Dicle Havza AdıAkarsuGölToplam Gediz Kızılırmak Konya Kuzey Ege K.Menderes Marmara Meriç-Ergene Sakarya Seyhan Susurluk Van Yeşilırmak TOPLAM

15 Havzalar- Tipoloji Sayıları Havza AdıAkarsuGölToplam Akarçay Antalya Aras Asi Batı Akdeniz B.Karadeniz Burdur 7411 B.Menderes Ceyhan Çoruh 8513 D.Akdeniz D.Karadeniz Fırat-Dicle Havza AdıAkarsuGölToplam Gediz 9413 Kızılırmak Konya Kuzey Ege 8311 K.Menderes 9413 Marmara 6511 Meriç-Ergene 437 Sakarya Seyhan Susurluk Van 448 Yeşilırmak TOPLAM

16 TİPOLOJİLER Farklı Nehir Tipolojisi 23 Farklı Göl Tipolojisi

17 17 Hassas Alanların Belirlenmesi Metodolojisi

18 18 Hassas Alanların Belirlenmesi-Yöntem HASSAS ALAN olarak kabul edilmiştir. Nehirler için İçme suyu barajları/gölleri Sulak Alanlar (Uluslar arası öneme sahip) RAMSAR Alanları Özel Çevre Koruma Alanları (ÖÇK) Tebliğde belirlenmiş olan kıyı bölgelerindeki hassas alanlara drene olan su kütlesi Göller için İçme suyu barajları/gölleri Sulak Alanlar (Uluslar arası öneme sahip) RAMSAR Alanları Özel Çevre Koruma Alanları (ÖÇK)

19 1. AŞAMA SWAT Model sonuçları 2.AŞAMA (Genel Tarama Yaklaşımı) Göller için: -Model yoluyla hesaplanan TSI (TN, TP ve Klorofil-a) Nehirler için: -DSİ su kalitesi izleme sonuçları -Baskı-etki analizi (noktasal, yayılı ve morfolojik) -Duyarlılık İndeksi 3. AŞAMA Uzman Görüşleri Birlikte değerlendirilerek POTANSİYEL HASSAS ALANLAR belirlenmiştir. Potansiyel Hassas Alanların Belirlenmesi-Yöntem

20 Modelleme Süreci Model önişlemcisi (SWATLab) Topografya Arazi kullanımı Toprak özellikleri Meteoroloji SWAT için temel girdi dosyaları Çalışmaya özel geliştirilmiş yardımcı programlar Temel girdi verilerini içeren veritabanı ve CBS dosyaları Gübre kullanımı Noktasal kaynaklar Atmosfer Yerleşimlerden gelen emisyonlar … Nihai SWAT girdileri SWAT Zamana ve konuma bağlı Hidroloji süreçler Yayılı yükler Su kütlelerindeki su kalitesi Su kütlelerinde ötrofikasyonla ilgili su kalitesi parametrelerin zamana göre değişimleri

21 CARLSON TROFİK İNDEKSİ Göl Su Kütlesi ( Özel Statüsü Olmayan) Carlson İndeks Değerleri Göl Su Kütlesi Durumu Doğal Göller-Potansiyel Hassas Su Kütlesi Baraj Gölleri (TSI) Maksimum > 55Hassas Su Kütlesi 55-40Potansiyel Hassas Su Kütlesi <30-

22 22 II.AŞAMA –Yeni Yöntem Yaklaşımı DUYARLILIK SKORU Yayılı Baskı x Puanı Yayılı Baskı Ağırlık Katsayısı Noktasal Baskı x Puanı Noktasal Baskı Ağırlık Katsayısı + x Düzeltme Faktörü (Eğime göre) + Diğer Baskılar *Su çekimi (+1), *Mev. debi (+1), *Morf. baskı (+1)]

23 23 II.AŞAMA –Noktasal Baskı Puanı Noktasal baskı puanını belirlemek için oluşturulan TN ve TP kriterleri* TP YÜKÜ (ton/yıl)PUAN < 0, – > 405 Noktasal baskı puanı, kentsel kirlilik yükleri ile endüstriyel kirlilik yüklerinin TN ve TP (ton/yıl) yük toplamlarının aşağıda verilen skalaya tabi tutulması sonucu TN’ye göre ve TP’ye göre aldığı puanlardan daha yüksek olan puanın seçilmesiyle oluşur. *Atıksu Arıtma Tesisleri Teknik Usuller Tebliği’nde verilen “Nüfusa bağlı olarak atıksu oluşumu ve kirlilik yüklerinin değişimi” değerleri baskı unsuru olma kriteriyle birlikte düşünülerek dikkate alınmıştır. TN YÜKÜ (ton/yıl)PUAN < > 2505 Noktasal baskı ağırlık katsayısı : 0,7

24 24 II.AŞAMA –Yayılı Baskı Puanı TN YÜKÜ (ton/yıl)PUAN < > Yayılı baskı puanını belirlemek için oluşturulan TN ve TP kriterleri TP YÜKÜ (ton/yıl)PUAN < > 1405 Yayılı baskı puanı, SWAT modellemesi sonucu elde edilen toplam yayılı TN ve TP yük toplamlarının tablolarda verilen skalaya tabi tutulması sonucu TN’ye göre ve TP’ye göre aldığı puanlardan daha yüksek olan puanın seçilmesiyle oluşur. Yayılı baskı ağırlık katsayısı : 1

25 25 II.AŞAMA–Düzeltme Faktörü EĞİMPUAN < , , ,2 > 0.10,05 Düzeltme faktörü olarak belirlenen eğim için belirlenen kriterler

26  “Diğer baskılar” olarak belirlenen kriterler her biri +1’er puan olarak eklenmektedir.  Uzman görüşleri doğrultusunda dikkat edilmesi gereken diğer baskılar; *debinin mevsimsel oluşu (+1) *su çekimi (+1) *morfolojik baskı (HES veya baraj çıkışı) (+1) 26 II.AŞAMA–Diğer Baskılar  Sonuçta elde edilen değer su kütlesinin ötrofikasyona karşı duyarlılığını değerlendirmede her bir havza özelinde kullanılacak olan skoru vermektedir.

27 Nehir Su Kütleleri PHA için Belirlenen Baz Puanlamalar Havza AdıBaz Puan Değeri Akarçay 4,5 Antalya 5 Aras 5 Asi 4 Batı Akdeniz 4,5 Batı Karadeniz 6 Burdur 4 Büyük Menderes 4,5 Ceyhan 4 Çoruh 5 Doğu Akdeniz 4 Doğu Karadeniz 4 Fırat-Dicle 4,5 Havza AdıBaz Puan Değeri Gediz 6 Kızılırmak 5 Konya 3 Kuzey Ege 4,5 Küçük Menderes 5 Marmara 5 Meriç-Ergene 5 Sakarya 5 Seyhan 4 Susurluk 4 Van Gölü 4 Yeşilırmak 5

28 Nehir Su Kütleleri HA/PHA Durumu Havza AdıNehir Su Kütlesi SayısıHAPHA Akarçay29137 Antalya Aras48168 Asi33913 Batı Akdeniz Batı Karadeniz67512 Burdur1593 Büyük Menderes Ceyhan Çoruh3226 Doğu Akdeniz Doğu Karadeniz Fırat-Dicle Gediz Kızılırmak Konya Kapalı57438 Kuzey Ege Küçük Menderes Marmara Meriç-Ergene Sakarya Seyhan Susurluk Van Gölü2176 Yeşilırmak TOPLAM

29 Göl Su Kütleleri HA/PHA Durumu

30 PHA/HA Durumu GÖL Su Kütlesi HA (%60) PHA (%11) NEHİR Su Kütlesi HA (%36) PHA (%30)

31 31 PHA’larda İzleme -Fizikokimyasal PARAMETRE İZLEME SIKLIĞI (YILDA YAPILACAK ÖRNEKLEME SAYISI) GÖLLER/BARAJLAR NEHIRLER DERINSIĞ pH4 (Mevsimsel) Sıcaklık4 (Mevsimsel) Çözünmüş Oksijen4 (Mevsimsel) Seki Diski Derinliği4 (Mevsimsel) - Klorofil-a4 (Mevsimsel) Askıda Katı Madde4 (Mevsimsel) Toplam Organik Karbon4 (Mevsimsel) Toplam Azot4 (Mevsimsel) Nitrat4 (Mevsimsel) Amonyum4 (Mevsimsel) Toplam Fosfor4 (Mevsimsel) Fosfat4 (Mevsimsel) Göller için (300 ha> 2 nokta) (300 ha< 1 nokta) Nehirler için Pha’ların Her Birine En Az Bir Nokta

32 İzleme Çalışmaları-Biyolojik İzleme İzleme parametreleri: Göller : Fitoplankton (tek nokta) Sığ göllerde fitoplankton ve makrofit Nehirler : Makroomurgasızlar İzleme sıklığı: Göller : Bir defa (15 Eylül-15 Ekim) Cyanobacteria artışı olan sonbahar döneminde Nehirler : Bir defa Çeşitliliğin yüksek olduğu ilkbahar döneminde: Ege Akdeniz’de Mart -Mayıs (en geç Haziran’ın ilk haftası) ve Doğu ve Karadeniz için Haziran-Temmuz

33 PHA olan su kütlesinin kendisine ardışık gelen diğer su kütlesi ile birleşimi öncesinde her şartta ulaşılabilir olan en yakın nokta, Baraj göllerinde kretin yakınında seçilen nokta, Göllerde, göllerin merkeze yakın olan bölümünde nokta konulması, Bunların dışında; PHA su kütlesinin ıslah edilerek beton kanal içine alındığı noktalarda izleme istasyonu öngörülmemesi, PHA su kütlesi üstünde halihazırda AGİ olup olmadığı, PHA su kütlesi üstünde halihazırda KGİ, NİBİS izleme noktası ve/veya köprü geçişi olup olmadığı, PHA su kütlesi üstünde noktasal kaynaklı (kentsel ve/veya endüstriyel) deşarj olup olmadığı, hususlarının dikkate alınmasına karar verilmiştir. 33 İzleme Noktası Belirleme Kriterleri

34 Nehir su kütlelerinde izleme noktaları adet izleme noktası

35 35

36 36 MERİÇ-ERGENE HAVZASI

37 Kıyı Hassas Alanların Belirlenmesi 37

38 KIYI ALANLARININ GÜNCELLENMESİ 15/27

39 TEŞEKKÜRLER…


"T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Su Kalitesi Yönetimi Dairesi Başkanlığı Hassas Alanlar Şube Müdürlüğü Şubat, 2015 TÜRKİYE’DE." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları