Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HİDROLOJİ NEDİR? YAĞIŞ ORTALAMA YAĞIŞ HESABI SEL VE TAŞKIN RASYONEL YÖNTEM 2/47.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HİDROLOJİ NEDİR? YAĞIŞ ORTALAMA YAĞIŞ HESABI SEL VE TAŞKIN RASYONEL YÖNTEM 2/47."— Sunum transkripti:

1

2 HİDROLOJİ NEDİR? YAĞIŞ ORTALAMA YAĞIŞ HESABI SEL VE TAŞKIN RASYONEL YÖNTEM 2/47

3 Hidroloji, suyun yerküredeki çevrimini, dağılımını ve özelliklerini inceleyen bilim dalı olarak tanımlanmaktadır. Hidroloji bilimi insanın çevresi ile olan ilişkisi ve bunun sonucu olarak çevresini düzenleyip kontrol etme çabaları yoğunlaştıkça daha fazla önem kazanmaya başlamıştır. Su kaynaklarının planlaması ve yönetimine temel oluşturan girdiler, hidrolojik çalışmalar sonucunda belirlenebilmektedir. 3/47

4 Suya olan ihtiyacın giderek arttığı günümüzde, gerek doğal etkenlerle gerekse su kirliliği ve aşırı kullanım nedeniyle su kıtlığı sorunu yaşanmaktadır. Aynı zamanda suyun disiplin altına alındığı su yapılarının da güvenliği önem arz etmektedir. Bu şartlar altında sağlıklı planlama ve yönetim kararlarının verilebilmesi için hidrolojik çalışmaların da sağlıklı, bilinçli, verimli ve yeterli düzeyde yapılması gerekmektedir. 4/47

5 Suyun hareketini inceleyen bilim dalına "hidromekanik" ve uygulamalı hidromekaniğe de "hidrolik" adı verilir. 5/47

6 Yağış Bitki tutması Bitkiden düşme Sızma Yüzeysel Akış Bitki tutmasından doğrudan buharlaşma Güneş Kök bölgesi suyu terlemesi Zemin buharlaşmas ı Yeraltı suyu seviyesi Yeraltı suyu beslenmesi Sızma 6/47 Evapotranspirasyon

7 Havanın herhangi bir şekilde yükselmesi ile içindeki nemin soğuması sonucu yoğunlaşıp yeryüzüne düşmesi olayına "yağış" denir. 7/47

8 Sıvı haldeki yağışa yağmur adı verilir. Katı haldeki yağış ise kar, dolu, çiğ veya kırağı şeklinde olabilir. Hidrolojik bakımdan en önemli yağışlar yağmur ve kardır. Yağmur sonucu oluşan sular çok kısa sürede akışa geçerken, kar sularının eriyip akışa geçmesi daha uzun bir sürede olur. 8/47

9 Yağışın Ölçülmesi Yatay bir yüzeye düşen ve düştüğü yerde kalarak biriktiği kabul edilen su sütununa "yağış yüksekliği" adı verilir ve genellikle mm cinsinden ifade edilir (1mm = 1 kg/m2). 9/47

10 a. Yazıcı Olmayan Ölçekler (Plüviyometre): b. Yazıcı Ölçekler (Plüviyograf): Bunlar, yağış yüksekliğinin zamanla değişimini kaydederler. 10/47

11 11/47

12 a. Aritmetik Ortalama Yöntemi: Bu yöntemde, bölge içindeki tüm istasyonların değerlerinin ortalaması alınarak bölgenin ortalama yağış yüksekliği bulunur. Çok basit olan bu yöntem, dağlık bölgelerde ve şiddetli yağışlar sırasında uygulanamaz. Çünkü bu durumlarda yağış şiddeti çok kısa mesafelerde hızla değişebilir. Yağış ölçeklerinin oldukça üniform olduğu 500 km2’den küçük bölgelerde bu yöntem uygulanabilir. 12/47

13 p1 p2 p3 p4 13/47

14 b. Thiessen Yöntemi: Bölgedeki yağış istasyonlarının dağılımı üniform değilse uygulanan bu yöntemde, bölge içinde olmayan yakındaki yağış istasyonlarının verileri de kullanılabilir. Birbirine yakın istasyonlar doğru parçalarıyla birleştirilir; bu doğru parçalarından orta dikmeler çıkılarak her bir istasyona ait bir çokgen (Thiessen Çokgeni) teşkil edilir. Her bir çokgenin sınırladığı alanın o istasyonla temsil edildiği varsayılarak ve formül yardımıyla ortalama yağış yüksekliği hesaplanır. 14/47

15 A B C Anahtar noktası A B C D Anahtar noktaları p2 p3 p1 p4 a3 a4 a2 a1 15/47

16 c. İzohiyet Yöntemi: Bu yöntem, özellikle dağlık bölgelerde iyi sonuçlar verir. Yağış yüksekliği aynı olan noktaları birleştiren izohiyetler (eş yağış yüksekliği eğrileri) çizilir. İki ardışık izohiyet arasındaki alanda yağış yüksekliğinin, izohiyetlerin değerlerinin ortalamasına eşit olduğu varsayılarak ortalama yağış yüksekliği formülle bulunur. 16/47

17 a2 a1 a3 a4 a /47

18 Sel ve taşkınlar; dereler, nehirler, göller, sulak alanlar veya diğer su sistemlerinin yüksek deşarjları olarak tanımlanabilecek hidrolojik olaylardır. 18/47

19 Genel olarak sebepleri ; Uzun süreli yağışlar, Kar erimeleri Baraj ya da dolgu sistemlerinin yetmezliği, Depremler, Heyelan, Buz kütlesi erimeleri, Yoğun gel-gitler, Fırtına dalgalanmaları olarak özetlenebilir. 19/47

20 Sel terimi, çoğunlukla şiddetli yağışların ardından yan derelerden ani olarak gelen ve fazla miktarda katı materyal içeren büyük su kitlesini ifade eder. Taşkın ise, yan derelerden gelen sellerin kısa sürede ana dereye ulaşmasıyla vadi boyunca akan suyun yükselmesi ve normal yatağına sığamayıp taşkın yatağına yayılması olayına denir. 20

21 ÇİN TAŞKINI 1931 yılı Temmuz ve Ağustos aylarında şu ana kadar görülen en büyük yağışlar tüm Çin genelinde devam etmiştir. Bu ciddi yağışlar sonucunda ülkenin 3 büyük nehir sisteminin oluşturduğu hasarlar, dünya üzerindeki en büyük afet olarak tarihe geçmiştir. 21/47

22 ÇİN TAŞKINI Tüm Çin genelinde su seviyesi ortalama 2 metre artmış bu artış yer yer 20 metreye ulaşmıştır dan fazla insanın evleri tamamen su altında kalmış, insan hayatını kaybetmiştir. 22/47

23 HOLLANDA TAŞKINI 18 Kasım 1421’de bugünkü Hollanda topraklarının Kuzey Denizi kısmında şiddetli bir fırtına yağışı, bölgedeki önlem olarak inşa edilen tüm hendekleri geçerek, şehirlere doğru ilerler kişi hayatını kaybetti. 23/47

24 "Flood Disaster," - Thomas Hart Benton -$1.9 million Samsun Türküsü – Çarşamba’yı Sel Aldı

25 *Uluslararası Afet Veri Tabanı EM-DAT verilerine göre, 1903 ile 2006'nın Haziran ayı arasında Türkiye'de 32 büyük sel felaketi meydana geldi. Bu olaylarda kişi yaşamını yitirdi, 99 bin kişi evsiz kaldı… *Su baskınlarına ilişkin Devlet Su İşleri'nin hazırladığı istatistiklere göre, yılları arasında 1308 sel meydana geldi. Bu olaylarda kişi hayatını kaybetti, 61 bin konut yıkıldı veya kullanılamaz hale geldi. 25/47

26 *Her yıl bu afetten kaynaklanan ekonomik kaybın ülkemizde 160 milyon Türk Lirası olduğu hesap edilmiştir. *Jeomorfolojik olarak Türkiye etrafı dağlarla çevrili, ortalama yüksekliği 1100 metre civarında olan, derin vadilerle yarılmış bir plato görünümündedir. Eğimi % 40 olan alanlar, genel yüzölçümün %45 ini kaplamaktadır. Türkiye’nin büyük bir bölümü bu jeomorfolojik özelliğiyle şiddetli ve sürekli yağış sonucunda her an sel olayı ile karşılaşabilecek olan bir ülke konumundadır. 26/47

27 27

28 Önlemler Yapısal Önlemler : Arazi drenajı, rezervuarlar, bentler gibi. Yapısal Olmayan Önlemler : Hukuki düzenlemeler, sel savunma bilinci geliştirilmesi, sel sigortaları gibi. 28/47

29 Günümüz teknolojisinde deprem gibi afetler için herhangi bir erken uyarı sistemi kurulamazken, sel ve taşkınlar için ise bu mümkündür. 29/47

30 İstatistiki Yöntemler A)Fuller Metodu B)Foster Metodu C)Hazen Metodu D)Slade Metodu E)Gumbel-Weiss Metodu F)Normal Dağılım G)Gamma Dağılımları H)Log-Pearson Dağılımı 30/47

31 Sentetik Yöntemler A)Snyder Yöntemi B)Mockus Yöntemi C)S.C.S Yöntemi D)Rasyonel Yöntem 31/47

32 Qp=c*i*A/3,6 Qp:Maksimum yıllık taşkın debisi (lt/sn) c:Yüzey akış katsayısı (0-1 arası bir değer) i: Yağış şiddeti (mm/hr) A: Havza alanı (dekar) 32/47

33 33/47

34 ARZ EDERİM.


"HİDROLOJİ NEDİR? YAĞIŞ ORTALAMA YAĞIŞ HESABI SEL VE TAŞKIN RASYONEL YÖNTEM 2/47." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları