Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 BAĞIŞIKLAMABAĞIŞIKLAMA HAZIRLAYAN: Öğr.Gör. Sibel Serap CEYLAN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 BAĞIŞIKLAMABAĞIŞIKLAMA HAZIRLAYAN: Öğr.Gör. Sibel Serap CEYLAN."— Sunum transkripti:

1 1 BAĞIŞIKLAMABAĞIŞIKLAMA HAZIRLAYAN: Öğr.Gör. Sibel Serap CEYLAN

2 2 TARİHÇE 1796’da çiçek hastalığına karşı Edward Jenner bağışıklama çalışmalarına başlamıştır. 18. yy da PASTEUR, kişiye m.o. zayıflatılmış bir şekilde verilmesiyle enfeksiyon hastalıklarından korunulabileceğini kanıtlamıştır yılında PASTEUR ısırık sonrası kuduz tedavisinde kuduz aşısı uygulamıştır

3 yılında WRIGHT ilk ölü tifo bakteri aşısını insanlarda denemiştir 1923 yılında Boğmaca aşısıyla ilgili ilk sonuçlar yayınlandı. Bu tarihten sonra difteri ve tetanoz toksoidi ve BCG aşısı keşfedildi yılında Antiviral profilaksi çalışmaları başlamıştır 1975 yılında VIDAL, Ebert basiliyle paratifoid A ve B basillerini bir arada bulunduran üçlü aşıyı önermiştir

4 4 DÜNDEN BU GÜNE TÜRKİYE’DE AŞI 1930: Çiçek aşılaması 1937: Difteri, Boğmaca aşılaması 1952: BCG aşılaması ( verem) 1963: Oral Polio aşılaması ( çocuk felci) 1968: DBT aşılaması( difteri, boğmaca, tetanoz) 1970: Kızamık aşılaması 1981: Genişletilmiş bağışıklama programı 1985: Türkiye aşı kampanyası 1995: Polio ulusal aşı günleri 1996: Kızamık hızlandırma kampanyası

5 5 1997: Polio Mop-up 1998: Hepatit-B aşılaması (sarılık) 1998: Son Polio vakası 2003: Kızamık okul aşı günleri 2005: Kızamık aşı günleri 2006: Kızamıkçık, Kabakulak ve Hib (menenjit) aşısının programa eklenmesi, Hepatit B adölesan aşılamasının başlatılması 2007: Pentavalan aşı (beşli karma aşı) : İlköğretim yaş gruplarının Hepatit B ve Kızamıkçık aşılarının tamamlanması 2008 Kasım: Konjuge pnömokok aşısının takvime eklenmesi. 2012: Hepatit A aşısı 2013: Suçiçeği aşısı

6 6 ENFEKSİYONLARA KARŞI DİRENÇ MEKANİZMASI Özgül Olmayan Bağışıklık Özgül Bağışıklık –Aktif Bağışıklık –Pasif Bağışıklık Doğumsal Edinsel

7 7 Özgül Olmayan Bağışıklık Belirli bir enfeksiyon ajanına yönelik olmayan koruyucu mekanizmalar, özgül olmayan bağışıklık olarak adlandırılır. Bu tip bağışıklık, organizmayı çeşitli mikroorganizmaların yerleşip, çoğalmalarına karşı korur. Örneğin solunum mukozasındaki silialar, mikroorganizmaların ve yabancı maddelerin orofarinkse itilerek öksürükle veya yutularak barsak içeriği ile dışarı atılmalarına sebep olur

8 8 Özgül Bağışıklık

9 9 Aktif Bağışıklık Aktif bağışıklık, bazı enfeksiyon hastalıklarını, klinik ve subklinik geçirmekle veya aşılanma ile kazanılır. Aşı ile sağlanan aktif bağışıklığın gelişmesi için belirli bir zaman sürecine ihtiyaç vardır. Bazen, etkili ve uzun süreli bir bağışıklık için aşı uygulamasını birkaç kez tekrarlamak gerekir. Aşının ilk uygulanmasından sonra gelişen yanıt primer yanıt, tekrar uygulanmasından sonra gelişen yanıt ise sekonder yanıt olarak adlandırılır.

10 10 Pasif Bağışıklık Pasif Doğumsal Bağışıklık Anneden bebeğe geçen antikorlarla oluşan bağışıklıktır Pasif (Kazanılmış) Edinsel Bağışıklık Belirli enfeksiyonlara karşı aşılanmış hayvanlardan elde edilmiş serum veya bu serumdan elde edilmiş gammaglobülinlerin (heterolog pasif bağışıklık) veya insan serumundan elde edilmiş gammaglobülinlerin (homolog pasif bağışıklık) uygulanması ile sağlanan kısa süreli bağışıklıktır.

11 11 Kazanılmış Bağışıklık Tipleri KAZANILMA YOLU ÖRNEKLER BAĞIŞIKLIK TİPİ SÜRESİ Enfeksiyon geçirerek Aşılanma ile Anneden plesenta yolu ile Gammaglobulin enjeksiyonları ile Hepatit A Suçiçeği KKK, polio vb Anne bağışıksa KKK Hep A ile temasta gamma globulin enjeksiyonu Aktif doğal bağışıklık Aktif edinsel bağışıklık Pasif doğal bağışıklık Pasif edinsel bağışıklık Uzun sürer Kısa sürer

12 12 Belirli bir hastalığa karşı bağışıklık sağlamak amacıyla gerekli işlemlerden geçtikten sonra organizmaya verilen, kişide antikor oluşumuna neden olan biyolojik maddelere AŞI denir.

13 13 Antijen steril su ya da SF içinde saklanır. Nadiren üretildiği ortamdaki protein vb maddeler (yumurta antijenleri, jelatin vb) içeren doku kültürü sıvısı bulunur Bazı aşıların içinde neomicin, streptomisin gibi antibiyotikler bulunur.

14 14 Aşıyla oluşan bağışık yanıtı etkileyen 5 unsur vardır: Maternal Antikorların Bulunup Bulunmaması Antijenin Yapısı ve Dozu Aşılanma şekli İmmünolojik Adjuvanlar Beslenme Durumu

15 15 Maternal Antikorların Bulunup Bulunmaması Bebekte bulunan immünglobülinler maternal kökenli IgG’dir ve bunlar yaşamın ilk aylarında bebeği viral ve bakteriyel enfeksiyonlara karşı koruyan antikorlardır. Maternal antikorlar bazı bebeklerde 5. ay civarında kaybolmaktadırlar. Bazı bebeklerde ise varlıklarını 9. aya kadar sürdürebilmektedirler. Bu nedenle bağışıklamanın ve özellikle de kızamık, kızamıkçık veya kabakulak gibi zayıflatılmış canlı aşıların uygulanacağı yaş saptanırken pasif antikorların ortadan kalkmış olmasına dikkat edilmelidir.

16 16 Antijenin Yapısı ve Dozu Etkin bir aşının antijenik özelliği güçlü olmalı yani istenen uyarıyı yeterli düzeyde sağlayabilmelidir. Bağışık yanıt, antijenin yapısına, boyutlarına, kimyasal bileşimine, özelliklerine ve fiziksel durumuna göre şekillenir. Verilen antijen miktarı antikor yanıtını etkileyebilir ve daha sonraki uygulamalarda aynı antijenle ilgili spesifik bir toleransa neden olabilir.

17 17 İmmünolojik Adjuvanlar Bağışıklayıcı etkinin güçlendirilmesi için antijenin “adjuvan” adı verilen maddelerle birlikte kullanılmasına gerek duyulur. Adjuvanlar, bağışık yanıtı nonspesifik bir şekilde güçlendirir ve daha az sayıda dozla, daha az miktarda antijenle daha yüksek antikor titrelerinin elde edilmesine olanak sağlar. Kendileri bağışık yanıta neden olmazlar ama bu yanıtın uyarılmasına yol açarlar. Alüminyum Hidroksit ve Alüminyum Fosfat yaygın olarak kullanılan adjuvanlardır.

18 18 Beslenme Durumu Protein enerji malnütrisyonu, çocukların bağışıklık sisteminde morfolojik değişiklikler yapar, timusun küçülmesine, lenfoid organlardaki lenfosit sayısının azalmasına sebep olur. Bu sebeple malnütrisyonlu çocuklarda hücresel bağışıklıkla ilgili olan BCG aşısına yeterli düzeyde bağışık yanıt alınmayabilir.

19 19 Aşılar hazırlanış özelliklerine göre 5’e ayrılır. Canlı aşılar Ölü İnaktive aşılar Toksoid aşılar Kombine aşılar Rekombinant aşılar Konjuge aşılar

20 20 Canlı (Attenüe) Aşılar: Enfeksiyon etkenlerinin özel yöntemlerle hastalık yapma yeteneklerinin yok edilerek antijenik özelliklerinin korunması ile elde edilir. BCG, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, sabin (canlı) tipi poliomyelit aşısı canlı aşılardandır.

21 21 Ölü (İnaktive) Aşılar: Enfeksiyon etkenlerinin, immunojen özellikleri korunarak, üreyip-çoğalma yetenekleri yok edilerek öldürülmesi ile elde edilen aşılardır. Kişide yeterli antikor oluşumunu sağlamak için, ölü aşılarda doz birkaç defa verilir. Serumda antikor seviyesini yüksek tutmak içinde rapel dozlara gereksinim vardır. Boğmaca, Hib, salk (ölü) tipi poliomyelit aşısı gibi

22 22 Toksoid aşılar: Bakteri ürünleri veya toksinleri ile hazırlanan aşılardır. Özel yöntemlerle bakterinin toksik etkisi giderilir, fakat antijenik özelliği korunur. Tetanoz, difteri gibi.

23 23 Kombine aşılar Çok sayıda hastalığa karşı korunma sağlayan aşılardır. Difteri, boğmaca, tetanoz, antijenlerinin bir arada bulunduğu karma aşı kombine aşıdır

24 24 Recombinant aşılar Genetikleri değiştirilmiş organizma formlarının aşıda kullanılmasıyla elde edilen aşılardır Örneğin hepatit b ve aselüler boğmaca aşısı gibi Konjüge aşılar İmmün yanıtı arttırmak için bazı maddeler katılan, değiştirilmiş organizmaların yer aldığı formlardır. Örneğin; Hib aşısı gibi

25 25 GENİŞLETİLMİŞ BAĞIŞIKLAMA PROGRAMI Boğmaca, Difteri, Tetanoz, Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak, Tüberküloz, Poliomyelit, Hepatit B, HepatitA, suçiçeği, Hemofilus influenza tip b’ye bağlı hastalıklar ile Streptokokus pnömoniya’ya bağlı invaziv pnömokokal hastalıkların morbidite ve mortalitesini azaltarak, bu hastalıkları kontrol altına almak ve hatta tamamen ortadan kaldırmak amacı ile hassas yaş gruplarına enfeksiyona yakalanmalarından önce ulaşıp bağışıklanmalarını sağlamak için yapılan aşılama hizmetlerini içerir.

26 26 Aşı ile korunulabilir on hastalığın morbidite ve mortalitesinin azaltılmasıdır. - Difteri - Boğmaca - Tetanos - Kızamık - Tüberküloz - Polio - Hepatit B - Kızamıkçık - Kabakulak - Hemofilus influenza tip b (Hib) - Suçiçeği - Hepatit A

27 27 GBP HASTALIK PROGRAMLARI Polio Eradikasyon Programı Kızamık Eliminasyon Programı Maternal ve Neonatal Tetanoz Eliminasyon Programı Hepatit B Kontrol Programı Diğer Hastalık Kontrol Programları:

28 28 Diğer Hastalık Kontrol Programları: Difteri (Difteri hastalığının kontrolü için saha rehberi kapsamında yürütülmektedir) Boğmaca (Boğmaca hastalığının kontrolü için saha rehberi kapsamında yürütülmektedir) Kızamıkçık ve Konjenital Rubella Sendromu Kabakulak Hemofilus influenza tip b Tüberküloz (Verem Savaş Daire Başkanlığı tarafından yürütülmektedir)

29 29 AŞILAMA PROGRAMLARI

30 30 Hedef nüfus içinde aşılanmış olanların oranına AŞI ORANI denilmektedir. Aşı oranlarını etkileyen faktörler 4 grupta toplamaktadır. –Aşıya devamsızlık –Hiç aşılanmayanlar –Coğrafi nedenlerden ulaşılamama –Kaçırılmış fırsatlar:

31 31 Kaçırılmış fırsatlar: Aşıya ihtiyacı olan ve aşılama için başvuran ama personel tarafından aşılanmayan bireylerdir. Kaçırılmış fırsatların nedenleri şunlardır; Uygun olan çocuk için tüm aşıların aynı anda uygulanmasındaki ihmal Bağışıklama için yanlış kontrendikasyon Sağlık personelinin aşı zayisini önlemek için az sayıda kişi için çok dozluk bir şişeyi açmaması Bireyin aşı olmaması gibi lojistik problemler, kötü organizasyon ve hizmetin uygun olmayan zamanlarda verilmesi

32 32 Aşılamada standardizasyon ilkelerinden en önemlileri aşağıda belirtilmiştir: 1. Aşı yapılan sağlık kuruluşları kolayca ulaşılabilir olmalı, 2. Aşı ücretsiz veya çok az ücretli olmalı, 3. Aşılanması gereken tüm kişilere ulaşılabilmeli, 4. Aşı önündeki engeller kaldırılmalı, 5. Aşılamada gerçek kontrendikasyonlara uyulmalı, aşılama fırsatı kaçırılmamalı,

33 33 6. Kişi ve aileler aşının yararı ve riskleri konusunda anlayabileceği şekilde bilgilendirilmeli, 7. Aşı saklama ve hazırlama kurallarına titizlikle uyulmalı, 8. Aşılama yapan sağlık personeli güncel bilgilerle bildirimler yapılmalı, 9. Aşı kayıtları eksiksiz, doğru ve anlaşılır biçimde tutulmalı, yan etkiler belirtilmeli, 10. Toplumda bağışıklama oranlarını yükseltecek yeni yöntemler belirlenmelidir.

34 34 AŞILAMADA İSTENİLEN SONUCU SAĞLAMADA SAĞLIK PERSONELİNİN SORUMLULUKLARI Aşılamanın yararlarını bilmek ve toplum bireylerine öğretmek, Aşının etkinliğini kaybetmeden bireye uygulamak, Aşıya özgün uygulama yöntemlerini bilmek Aşı uygulamanın sakıncalı olduğu durumları bilmek Düzenli aşı kayıtları tutmak Aşı sonrası gelişebilecek reaksiyonları ve alınacak önlemleri bilmek

35 35 Aşılamanın başlıca yararları; Enfeksiyonlardan korunmada aşı kolay, ucuz ve başarılı bir yöntemdir. Kişilerin bazı enfeksiyon hastalıklarına yakalanmaları önlenir. Aşılanabilir enfeksiyon hastalıklarından ölüm hızı düşürülür, hastalıkların yapacağı sekellerden korunulur Enfeksiyon hastalıklarının toplumda salgınlar yapması önlenir IU bulaşan ve çocuğu sakat bırakabilen konjenital enfeksiyon hastalıklarından (kızamık gibi) korunulur Toplumda sağlıksız yaşamın yaratabileceği sosyal ve ekonomik zararlar ortadan kaldırılır Çiçekte olduğu gibi bazı enfeksiyon hastalıklarının yeryüzünde kontrol altına alınması sağlanır. Toplum bireylerinin çoğunun aşılanması ile toplumda hastalanma oranı azalır ve enfeksiyon zinciri kırılır Özellikle çocuklarda aşılanma ile izlem ve eğitim yapılmasını sağlar

36 36 Aşının etkinliğini kaybetmeden bireye uygulanması Bağışıklamada en önemli unsurdur. Bunun için SOĞUK ZİNCİR ilkesine uyulur. Soğuk zincir, bir aşının etkinliğini üretiminden kişiye uygulanana kadar koruyan ve ihtiyacı olanlara yeterli miktarda etkin aşının ulaşmasını sağlayan insan ve malzemeden oluşan sistemdir.

37 37

38 38 Aşı üreticileri Aşılar Havaalanı Merkez depo İl deposu Aşı uygulama birimi Sağlık ocağı (ASM) Sağlık evi

39 39 Tüm aşılar sıcaklığa, donmaya ve güneş ışığı gibi ultraviyole ışınlara duyarlıdır. Genellikle aşıların +2 ve +8 derece arasında saklanması önerilmektedir. Uygunsuz ısıya maruz kalmaları durumunda etkinliklerini yitirirler. Kullanılan aşılar etkin değilse %100 aşılama oranlarına ulaşılsa bile, bağışık bir toplum ulaştırma açısından hiçbir yarar sağlamayacaktır.

40 40 Açılan aşı şişelerine açılış tarihi ve saati yazılmalıdır. Çok dozlu liyofilize olmayan aşılar (DBT, OPA, DT, TT, Td ve Hep B aşıları) aşağıdaki şartlara da uymak kaydı ile toplam süre 4 haftayı geçmemek üzere açıldıktan sonra birbirini izleyen 3 aşı seansında kullanılabilir. 1. Son kullanma tarihi geçmemiş olmalı, 2. Aşılar bu süre boyunca sürekli uygun soğuk zincir şartlarında saklanmış olmalı, 3. Aşı flakonları suyla temas gibi kontaminasyona maruz kalmamış olmalı, 4. Aşılama için dozlar flakonlardan alınırken steril teknikler kullanılmış olmalı, 5. Eğer varsa flakon üzerindeki VVM (Aşı Flakonu İzlemcisi) göstergesi kullanılabilir durumda olmalıdır.

41 41 Polio, Kızamık, KKK, Kızamıkçık, liyofilize Hib, BCG aşıları dondurulabilir; DBT, TT, DT, Td ve Hepatit B aşıları ile liyofilize aşıların sulandırıcılarının hiçbir zaman donmaması gerekir.

42 42 –Çok dozlu liyofilize (sulandırılan) aşılar; BCG aşısı sulandırıldıktan sonra, (+2) – (+8)oC’de ve karanlıkta korunmak şartıyla 6 saat içinde kullanılmalıdır –Çok dozlu Hib aşısı sulandırıldıktan sonra, (+2) – (+8)oC’de ve karanlıkta korunmak şartıyla 6 saat içinde kullanımalıdır

43 43 –Çok dozlu Kızamık, Kızamıkçık ve KKK aşısı sulandırıldıktan sonra, (+2) – (+8)oC’de ve karanlıkta korunmak şartıyla 4 saat içinde kullanılmalıdır. –Tek dozlu Tek dozlu Hib, Kızamık, Kızamıkçık ve KKK aşısı sulandırıldıktan sonra hemen kullanılmalıdır. –Konjuge Pnömokok Aşısı tek dozluk kullanıma hazır enjektör içerisinde sunulmaktadır. Sıvı formda bulunan aşı kendi enjektörü ile uygulanmalıdır. Aşı flakonları (+2)-(+8)oC'de üstten soğutmalı buzdolabının alt rafında saklanmalıdır, kesinlikle dondurulmamalıdır

44 44 Sıcaklığa karşı duyarlılık ARALIKAŞI EN FAZLA DUYARLI EN AZ DUYARLI OPV Kızamık, MR, MMR DBT, DBT-HepB, DBT-Hib,DBT- HepB+Hib BCG Hib, DT Td, TT, HepB

45 45 Donmaya karşı duyarlılık ARALIKAŞI EN FAZLA DUYARLI EN AZ DUYARLI HepB Hib (sıvı) DBT, DBT-HepB, DBT-Hib,DBT- HepB+Hib DT Td TT, Hib liyofilize,KPA

46 46 Ultraviole ve floresana (Neon) duyarlılığı olan aşılar; BCG Kızamık, Kızamıkcık MR, MMR’dir.

47 47 Soğuk Zincir Malzemeleri Buzdolapları ve derin dondurucular Uzun ömürlü ve askılı aşı nakil kapları Termometreler Ulaşım

48 48 Aşı Buzdolabınınn Özellikleri Buzdolabının ısısı +2-+8oC arasında olmalı Buzdolabındaki karlanma 0.5 cm.yi geçmemeli Buzdolabının kapağı gerekmedikçe açılmamalı Güneş ışığından uzak bir yere ve arkasındaki duvardan cm uzak olacak şekilde yerleştirilmeli

49 49 Yerleştirildiği yerin ortalama sıcaklığı max. 28o C olmalı Buzluğa aşı konulmamalı, buzlukta aralıklı olarak dizilmiş buz aküleri bulundurulmalı Buzdolabında mutlaka termometre bulunmalı ve üst rafa konulmalı Aşılar buzdolabına aralıklı yerleştirilmeli Miadı yakın bir sürede dolacak aşılar ön kısımda bulundurulmalı Süresi geçmiş ve yarı kullanılmış aşılar buzdolabına yerleştirilmemeli

50 50 İlk kullanılacak kutusu: Daha önceki aşılama seanslarında açılmış veya sahadan getirilmiş kullanılmaya devam edilecek aşıların diğer flakonlara karışmasını önlemek ve bunların öncelikli olarak kullanılmasını sağlamak için, buzdolabında dikkat çekici bir biçimde işaretlenmiş ayrı bir kutu bulundurulmalı ve orta rafta tutulmalıdır.

51 51 Aşılar yalnızca buzdolabı raflarında tutulmalıdır. Donmaya hassas olan aşılar buzdolabının soğutucu kısmından uzakta tutulmalı, aşılar orijinal kutularının içerisinde saklanmalı ve buzdolabının duvarı ile temas ettirilmemelidir. Buzdolaplarının içerisine aşı, sulandırıcı, antiserum, buz aküsü ve su bidonlarından başka hiçbir malzeme (ilaç, yiyecek, içecek, enjektör, vb) konulmamalıdır.

52 52 Buzlukta aralıklı olarak dizilmiş buz aküleri bulundurulmalıdır. Buzluğun 0,5 cm den fazla kalınlıkta buzlanmamasına dikkat edilmelidir. Aşılar buzluğa konulmamalıdır.

53 53 Üstten soğutmalı bir buzdolabı için; buzdolabının üst rafına OPA, Kızamık ve Kızamıkçık aşıları, Orta rafına PPD solüsyonu ve BCG aşısı, KKK aşısı, kuduz aşısı, antiserumlar, Hib, DBT- Hib, Meningokok aşıları, Alt rafına DBT, TT, Td, DT, Hepatit B, Konjuge pnomokok aşısı, Grip aşıları ve aşı sulandırıcıları yerleştirilmelidir. En alt kısma (sebzelik) dolap ısısının sabit tutulmasına yardımcı olmak üzere su şişeleri yerleştirilmelidir.

54 54 Uzun süreli elektrik kesintilerinde buzdolabı ısısı düzenli olarak kontrol edilmeli, Gerekirse buzluktaki buz aküleri buzdolabı kapağına yerleştirilmeli ve kapak sık sık açılmamalıdır. İzolasyonu iyi bir buzdolabında bu yolla genellikle 24 saat süre ile ısı korunur. Daha uzun süreli kesintilerde acil durum planı uygulanmalıdır.

55 55 Buzdolabının temizliği yapılırken ve saha uygulamalarında aşılar aşı nakil kabı ile nakledilmeli ve korunmalı Buzdolabı kapağı üzerinde ısı çizelgesi bulundurulmalı, ısı sabah ve akşam ölçülerek kaydedilmeli Ayda en az bir kez son kullanma tarihi geçmiş aşı bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli Aşıyı kullanmadan önce etiket ve kutusuna bakılarak doğru aşı olduğu, son kullanma tarihi ve verilecek doz miktarı kontrol edilmelidir.

56 56

57 57

58 58

59 59

60 60

61 61 Aşı Nakil Kapları Aşı nakil kapları sahip oldukları soğuk ömürlerine bakılarak kısa veya uzun ömürlü olarak ikiye ayrılırlar. Soğuk ömürleri 1 gün ve daha az olan aşı nakil kapları kısa ömürlü (askılı aşı nakil kabı), soğuk ömürleri 3–5 gün arasında olanlara ise uzun ömürlü aşı nakil kabı denilir.

62 62 Aşı nakil kaplarını kullanırken dikkat edilecek hususlar Aşı seansının yapılacağı veya gezici aşılama hizmeti planlandığı günün sabahı, ihtiyaç duyulan tüm buz aküleri buzluktan çıkarılmalıdır. Buz aküleri buzdolabı dışında çalkalama sesi duyulana kadar bekletilmelidir. Örneğin - 20ºC’ de donmuş bir buz aküsü için +20ºC olan bir odada yaklaşık 1 saat bekletmek gerekir. Buz akülerinin yeterince çözüldüğünü anlamak için sallandığında su sesi duyulmalıdır. Buz aküleri uygun şekilde kurulandıktan sonra aşı nakil kabının içine yerleştirilmelidir.

63 63 Aşı ve sulandırıcılar aşı nakil kabının orta kısmına yerleştirilmelidir. Donmaya karşı hassas olan aşılar buz aküleri ile doğrudan temas etmeyecek şekilde yerleştirilmelidir. Aşı flakonlarının buz akülerine direk temasını engellemek için köpük, sünger veya kalın karton kullanılmalı ya da flakonlar kendi karton ambalajları ile yerleştirilmelidir. Uzun ömürlü aşı nakil kabında aşı flakonlarının yanına termometre ve donma göstergesi konulmalı, üst kısımlarına da buz aküsü yerleştirilmelidir.

64 64 Kısa ömürlü (askılı) aşı nakil kabına aşı flakonlarının yanına termometre yerleştirilmelidir. En üste de köpük yerleştirerek kapak kapatılmalıdır. Aşı seansında açılan aşıların da buz aküleri ile direk teması engellenmelidir.

65 65

66 66

67 67

68 68 Aşı flakon izlemcisi

69 69 Buz akülerinin kullanımı: Buz aküleri aşı nakil kabına uygun olmalı ve yeterli miktarda buz aküsü bulunmalıdır. Buz aküsünü dondururken, buz aküsü ağzında bir miktar boşluk kalacak kadar su ile doldurulmalı ve kapağı sıkıca kapatılmalı, akıtıp akıtmadığı kontrol edilmelidir. Buz aküleri aralarında hava dolaşımına izin verecek, yan yüzleri açıkta kalacak ve çok sıkışık olmayacak şekilde buzluğa yerleştirilmeli Buz aküleri en az 24 saat dondurulmalıdır. Aşılama seansından sonra buz aküleri tekrar donması için buzluğa yerleştirilmelidir

70 70 Aşı uygulanacak yerin özellikleri: “aşı odası” Aşı odasında el yıkama ünitesi olmalıdır. Odada güvenli atık kutusuna kolay ulaşılmalı. Çalışma ortamına her seferinde bir çocuk ve bir ebeveyn alınmalı, oda yeterince sessiz olmalıdır. Sağlık çalışanı çocuk ile iğneler ve diğer keskin malzeme arasında durmalıdır. Aşıyı uyguladıktan sonra aşılama ile ilgili olarak gerekli kayıtları tutmalıdır. Sahada aşı uygulaması yapılırken aşı kabı ve aşılar doğrudan güneş ışığına, yağmur ya da toza maruz kalmamalıdır. Aşılama istasyonu olarak kadın ve çocuklara kolay ulaşılan bir ortam belirlenmelidir.

71 71 Aşıya özgün uygulama yöntemleri Aşı uygulama yönergesinde belirtilen dozda verilmelidir. Aşılar IM, SC, ID enjeksiyon ya da oral yolla verilir.

72 72 Aşı uygulama teknikleri BCG:Sol omuza intradermal(cilt içine) 5-6mm kabarıklık 0 yaşta 0,05 ml, 1 yaş üzerinde 0,1 ml uygulanır. DaBT-İPA-Hib/DaBT-İPA/DT/Td/Hep B/Hib/KPA: İntramuskuler(IM) 90 o dik açıyla DaBT-İPA-Hib,DT,Td,Hib aşıları 0,5 ml Hepatit B aşısı 10 yaşa kadar 0,5 ml, 10 yaş ve üzeri 1 ml uygulanır. KKK/Kızamık/Kızamıkçık: Subkutan(cilt altına) 45 o eğik açıyla 0,5 ml uygulanır. OPA: Ağızdan 2 damla verilir.

73 73 AŞILARIN UYGULAMA YERLERİ VE DOZLARI AŞIUYGULA- MA ŞEKLİ YERİDOZU DaBT-IPA-Hib KPA IMVASTUS LATERALİS 0.5 ml OPAPOAĞIZDAN2 damla BCGIDSOL OMUZ BAŞI 0.05 ml HEPATİT BSC/IMVASTUS LATERALİS/ DELTOİD ml KIZAMIK, KK, KKK SC/IMVASTUS LATERALİS 0.5 ml

74 74 5’li karma Pentaxim DaBT-IPA-Hib Beşli karma aşıda, aynı pakette enjektör içerisinde sıvı formda DaBT ve İPA, ayrı flakon içinde liyofilize Hib bulunmaktadır. Liyofilize Hib aşısı sıvı formda olan DaBT-İPA sulandırıldıktan sonra hemen uygulanmalıdır.

75 75 OPA Oral Polıo Aşısı

76 76

77 77 KPA Konjüge Pnomokok Aşısı

78 78 BCG BCG aşısı sulandırıldıktan sonra (+2)- (+8) 0C de ve karanlıkta korunmak şartıyla 6 saat içinde kullanımalıdır

79 79 Hepatit-B

80 80 KKK /MMR Kızamık Kızamıkçık Kabakulak Çok dozlu Kızamık ve Kızamıkçık aşısı sulandırıldıktan sonra (+2)-(+8) 0C de ve karanlıkta korunmak şartıyla 4 saat içinde kullanılmalıdır.

81 81 Td Tetanoz Difteri (Erişkin)

82 82 Suçiçeği aşısı Aşı flakonları (+2)-(+8)  C saklanmalıdır kesinlikle dondurulmamalıdır. Buzdolabının orta /alt rafında saklanmalıdır. Sulandırmadan önce ışıktan korunmalıdır. Suçiçeği aşısının uygulanmasını takiben 1 ay gebelikten kaçınılmalıdır Suçiçeği aşısı uygulanan kişi, aşılamadan sonraki 6 hafta boyunca duyarlı, yüksek risk taşıyan kişilerle yakın temastan kaçınmalı Aşı uygulamasından sonra 6 hafta süresince salisilat kullanımından kaçınılmalıdır.

83 83

84 84

85 85

86 86 Aşı Uygulamalarında Genel Prensipler; –Sağlık kurumuna herhangi bir nedenle başvuran her bebek, çocuk ve gebenin aşılama durumu kontrol edilmeli, –aşı takvimine göre aşılanması gerekenler ve eksik aşılılar tespit edilip, aşılamak için her fırsat değerlendirilmelidir. –Bir daha gelemeyecek ise bir bebek,çocuk ya da gebe için bir ampul yada şişe açılmalıdır.

87 87 –Ailelere uygulanan aşının gerekliliği, bir sonraki aşı için gelmeleri gereken zaman ve olası yan etkileri hakkında bilgi verilmelidir. –Aşılanan her kişiye mutlaka aşı kartı verilmelidir. –Sağlık kurumlarında aşı günü uygulaması yapılmamalı, her gün aşı yapılmalıdır.

88 88 –Aşı uygulamalarından önce aşı üzerindeki etiketi ve son kullanma tarihi kontrol edilmeli, etiketi olmayan yada son kullanma tarihi geçmiş aşılar ve enjektörler kullanılmamalıdır. –İlk olarak miadı önce dolacaklar kullanılmalıdır. (Son kullanma tarihi en yakın olan aşı ilk önce kullanılmalıdır) –Açılan aşı şişelerine açılış tarihi ve saati yazılmalıdır.

89 89 –Kullanıma hazır enjektörlü aşılar hariç, her aşı için ayrı ve steril bir enjektör kullanılmalıdır. –Açılan çoklu aşı flakonlarına açılış tarih ve saati yazılmalıdır.

90 90 –Aşılamada iki doz arasında olması gereken en az sürelere mutlaka uyulmalıdır. –Birden fazla aşı aynı anda yapılabilir. BCG, OPA, DBT, Hib, KKK ve Hepatit B aşılarının aynı gün yapılmasında bir sakınca yoktur. Ancak kombine DBT-Hib aşısı dışında, aşılar aynı enjektörde karıştırılmaz. Ayrı ayrı enjektörler ile farklı ekstremitelerden yapılır. –Aynı ekstremiteden farklı aşıların uygulanması zorunlu ise iki aşının uygulanma bölgesi arasında en az 2 cm mesafe olmalıdır.

91 91 –DaBT-İPA-Hib beşli karma aşısı dışındaki aşılar aynı enjektörde karıştırılmaz. Beşli karma aşıda ise aynı ambalajda bulunan liyofilize Hib aşısı sıvı formda olan DaBT- İPA ile sulandırıldıktan sonra kullanılır. Aşılamada iki doz arasında olması gereken en az sürelere mutlaka uyulmalıdır. –12 aya kadar bebeklerde, intramuskuler uygulama için uyluğun orta veya üst 1/3 kısmında vastus lateralis kasının ön yan bölümü kullanılır

92 92 –Kural olarak parenteral (enjeksiyonla) uygulanan iki canlı viral aşı aynı anda uygulanabilir, aynı anda uygulanamayacaksa aralarında en az 4 hafta süre bırakılması gerekir. –Aşı takviminde yer alan canlı aşılardan OPA ile diğer canlı aşılar arasında süre bırakılması gerekmez. –Kızamık içeren aşılar sonrası BCG uygulanmasında 4 haftalık bir süre bırakmak gerekir. –BCG’nin önce uygulandığı durumda ise Kızamık içeren aşıların uygulanması için süre bırakmaya gerek yoktur. –Canlı virüs aşıları Tüberkülin Cilt Testini bozabilir, bu nedenle ppd uygulaması Kızamık içeren aşılar ile aynı günde veya 4–6 hafta sonra yapılmalıdır.

93 93 Ağızdan polio aşısı verildikten sonra, emzirme konusunda herhangi bir sınırlama yapmaya gerek yoktur. 6 yaşından büyük çocuklara tam hücreli boğmaca aşısı yapılmaz. Difteri aşısı; okul öncesi dönemde (7 yaş altı) çocuk tipi difteri aşısı (DBT, DT), 7 yaş ve üzerindekilere ise erişkin tip difteri aşısı (Td) olarak uygulanır. Tetanoz toksoidi (TT) yerine Td aşısı uygulaması ile çocukluk çağındaki difteri aşılamasının rapel dozu yapılmakta, aynı zamanda daha önceden bağışıklanmamış ve difteriye hassas olan kişilerin bağışıklanmasına fırsat sağlanmaktadır. Gebelik dahil TT uygulanması gereken her durumda Td aşısı uygulanmalıdır

94 94 Hepatit B aşısı doğumdan sonra en geç ilk 72 saat (tercihen ilk 24 saat) içinde uygulanmalıdır. Taşıyıcı olduğu bilinen anneden doğan bebeklere doğumdan sonraki ilk 12 saat içinde Hepatit B aşısı uygulanmalı, ayrıca doğumda aşı ile birlikte Hepatit B immun globulini de yapılmalıdır. Doğum ağırlığı 2000 gr’ın üzerindeki bebeklerde Hepatit B aşılama şeması aynen uygulanmalıdır.

95 gr’ın altında doğum ağırlığı olan bebeklerde ise aşağıdaki şekilde uygulanmalıdır: a. Anne Hepatit B taşıyıcısı ise veya taşıyıcılık durumu bilinmiyorsa doğumdan sonraki ilk 12 saat içinde ilk doz yapılır, daha sonra 1., 2. ve 12. aylarda aşı tekrarlanır (toplam 4 doz uygulanır). b. Anne Hepatit B taşıyıcısı değilse, bebek 2000 gr’a ulaştığında veya 1. ayın sonunda ilk doz yapılır, ilk dozdan 1 ay ve 6 ay sonra aşı tekrarlanır (toplam 3 doz uygulanır).

96 96 –BCG aşısı doğumdan itibaren yapılabilir, ancak uygulama kolaylığı, daha az komplikasyon olması ve immünitenin daha kuvvetli gelişmesi için 2. ayın bitiminde uygulanmalıdır. –BCG aşısı, 3. aydan sonra yapılacaksa ppd ile Tüberkülin Cilt Testi yapıldıktan sonra sonucuna göre uygulanır. –OPA yapıldıktan sonra, çocuğun beslenmesinin sınırlanmasına gerek yoktur. Anne sütü rahatlıkla verilebilir. –İshali olan çocuğa OPA uygulanabilir, ancak 4 hafta sonra fazladan bir doz daha yapılır.

97 97 –Genel ilke olarak gebelikte canlı aşılar yapılmamalıdır, ancak risk-yarar durumu (Kuduz aşısı gibi) göz önüne alınarak duruma göre karar verilmelidir. –Her ne kadar kızamıkçık aşısına bağlı fetal anomaliye dair bir kanıt olmasa da, Kızamıkçık veya KKK aşısı alanlar 4 hafta süre ile gebelikten korunmalıdır. –Kızamıkçık aşılaması öncesi gebelik testi yapmaya gerek yoktur, gebe olup olmadığı sorularak aşı yapılmasına karar verilir. –Ailelere uygulanan aşının gerekliliği, bir sonraki aşı için gelmeleri gereken zaman ve olası yan etkileri hakkında bilgi verilmelidir. –Aşılanan her kişiye mutlaka aşı kartı verilmelidir.

98 98 Aşı uygulaması kadar aşılama faaliyetleri sırasında ortaya çıkan tıbbi atıkların uygun şekilde uzaklaştırılması da önemlidir. Bu nedenle aşı uygulaması yapılan her ortamda Enjektör Güvenli Atık Kutusu da kullanılmalıdır.

99 99 –Aynı aşıların 3. dozu ile rapel dozu arasındaki süre ise en az 12 ay (1 yıl) olmalıdır. –Aşı takviminde belirtilen intervallere göre aşıları tamamlanmamış çocuklarda önceki aşı dozlarının tekrar yapılmasına gerek yoktur. Aradan uzun bir süre geçmiş olsa bile, aşılamaya bırakılan yerden devam edilir.

100 100 Her aşı kendi sulandırıcısı ile sulandırılmalıdır. Aşılar, aşılama hazırlıkları tamamlandıktan sonra sulandırılmalıdır Aşı flakonu, sulandırıcı ve enjektörler kontrol edilmelidir (doğru aşı/sulandırıcı, varsa aşı flakon izlemcisi, son kullanma tarihi). Sulandırma işleminde sulandırıcının tamamı kullanılmalıdır. Sulandırılan aşının buz aküsü ile direkt teması ve donması engellenmelidir. Işığa duyarlı aşılar ışıktan korunmalıdır.

101 101 Aşı uygulamanın sakıncalı olduğu durumlar Genel Aşı Kontrendikasyonları: –Bir aşıya karşı gelişen anafilaktik reaksiyon, o aşının sonraki dozları için kesin kontrendikasyon oluşturur. –Bir aşı bileşenine karşı gelişen anafilaktik reaksiyon, bu maddeyi içeren aşılar için kesin kontrendikasyon oluşturur. –Ateşli veya ateşsiz ciddi hastalık durumunda, izleyen hekime danışılmadan aşı uygulanmaz.

102 102 DBT AŞISI: Kesin kontrendikasyon: DBT’ye bağlı ensefalopati (Boğmaca bileşeni çıkarılarak takvime devam edilir.) Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: - Aşılamadan sonra 48 saat içinde ortaya çıkan 40,5oC ve üzerinde ateş - Hipotonik hiporesponsif atak - Konvülsiyon - Aşılamadan 48 saat sonra ortaya çıkan ve en az 3 saat süren durdurulamayan ağlama

103 103 OPA : Kesin kontrendikasyon: HIV enfeksiyonu veya evde HIV ile enfekte kişi olması, Generalize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik yada HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar. Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle immün cevabın baskılandığı durumlar. Ev temaslılarında bilinen immün yetmezlik durumu Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: Gebelik

104 104 KKK/KIZAMIK/KIZAMIKÇIK AŞILARI: Kesin kontrendikasyon: Neomisin veya jelatine karşı anafilaktik reaksiyon Yumurtaya karşı anafilaktik veya anafilaktoid reaksiyon (Anafilaksi dışındaki yumurta alerjileri engel değildir) Gebelik, Generalize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik ya da HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar, Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle immün cevabın baskılandığı durumlar. Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: Yakın zamanda (ürün veya doza göre 3–11 ay arasında değişebilir) kan ürünü veya immünglobulin preparatı verilmiş olması, Trombositopeni, Trombositopenik purpura öyküsü.

105 105 HEPATİT B AŞISI: Kesin kontrendikasyon: Ekmek hamuru mayasına (Saccharomyces serevisiae) anafilaktik reaksiyon Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: Yoktur HİB AŞISI: Kesin kontrendikasyon: Genel kontrendikasyonlar dışında kontrendikasyonu yoktur. Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: Yoktur

106 106 BCG AŞISI: Kesin kontrendikasyon: Jeneralize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik ya da HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar, Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle immün cevabın baskılandığı durumlar. Gebelik. Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: HIV enfeksiyonu riski altındaki kişiler KONJÜGE PNOMOKOK AŞISI: Kesin kontrendikasyon: Genel kontrendikasyonlar dışında kontrendikasyonu yoktur. Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: Yoktur

107 107 Su çiçeği aşısı Kesin Kontrendikasyonlar: Gebelik (Suçiçeği aşısının uygulanmasını takiben 1 ay gebelikten kaçınılmalıdır.) 12 aydan küçük çocuklar Neomisin ve Jelatine karşı anaflaktik reaksiyon Jenaralize malign hastalık, lenfoma, lösemi, konjenital immün yetmezlik ya da HIV enfeksiyonu nedeniyle immün cevabın bozulduğu durumlar. Kortikosteroidler, alkilleyici ajanlar, antimetabolitler veya radyasyon nedeniyle immün cevabın baskılandığı durumlar Salisilat kullanımı Önlem alınarak aşı yapılacak durumlar: Orta derecede ya da ciddi akut hastalık, Yakın zamanda kan ve kan ürünü alış olma Aşı yapıldıktan sonra dikkat edilmesi gereken durumlar: Suçiçeği aşısı uygulanan kişi, aşılamadan sonraki 6 hafta boyunca duyarlı, yüksek risk taşıyan kişilerle yakın temastan kaçınmalı Aşı uygulamasından sonra 6 hafta süresince salisilat kullanımından kaçınılmalıdır.

108 108 (YANLIŞ KONTRENDİKASYONLAR) Alerji veya astım 38.5 °C’nin altında ateşle seyreden solunum yolu enfeksiyonu veya ishal gibi hafif hastalıklar, Ailede aşıyı takiben yan etki görülme öyküsü, Ailede konvülsiyon, felç veya epilepsi bulunma öyküsü, Antibiyotik tedavisi görme, Anne sütü alma, Kronik kalp, akciğer, böbrek veya karaciğer hastalıkları gibi kronik hastalıklar,

109 109 Serebral palsi, Down sendromu gibi kalıcı nörolojik durumlar, Prematürite (aşılama ertelenmemelidir), Ameliyat öncesi ve sonrası, Malnütrisyon, Yenidoğan sarılığı öyküsü, Topikal, aerosol şeklinde veya lokalize steroid kullanımı ya da ağız yolu ile düşük doz steroid kullanımı Konvülsiyon öyküsü

110 110 DSÖ nün bağışıklama politikasında ateş (38,5 °C düşük) üst solunum yolu enfeksiyonları, ishal, kötü beslenme, malnitrüsyon ve düşük tartılı bebekler aşılamaya karşı birer kontrendikasyon olarak kabul edilmemektedir.

111 111 Doğum ağırlığı ne olursa olsun, prematüre bebekler miadında doğmuş bebeklerle aynı kronolojik ve protokol içinde aşılanır. Aşılar önerilen dozlarda yapılır, bölünmüş ve azaltılmış dozlar uygulanmaz.

112 112 Aşı sonrası gelişebilecek reaksiyonları ve alınacak önlemler ASİE’ler( aşıların istenmeyen etkileri) beş grupta toplanabilir: Aşı yan etkisi Aşının üretim, dağıtım ve uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek hatalar Rastlantısal Bilinmeyen Enjeksiyon Reaksiyonu

113 113 AŞILokal reaksiyona (ağrı, şişlik, kızarıklık) a 38 oC’yi geçen ateş a Huzursuzluk, kırgınlık ve sistemik belirtiler c BCG% DaBT-IPA-Hib%20-40%3-5%20-40 Td/TT/TD%10*%10%25 OPA-<%1<%1** HEPATİT BErişkinde %15, çocukta % 5 -%1-6 KKK***%10%5-15%5 döküntü Hib%5-15%2-10- Konjuge Pnomokok%10-20%10-20****%10-20 Tablo 1. Sık Görülen, Hafif Yan Etkiler

114 114 Nadir Görülen, Ciddi Yan Etkiler AŞIREAKSİYONORTAYA ÇIKIŞ SÜRESİ BCGSüpüratif lenfadenit BCG Osteiti Yaygın BCG enfeksiyonu- -2 hafta-6 ay ay

115 115 Nadir Görülen, Ciddi Yan Etkiler AŞIREAKSİYONORTAYA ÇIKIŞ SÜRESİ DaBT- IPA-Hib -3 saatten fazla süren çığlık tarzında durdurulamayan ağlama - Konvülsiyon (nöbet geçirme) -Anaflaksi/şok -Ensefalopati -Apne-bradikardi saat saat saat saat -0-7 gün saat

116 116 Nadir Görülen, Ciddi Yan Etkiler AŞIREAKSİYONORTAYA ÇIKIŞ SÜRESİ DaBT- Td/TT/TD (Tetanoz bileşenine bağlı) -Brakial nevrit -Anaflaksi -Steril apse -Ciddi lokal reaksiyon gün -0-1 saat -1-6 hafta -0-2 gün

117 117 Nadir Görülen, Ciddi Yan Etkiler AŞIREAKSİYONORTAYA ÇIKIŞ SÜRESİ OPVAşıya bağlı paralitik poliomyelit ( risk ilk dozda, erişkinlerde ve immün yetmezliği olanlarda daha yüksektir) 4-30 gün (temaslılarda 4-75 gün)

118 118 Nadir Görülen, Ciddi Yan Etkiler AŞIREAKSİYONORTAYA ÇIKIŞ SÜRESİ HEPATİT BAnaflaksi0-1 saat 1-6 hafta

119 119 Nadir Görülen, Ciddi Yan Etkiler AŞIREAKSİYONORTAYA ÇIKIŞ SÜRESİ KIZAMIK KK, KKK -Febril konvülsiyon -Trombositopeni -Anaflaksi -Ensefalopati/Ensef alit -Aseptik menenjit -Artrit gün -1-6 hafta -0-1 saat gün gün -1-3 hafta

120 120 HibBildirimi yok- Konjuge Pnomok ok Konvülsiyon0-72 saat

121 121 Aşılamada Sık görülen Hatalar ve Neden Oldukları ASİE’ler PROGRAM HATASIASİE Steril Olmayan Enj. -Steril olmayan enjektör ya da enjektör iğnesi -Kontamine aşı ya da sulandırıcı -Aşının imha edilmesi istenen süreden fazla kullanılması Enfeksiyon (örn: enjeksiyon yerinde lokal süpürasyon, apse, sellülit, sistemik enfeksiyon, sepsis, toksik şok sendromu, kan yoluyla bulaşan virüslerin bulaşması)

122 122 Aşılamada Sık görülen Hatalar ve Neden Oldukları ASİE’ler PROGRAM HATASIASİE Aşının Yanlış Hazırlanması -Sulandırıldıktan sonra yeterince çalkalanmaması -Yanlış sulandırıcı kullanılması -Aşı ya da sulandırıcının yerine başka madde (ilaç) kullanılması -Yanlış aşı uygulama -Bir seferde gerekli dozdan fazla uygulama -Kontamine aşı ya da sulandırıcı kullanma -Lokal reaksiyon veya apse -Kullanılan maddenin (ilacın) etkisi -Sistemik reaksiyon -Lokal ve sistemik reaksiyon -Enfeksiyon

123 123 Aşılamada Sık görülen Hatalar ve Neden Oldukları ASİE’ler PROGRAM HATASIASİE Kontrendikasyonlara Dikkat Edilmemesi Önlenebilir ciddi hastalık

124 124 Aşılamada Sık görülen Hatalar ve Neden Oldukları ASİE’ler PROGRAM HATASIASİE Yanlış Enjeksiyon Bölgesi Seçimi Yanlış yere (gluteal vb.) ya da yanlış teknikle (IM, subkutan vb) aşı uygulama -Enjeksiyon yerinde lokal reaksiyon veya apse -Yetersiz Korunma

125 125 Aşılamada Sık görülen Hatalar ve Neden Oldukları ASİE’ler PROGRAM HATASIASİE Aşının Yanlış Saklanması Aşıyı yanlış depolama, yanlış taşıma Aşının etkinliğini kaybetmesi

126 126

127 127 Enjeksiyon Reaksiyonu Kişiler ya da gruplar aşı ya da içeriği ile ilgisiz olarak sadece enjeksiyona karşı reaksiyon gösterebilirler. Enjeksiyon nedenli anksiyeteye bağlı hiperventilasyon; baş dönmesi, kulak çınlaması, ağız çevresinde ya da ellerde titreme gibi spesifik semptomlar ortaya çıkabilir. Çok nadir olarak konvülsiyon da görülebilir Bayılma, beş yaş üzeri grupta sık görülebilir. Bayılan kişiyi sırtüstü yatırıp ayaklarını yukarı kaldırmak yeterlidir ve genellikle bunun dışında bir tedavi gerektirmez.

128 128 Aşılama hakkında açık ve anlaşılır bir bilgilendirme ve sakin ve güvenli bir uygulama anksiyeteyi, dolayısıyla da bu tip olayların görülme ihtimalini azaltacaktır.

129 129 AŞIUYGUL AMA ŞEKLİ YERİDOZUTİPİ DaBT-IPA-Hib KPA IMVASTUS LATERALİS 0.5 mlKarma, kombine OPAPOAĞIZDAN2 damlaCanlı BCGIDSOL OMUZ BAŞI0.05 mlCanlı HEPATİT BSC/IMVASTUS LATERALİS/ DELTOİD mlrekombinant HEPATİT ASCVASTUS LATERALİS/ DELTOİD 0,5konjuge SU ÇİÇEĞİSCVASTUS LATERALİS/ DELTOİD 0,5Canlı KIZAMIK, KK, KKK SC/IMVASTUS LATERALİS 0.5 mlCanlı, kombine

130 130 ÇOCUKLUK DÖNEMLERİNDE UYGULANAN AŞI TAKVİMİ Doğu mda 1.ayın sonu 2.ayın sonu 4.ayın sonu 6.ayın sonu 12. ay 18 ay 24 ay İlköğret im 1.sınıf İlköğre tim 8.sınıf Hep B IIIIII BCG I DaBT-İPA- Hib IIIIIIR KPA IIIIIIR KKK IR DaBT-İPA R Hepatit A III Su çiçeği I OPA III Td R

131 131 1 YAŞ ÜSTÜNDEKİ AŞILANMAMIŞ ÇOCUKLAR

132 132

133 133

134 134 GEBELİKTE ZARARSIZ OLAN AŞILAR Tetanoz Hepatit B İnaktive poliomyelit İnfluenza Kolera

135 135 GEBELİK SIRASINDA KULLANILMAMASI GEREKEN AŞILAR Kızamıkçık aşısı Oral Poliomyelit Çiçek Aşısı Kızamık Aşısı Kabakulak Aşısı

136 136 GEBELİK SIRASINDA YALNIZCA GEREKLİ DURUMLARDA YAPILMASI GEREKEN AŞILAR BCG Aşısı Boğmaca Aşısı Meningokok Aşısı Pnomokok Aşısı Sarı Humma (Yolculuk Sırasında) Kuduz Hib (14. haftadan sonra)

137 137 Tetanos Toksoidi ve Td hamilelikte önerilen ürünlerdir.

138 138 Doğurganlık Çağı (15-49 Yaş) Kadınlar İçin Tetanos ve Td Aşı Takvimi Doz Sayısı Uygulama Zamanı Koruma Yüzdesi Koruma Süresi Td 1 Gebeliğin 4. ayında (veya ilk karşılaşmada) --Yok Td 2Td 1’den en az 4 hafta sonra801-3 yıl Td 3 Td 2’den en az 6 ay sonra (Bebeğe BDT3-Polio3 aşısı yaparken) 955 yıl Td 4 Td 3’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki gebelikte (Bebeğe Rapel BDT-Polio aşısı yaparken) 9910 yıl Td 5 Td 4’den en az 1 yıl sonra ya da bir sonraki gebelikte 99 Doğurganlık çağı boyunca

139 139

140 140 EMZİREN ANNELERİN AŞILANMASI Gerekli aşıların gebelik öncesinde veya gebeliği sırasında yapılmayan kadınlara aşılar doğumdan sonra anne sütü verip vermediğine bakılmaksızın yapılmalıdır. Canlı ve ölü aşıların anne sütü üzerine etkisi yoktur. Emzirme immünizasyonu etkilemez ve her hangi bir aşı için kontrendikasyon oluşturmaz.

141 141 Riskli Gruplarda Aşılama Diabet, kronik kardiyovasküler ve pulmoner hastalık : Pnömokok Grip aşısı Böbrek yetmezliği ve diyaliz hastalarına: Pnömokok Grip Hepatit B Aşısı

142 142 Fonksiyonel veya anatomik aspleni (=Dalak olmaması veya çalışmaması) durumunda : Pnömokok Grip Haemophilus influenzae(Hib) tip b Menengokok aşısı

143 143 Alkolizm, siroz: Pnömokok Grip Hepatit B Aşısı Organ nakli Pnömokok Grip Hib Aşısı HIV infeksiyonu ve AIDS hastalarına : Pnömokok Hepatit B

144 144 Meslek grupları ve özel koşullar Sağlık personeli : Hepatit B, grip, Kızamık- Kızamıkçık-Kabakulak(KKK) Yuva personeli : KKK, polio, grip, Hepatit B, bağışıklığı olmayanlara hepatit A Laboratuvar personeli : Hepatit B Yaralanma : Td Hayvan ısırması : Td ve Kuduz aşısı

145 145 Özel koşullarda yaşayanlar; Huzurevinde yaşayanlar :Grip, pnömokok Mahkumlar, akıl hastanesinde yaşayanlar: Hepatit B Uluslararası seyahat edenler: Gidilen ülkeye göre uygun aşılar yapılır.

146 146 YARALANMALARDA TETANOZ AŞI VE İMMÜNGLOBULİN UYGULAMASI

147 147 Daha önce yapılmış tetanoz aşısı Temiz küçük yara Kirli yara AŞITIGAŞITIG Belli değil kez kez+-+-** 3 ve daha kez-*--***- * Yara 24 saatten eski ise evet ** Son aşı üzerinden 10 yıldan fazla zaman geçti ise evet *** Son aşı üzerinden 5 yıldan fazla zaman geçti ise evet

148 148

149 149 YALNIZCA AŞI UYGULAYARAK, UYGULANMASINI SAĞLAYARAK HER YIL YAKLAŞIK BEBEĞİN ÖLÜMÜNÜ ÖNLENEBİLMEKTEDİR.


"1 BAĞIŞIKLAMABAĞIŞIKLAMA HAZIRLAYAN: Öğr.Gör. Sibel Serap CEYLAN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları