Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

YARA İYİLEŞMESİ VE YARA BAKIMI Dr. Sadık ŞENTÜRK Mevlana Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi A.D.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "YARA İYİLEŞMESİ VE YARA BAKIMI Dr. Sadık ŞENTÜRK Mevlana Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi A.D."— Sunum transkripti:

1 YARA İYİLEŞMESİ VE YARA BAKIMI Dr. Sadık ŞENTÜRK Mevlana Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi A.D.

2 YARA Doku bütünlüğünün bozulması Travma Enfeksiyon Antijen antikor reaksiyonu

3 YARA İYİLEŞMESİNİN TİPLERİ PRİMER; yara  kenarlar karşı karşıya getirilmesiyle skar formasyonu  minimal SEKONDER; yara  açık olarak iyileşmeye bırakılır. iyileşme  kontraksiyon ve epitelizasyon proliferasyon fazı  daha uzundur. TERSİYER; yaranın açık bırakılıp ikinci bir prosedürde kapatılması

4 YARA İYİLEŞMESİ’NİN FİZYOLOJİSİ İnflamasyon fazı ( saat ) trombosit, granülosit ve makrofaj safhaları Proliferasyon fazı ( 3. gün başlar) fibroblast proliferasyonu, anjiogenezis, yara kontraksiyonu Yeniden şekillenme (Remodelling-reperatif) fazı (2-3.hft) skar maturasyonu

5 İnflamasyon fazı Trombositlerden trombüs oluşur Bunlardan salınan growth faktörler makrofaj ve nötrofiller için kemotaktik etkili Makrofaj ve nötrofiller nekrotik doku ve bakterilerin yaradan uzaklaşması için çalışır. Yara İyileşmesi ekibinin, orkestrasının şefi MAKROFAJLARDIR

6 Proliferasyon fazı 3. Gün makrofajlardan salınan TGF-B fibroblastları yaraya çeker Bu olayla proliferatif faz başlar Makrofajlardan salınan growth faktörler aynı zamanda anjiogenezis ve yeni kapiller oluşumunu stimüle eder. Fibroblastlar kollagen üreterek ekstrasellüler matrikse salar bu, yara gerilimini sağlar

7 Yeniden şekillenme (Remodelling-reperatif) fazı Remodeling yaralanmadan 2-3 hafta sonra başlar ve 1 yıla kadar sürer. Remodeling sırasında yara gerilimi (Tensile strength)kollagen sayısında artış olmadan kollagen gerilim kuvvetinin artması ile artar. Ancak bu travma geçirmemiş kollagenin gerilim kuvvetine hiçbir zaman ulaşamaz. Tensile strength travma öncesinin ancak % ine ulaşabilir

8 İdeal yara iyileşmesi Anatomik, Fizyolojik Histolojik yapısını tekrar kazanmasıdır

9 YARA KOMPLİKASYONLARI Hipertrofik skar Keloid Kronik yara Malignite

10 YARA İYİLEŞME FİZYOLOJİSİ

11 KELOİD VE HİPERTROFİK SKARLAR -Zencilerde ve yaşlarda sık -Cinsiyet farkı yok. Genellikle travmanın 1. ayında m.g. -En sık; sırtın üst bölgesi, göğüs ön duvarı, kulak memesi, omuzlar ve kollar -Asemtomatik veya ağrı- kaşıntı -Etiyoloji kesin olarak bilinmemektedir. -travma -hormanal mekanizmalar -genetik

12 YARA İYİLEŞMESİNİN BOZULDUĞU HASTALIKLAR 1. Herediter -Ehlers-Danlos sendromu -Prolidaz eksikliği -Koagulasyon bozuklukları: (hemophilia, von-Willebrand hastalığı, faktör XIII eksikliği, hipofibrinojenemi) -Werner Sendromu 2. Vasküler bozukluklar -Konjestif kalp yetmezliği -Ateroskleroz -Hipertansiyon -Vaskülit -Venöz staz -Lenfödem 3. Metabolik -Kronik renal yetmezlik -Diabetes mellitus -Malnutrisyon -Cushing sendromu -Hipertiroidism 4. İmmünolojik yetmezlik durumları 5. Diğer -Kronik pulmoner hastalıklar -Kronik karaciğer hastalıkları -Malignansi -Myelofibro ve diğer kronik hematolojik hastalıklarla seyreden trombositopeni

13 YARA İYİLEŞMESİNİ İNHİBE EDEN İLAÇLAR Antikoagülanlar Antihistaminikler NSAE Kemoterapötik ajanlar İmmünsüpressif ajanlar Betadin(povidon-iodin) Siklosporin Kolşisin Kortikosteroitler Aspirin Penisilamin

14 RAYASYONUN YARA İYİLEŞMESİ ÜZERİNE OLASI ETKİLERİ İskemi Hipoksi Hematopoezin azalması Fibroblastlara toksik etki Epitel hücrelerde ölüm ve mitotik aktivitenin bozulması

15 YARA İYİLEŞMESİ NİN GECİKMESİ İLE İLİŞKİLİ NÜTRİSYONEL DEFİSİTLER Protein seviyelerinde azalma Karbonhidrat seviyelerinde azalma Amino Asit seviyelerinde azalma ( Arginin, Glutamin) Vitaminler ( Vit C, Vit A, Vit E) Eser element defisitleri ( çinko, demir, bakır, magnezyum)

16 YARA İYİLEŞMESİNDE ETKİLİ OLARAK TANIMLANMIŞ BÜYÜME FAKTÖRLERİ Transforming büyüme faktörü alfa-beta(TGFα- β) Epidermal büyüme faktörü (EGF) Trombositlerce salınan büyüme faktörü (PDGF) Asidik ve bazik fibroblast büyüme faktörü(FGFs) İnterlökin-1(IL-1) ve 2(IL-2) Tümör nekroz faktör alfa (TNF-α)

17 FETAL YARA İYİLEŞMESİ Akut enlamatuar cevap yoktur. Bu da; - immatür bir immun sistem - fetal adrenal bezin büyük - nötropenik - kompleman miktarı ve aktivasyonu ile, opsonizasyon ve kemotaksis aktivitelerinin düşük olmasından kaynaklanır Fibroblast kümelenmesi ve proliferasyonu minimaldir. Neovaskülarizasyon görülmez. Kollajen depo edilmez. Yara matriksi hiyalüronik asittir. Steril bir çevre mevcuttur. TGF-β, PDGF, EGF seviyeleri düşüktür

18 ADULT VE FETAL YARA İYİLEŞMESİ KARŞILAŞTIRILMASI Karekteristik Adult Fetal Skar vardır yokur Hücre proliferasyonu yavaş hızlı Kapanma hızı yavaş hızlı Yara kabuğu vardır yoktur Oksijen saturasyonu daha fazla daha az Sıvı çevre yoktur vardır Steril çevre yoktur vardır

19 YARA BAKIM ÜRÜNLERİ Hidrojeller Hidrokolloidler Alginatlar Polimer Köpükler

20 Gümüşlü yara bakım ürünleri Gümüş antibiyotik dirençli bakterileriler dahil birçok bakteriye bakterisid etkili. Mantarlara da fungisid etkili Enfeksiyon riski olan tüm açık, akut, kronik yaralarda Gümüş vücutta birikmez %90-99 absorbe edilen gümüş gayta ve idrar ile 2-4 gün içinde vücuttan atılır

21 Gümüş iyonları hücre duvarlarına tutunur ve hücre zarının özelliğini bozarak bakteri hücresini yok eder Gümüş iyonları bakterinin ömrünü etkileyen enzimlerle etkinleşerek bakteri hücresinin içine ve hücreler arasına dağılır Gümüş iyonları bakteri DNAsını bozar, hücre bölünmesini ve çoğalmasını engeller Gümüş bakteriye nasıl etki eder?

22 PRP: Platelet Rich Plasma

23 PRP PDGF, TGF-beta, IGF, EGF, VEGF faktörleri içerir Tüm dokularda fibroblast, osteoblast ve endotelyal hücrelerin çoğalmasını uyarmaktadır. Aynı zamanda fibrin, fıbronektin ile vitronektin gibi hücre yapışma moleküllerini içerir. Kemik ve bağ dokusunda iyileşmeye katkı sağlar. Epitel migrasyonunu aktive eder.

24 VAC V.A.C. Vacuum Assisted Closure ın kısaltılmasıdır

25 VAC Noninvaziv, kontrollu, akut ve kronik yaralarda iyileşmeyi teşvik etmesi için lokalize negatif basınç uygulayan aktif yara kapama sistemidir

26 VAC ETKİ MEKANİZMASI Lokalize kan akışı ↑ Granülayon dokusu↑ Bakteriyel kolonizasyon↓ Hücre göçü ↑ Nemli ortam sağlar Kontraksiyon oluşturur Mekanik stres uygular

27 ENDİKASYONLARI Kronik açık yaralar Diyabetik ülserler Bası ülserleri Venöz staz ülserleri Akut ve travmatik yaralar Ayrılmış insizyonlar Meshlenmiş greftler Kısmi kalınlıktaki yanıklar Flapler

28 KONTRENDİKASYONLAR KESİN Vucüt boşlukarı yada organlara açık fistüller Yara zemininde eskar yada nekrotik doku Osteomyelit mevcutsa Yara zemininde malign oluşum varsa Açıkta arter ve ven varsa RÖLATİF Aktif kanama varsa Hasta antikoagulan alıyorsa Yara hemostazı zorsa Zayıflamış, ışın almış, suture edilmiş kan damarları varsa

29

30

31

32

33

34 YARA İYİLEŞMESİNİN SIRLARI Yaralanma sonrası yara gerilim gücü 3-4. haftadan sonra artmaya başlar 6. haftada max gücün ancak %50 si kazanılmış olur Normal iyileşmiş yaralarda yara gerilim gücü yaralanma öncesi gücün ancak % ine kavuşur. İyi yaklaştırılmış cerrahi kesiler saatte epitelize olarak sıvıya bariyer oluştururlar. Epitelize olduktan sonra üzerindeki kurutların yıkanması enfeksiyona ve iyileşme gecikmesine engel olur. Yaralar gergin kapatılırsa yara izi genişleyebilir. Uzun süre yara gerilimini koruyan intradermik dikişlerin genişlemeyi azalttığı gösterilmiştir.

35 YARA İYİLEŞMESİNİN SIRLARI İki haftadan fazla açık kalan kısmi kalınlıktaki yanık veya abrazyonlarda hipertrofik skar ihtimali yüksektir. Ödem yara iyileşmesini; dokuda PO 2 azalması, büyüme faktörlerinin hücreye erişimini engellemesi ve ödemli sıvıda bu faktörleri dilüe etmesi ile bozar. 1 gr dokuda 10 5 mikroorganizmanın tesbiti yara enfeksiyonunu gösterir ve tedavi gerektirir. Yaşlılarda yara iyileşmesi daha yavaştır. Kontraksiyon ve skar oluşumu daha azdır. 3. ay içinde kapanmayan yaralara kronik yara denir. Oklusiv pansumanlar nemli ortam sağlayarak epitelizasyonu hızlandırır.

36 Son Söz Tüm yaralar bir şekilde iyileşir Gönül yarası ve dil yarası hariç Onun için; Yunus’un dediği gibi Gönül Calab’ın tahtı Calab gönüle baktı Kim gönül yıktı ise İki cihan bedbahtı, diyelim ve Gönüllerde yara açmamaya gayret edelim


"YARA İYİLEŞMESİ VE YARA BAKIMI Dr. Sadık ŞENTÜRK Mevlana Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi A.D." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları