Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TABAKALAŞMA. TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Toplumsal tabaka deyince genel olarak toplumsal saygınlı ğ ı,siyasal iktidarı,ekonomik durumu, hayat şansları ve sitilleri,ayrıcalıkları.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TABAKALAŞMA. TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Toplumsal tabaka deyince genel olarak toplumsal saygınlı ğ ı,siyasal iktidarı,ekonomik durumu, hayat şansları ve sitilleri,ayrıcalıkları."— Sunum transkripti:

1 TABAKALAŞMA

2 TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Toplumsal tabaka deyince genel olarak toplumsal saygınlı ğ ı,siyasal iktidarı,ekonomik durumu, hayat şansları ve sitilleri,ayrıcalıkları vekültürelbakımdan,özellikleriyönündenbirbir indengörelifarklılıkları olan az yada çok kapalı toplumsalyapıderecelerindenherbirianlaşılır. Bir başka deyişle;tabakalaşma,herbir toplum üyesininırk,zenginlik,meslek,statü,prestij,e ğ iti mdüzeyivb.ölçüleregöreeşitsizbirşekildederec elendirilmesianlamınagelmektedir

3 Sosyal bilimlerde tabakalaşma olgusu, genel olarak, gerek „do ğ al ‟, gerekse „sosyal ‟ eşitsizliklerin varlı ğ ına dayanmaktadır. Toplumu oluşturan fertler, gruplar arasındaki (görece) eşitsizliklerin yol açtı ğ ı farklılaşmalar, hiyerarşikbir sıralanışın ortaya çıkmasına yol açmakta; bu durum ise sosyal tabakalaşma olgusunu meydana getirmektedir.

4 İ leritoplumdasosyalfarklılaşmayıbelirleyenk riterlertoplumunhakimde ğ erveanlamharit asınadayanır. Kimitoplumlarda,servetsahibiolmak,toplu msalhiyerarşideüstmevkileriişgaletmedebel irleyiciiken,kimitoplumlardadinikonum,kim ilerindeyaş,prestij,meslek,bilgi,oturulanme kanvb.etkenlerbelirleyiciolmaktadır.

5

6 1 -Kapalı sınıf tabakalaşması : Hindistan'daki kast sistemi ki do ğ umla kazanılır de ğ işmez katı kurallara sahiptir tabakalar arasında geçişyoktur. Ör: Kast, kölelik, apartheid. 2 -Yarı kapalı sınıf tabakalaşması : Ortaça ğ Avrupasındakilonca sistemi gibi Yarı kapalı sınıf tabakalaşmalarında sadece yatay hareketlilik olasıdır. 3 -Açık sınıf tabakalaşması : Günümüz ça ğ daştoplumlarında toplumsal tabakalar arasında yatay ve dikey hareketlilik olasıdır.

7

8

9

10

11

12

13 Tarımtoplumlarınıntabakalaşmabiçimleriol ankölelik,kastvezümrelersanayileşmeilebirl ikteyerinisınıfsisteminebırakmıştır. Sınıfsistemimakineleşmeninönemkazandı ğ ı,geleneklerinvedinineskiöneminikaybetti ğ is anayitoplumlarınıntabakalaşmabiçimidir.Sın ıflararasıtoplumsalhareketlilikfazladır

14

15 Hiyerarşiler artı ürünün ortaya çıkmasıyla birlikte gündeme gelmiştir. Hiyerarşi,yerleşik hayata geçen üretici toplumlar seviyesinde ele alınan bir olgu olmuştur. Bu durum özellikle sanayileşme döneminde, artı-ürünün paylaşılmasını ifade eden makasın a ğ zının iyice açılması sonucunda, tamamen sosyo-ekonomik bir faktörün vurgulanmasına, dolayısıyla „çatışmacı ‟ teorilerin gelişmesine zemin hazırlamıştır (Güçer2005: 22).

16 Sınıf,belirliözellikleresahipkişilerdenoluşan birtoplumsalkategoridir.Buözelliklergelir,pr estij,meslek,e ğ itimvb.olabilir. Ça ğ daştoplumlardatoplumsalsınıfayırımınd adahaçokgelirda ğ ılımınınyaygınşekildekulla nıldı ğ ıgörülmektedir.Gelirkişininsınıfyadast atüsüiçintemelölçütolarakgörülmektedir. Sondönemdebuna otorite vegücesahipolmaderecelerideeklenmiştir.

17 Toplumsal sınıflar arasında başlıca üç yönden farlılıklar olabilir. Yaşam şartları: Bir toplumda belirli sınıfların üyeleri di ğ erlerine göre daha az veya daha çok yaşam şansına sahiptir. Hayatın sa ğ ladı ğ ı olanak ve zevkler belirli sınıflar için daha fazladır. Yaşam biçimi ve gelir farkı: Her toplumsal sınıfın kendine özgü bir yaşam biçimi vardır. Her sınıfın davranışları, zevkleri, konut tipleri, giyim kuşamları, aile yaşamı, gelenek ve görenekleri di ğ er sınıflardan farklıdır. Yaşam biçimi gelirle de ilgilidir. Belirli bir gelir düzeyine sahip olanlar genellikle belirli yaşam biçimlerini benimserler. E ğ itim düzeyi de yaşam biçimini etkileyen faktörlerden birisidir. Sınıf bilinci ve psikolojik davranışlar: Her toplumsal sınıfın kendine özgü gelenek, görenek ve düşünce biçimleri vardır. Bir sınıfın üyesi olma belirli bir biçimde düşünme, belirli sorunlar karşısında belirli biçimlerde tepkide bulunmayı gerektirir

18 Ayrıcalıklı insanların avantajları üç başlık altında incelenebilir: Yaşam Şansları: Zenginlik ve gelir gibi ekonomik avantajlar, sa ğ lık ve iş garantisi, iyi evlerde, semtlerde oturmak, iyi tatil olanaklarına sahip olmak. Sosyal Statü: Bireyin toplumsal yapıda işgal etti ğ i konuma denir. Siyasal Etki: Karar verme mekanizmalarına etki etmek gücüne/fırsatına sahip olmak (Biltonvd1987: 35).

19 Toplumdaki ayrıcalıklı gruplar yukarıda açıklanan alanlarda avantaj sahibidirler. Bu alanlardan birinde yaşanan eşitsizlik di ğ er alanları da etkilemektedir. Ekonomik yönden avantajlı olmamak beraberinde düşük sosyal statüyü ve siyasal etkiye sahip olmamayı getirir. Bunun tersi ise ekonomik avantaj beraberinde sosyal ve siyasal avantajları getirir. Zengin olanların toplumsal ilişki ve etkileri daha fazladır. Ekonomik avantajları nedeniyle daha çok dışa açık olarak yaşarlar. Sosyal ve siyasal yatırımları rahat bir şekilde yaparlar. Öte yandan sınırlı ekonomik geliri olan insanlar di ğ er insanlarla sınırlı bir etkileşime girerler

20 Sınıf yapısı eşitsizlikler sonucu oluşur. İ şçi sınıfı, orta sınıftan daha az para kazanır. Sınıf, eşitsizli ğ in tek bir kayna ğ ı de ğ ildir. Toplumsal cinsiyet, etnik farklılıklar da toplumların eşitsizliklerini oluşturmaktadır. Kadınlar aynı işi yapsalar bile erkeklerden daha az para kazanmaktadır. Bu eşitsizlik bazı toplumlarda belli bir oranda giderilse bile dünya toplumlarının büyük bir oranı için hala geçerlidir. Kamu ve özel sektörde kadınlar ço ğ u alanlarda hala ayrım görmektedir. Kadınlar erkeklere oranla daha az terfi ettirilmektedir. Sınıf sistemi açık bir sistemdir. Bunun üzerine kurulu iddia bireyin yetenek ve çabasıyla daha üst sınıfa yükselebilece ğ idir. Aynı şekilde üst sınıftan aşa ğ ı sınıfa hareket de olabilir. Bir fabrikatörün iflas edip başka bir fabrikada işçi olması aşa ğ ı harekete bir örnektir. Bir bakkalın süpermarketaçması ise yukarı harekete örnektir.

21 1.DavısveMoore'aGöreTabakalaşma sosyologlar,toplumsaltabakalaşmanınevrenselold u ğ unubelirtmektedirler.Çünkübütüntoplumlard afarklıdurumlaraba ğ lıeşitolmayanbirödüllendirm eninvarlı ğ ıgörülmektedir.Tabakalaşmanınkarmaşı klı ğ ıvekullanılanölçütlerbakımındantoplumlarara sındabüyükfarklılıklargörülmektedir. Aynı yazarlar, tabakalaşma sisteminin işlevsel oldu ğ unu,toplumların belirli mevkileri doldurmak ve belirli görevleri yerine getirecek bireyleri motive etmekte olduklarını belirtmektedirler

22 Servet: insanların geçimini, rahatını, e ğ lencesini sa ğ layan mal ve hizmetleri elde etmeye yarayan gelir miktarı, İ ktidar: Başkalarına hükmetme, Statü: Bireyin toplumdaki yeri, saygınlık ve itibarı.

23 Yazarlara göre bütün toplumlarda tabakalaşma sisteminde en yüksek derecede ödüllendirilenler (Servet, iktidar ve statü bakımından) genellikle toplum için işlevsel bakımdan çok önemli olan konumları dolduran en yetenekli yada en ehliyetli kimselerdir. Bu yönden yazarlar tabakalaşmayı işlevsel görürler. Toplumsal tabakalaşma, toplumsal sistemin uyarlanmasını destekledi ğ i için işlevsel ve evrenseldir.

24 toplumsal tabakalaşmanın işlevsel olmayan durumları da olabilir. Örne ğ in konumların kalıtımla kazanılması, ödül eşitsizli ğ inin daha az ayrıcalıklı kişilerce tamamen kabullenilmesi durumlarında oldu ğ u gibi. O halde adı geçen yazarlarca ileri sürülen işlevsel tabakalaşma teorisini şöyle özetleyebiliriz: 1. Beşerî toplumlarda eşitsizlik, do ğ uştan gelen bir gerekliliktir. 2. Yüksek sorumluluk taşıyan yada ender bir yetene ğ i gerektiren konumlar sadece bu yetenekleri haiz olanlarca doldurulur. 3. Saygınlık, gelir v.s. gibi bakımlardan toplumsal olarak ödüllendirilmiş olan bu kimselerin ödüllendirilmesi, esas olarak doldurdukları konumların güçlü ğ üne (E ğ itim düzeyi, bazı özel yetenekler gerektirmesi gibi) ve işlevsel önemine dayanmaktadır.

25 Teori, pek çok bakımlardan eleştirilmiştir. Bottomore, eleştirileri şu noktalarda topluyor. Teori, tabakalaşmanın evrensel oldu ğ unu kabul eder. Bu ise, her toplumda belirli bir kademelenmesisteminin varlı ğ ını içine aldı ğ ı ölçüde yanlıştır. Teori, en önemli konumlar ve en yetenekli kişilerin bütün toplumlarda menfaat gruplarının etkisinden ba ğ ımsız olarak muayyen olduklarını, kesin olarak tayin edilmişolmalarını kabul eder. Teori, tabakalaşma sistemlerinin kurulma ve korunmasında gücün (Kuvvet, zor) rolünü tamamen ihmal eder ve böylece toplumsal tabakalaşma ve siyasal çatışma arasındaki ilişki hakkında bir şey söyleyemez.

26 Tumin'ineleştirisi ise şöyle: Belli statüler için gerekli yeteneklerin toplumda ancak pek az kişide bulundu ğ u görüşü tartışmalı bir konudur. E ğ er toplum katı bir tabakalaşma içinde ise o zaman, yeteneklerin ortaya çıkarılması şansı azalır. Özellikle e ğ itim imkânlarının ana babanın servetine ba ğ lı oldu ğ u ve servetin de eşit olarak da ğ ıtılmadı ğ ı bir toplumda nüfusun birçok kesitleri, kendi yeteneklerini anlama şansını bulamayacaklardır. E ğ itim ve yetişme açısından tam bir eşitlik sa ğ lanmadıkça farklı bir ödüllendirme sisteminin haklı gösterilmesi mümkün de ğ ildir.

27 Gerhard Lenski'yeGöre Tabakalaşma  Bir başka Amerikalı sosyolog Lenski de, toplumsal tabakalaşmanın işlevselli ğ ini kabul etmekle birlikte, bir noktada, Davisve Moore'danayrılmaktadır.  Gerhard Lenski, bu eşitsizli ğ i, başlangıçta işlevsel oldu ğ u için kabul eder. Çünkü ilkin özel konumlara uygunnitelikteki yetenekli kimselerin buralara gelmesi gerekir.  Fakat Lenski, başlangıçtaki bu işlevselli ğ in uzun bir süre sonra ortadan kalkaca ğ ını ve toplumsal bir norm olarak devam etmeye e ğ ilim gösterece ğ ini belirtir. Çünkü, yazara göre, o kimse başlangıçtaki işlevi artık yerine getirmedi ğ i zaman bile süreklilikte direnir.  Ayrıca Lenski, ilerici tarımsal toplumların aksine, sanayi toplumunda birçok toplumsal eşitsizliklerin giderek azalaca ğ ına, çünkü sanayileşmenin karmaşık bir işbölümüne ve ender becerileri gerektiren sayısız mesleklerin ortaya çıkmasına yol açtı ğ ına işaret eder.

28 VilfredePareto'yaGöre Tabakalaşma Tabakalar arasında geçişi ifade eden VilfredePareto, "Seçkinler dolaşımı" teorisini ileri sürmüştür. Ona göre bireyler alt tabakalardan üst tabakalara ve üst tabakalardan alt tabakalara sürekli olarak hareket eder. Pareto, seçkinleri, ola ğ anüstü nitelikleri bulunan ve hangi alanda, hangi faaliyet dalında olursa olsun, büyük yetenekleri oldu ğ unu ortaya koyan insanların tümü olarak tanımlıyor

29 Pareto, hükümet seçkinleri ile hükümet dışı seçkinler ayrımını yapar. Hükümette dolaysız yoldan önemli rol oynayanlar hükümet seçkinleridir. İ kinci tabaka ise seçkinlerin dışında kalan alt tabakadır. Hükümet seçkinleri kavramı iktidara katılan herkesi içine alır. Hükümet seçkinleri Paretoyagöre en yetenekli kişiler midir? Parelo'nun"seçkin" tanımına göre böyle bir izlenim elde edilmektedir. Seçkinler grubuna katılma, bireysel niteliklere ba ğ lı oldu ğ undan soydan geçimli de ğ ildir. Bu sebeple eski seçkinlerin yerini halkın alt tabakalarından gelen en uygun kişiler (Yeni seçkinler) doldurur. îşte her toplumda bu seçkinlerle halkın geri kalanları arasındaki sürekli geçişdurumuna Pareto, "Seçkinler dolaşımı" der.

30 Pareto'nunbu teorisi eleştirilmiştir. Çünkü uygulamada aşa ğ ı tabakalardan gelenler, çok yüksek basamaklara pek erişememektedirler. Tepeye tırmanma ancak birkaç kuşakta gerçekleşmekte ve ola ğ an dışı bir olay olmaktadır. Aynı biçimde yukarı tabakalarda bulunanların aşa ğ ılara düşmeleri de çok enderdir.

31 Marx’ıntabakalaşma kuramı  Marx ‟ ınsınıf kavramı tabakalaşma kuramları arasında önemli bir yere sahiptir. Marx ‟ ıntoplum kuramının temelinde ekonomik ilişkiler vardır. Ekonomik ilişkiler sınıfların temelini oluşturmaktadır. Marx ‟ agöre sınıf ilişkileri toplumun tüm yönlerini açıklayan bir anahtar özelli ğ ini taşımaktadır. Marx ‟ agöre komünist olmayan tüm toplumlar sınıf toplumlarıdır.  Ekonomik kazanımlar, siyasal güç ve sosyal saygınlık sınıfların yapısına göre belirlenmektedir. Marksist görüşüretimin sosyal olarak düzenlendi ğ ini savunur.  Tüm sınıf ilişkileri, sömüren ve sömürülen gruplar arasında oluşmaktadır. Sömürenler bir artı de ğ ere sahip olurken sömürülenler ise, işgüçlerini satarak yaşamlarını devam ettirmektedirler

32 Tarihin ilk ça ğ larında, hemen her yerde, toplumun çeşitli zümreler halinde tepeden tırna ğ a bir bölümlenmesini, çok çeşitli bir toplumsal konum derecelenmesini buluyoruz. Eski Roma da patrisyenleri, şövalyeleri, plepleri, köleleri; orta ça ğ da feodal beyleri vasalları, lonca ustalarını, kalfaları, çırakları, serfleri; bu sınıfların hemen hepsinde, gene alt derecelenmeleri görüyoruz.” (Marxve Engels1998: 117) Marx ‟ agöre insanlık tarihi sınıf çatışmaları tarihidir. Sömürü ve baskı farklı formlarda gerçekleşmiştir. Kapitalist üretim şekli sanayileşmeden önce İ ngiltere ‟ de gelişti. Toprak, özel mülkiyetlere dönüştü, tarımda makineleşme ve hayvan gücünün kullanımı sonucu toprak işçileri işsiz kaldılar. Küçük atölyeler gelişerek ilk fabrikalar halini aldılar. Bu işyerlerinin sahipleri de burjuvaları oluşturdular.

33 Marx’agöre ; ça ğ daşKapitalist topumlar üç sınıftan oluşur:  Burjuvazi (Üst sınıf): Üretim araçlarına sahiptir. Zengin oldukları için avantajlı bir yaşam sürdürürler. Üst sınıf nüfusun çok azını oluşturur ve zenginli ğ ini korumaya genişletmeye çalışarak kuşaktan kuşa ğ a aktarmaya çalışır. Üretim araçlarına sahiplik üst sınıfı belirler ve toplumun di ğ er kısımlarından ayırır.

34 Küçük Burjuva (Orta Sınıf) : Üretim araçlarının sahibi de ğ il ama kontrol edicisi ve yöneticisi olan bireylerden oluşur ve şirket yöneticileri, genel müdürler, CEO ‟ lar, banka müdürleri ve fabrika müdürleri gibi birçok farklı meslek grubunu içine alır. Bazı yöneticilik konumlarında çalışanlar ise, hem kapitalistleri hem de belli bir ölçüde sömürülen işçileri temsil etmektedir. Burjuva ve işçilerin koşullarından belli özellikleri yansıtırlar.Marx ‟ ınzaman içerisinde eriyip işçi sınıfına katılaca ğ ını öngördü ğ ü orta-sınıf temsilcileri tarihi süreç içerisinde ne yazık ki işçi sınıfına katılmamıştır.  İ şçi sınıfı (Alt-Sınıf) : Üretim araçlarının sahibi olmayan sadece üretim araçlarını kullanarak üretim yapan fakat artık de ğ er olarak ürettikleri karı burjuvaya bırakan “işçi sınıfı” (proleterya) olarak tanımlanabilir.

35 MaxWeber’intabakalaşma kuramı  Weber kapitalizmin gelişmesine karşı çıkmamış ve Marx ‟ ın komünizm hakkındaki düşüncelerini ise “uygulanamayacak ütopya ”olarak de ğ erlendirmiştir. Weber sadece üretim ilişkilerine bakarak toplumsal yapının analiz edilmesine karşı çıkmıştır.  Weber sınıf kavramının, ortak sınıfsal koşulları paylaşan herhangi bir toplulu ğ a işaret etti ğ ini söylemekle yetinmiş ve „sınıf ‟ ı şu şekilde tanımlamıştır;  “[Sınıf], tipik bir mal arzı, dışsal yaşam koşulları ve kişisel hayat deneyimleri fırsatıdır; bu fırsat, belirli bir ekonomik düzende gelir sa ğ lamak adına malları ve becerileri tasarruf altına almak için sahip olunan gücün miktarı ve çeşidi veya bu gücün yoklu ğ u tarafından belirlenir”(Weber1978: 161).

36 Weber ‟ inMarx ‟ tanfarklı olarak, iki temel ve çıkararıbirbirine zıt olan sosyal sınıf yerine, „neredeyse kişiye özgü olabilecek ‟ (Kalaycıo ğ lu, 2002: 307) kadar çok sayıda sınıf olasılı ğ ından söz etti ğ ini söyleyebiliriz. Yani Weber ‟ insosyal sınıfında esas olan ikilik de ğ il, çokluktur. Weberdinsel düşüncelerin toplumsal yapıya etkisini vurgulamıştır. Din kurumu toplumsal de ğ işimi yönlendiren güçleri kontrol etmektedir. Weber, Marksizm ‟ i tek taraflı bir ideoloji olarak de ğ erlendirir. Ona göre Marksizm toplumların karmaşık yapısını ve toplumsal de ğ işimi yeterince açıklayamaz. Weber eşitsizli ğ i sadece ekonomik ilişkilerde görmez.


"TABAKALAŞMA. TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Toplumsal tabaka deyince genel olarak toplumsal saygınlı ğ ı,siyasal iktidarı,ekonomik durumu, hayat şansları ve sitilleri,ayrıcalıkları." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları