Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Toplum ve Siyaset.  Sosyolojinin nesnesi nedir?  Bunu araştırmak için iki yakın bilim dalının –sosyoloji ve siyaset bilimi- karşılaştırmasını yapalım.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Toplum ve Siyaset.  Sosyolojinin nesnesi nedir?  Bunu araştırmak için iki yakın bilim dalının –sosyoloji ve siyaset bilimi- karşılaştırmasını yapalım."— Sunum transkripti:

1 Toplum ve Siyaset

2  Sosyolojinin nesnesi nedir?  Bunu araştırmak için iki yakın bilim dalının –sosyoloji ve siyaset bilimi- karşılaştırmasını yapalım  Basitçe ifade edersek siyaset biliminin inceleme nesnesi siyasal olan ya da siyasal alan, sosyolojinin inceleme nesnesine ise toplumsal olandır diyebiliriz.

3 Toplum ve Siyaset Neyin siyasal neyin toplumsal oldu ğ unu nasıl belirleyebiliriz?  Aristoteles: zoon politikon // insan toplumsal bir varlıktır  Yani insanlar zorunlu olarak/do ğ al olarak bir arada yaşarlar.  Aristoteles’e göre insan biraradalı ğ ının (toplumsallı ğ ın) en yetkin formu ise polis (devlet)’tir. Dolayısıyla Aristoteles şunu kastetmiş olur:  Toplumsal birliktelikler yetkinleştikçe siyasal bir form almaya yazgılıdır.

4 Toplum ve Siyaset  Burada toplumsal olanın politik olandan önce geldi ğ ini ancak politik olan karşısında ikincil oldu ğ unu anlıyoruz.  Politik toplum (polis) geliştikçe, toplumsal olan, “insan” (vatandaş) için önemini gittikçe kaybedecektir.

5 Toplum ve Siyaset  Kendisini biyolojik hayatın idamesine adamış, daha do ğ rusu bu alanın (oikos) dışına çıkamamış ve siyasal toplumun işlerinden uzaklaşmış (toplumsal olanda sabitlenmiş) insan adeta tam bir insan formuna ulaşmamış bir varlık olarak görülür.

6 Toplum ve Siyaset  Ortaça ğ ’ın sonlarına geldi ğ imizde T. Aquinas Aristoteles’in tanımını de ğ iştirerek kullanacaktır:  “ İ nsan siyasal ve toplumsal bir varlık”tır.  Dikkat edersek, Aristoteles siyasal’ı hem toplumsal hem de siyasal’ı içerecek bir biçimde kullanır ve biri (sonraki) di ğ erini içererek aşar. Fakat Aquinas’ta bu iki alan aynı anda, bir arada bulunur.

7 Toplum ve Siyaset  Bu yeni tanımda Orta Ça ğ ’ın sonundaki gelişmelerin etkisi vardır.  Ortaça ğ ’ın sonunda Avrupa’da bazı şehirler siyasetten kendilerini özerkleştirmeye başlar. Ticaret burjuvazisinin başını çekti ğ i şehir yaşamı siyasi iktidarlara şehir üzerinde bazı sınırlamalar getirir.  Bunun anlamı şudur: Bundan sonra siyasi iktidarlar meşruiyetlerini sürdürmek istiyorlarsa şehrin onayını almak zorundadırlar.

8 Toplum ve Siyaset  Aquinas Avrupa’da gerçekleşmekte olan de ğ işimi sezmiş ve bunu siyaset teorisinde ifade etmiştir.  Şehrin kendini siyasi iktidardan özerkleştirmesi aslında toplumsal olanın siyasal olandan özerkleşmesi ve toplumsal kategorisinin siyasal karşısındaki öneminin arttı ğ ı anlamına gelir.  Siyasal olan ancak toplumsal olanın rızasını aldı ğ ı oranda varlı ğ ını sürdürür.

9 Toplum ve Siyaset  Liberal siyaset teorisinin kurucu ismi J. Locke bu kavrayışı daha net bir şekilde temellendirecektir.  Buna göre insanlar devletin bulunmadı ğ ı do ğ a durumunda do ğ al haklara sahip olarak yaşarlar ve fakat çıkan bazı sorunlardan dolayı cezalandırma yetkilerini bir üst kuruma devretmeyi öngören bir sözleşmeyle “sivil toplum”a geçerler.  Böylece devlet bireylerin do ğ al haklarını korumak şartıyla cezalandırma yetkisini elinde bulunduran bir kurum olarak ortaya çıkar.

10 Toplum ve Siyaset  Devletin görevi iç ve dış güvenli ğ i sa ğ layıp vatandaşlar arasındaki anlaşmazlıklara çözüm getirmekle sınırlıdır.  Bireyler ise toplumsal yaşamda kendi iyileri peşinde koşmakta serbesttirler. Bireyin bu yaşamda do ğ al olarak sahip oldu ğ u özgürlük, hayat ve mülkiyet haklarına zarar gelmesi halinde ise devletin meşruiyeti ortadan kalkar ve direnme hakkı ortaya çıkar.  Anlaşılabilece ğ i gibi toplumsal olan siyasal olan karşısında özerkli ğ ini ilan etti ğ i gibi hayatın seyri içerisinde daha belirleyici ve önemli bir alan haline gelmiştir.

11 Toplum ve Siyaset  Ancak modern düşünürler içinde de eski kavrayış biçimini sürdürenler vardır.  Örne ğ in Rousseau özgürlü ğ ü temellendirirken insanın muhakkak tek bir yasaya tabi olmasını, böyle oldu ğ unda aslında hiç kimseye ba ğ lı olmayaca ğ ını ifade eder. Bu yasa ilkel (do ğ a durumundaki) insan için do ğ a yasasıyken, modern insan için kendi yaptı ğ ı yasa olmalıdır.  Öyleyse herkes kişisel çıkarlarını bir tarafa bırakıp genel iradeyi oluşturarak bir siyasal alanının yaratılmasına katkı sa ğ lamalıdır.

12 Toplum ve Siyaset  Rousseau’ya göre sivil toplum kişilerin bireysel çıkarlarının peşinden koştu ğ u ve ayrıca başkalarına olan ba ğ ımlılı ğ ının arttı ğ ı bir alandır. Bunu aşmak için yapılması gereken bu toplumu siyasal bir birliktelik haline getirmektir.  Anlaşılabilece ğ i gibi Rousseau, Aristoteles gibi toplumsal olanı küçümsemekte, onu siyasal olan karşısında ikinci plana atmakta ve insan yaşamındaki belirleyicilik alanını daraltmaya çalışmaktadır.

13 Toplum ve Siyaset  Kant: Fransız Devrimi, Öznel(l)ik ve Toplum  Toplumsal olanla siyasal olan arasındaki ayrım modern dönemde –özellikle toplumun bilimsel incelemesinin toplumun siyasallı ğ ı fikriyle beraber gelişti ğ ini düşünürsek- gittikçe daha mu ğ lak hale gelir.  Toplumsal, siyasal olan karşısında –özellikle modern siyasi düşüncede- özerk bir kategori olarak ortaya çıkıyor ve fakat toplumun (society’nin) kuruluşuyla birlikte toplumsal olan siyasal olanla daha fazla içiçe geçen bir hal alıyordu. En azından fikirde.

14 Toplum ve Siyaset  Fransız Devrimi, Öznel(l)ik ve Toplum  Toplumsal aktörlerin siyasallaştı ğ ı, siyasetin temel konusu olan siyasal iktidarın «modern» devlet aracılı ğ ıyla toplumsal olana yayıldı ğ ı bir ortamda neyin siyasal (iktidarla ilgili), neyin toplumsal oldu ğ unu belirlemek kritik hale gelir.  M. Foucault iktidarın söylem aracılı ğ ıyla her yere yayıldı ğ ını söyler örne ğ in. Öyleyse toplumsallık içindeki her söylem ve her tür öznellik aynı zamanda siyasal bir fonksiyonu da bünyesinde taşıyacaktır.

15 Toplum ve Siyaset  Antiklere Dönüş  Bu noktada bir parantez açarak faşizmler ve totaliter hükümetler altında siyasal olanın gittikçe daraltılan fonksiyonuna dikkat çeken Hannah Arendt’in iddiasını bir karşı iddia olarak öne sürmeliyiz.  O Antik Yunan polisinde var olan ve Aristoteles’te de ifadesini bulan siyasallı ğ ın kapsayıcı formunu, insanın varoluşsal anlamına uygun bulur ve modern dönemi –sadece faşizmleri yüzünden de ğ il- özellikle kapitalizmin ve piyasanın insan yaşamının önemli bir kısmını işgal etmesi dolayısıyla, Antik Yunan’ın zıttı bir gelişmenin dönemi olarak eleştirir.  Buna göre, modern insan hayatının büyük kısmını oikos’ta geçirmektedir. Yani biyolojik varlı ğ ın idamesi için gerekli faaliyetler alanında. Yani insan denen varlı ğ ın ayırt edici özelli ğ ini ortaya koyamadı ğ ı alanda.

16 Cevap?  «Toplumsal olan nedir?» sorusuna hala bir net bir cevap veremedi ğ imiz ortada. Ya da en azından toplumsal olanın nerede bitti ğ i, siyasal olanın nerede başladı ğ ını tespit etmek oldukça güç.  Öyleyse, bir cevap bulma umuduyla, şimdi de siyasal olanın ya da siyasetin ne oldu ğ unu cevaplamaya çalışalım.

17 Siyasal Olan  Siyasetin konusu nedir?  Gündelik kullanımının çeşitlili ğ inin yanında bilimsel olarak, ilk elden verilen cevabın devlet oldu ğ u, siyasetin devlet olgusu çerçevesinde var oldu ğ u fikri öne sürülür.  Buna göre bir siyaset biliminin amacı da devletin ve devlet kurumlarının incelenmesi olacaktır.

18 Devlet Nedir?  Devletin siyasetin odaklaştı ğ ı bir mekan oldu ğ unu kabul edebiliriz. “E ğ er siyasetin bir özelli ğ i de kamu düzenini gerçekleştirmek ve toplumun yönetilebilirli ğ ine yönelik bir eylem alanı oluşturmak ise hiç şüphe yok ki, toplumu yönetenlerin en mükemmel biçimde örgütlendikleri odak devlettir.”  Peki devlet hangi işlevleriyle ve kurumlarıyla tanımlıyoruz?

19 Devlet Nedir? 1. Weber’in devlet tanımı bugün literatürdeki hakim tanımların başında gelir. Ona göre devlet, “belirli sınırlara sahip bir toprak bütünlü ğ ü üzerinde hakimiyet kuran ve meşru şiddet tekelini (fiziki zor kullanma) elinde bulunduran, toplum içindeki en kapsamlı organizasyondur. 2. Devletin tanımlayıcı bir başka özelli ğ i belirli bir hukuk düzenine sahip olmasıdır: Hukuk Devleti. Hukuk devletinden bir devlet düzenin de hiç kimsenin yürürlükteki hukuk kuralları çerçevesinin dışına çıkmamasını anlıyoruz. 3. Devletin belirli topraklar üzerindeki hakimiyetini gerçekleştirmesini sa ğ layan ve onun tanımlayıcı özelliklerinden bir di ğ eri ise belirli alanlarda uzmanlaşmış kamu görevlilerinden oluşan bir bürokrasiye sahip olmasıdır.

20 Devlet Nedir?  Öyleyse şimdiki soru şudur: Devleti bu özellikleriyle tanımladı ğ ımızda hangi devletten bahsediyoruzdur?  Kuşkusuz bunun cevabı “modern” devlettir. Bu da şu anlama gelir ki siyaset bilimi evrensel bir bilim de ğ il, olsa olsa modern toplumlar içindeki siyasal örgütlenmenin bilimidir.

21 Devlet Nedir?  Devlet (state) evrensel bir kurum de ğ ildir. Ancak yöneten-yönetilen ilişkisi evrensel bir olgudur. Bu ayrımı kabul etti ğ imizde siyasetin veya siyasal olanın içeri ğ ini ve siyaset biliminin inceleme nesnesini (evrensel olarak) belirlemiş oluyoruz.  İ ktidar  İ tirazlar…………

22 Siyasal Olan Öncelik  Bu noktada ortaya çıkan sorulardan biri, siyasal olanın mı toplumsal olanı biçimlendirdi ğ i, yoksa toplumsal olanın mı siyasal olanı biçimlendirdi ğ i tartışması olmuştur.  Kimileri siyasal alanın, bu alandaki kurumların ve süreçlerin özgüllü ğ ünü ve özerkli ğ ini küçümsemişlerdir (Marx). Kimileri ise siyasal alanın hakim alanı oluşturdu ğ u, sosyal alanın ikincil önemde oldu ğ unu ileri sürmüşlerdir (Elit Teorileri-Pareto ve Mosca gibi).

23 Siyasal Olan  E ğ er toplum içerisinde yaşayan her birey toplumsal de ğ işimin öznesi olabiliyorsa bu onun aynı zamanda –”politik” bir görev almaksızın, yani devlet kurumlarında bir mevki kazanmaksızın da- politik bir özne oldu ğ u anlamına gelir.

24 Siyasal Olan  Toplumsal bir eylemin siyasal sonuçları olabilece ğ i gibi politik olan bir eylem, karar veya fikrin toplumsalın şekillenmesinde belirleyici bir etkisi olabilece ğ ini de öngörebiliriz. Bu durumda neyin toplumsal neyin politik oldu ğ unun cevabı dahi politik olabilir.  Örne ğ in e ğ itim faaliyeti siyasi bir kurum olarak devletin toplumu şekillendirmesinde kullandı ğ ı toplumsal bir kurum olabilir. Kişiler e ğ itim aracılı ğ ıyla belirli bir şekilde politik bireylere dönüştürülmek istenebilir. Aynı şekilde Özel bir e ğ itim kurumu hiç bunu öngörmemiş olsa da devletin belirlemiş oldu ğ u politik sosyalleşmenin karşıtı bir sonuç do ğ uracak bir e ğ itim müfredatı uyguladı ğ ında politik bir eylemlilik içine girmiş olacaktır.

25 Siyasal Olan  Foucault’yu hatırlayalım: “her şey politiktir.” Çünkü siyasetin temel inceleme nesnesi iktidar ise ve iktidarın Foucault’un iddiasıyla bütün toplumsal kurumların kılcal damarlarına kadar ve gündelik söylemin içine kadar işledi ğ i do ğ ruysa, toplumsal yaşamın her meselesi bizatihi politiktir. Bu iddiayı ele aldı ğ ımızda her türlü toplumsal-siyasal olgu politik sosyolojinin konusuna girebilir.  Ancak kimileri farklı bir iddiayla, siyasal alanın dışında bir alanın bulundu ğ u ve kişinin bu alanda kendi iyi’sinin peşinde koşma izninin verilmesi gerekti ğ i düşüncesini ileri sürerek iki disiplini birlikte düşünmemizi gerektirmeyen alanların varlı ğ ını savunabilir.

26 Sosyolojinin Nesnesi  Başka bir deyişle sosyolojinin alanına ampirik olarak neyin dahil olaca ğ ı sorusunun net bir cevabı yoktur; bu konu çeşitli bilimsel akım ve ekollerin tartışma konularından olacaktır.  Ancak şunu belirtmeliyiz: bir bilim dalını ayırt edici kılan nesnesi de ğ il, yöntemidir.


"Toplum ve Siyaset.  Sosyolojinin nesnesi nedir?  Bunu araştırmak için iki yakın bilim dalının –sosyoloji ve siyaset bilimi- karşılaştırmasını yapalım." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları