Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ARAŞTIRMA YÖNTEMLER İ Yrd. Doç. Dr. Duygu GÜR ERDO Ğ AN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ARAŞTIRMA YÖNTEMLER İ Yrd. Doç. Dr. Duygu GÜR ERDO Ğ AN."— Sunum transkripti:

1 ARAŞTIRMA YÖNTEMLER İ Yrd. Doç. Dr. Duygu GÜR ERDO Ğ AN

2 BİLİMBİLİM  Latince bilmek kökünden türemiş ve bilinen şey ya da bilgi anlamına gelen bir kelimedir.  Sistematik bilgiler kümesidir.  Yeni kuramlar üretmeye ve var olan kuramları sınamaya yarayan süreçtir.

3  Karasar (2004) bilimi, “geçerli ğ i kabul edilmiş sistemli bilgiler bütünü” olarak ifade etmektedir.  O ğ uzkan (1993), “evrenin bir bölümünü konu olarak seçen deneysel deneyimlere ve gerçekli ğ e dayanarak yasalar çıkarmaya dayanan düzenli bilgiler bütünü” olarak tanımlarken,  Ekiz (2009), “bilimsel yöntem ve süreçlerden yararlanılarak elde edilen sistematik bilgiler bütünü” olarak tanımlamaktadır.  Türkdo ğ an (1995) ise bilimi “do ğ ru düşünme, sistematik bilgi edinme süreci”, “olaylar arasında neden-sonuç ba ğ ının kurulması suretiyle genel kavramlara yükselmek” gibi tanımlamalarda bulunmuştur.

4 Bilimin temel işlevlerini anlama, açıklama ve kontrol olmak üzere üç başlık altında toplamak mümkündür (Karasar, 2004). 1.Anlama işlevi Anlama işlevi bu amaca dönük, “nedir?” sorusunun cevaplandırılmasıyla ilgili olup, var olan durumun oldu ğ u gibi resmedilmesidir. 2. Açıklama işlevi Bu nedenle burada “niçin?” sorusuna cevap arama iste ğ i söz konusudur. “Niçin?” sorusu ile yönlendirilen ise açıklama işlevidir. Bilgi üretme açısından bilimin en üst işlevi açıklamadır. 3. Kontrol işlevi Kontrol işlevi, anlama ve açıklama işlevleriyle üretilen bilgilerin fiilen uygulamalara aktarılması, do ğ a ve toplum olaylarının denetim altına alınmasını amaçlar.

5 BİLİMBİLİM  Bilimin 4 önemli özelli ğ i  Çeşitlilik  Süreklilik  Yenilik  Ayıklanma (Çepni vd., 2008)

6 B İ LG İ  Dünyada karşılaşılan nesnelerle insan arasındaki etkileşim sonucunda ortaya çıkan üründür.  Ö ğ renme, araştırma veya gözlem sonucu elde edilen gerçek ve ilkelerin bütününe verilen addır.

7 B İ LG İ Y İ ELDE ETMEN İ N YOLLARI / B İ LME YOLLARI NELERD İ R?

8 B İ LME YOLLARI Deneyim: Duyularımız aracılı ğ ıyla elde edilir. Görüş Birli ğ i: Di ğ er kişilerle görüş paylaşımıyla elde edilir. Uzman Görüşü: Bir uzman aracılı ğ ıyla elde edilir. Mantık: Mantıksal çözümleme ile elde edilir. Bilimsel Yöntem: Bilim aracılı ğ ıyla elde edilir.

9 B İ L İ MSEL B İ LG İ  Hem genel hem özeldir.  Tarihseldir.  Tekrarlanabilir.  Deneyseldir.  Olasılık taşır.  Kesin de ğ ildir.  İ nsan ve kültürle ilişkilidir. (Çepni vd., 2008)

10 B İ L İ MSEL YÖNTEM/YAKLAŞIM  Olgusal Süreç (Gözlem, Deney, Ölçme)  Bulguları Eleştirel De ğ erlendirme  Kuramsal Süreç (Genelleme)

11 OLGUSAL SÜREÇ  Betimleme olarak bilinir.  İ lk aşamadır.  Olgular arasındaki ilişkiyi saptama, sınıflama ve kaydetme.

12 GÖZLEM  Olgu bulma işlemidir.  Algılanan veriler  Yorumlama

13 GÖZLEM  Geçerli ve güvenilir oldu ğ unda bilimseldir.  Nesnel olma ve Yanlılık içermeme.  Tekrar edilebilir olma.  En az hata içermeli.  Amaca hizmet etmelidir.

14 DENEY  Gözleme göre  Daha kesin,  Düzenli,  Amaç ve sınırları belirgindir.

15 DENEY  Gözlemde do ğ anın akışına müdahale yokken deneyde müdahale vardır.  Koşulları hazırlanmış yapay bir durum  Gözlem konusu olan olgunun başlangıç koşullarında sistematik bir de ğ işim yapma.

16 ÖLÇME  Gözlem ve deneyin herkes tarafından geçerli olmasını sa ğ lar.  Bazı kurallara göre nesnelere, olgulara ya da bunların gözlemlerine rakam verme işlemidir.

17 KURAMSAL SÜREÇ  Olgusal süreçteki betimlemeleri anlaşılır hale getirmeyi amaçlar.  Açıklama aracı olarak  Hipotez  Kuram  Yasa  Öngörüyü araç olarak kullanır.

18 H İ POTEZ  Henüz do ğ rulanmamış kavramsal genellemelerdir.  Bir araştırmanın olası sonucuna dair yapılan tahminlerin ifadesidir.

19 KURAM  Do ğ rulanmış hipotezlerdir.  Geçerlik ve güvenirli ğ i bilimsel yöntemlerle saptanmış olan bilgi ve açıklama bütünüdür.

20 YASA  Olguların nedenlerini açıklayan her do ğ ru kuram bir bilimsel yasadır.  Tek bir olguya yönelik de ğ ildir.

21 ÖNGÖRÜ  Yasalardan yararlanarak henüz olmamış bir olguyu önceden tahmin etme işidir.

22 Özetle, varsayımın ortaya konması ve araştırma konusunun belirlenmesinden başlayarak, kullanılacak araştırma metot ve tekniklerinin seçilmesi, verilerin toplanması, de ğ erlendirilmesi ve sonuçlandırılmasına kadar izlenen yol, bilimsel yöntemi belirlemektedir.

23 Türkdo ğ an (2009), bilimsel yöntemin aşamalarını aşa ğ ıdaki gibi sıralamıştır: Araştırma konusunun belirlenmesi Konu ile ilgili varsayımların ileri sürülmesi Konuya uygun araştırma yöntem ve tekniklerinin belirlenmesi Verilerin toplanması Verilerin sınıflandırılması, birleştirilmesi ve çizelgeler haline getirilmesi (Yorumlama ve de ğ erlendirme) Sonuçların sunulması

24 B İ L İ MSEL ARAŞTIRMA  Sistematik veri toplama ve analiz etme sürecidir.  Bilimsel bilgi elde etme sürecidir.  Birbirini izleyen ve etkileyen etkinliklerden oluşan sistematik bir süreçtir.

25 B İ L İ MSEL ARAŞTIRMA  Kuram (teori) üretmeyi ya da var olan kuramları sınamayı (uygulama) amaçlamaktadır.  Kuramsal Araştırma ile Uygulama araştırması arasındaki fark nedir?

26 ARAŞTıRMA TÜRLERI Tarihsel araştırmalar Geçmişte var olanların veya geçmişte meydana gelen olayları veolguları araştırmayı veya araştırılan konunun geçmiş ile olan ilişkisini ortaya koymayı amaçlayan araştırmalardır. “nasıldı?”, “neler oldu?” gibi sorulara cevap arar. Betimsel araştırmalar Betimsel araştırmalar, olayların, objelerin, varlıkların, kurumların ve çeşitli alanların “ne oldu ğ unu açıklamaya çalışır. Bu yönteme dayanan araştırmalar, “durum nedir?, neredeyiz?, ne yapmak istiyoruz?, nereye, hangi yöne gitmeliyiz?, oraya nasıl gideriz?” gibi sorulara mevcut zaman dilimi içinde oldu ğ u düşünülen verilere dayanarak cevap bulunmaya çalışır

27 Deneysel araştırmalar Deneysel araştırmalar, cevap ve çözümleri gelecek zaman içiresinde bulunabilecek problemlere çözüm getiren araştırmalardır. Araştırmacı ço ğ u kez yapay olan bir araştırma ortamı oluşturur. Oluşturulan bu ortam içerisinde araştırmacı, ilgili oldu ğ u olay, de ğ işken ve etkinlikleri ayarlamak, de ğ iştirmek, ortadan kaldırmak gibi yollarla istedi ğ i duruma getirmektedir. Yani kontrol altında tutmaktadır. Deneysel yöntemde dış çevrenin de ğ iştirilmesi ya da istenilen deneklerin bir araya getirilmesi suretiyle, farklı inceleme ya da deney durumları oluşturulmakta ya da yaratılmaktadır

28 KURAMSAL ARAŞTıRMALAR Salt amacı varolan bilgiye yenilerini katmak olan araştırmalardır. Bu araştırmalarda “bilim bilim içindir” anlayışı egemendir. Bu bilgi geleneksel algılamada yalnızca “kuram” düzeyi ile sınırlıdır (Karasar, 2004). Temel araştırmalar ile de ğ işik düzeylerde bilgi üretilmektedir. Bunlar açımlama düzeyi, ayrıntı saptama düzeyi, neden-sonuç ilişkisi saptama düzeyi, kuram geliştirme düzeyidir.

29 Açımlama Düzeyi, Bu araştırmalar öncü niteli ğ indeki yani alana ilk giriş niteli ğ indeki araştırmalardır. varlı ğ ı hissedilen bir problemin gerçekten ne oldu ğ u ve hangi de ğ işkenlerin etkisinde oluştu ğ u, durumu aydınlatmak için en uygun yaklaşımın neler olabilece ğ i, ana hatları ile belirlenmeye çalışılır Ayrıntı saptama düzeyi Problem iyice tanımlandıktan, ilgili görülen de ğ işkenler belirlendikten sonra, de ğ işkenler tek tek ya da aralarındaki olası ilişkilerin de aranabilece ğ i bir düzenleme içinde tanımlanmaya çalışılması ayrıntı saptama düzeyini oluşturur. Ayrıntılar saptanırken, tekil ve ilişkisel betimlemeler yapılır. Cinsiyet, yaş, e ğ itim durumu, sosyo-ekonomik düzey tekil betimlemelere örnek olarak gösterilebilir. İ lişkisel betimlemelere ise ö ğ rencilerin “zeka düzeyi” ile “akademik başarı”nın ilişkilendirilmesi örnek olarak verilebilir.

30 Neden-sonuç ilişkisi saptama düzeyi nedensel ilişkilerin aranması bilimsel araştırmaların üst düzey bir etkinli ğ idir. Bunlar bilim üretmeye en yakın bilgi kümelerini oluşturur. De ğ işkenler tıpkı ilişkisel betimlemelerde oldu ğ u gibi betimlenmeye çalışılır. Buradaki betimleme daha kontrollü koşullar altında ve ço ğ u zaman deneme modelindeki bir araştırma ile olur. “niçin?” ve “neden?” gibi soruların cevaplarının arandı ğ ı bu tip betimlemelerde belli bir de ğ işkendeki de ğ işimlerin, hangi de ğ işkendeki de ğ işimler sonucu oldu ğ u bulunmaya çalışılır. Örne ğ in farklı ö ğ retim yöntemlerinin ö ğ renmeyi niçin etkiledi ğ i, deney ve kontrol gruplarının bulundu ğ u deneme modelleri ile araştırılabilir.

31 Kuram geliştirme düzeyi Bilimsel araştırmalarda üretilen bilgilerin en ileri düzeyi, gözlenebilir verilerin kavramsal bir bütünlük kazandı ğ ı ilke, model ve kuramlardır. Bu düzeydeki ürünlerin uygulanabilirlik alanı en yüksektir ve kuram olarak evrensel bir de ğ ere sahiptir.

32 UYGULAMALı ARAŞTıRMALAR Uygulamalı araştırmalar, üretilen bilgilerin de ğ erlendirilmesi ile problemlerin fiilen çözümünü gerçekleştirmeyi, bilimin olayları denetim altına alma işlevini gerçekleştirmeyi amaçlayan araştırmalardır. Uygulama boyutu olan hemen her problem, temel araştırma türünden etkinliklerle aydınlanır, uygulamalı araştırmalarla da çözüme kavuşur. Bu nedenle uygulamalı araştırmalar problem çözmenin vazgeçilmez bir ö ğ esidir. Uygulamalı araştırmalar, üretilmiş yada üretilmekte olan bilginin denemeli uygulamasıdır.

33 Aksiyon Araştırmaları Uzman araştırmacıların yürütücülü ğ ünde, uygulayıcıların ve probleme taraf olanların da katılmasıyla, var olan uygulamaların eleştirel bir de ğ erlendirmesini yaparak, durumun iyileştirilmesi için alınması gereken önlemleri belirlemeyi amaçlayan araştırmalardır. Toplumun kalkınmasından, pek çok örgüt problemlerinin çözümünde ve e ğ itim programlarının geliştirilmesinde son derece yaygın ve etkili bir yere sahiptir.

34 AR-GE Araştırmaları Araştırma ve geliştirme türündeki araştırmalar, uzman araştırmacıların sorumlulu ğ unda üretilmiş bilgilerin denemeli uygulaması ile, problemin çözümünde etkili olabilecek nitelikte, geçerli ğ i denenmiş somut ürünler geliştirmeyi amaçlayan araştırmalardır

35 B İ L İ M DALLARI  FEN  SOSYAL  SA Ğ LIK  E Ğİ T İ M Vb.

36 B İ L İ M DALLARI  Fen bilimlerinin yüzyıllarca süren bir geçmişe sahiptir.  Sosyal bilimler ancak 20. yüzyılda tam olarak şekillenmiştir.  Sosyal bilimlerin ilgi alanını oluşturan toplumsal olaylar ve insanların özellikleri (örne ğ in, kişilik, ö ğ renme vb.)  Fen bilimlerinin ilgi alanını oluşturan fen ve tıp dallarından farklılaşmaktadır.

37 B İ L İ M DALLARI  Fen bilimlerinde kullanılan yöntem ve teknikler sosyal bilimlerden ayrılmaktadır.  Fen bilimlerindeki araştırma ile sosyal bilimlerdeki arasındaki farklar nelerdir?

38 SOSYAL B İ L İ MLER  Toplumsal olayları ve insanların toplumsal yönlerini inceler.  Antropoloji,  E ğ itim,  Ekonomi,  Psikoloji,  Siyaset bilimi vb.

39 SOSYAL B İ L İ M ARAŞTIRMA SÜREC İ  Sosyal İ lişkiler  İ şlevsel sorular  Gözlemler/ölçmeler  İ statistiksel İ şlemler  Bulgular

40 SOSYAL B İ L İ M ARAŞTıRMALARıNıN AŞAMALARı  Araştırma Konusunun Belirlenmesi  Problemin Ortaya Konması  Konuyla İ lişkili Kaynakların Taranması  Hipotezlerin Yazılması  Araştırma Yönteminin Belirlenmesi  Süre ve Olanakların Belirlenmesi  Araştırmanın Sonuçlandırılması

41 SOSYAL B İ L İ M ARAŞTıRMALARıNıN AŞAMALARı G İ R İ Ş  Problem  Kaynak Taraması  Önem  Hipotezler

42 SOSYAL BILIM ARAŞTıRMALARıNıN AŞAMALARı II. YÖNTEM  Evren ve Örneklem  Araştırma Modeli  Verilerin Toplanması ve Analizi

43 SOSYAL BILIM ARAŞTıRMALARıNıN AŞAMALARı III. BULGULAR IV. TARTIŞMA  Bulguların Yorumu  Sınırlılıklar  Öneriler V. Kaynaklar

44 Sorularınız!


"ARAŞTIRMA YÖNTEMLER İ Yrd. Doç. Dr. Duygu GÜR ERDO Ğ AN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları