Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

STANDART MALİYET SİSTEMİ ve FARK ANALİZLERİ Prof.Dr. A.Vecdi CAN.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "STANDART MALİYET SİSTEMİ ve FARK ANALİZLERİ Prof.Dr. A.Vecdi CAN."— Sunum transkripti:

1

2 STANDART MALİYET SİSTEMİ ve FARK ANALİZLERİ Prof.Dr. A.Vecdi CAN

3 STANDART MALİYET SİSTEMİ Standart Maliyet Kavramı Standartların Belirlenmesi Standart Maliyet Kartı Fark Analizleri

4 Mamul maliyetlerinin önceden ve bilimsel hesaplara dayanılarak olması gereken düzeyde planlanması ve maliyet hesaplarında fiili rakamlar yerine bunların kullanılması esasına dayanır... STANDART MALİYET SİSTEMİ ?

5 ÜRETİM MALİYETİ DMMDİM GİM MiktarFiyatSüreÜcretSüreY.O.

6 STANDART ÜRETİM MALİYETİ St. DMM St.DİM St. DİM St.GİM St. GİM St.MiktarSt.FiyatSt.SüreSt.ÜcretSt.SüreSt.Y.O.

7 Üretim Maliyetleri MİKTAR FİYAT Direkt Malzeme Maliyeti=Direkt Malzeme MiktarıxDirekt Malzeme Fiyatı Direkt İşçilik Maliyeti=Direkt İşçilik SaatlerixDirekt İşçilik Saat Ücreti Genel İmalat Maliyeti=Faaliyet HacimixYükleme Oranı StandartStandartStandart Standart

8 DMM Standartları DMM Miktar Standardı: –Minimum Miktar –Normal Kayıplar (Fire) DMM Fiyat Standardı: –Anlaşılan Fiyat (fiyat analizi) –Nakliye, sigorta, fire karşılığı

9 ÖRNEK: Bir birim X mamulünün içine A malzemesinden en az 9 kg, B malzemesinden de en az 3 lt konması gerekmektedir. Ayrıca A malzemesi için 1 kg’lık, B malzemesi içinde 0,5 lt’lik normal fire söz konusudur. Bu durumda X mamulünün standart direkt malzeme miktarları şöyle bulunur: X mamulünde: A malzemesinden bulunması gereken en az miktar: 9 kg A malzemesinin normal fire miktarı: 1 kg A malzemesin standart miktarı: 10 kg B malzemesinden bulunması gereken en az miktar: 3 lt B malzemesinin normal fire miktarı: 0,5 lt B malzemesin standart miktarı: 3,5 lt

10 X mamulünün üretimi için gerekli olan A ve B malzemeleri ile ilgili satınalma bilgileri aşağıdaki gibidir: Malzeme Cinsi Fatura Fiyatı İskontoİhtiyaçNakliye A2 TL/kg% kg180 TL B3 TL/lt% lt90 TL Bu durumda A ve B malzemelerinin standart fiyatları şöyle hesaplanacaktır:

11 B malzemesinin; Fatura Fiyatı : 3,00 TL/lt (-) İskonto %5 : 0,15 TL/lt İskontolu Fiyatı : 2,85 TL/lt (+) Nakliye Gideri 90 TL/3.000 lt : 0,03 TL/lt B malzemesinin Standart Fiyatı: 2,88 TL/lt A malzemesinin; Fatura Fiyatı: 2,00 TL/kg (-) İskonto %10 : 0,20 TL/kg İskontolu Fiyatı : 1,80 TL/kg (+) Nakliye Gideri 180 TL/9.000 kg: 0,02 TL/kg A malzemesinin Standart Fiyatı: 1,82 TL/kg

12 Malzeme Cinsi Standart Miktar xStandart Fiyat =Standart Maliyet A10 kg/brx1.82 TL/kg=18.20 TL/br B3,5 lt/brx2.88 TL/lt=10.08 TL/br X MAMULÜNÜN BİRİM STANDART DMM28.28 TL/br X mamulünün üretimi için gerekli olan A ve B malzemelerinin miktar ve fiyat standartlarını belirlediğimize göre, Standart DMM’yi artık hesaplayabiliriz:

13 DİM Standartları: DİM Süre Standardı: –Minimum Süre –Normal fazla süre (Fire) DİM Ücret Standardı: –Anlaşılan Ücret (Toplu Sözleşme)

14 ÖRNEK: Bir birim X mamulünün üretimi için 1’ nolu gider merkezinde (Operasyon No: 010) 1,5 DİS, 2’ nolu gider merkezinde ise (Operasyon No: 020) en az 2 DİS çalışılması gerekmektedir. Bu operasyonların normal fazla zamanları (dinlenme ve yorgunluk payları) sırasıyla 0,2 DİS ve 0,1 DİS ise bir birim X mamulü için standart süreler aşağıdaki gibi hesaplanır: Operasyon No En kısa zaman (minimum) Normal Fazla Zaman Standart Süre (Zaman) 1’nolu Gider Merkezi 2’nolu Gider Merkezi 0101,5 DİS/br0,2 DİS/br1,7 DİS/br 0202,0 DİS/br0,1 DİS/br2,1 DİS/br

15 Operasyon 010 için direkt işçilik saati başına 3.00 TL, Operasyon 020 için ise direkt işçilik saati başına 2.50 TL ücret ödenmesi öngörülüyorsa bir birim X mamulünün standart direkt işçilik maliyeti aşağıdaki gibi hesaplanır: Operasyon No Standart Süre (Zaman) Standart Ücret STANDART BİRİM DİREKT İŞÇİLİK MALİYETİ 1’nolu Gider Merkezi 2’nolu Gider Merkezi 0101,7 DİS/br3.00 TL/DİS5.10 TL/br 0202,1 DİS/br2.50 TL/DİS5.25 TL/br X MAMULÜNÜN BİRİM STANDART DİM10.35 TL/br

16 GİM Standartları: GİM Faaliyet Hacmi (Süre Standardı): –Minimum Süre –Normal fazla süre (Fire) GİM Yükleme Oranı Standardı: –Bütçelenen GİM (N.K. Seviyesinde) –Normal Kapasite

17 STANDART Y.O. = BÜTÇELENEN TOPLAM GİM / BÜTÇELENEN KAPASİTE NORMAL KAPASİTE N.K. Seviyesindeki Bütçelenen Toplam GİM Standart Y.O. = (N.K.) Bütçelenen Y.O. ÖNERİ: Bu konuyu daha iyi anlamak için Esnek Bütçe konusunu tekrar gözden geçiriniz!

18 Gider Merkezi (GM) Kapasite Kullanımı (Standart Süre) Standart Yükleme Oranı STANDART BİRİM GENEL İMALAT MALİYETİ 1’nolu Gider Merkezi 2’nolu Gider Merkezi 1’nolu GM 1,7 DİS/br? TL/DİS? TL/br 2’nolu GM 2,1 DİS/br? TL/DİS? TL/br ÖRNEK: İşletme, gider merkezlerinin faaliyet hacim ölçülerini (kapasite ölçülerini) DİS cinsinden belirlemektedir. Standart DİS daha önce belirlendiğine göre; St.Genel İmalat Maliyetlerini (St.GİM) hesaplamak için yalnızca standart yükleme oranlarına ihtiyacımız var...

19 Gider Merkezi (GM) Bütçelenen Top. GİM Normal Kapasite Standart Y.O. 1’nolu GM TL/ay DİS/ay4,50 TL/DİS 2’nolu GM TL/ay DİS/ay5,00 TL/DİS ÖRNEK: St.Genel İmalat Maliyetlerini (St.GİM) hesaplamak için ihtiyacımız olan standart yükleme oranlarını aşağıdaki gibi hesaplayabiliriz... 1’nolu GM’nin Büt.Top.GİM TL/ay; N.K DİS/ay 2’nolu GM’nin Büt.Top.GİM TL/ay; N.K DİS/ay olduğunu varsayarsak:

20 1’nolu esas gider merkezinin standart yükleme oranı 4,50 TL/DİS, 2’nolu esas gider merkezinin standart yükleme oranı 5,00 TL/DİS ise; bir birim X mamulünün standart GİM’ni hesaplayabiliriz artık: Gider Merkezi (GM) Kapasite Kullanımı (Standart Süre) Standart Yükleme Oranı STANDART BİRİM GENEL İMALAT MALİYETİ 1’nolu Gider Merkezi 2’nolu Gider Merkezi 1’nolu GM 1,7 DİS/br4.50 TL/DİS7.65 TL/br 2’nolu GM 2,1 DİS/br5.00 TL/DİS10.50 TL/br X MAMULÜNÜN BİRİM STANDART GİM18.15 TL/br

21 STANDART MALİYET KARTI Tek bir mamulün standart maliyet bilgilerinin işlendiği karttır. Dolayısıyla bir mamulun ihtiyaç duyulan standart bilgilerinin tümü bu karttan çıkarılabilir. Bilgiler birim (mamul) bazındadır. Her bir mamul türü için ayrı ayrı hazırlanır. Dolayısıyla bir işletmede kaç farklı mamul üretiliyorsa o kadar sayıda da standart maliyet kartı vardır. Bu kartın dizaynı her işletmenin gereklerine ve şartlarına (ihtiyaçlarına) göre esneyebilir; ancak 5 ana satırdan oluşur.

22

23 A malzemesin standart miktarı (1’nolu EGM’de) : 10,00 kg B malzemesin standart miktarı (2’nolu EGM’de) : 3,50 lt A malzemesin standart fiyatı : 1.82 TL/kg B malzemesin standart fiyatı : 2.88 TL/lt 010 nolu operasyon için standart süre: 1,70 DİS/br 020 nolu operasyon için standart süre: 2,10 DİS/br 010 nolu operasyon için standart ücreti: 3.00 TL/DİS 020 nolu operasyon için standart ücreti: 2.50 TL/DİS 1’nolu EGM’nin standart Yükleme Oranı: 4.50 TL/DİS 2’nolu EGM’nin standart Yükleme Oranı: 5.00 TL/DİS ÖRNEK: X mamulu için belirlediğimiz şu standartları bu karta işleyelim:

24

25

26

27

28

29 FARK ANALİZLERİ DMM Farkının Analizi DİM Farkının Analizi GİM Farkının Analizi (İkili Fark Analizi Yöntemi)

30 FARK ANALİZİ ? Olan ile olması gereken arasındaki farkın analiz edilmesidir. Olması gerekenden gerçekte ne kadar sapıldığının araştırılması ve bu sapmanın nedeninin bulunması eylemidir (işidir). FİİLİ durum (sonuç) olanı ifade ettiğine; STANDARD ise olması gerekeni ifade ettiğine göre fiilen standartların (ne kadar) yakalanıp yakalanamadığının araştırılmasıdır...

31 STANDARDFİİLİ Fark görebiliyor musun ?

32 FARK ANALİZİ SONUÇLARI: FİİLİ MALİYETSTANDART MALİYET - = MALİYET FARKI 1. FM = SM 2. FM > SM 3. FM < SM Fark analizleri sonucunda kaç farklı durum ortaya çıkabilir ?

33 FARK ANALİZİ SONUÇLARI: FİİLİ MALİYETSTANDART MALİYET - = MALİYET FARKI (0) FARK YOK (+) OLUMSUZ (-) OLUMLU 1. FM = SM 2. FM > SM 3. FM < SM Fark analizleri sonucunda kaç farklı durum ortaya çıkabilir ?

34 FARK ANALİZİ SONUÇLARI: Olumlu fark kısaca (L) harfi ile gösterilir. L: lehte Olumsuz fark kısaca (A) harfi ile gösterilir. A: aleyhte FİİLİ MALİYETSTANDART MALİYET - = MALİYET FARKI (0) FARK YOK (+) OLUMSUZ (-) OLUMLU 1. FM = SM 2. FM > SM 3. FM < SM Fark analizleri sonucunda kaç farklı durum ortaya çıkabilir ?

35 ÖRNEK: İşletme Kasım ayında X mamulunden 100 adet üretmiştir. Üretimin maliyeti 6.216,40 TL olmuştur. Farkı bulunuz.

36 ÖRNEK: İşletme Kasım ayında X mamulunden 100 adet üretmiştir. Üretimin maliyeti 6.216,40 TL olmuştur. Farkı bulunuz. NE OLMUŞ ? NE OLMASI GEREKİYORDU ?

37 ÖRNEK: İşletme Kasım ayında X mamulunden 100 adet üretmiştir. Üretimin maliyeti 6.216,40 TL olmuştur. Farkı bulunuz. NE OLMUŞ ? NE OLMASI GEREKİYORDU ? FİİLİ MALİYETSTANDART MALİYET - = MALİYET FARKI

38 ÖRNEK: İşletme Kasım ayında X mamulunden 100 adet üretmiştir. Üretimin maliyeti 6.216,40 TL olmuştur. Farkı bulunuz. NE OLMUŞ ? NE OLMASI GEREKİYORDU ? FİİLİ MALİYETSTANDART MALİYET - = MALİYET FARKI ??? 6.216,40 TL/ay - ????????? TL/ay = ??? TL/ay

39 100 birim mamul üretildiğinde; maliyetlerin ne olması gerekir ? 2828 TL 1035 TL 1815 TL 5678 TL

40 ÖRNEK: İşletme Kasım ayında X mamulunden 100 adet üretmiştir. Üretimin maliyeti 6.216,40 TL olmuştur. Farkı bulunuz. NE OLMUŞ ? NE OLMASI GEREKİYORDU ? FİİLİ MALİYETSTANDART MALİYET - = MALİYET FARKI ??? 6.216,40 TL/ay ,00 TL/ay = 538,40 TL/ay ???

41 Fiili Toplam Üretim Maliyeti – Standart Toplam Üretim Maliyeti = Toplam Fark ÖRNEK: İşletme Kasım ayında X mamulunden 100 adet üretmiştir. Üretimin maliyeti 6.216,40 TL olmuştur. Farkı bulunuz. NE OLMUŞ ? NE OLMASI GEREKİYORDU ? FİİLİ MALİYETSTANDART MALİYET - = MALİYET FARKI 6.216,40 TL/ay ,00 TL/ay = 538,40 TL/ay (A)

42 ŞİMDİ SORUN ŞU: Neden Kasım ayında bu kadar olumsuz fark ortaya çıktı ? 538,40 TL/ay (A) İşte bunu anlayabilmek için analizi biraz daha derinleştirmek gerekir !

43 ÜRETİM MALİYETİ TOPLAM FARKI Fiili Üretim Maliyeti – Standart Üretim Maliyeti DMM Toplam Farkı Fiili DMM – Standart DMM DİM Toplam Farkı Fiili DİM – Standart DİM GİM Toplam Farkı Fiili GİM – Standart GİM

44 ÖRNEK: İşletmenin Kasım ayı fiili maliyetleri şöyle gerçekleşmiştir. DMM 3.174,50 TL/ay DİM1.153,00 TL/ay GİM1.888,90 TL/ay

45 ÖRNEK: İşletmenin Kasım ayı fiili maliyetleri şöyle gerçekleşmiştir. DMM 3.174,50 TL/ay DİM1.153,00 TL/ay GİM1.888,90 TL/ay DMM Farkı 3.174,50 TL/ay - DİM Farkı 1.153,00 TL/ay - GİM Farkı 1.888,90 TL/ay - ÜMM Farkı6.216,40 TL/ay - FİİLİ MALİYET STANDART MALİYET - = FARKI

46 100 birim mamul üretildiğinde; maliyetlerin ne olması gerekir ? 2828 TL/ay 1035 TL/ay 1815 TL/ay 5678 TL/ay

47 DMM Farkı 3.174,50 TL/ay ,00 TL/ay = 346,50 TL/ay (A) DİM Farkı 1.153,00 TL/ay ,00 TL/ay = 118,00 TL/ay (A) GİM Farkı 1.888,90 TL/ay ,00 TL/ay = 73,90 TL/ay (A) ÜMM Farkı6.216,40 TL/ay ,00 TL/ay = 538,40 TL/ay (A) FİİLİ MALİYET STANDART MALİYET - = FARKI ÖRNEK: İşletmenin Kasım ayı fiili maliyetleri şöyle gerçekleşmiştir. DMM 3.174,50 TL/ay DİM1.153,00 TL/ay GİM1.888,90 TL/ay

48 ÜRETİM MALİYETİ TOPLAM FARKI 538,40 TL/ay (A) DMM Toplam Farkı 346,50 TL/ay (A) DİM Toplam Farkı 118,00 TL/ay (A) GİM Toplam Farkı 73,90 TL/ay (A) ŞİMDİ SORUN ŞU: Neden Kasım ayında DMM’de, DİM’de ve GİM’de bu kadar olumsuz fark ortaya çıktı ?

49 ÜRETİM MALİYETİ TOPLAM FARKI Fiili Üretim Maliyeti – Standart Üretim Maliyeti DMM Miktar Farkı DMM Fiyat Farkı DİM Süre Farkı DİM Ücret Farkı GİM Kontrol Edilebilir Farkı FarkıGİM Hacim Farkı DMM Toplam Farkı Fiili DMM – Standart DMM DİM Toplam Farkı Fiili DİM – Standart DİM GİM Toplam Farkı Fiili GİM – Standart GİM (İkili Fark Analizi Yöntemi)

50 ÜRETİM MALİYETİ TOPLAM FARKI Fiili Üretim Maliyeti – Standart Üretim Maliyeti DMM Miktar Farkı DMM Fiyat Farkı DİM Süre Farkı DİM Ücret Farkı GİM Kontrol Edilebilir Farkı FarkıGİM Hacim Farkı DMM Toplam Farkı Fiili DMM – Standart DMM DİM Toplam Farkı Fiili DİM – Standart DİM GİM Toplam Farkı Fiili GİM – Standart GİM Fiili Miktar – Standart Miktar Fiili Fiyat – Standart Fiyat Fiili Süre – Standart Süre Fiili Ücret – Standart Ücret Fiili GİM – S.S.Büt. GİM S.S.Büt. GİM – Standart GİM

51 ÜRETİM MALİYETİ TOPLAM FARKI Fiili Üretim Maliyeti – Standart Üretim Maliyeti DMM Miktar Farkı DMM Fiyat Farkı DİM Süre Farkı DİM Ücret Farkı GİM Kontrol Edilebilir Farkı FarkıGİM Hacim Farkı DMM Toplam Farkı Fiili DMM – Standart DMM DİM Toplam Farkı Fiili DİM – Standart DİM GİM Toplam Farkı Fiili GİM – Standart GİM Fiili Miktar – Standart Miktar Fiili Fiyat – Standart Fiyat Fiili Süre – Standart Süre Fiili Ücret – Standart Ücret Fiili GİM – S.S.Büt. GİM S.S.Büt. GİM – Standart GİM x Standart Fiyat x Fiili Miktar x Standart Ücret x Fiili Süre

52 DMM Farkı Miktar Farkı = (FM - SM) x SF Fiyat Farkı = (FF - SF) x FM DİM Farkı Süre Farkı = (FS - SS) x SÜ Ücret Farkı = (FÜ -SÜ) x FS GİM Farkı Kontrol Edilebilir Fark= FGİM – SSBGİM Hacim Farkı= SSBGİM – SGİM FS: Fiili Süre FÜ: Fiili Ücret SS: St.Süre SÜ: St.Ücret FM: Fiili Miktar FF: Fiili Fiyat SM: St.Miktar SF: St.Fiyat FGİM: Fiili GİM SGİM: Standart GİM SSBGİM : Standart Sürelerde Bütçelenen GİM

53 DMM Farkı Miktar Farkı = (FM - SM) x SF Fiyat Farkı = (FF - SF) x FM Toplam Fark = (FM x FF) – (SM x SF) DİM Farkı Süre Farkı = (FS - SS) x SÜ Ücret Farkı = (FÜ -SÜ) x FS Toplam Fark = (FS x FÜ) – (SS x SÜ) GİM Farkı Kontrol Edilebilir Fark= FGİM – SSBGİM Hacim Farkı= SSBGİM – SGİM Toplam Fark= FGİM - SGİM FS: Fiili Süre FÜ: Fiili Ücret SS: St.Süre SÜ: St.Ücret FM: Fiili Miktar FF: Fiili Fiyat SM: St.Miktar SF: St.Fiyat FGİM: Fiili GİM SGİM: Standart GİM SSBGİM : Standart Sürelerde Bütçelenen GİM

54 A malzemesin standart miktarı (1’nolu EGM’de) : 10,00 kg B malzemesin standart miktarı (2’nolu EGM’de) : 3,50 lt A malzemesin standart fiyatı : 1.82 TL/kg B malzemesin standart fiyatı : 2.88 TL/lt 010 nolu operasyon için standart süre: 1,70 DİS/br 020 nolu operasyon için standart süre: 2,10 DİS/br 010 nolu operasyon için standart ücreti: 3.00 TL/DİS 020 nolu operasyon için standart ücreti: 2.50 TL/DİS 1’nolu EGM’nin standart Yükleme Oranı: 4.50 TL/DİS 2’nolu EGM’nin standart Yükleme Oranı: 5.00 TL/DİS ÖRNEK: X mamulu için belirlediğimiz standartları tekrar hatırlayalım:

55 ÖRNEK (DMM Miktar Farkı): İşletmenin Kasım ayı fiili DMM bilgileri şöyledir: (1 EGM) A için Miktar Farkı: = (1050 kg/ay – 1000 kg/ay) x 1.82 TL/kg = 91 TL/ay (A) (2 EGM) B için Miktar Farkı: = (350 lt/ay – 350 lt/ay) x 2.88 TL/lt = 0 TL/ay DMM Toplam Miktar Farkı = 91 TL/ay (A) Miktar Farkı = (FM - SM) x SF Dep. No: Malzeme Cinsi Fiili Miktar St. Miktar Fiili Fiyat St. Fiyat 1A1050 kg/ay1000 kg/ay1,99 TL/kg1,82 TL/kg 2B350 lt/ay 3,10 TL/lt2,88 TL/lt

56 ÖRNEK (DMM Fiyat Farkı): İşletmenin Kasım ayı fiili DMM bilgileri şöyledir: (1 EGM) A için Fiyat Farkı: = (1.99 TL/kg – 1.82 TL/kg) x 1050 kg/ay = TL/ay (A) (2 EGM) B için Fiyat Farkı: = (3.10 TL/kg – 2.88 TL/lt ) x 350 lt/ay = TL/ay (A) DMM Toplam Fiyat Farkı = TL/ay (A) Fiyat Farkı = (FF - SF) x FM Dep. No: Malzeme Cinsi Fiili Miktar St. Miktar Fiili Fiyat St. Fiyat 1A1050 kg/ay1000 kg/ay1,99 TL/kg1,82 TL/kg 2B350 lt/ay 3,10 TL/lt2,88 TL/lt

57 711 D.İ.M.V.M.G.YANSITMA 712 D.İ.M.V.M.FİYAT FARKI 713 D.İ.M.V.M.MİKTAR FARKI 710 D.İ.M.V.M.G ,00 255,50 91, ,50 YANSITMA HESAPLARININ KAPATILMASI: (Direkt malzeme maliyeti)

58 ÖRNEK (DİM Süre Farkı): İşletmenin Kasım ayı fiili DİM bilgileri şöyledir: (1 EGM) Op.010 için Süre Farkı: = (190 DİS/ay – 170 DİS/ay) x 3.00 TL/DİS = TL/ay (A) (2 EGM) Op.020 için Süre Farkı: = (220 DİS/ay – 210 DİS/ay) x 2.50 TL/DİS = TL/ay (A) DİM Toplam Süre Farkı= TL/ay (A) Süre Farkı = (FS - SS) x SÜ Dep. No: Oper. No. Fiili Süre Fiili Ücret Departmanlar (Gider Merkezleri) TOPLAM DİS/ay 3.00 TL/DİS TL/ay DİS/ay 2.65 TL/DİS TL/ay Dönemin (Kasım) Fiili Direkt İşçilik Maliyeti TL/ay Dep. No: Oper. No. Fiili Süre St. Süre Fiili Ücret St. Ücret DİS/ay170 DİS/ay3,00 TL/DİS DİS/ay210 DİS/ay2,65 TL/DİS2,50 TL/DİS

59 ÖRNEK (DİM Ücret Farkı): İşletmenin Kasım ayı fiili DİM bilgileri şöyledir: (1 EGM) Op.010 için Ücret Farkı: = (3.00 TL/DİS – 3.00 TL/DİS) x 190 DİS/ay= 0.00 TL/ay (2 EGM) Op.020 için Ücret Farkı: = (2.65 TL/DİS – 2.50 TL/DİS) x 220 DİS/ay= TL/ay (A) DİM Toplam Ücret Farkı = TL/ay (A) Ücret Farkı = (FÜ - SÜ) x FS Dep. No: Oper. No. Fiili Süre Fiili Ücret Departmanlar (Gider Merkezleri) TOPLAM DİS/ay 3.00 TL/DİS TL/ay DİS/ay 2.65 TL/DİS TL/ay Dönemin (Kasım) Fiili Direkt İşçilik Maliyeti TL/ay Dep. No: Oper. No. Fiili Süre St. Süre Fiili Ücret St. Ücret DİS/ay170 DİS/ay3,00 TL/DİS DİS/ay210 DİS/ay2,65 TL/DİS2,50 TL/DİS

60 721 D.İ.G. YANSITMA 722 D.İ.G. ÜCRET FARKI 723 D.İ.G. SÜRE FARKI 720 D.İ.G ,00 33,00 85, ,00 YANSITMA HESAPLARININ KAPATILMASI: (Direkt işçilik maliyeti)

61 ÖRNEK (Standart Saatlerde Bütçelenen GİM): İşletmenin Kasım ayı Bütçelenen GİM bilgileri şöyledir: 1’nolu dep. için SSBGİM = TL/ay + (2.00 TL/DİS x 170 DİS/ay) = TL/ay 2’nolu dep. için SSBGİM = TL/ay + (3.00 TL/DİS x 210 DİS/ay) = TL/ay SSBGİM = Top.Sab.GİM + (Br.Değ.GİM x SS) 1’nolu departmanın Bütçelenen GİM’i = TL/ay + (2.00 TL/DİS x.... Kapasite) 2’nolu departmanın Bütçelenen GİM’i = TL/ay + (3.00 TL/DİS x.... Kapasite).... Büt.GİM = Top.Sab.GİM + (Br.Değ.GİM x... Kapasite) SS

62 ÖRNEK (GİM Kontrol Edilebilir Farkı): İşletmenin Kasım ayı GİM bilgileri şöyledir: (1 EGM) için GİMKE Farkı: = 799,90 TL/ay – 5.020,00 TL/ay = ,10 TL/ay (L) (2 EGM) için GİMKE Farkı: = 1.089,00 TL/ay – 6.092,00 TL/ay = ,00 TL/ay (L) GİMKEF Toplamı = ,10 TL/ay (L) GİM KEFarkı = (FGİM - SSBGİM) Dep. No: Faaliyet Ölçüsü Birimi Fiili Faaliyet Hacmi Fiili Yükleme Oranı Departmanlar (Gider Merkezleri) TOPLAM 12 1DİS 190 DİS/ay 4.21 TL/DİS TL/ay 2DİS 220 DİS/ay 4.95 TL/DİS TL/ay Dönemin (Kasım) Fiili Genel İmalat Maliyeti TL/ay

63 ÖRNEK (GİM Hacim Farkı): İşletmenin Kasım ayı GİM bilgileri şöyledir: (1 EGM) için GİM Hacim Farkı: = TL/ay – 765 TL/ay = TL/ay (A) (2 EGM) için GİM Hacim Farkı: = TL/ay – TL/ay = TL/ay (A) GİMHF Toplamı = TL/ay (A) GİM Hacim Farkı = (SSBGİM - SGİM) Dep. No: Faaliyet Ölçüsü Birimi Fiili Faaliyet Hacmi Fiili Yükleme Oranı Departmanlar (Gider Merkezleri) TOPLAM 12 1DİS 190 DİS/ay 4.21 TL/DİS TL/ay 2DİS 220 DİS/ay 4.95 TL/DİS TL/ay Dönemin (Kasım) Fiili Genel İmalat Maliyeti TL/ay

64 FARKLAR (SAPMALAR)I. EGMII. EGMTOPLAM Direkt Malzeme Maliyeti Farkı (A malzemesi)(B malzemesi) Miktar Farkı91.00 TL/ay (A) 0.00 TL/ay91.00 TL/ay (A) Fiyat Farkı TL/ay (A)77.00 TL/ay (A) TL/ay (A) Toplam Fark TL/ay (A)77.00 TL/ay (A) TL/ay (A) Direkt İşçilik Maliyeti Farkı (Operasyon 010)(Operasyon 020) Süre Farkı60.00 TL/ay (A)25.00 TL/ay (A)85.00 TL/ay (A) Ücret Farkı 0.00 TL/ay33.00 TL/ay (A) Toplam Fark60.00 TL/ay (A)58.00 TL/ay (A) TL/ay (A) Genel İmalat Maliyeti Farkı Kontrol Edilebilir Fark TL/ay (L) TL/ay (L) TL/ay (L) Hacim Farkı TL/ay (A) TL/ay (A) TL/ay (A) Toplam Fark34.90 TL/ay (A)39.00 TL/ay (A) TL/ay (A) TOPLAM FARK TL/ay (A) TL/ay (A)538,40 TL/ay (A)

65 N.K. Sev. Bütçelenen Toplam Sabit GİM TL/Ay N.K. Sev. Bütçelenen Birim Değişken GİM9 TL/DİS (Mart)StandartFiili Direkt Malzeme Miktarı10 kg/br1100 kg/ay Direkt İşçilik Süresi30 DİS/br2.900 DİS/ay Direkt Malzeme Fiyatı60 TL61,20 TL Direkt İşçilik Ücreti25,00 TL24,60 TL ÖRNEK: Standart maliyet sistemini uygulayan CAN üretim işletmesi MART ayında X mamulünden 100 birim üretmiş olup DMM ve DİM ile ilgili standart ve fiili verileri aşağıda görüldüğü gibidir: Talep tahminlerine göre ayda DİS/Ay çalışması öngörülen bu işletmenin Mart ayı GİM toplamı TL/Ay olarak gerçekleşmiştir. İşletmenin GİM esnek bütçe bilgileri ise aşağıdaki gibidir:

66 İSTENEN: 1.Direkt malzeme toplam farkını bulunuz. 2.Direkt malzeme miktar farkını bulunuz. 3.Direkt malzeme fiyat farkını bulunuz. 4.Direkt işçilik toplam farkını bulunuz. 5.Direkt işçilik ücret farkını bulunuz. 6.Direkt işçilik zaman farkını bulunuz. 7.GİM toplam farkını bulunuz. 8.GİM Kontrol Edilebilir Farkını bulunuz. 9.GİM Hacim Farkını bulunuz. 10.Toplam Maliyet farkını bulunuz.

67 DMM Farkı Miktar Farkı = (FM - SM) x SF Fiyat Farkı = (FF - SF) x FM Toplam Fark = (FM x FF) – (SM x SF) DİM Farkı Süre Farkı = (FS - SS) x SÜ Ücret Farkı = (FÜ -SÜ) x FS Toplam Fark = (FS x FÜ) – (SS x SÜ) GİM Farkı Kontrol Edilebilir Fark= FGİM – SSBGİM Hacim Farkı= SSBGİM – SGİM Toplam Fark= FGİM - SGİM FS: Fiili Süre FÜ: Fiili Ücret SS: St.Süre SÜ: St.Ücret FM: Fiili Miktar FF: Fiili Fiyat SM: St.Miktar SF: St.Fiyat FGİM: Fiili GİM SGİM: Standart GİM SSBGİM : Standart Sürelerde Bütçelenen GİM

68 DMM Miktar Farkı = (FM-SM)x SF(1.100 kg/ay – kg/ay) x 60 TL/kg TL/ay (A) DMM Fiyat Farkı = (FF-SF)x FM(61,20 TL/kg – 60 TL/kg) x kg/ay TL/ay (A) DMM Farkı (Toplam)7.320 TL/ay (A) (Mart)StandartFiili 100 br için St. Direkt Malzeme Miktarı10 kg/br1.100 kg/ay kg/ay Direkt İşçilik Süresi30 DİS/br2.900 DİS/ay DİS/ay Direkt Malzeme Fiyatı60 TL/kg61,20 TL/kg Direkt İşçilik Ücreti25,00 TL/DİS24,60 TL/DİS ÇÖZÜM: X mamulünden 100 birim üretmiş… DİM Süre Farkı = (FS-SS)x SÜ(2.900 DİS/ay – DİS/ay) x 25 TL/DİS TL/ay (L) DİM Ücret Farkı = (FÜ-SÜ)x FS(24,60 TL/DİS – 25 TL/DİS) x DİS/ay TL/ay (L) DİM Farkı (Toplam) TL/ay (L)

69 N.K. Sev. Bütçelenen Toplam Sabit GİM TL/Ay N.K. Sev. Bütçelenen Birim Değişken GİM9 TL/DİS (Mart)StandartFiili 100 br için St. Direkt Malzeme Miktarı10 kg/br1.100 kg/ay kg/ay Direkt İşçilik Süresi30 DİS/br2.900 DİS/ay DİS/ay Direkt Malzeme Fiyatı60 TL61,20 TL Direkt İşçilik Ücreti25,00 TL24,60 TL ÇÖZÜM: X mamulünden 100 birim üretmiş… Talep tahminlerine göre ayda DİS/Ay çalışması öngörülen bu işletmenin Mart ayı GİM toplamı TL/Ay olarak gerçekleşmiştir. İşletmenin GİM esnek bütçe bilgileri ise aşağıdaki gibidir:

70 ÇÖZÜM: Talep tahminlerine göre ayda DİS/Ay çalışması öngörülen bu işletmenin Mart ayı GİM toplamı TL/Ay olarak gerçekleşmiştir. İşletmenin GİM esnek bütçe bilgileri ise aşağıdaki gibidir: N.K. Sev. Bütçelenen Toplam Sabit GİM TL/Ay N.K. Sev. Bütçelenen Birim Değişken GİM9 TL/DİS SSBGİM Büt.Top.Sabit GİM + (Birim Değ.GİM x SS) TL/ay + (9 TL/DİS x DİS/ay) TL/ay SGİM(Büt.Top.Sabit GİM/NK + Birim Değ.GİM) x SS ( TL/ay / DİS/ay + 9 TL/DİS) x DİS/ay TL/ay

71 GİM Kontrol Edilebilir Fark = (Fiili GİM – SSBGİM) TL/ay – TL/ay = TL/ay (L) GİM Hacim Farkı = (SSBGİM – SGİM ) TL/ay – TL/ay = TL/ay (L) GİM Farkı (Toplam) TL/ay (L) ÇÖZÜM: Talep tahminlerine göre ayda DİS/Ay çalışması öngörülen bu işletmenin Mart ayı GİM toplamı TL/Ay olarak gerçekleşmiştir. İşletmenin GİM esnek bütçe bilgileri ise aşağıdaki gibidir: N.K. Sev. Bütçelenen Toplam Sabit GİM TL/Ay N.K. Sev. Bütçelenen Birim Değişken GİM9 TL/DİS SSBGİM Büt.Top.Sabit GİM + (Birim Değ.GİM x SS) TL/ay + (9 TL/DİS x DİS/ay) TL/ay SGİM(Büt.Top.Sabit GİM/NK + Birim Değ.GİM) x SS ( TL/ay / DİS/ay + 9 TL/DİS) x DİS/ay TL/ay

72 İSTENEN: DMM miktar farkı: TL/AY (A) DMM fiyat farkı:1.320 TL/AY (A) A.DMM toplam farkı: TL/AY (A) DİM ücret farkı: TL/AY (L) DİM zaman farkı: TL/AY (L) B. DİM toplam farkı: TL/AY (L) GİM Kontrol Edilebilir Farkı: TL/AY (L) GİM Hacim Farkı: TL/AY (L) C. GİM toplam farkı: TL/AY (L) Toplam Maliyet farkını bulunuz. (A+B+C) TL/AY (L)

73 İSTENEN: 1.Direkt malzeme toplam farkını bulunuz TL/AY (A) 2.Direkt malzeme miktar farkını bulunuz TL/AY (A) 3.Direkt malzeme fiyat farkını bulunuz TL/AY (A) 4.Direkt işçilik toplam farkını bulunuz TL/AY (L) 5.Direkt işçilik ücret farkını bulunuz TL/AY (L) 6.Direkt işçilik zaman farkını bulunuz TL/AY (L) 7.GİM toplam farkını bulunuz TL/AY (L) 8.GİM Kontrol Edilebilir Farkını bulunuz TL/AY (L) 9.GİM Hacim Farkını bulunuz TL/AY (L) 10.Toplam Maliyet farkını bulunuz TL/AY (L)

74 TDHP’de GİM Fark Analizleri GİM Bütçe Farkı GİM Verimlilik Farkı GİM Kapasite Farkı

75 GİM Bütçe Farkı GİM Verimlilik Farkı GİM Kapasite Farkı GİM Toplam Farkı Fiili GİM – Standart GİM (Üçlü Fark Analizi Yöntemi)

76 GİM Bütçe Farkı GİM Verimlilik Farkı GİM Kapasite Farkı GİM Toplam Farkı Fiili GİM – Standart GİM (Üçlü Fark Analizi Yöntemi) Fiili GİM – Fiili Saat. Büt. GİM – St.Saat. Büt. GİM – St. GİM

77 N.K. Sev. Bütçelenen Toplam Sabit GİM TL/Ay N.K. Sev. Bütçelenen Birim Değişken GİM9 TL/DİS (Mart)StandartFiili 100 br için St. Direkt Malzeme Miktarı10 kg/br1.100 kg/ay kg/ay Direkt İşçilik Süresi30 DİS/br2.900 DİS/ay3.000 DİS/ay AYNI ÖRNEK: X mamulünden 100 birim üretmiş… Talep tahminlerine göre ayda DİS/Ay çalışması öngörülen bu işletmenin Mart ayı GİM toplamı TL/Ay olarak gerçekleşmiştir. İşletmenin GİM esnek bütçe bilgileri ise aşağıdaki gibidir: İSTENEN: Üçlü fark analizine göre GİM farklarını analiz ediniz.

78 ÇÖZÜM: Fiili Toplam GİM TL/ay N.K. Sev. Bütçelenen Toplam Sabit GİM TL/ay N.K. Sev. Bütçelenen Birim Değişken GİM9 TL/DİS NK2.500 DİS/ay FS2.900 DİS/ay SS3.000 DİS/ay

79 ÇÖZÜM: Fiili Toplam GİM TL/ay N.K. Sev. Bütçelenen Toplam Sabit GİM TL/ay N.K. Sev. Bütçelenen Birim Değişken GİM9 TL/DİS FSBGİM Büt.Top.Sabit GİM + (Birim Değ.GİM x FS) TL/ay + (9 TL/DİS x DİS/ay) TL/ay SSBGİM Büt.Top.Sabit GİM + (Birim Değ.GİM x SS) TL/ay + (9 TL/DİS x DİS/ay) TL/ay SGİM(Büt.Top.Sabit GİM/NK + Birim Değ.GİM) x SS ( TL/ay / DİS/ay + 9 TL/DİS) x DİS/ay TL/ay NK2.500 DİS/ay FS2.900 DİS/ay SS3.000 DİS/ay

80 GİM Bütçe Farkı = (Fiili GİM – FSBGİM) TL/ay – TL/ay = TL/ay (L) GİM Verimlilik Farkı = (FSBGİM – SSBGİM) TL/ay – TL/ay =- 900 TL/ay (L) GİM Kapasite Farkı = (SSBGİM – SGİM ) TL/ay – TL/ay = TL/ay (L) GİM Farkı (Toplam) TL/ay (L) ÇÖZÜM: Fiili Toplam GİM TL/ay N.K. Sev. Bütçelenen Toplam Sabit GİM TL/ay N.K. Sev. Bütçelenen Birim Değişken GİM9 TL/DİS FSBGİM TL/ay SSBGİM TL/ay SGİM TL/ay NK2.500 DİS/ay FS2.900 DİS/ay SS3.000 DİS/ay

81 GİM Bütçe Farkı GİM Verimlilik Farkı GİM Kapasite Farkı GİM Toplam Farkı Fiili GİM – Standart GİM (Üçlü Fark Analizi Yöntemi) TL/ay (L)-900 TL/ay (L) TL/ay (L)

82 731 G.Ü.G. YANSITMA 730 G.Ü.G. 732 G.Ü.G. BÜTÇE FARKI 733 G.Ü.G. VERİMLİLİK FARKI 734 G.Ü.G. KAPASİTE FARKI , , ,00 900, ,00 YANSITMA HESAPLARININ KAPATILMASI: (Genel imalat maliyeti)

83 SORULARINIZ ? Prof.Dr. A.Vecdi CAN

84 Bütçelenen Toplam Sabit GİM TL/Ay Bütçelenen Birim Değişken GİM5 TL/DİS StandartFiili Direkt İşçilik Süresi DİS/ay9.000 DİS/ay UYGULAMA: Fiili GİM TL/ay Pratik Kapasite DİS/ay Normal Kapasite Oranı% 100 İSTENEN: (TDHP) Üçlü fark analizine göre GİM farklarını analiz ediniz.


"STANDART MALİYET SİSTEMİ ve FARK ANALİZLERİ Prof.Dr. A.Vecdi CAN." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları