Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

 I. Genel Olarak  Esneklik bakımından en yaygın olan çalışma türü olan kısmi süreli çalışma son yıllarda gelişen yeni teknolojiler, ortaya çıkan yeni.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: " I. Genel Olarak  Esneklik bakımından en yaygın olan çalışma türü olan kısmi süreli çalışma son yıllarda gelişen yeni teknolojiler, ortaya çıkan yeni."— Sunum transkripti:

1

2

3  I. Genel Olarak  Esneklik bakımından en yaygın olan çalışma türü olan kısmi süreli çalışma son yıllarda gelişen yeni teknolojiler, ortaya çıkan yeni yönetim anlayışları, küreselleşme olgusu ve artan rekabet ortamı, standart olarak kabul edilen katı çalışma biçimlerinden uzaklaşılmasıyla meydan açıkmış bir çalışma türüdür.

4  Esnek çalışmalar kapsamında yer alan kısmi süreli çalışma normalin dışında atipik bir çalışma biçimidir. Normal iş sözleşmelerinin dışında işverenin işçi ihtiyacıyla birlikte işçinin de çeşitli sebeplerle tam süreli çalışmadan ziyade günün belirli saatlerinde yahut haftanın belirli günlerinde haftalık 45 saatlik çalışma süresinden az yapılan bir çalışma türü olarak görünmektedir. Kısmi süreli çalışma ile bireyler sadece belirli iş yerlerinde değil, aynı zamanda birden fazla iş yerinde çalışabilmektedir. Farklı saatlerde çalışma imkanıyla bir nebze de olsa işsizliğin önüne geçilmekte olan kısmi süreli iş sözleşmesi alternatif bir çalışma şeklidir.

5  Küreselleşmenin artması, ekonominin gelişmesi ve sosyal faaliyetlerle ihtiyaçların da farklılaşması ile iş dünyasında hizmet yoğunluğu artmıştır. Yoğun hizmet anlayışı da işverende, çeşitli çalışma şekilleriyle işçi istihdamını zorunlu kılmıştır.

6  Her çalışma biçiminde olduğu gibi kısmi süreli çalışma türünde de yararları ve sakıncaları bulunmaktadır. Esnek çalışma biçiminin yararlarından ilki, istihdamın sağlanmasına ve işsizliğin önlenmesine yardımcı olmasıdır. Kısa süreli çalışma ile birden fazla işçiye ihtiyacın olması birden fazla istihdam ile işsizliğin önlenmesine yardımcı olmaktadır. Tam zamanlı çalışmada mevcut performans düşüklüğü ve işgücü verimliliği üzerindeki olumsuzluğu ortadan kaldırmaktadır. İşçilerde mevcut verimliliğin artmasıyla yapacakları işlerde de kaliteyi artıracaklar ve daha başarılı bir iş ortaya koyacaklardır.

7  Bir diğer yararı ise; fazla çalışmalar azaltılarak iş gücü ve imalat maliyetlerin düşürülmesi sağlanacaktır.İşçiler, kendi ayarladıkları çalışma saatleri ile gerek eğitim gerek aile gerekse sosyal yaşantılarını daha kolay planlayabileceklerdir. Kısmi süreli çalışmanın dolayı faydalarından biri de gelişen büyükşehirlerde trafik sorunu ve yoğun trafikten kaynaklı çevre kirliliğinin de bir nebze önlenmesi açısından önem arz etmektedir.

8  Esnek çalışma biçiminin uygulamada bazı sorunlara da yol açtığı bilinmektedir. İşçiler açısından; belirli bir çalışma süresi ve düzeni olmaması sebebiyle İş Kanunu gereğince işçilik alacaklarına ilişkin tam olarak belirlemenin yapılamaması ve işçinin hak ettiğinden daha az bir miktarda alacağa kavuşması söz konusu olabilmektedir.

9  İşveren açısından ise; fazla sayıda işçi olmasından ötürü denetimi zorlaştıracaktır. Ayrıca esnek süreli çalışma biçimlerinin yapılacak işe uygun olması gerektiği de hem doktrinde hem de uygulamada temel alınan bir ölçüttür. Kısmi süreli çalışma için yapılacak işte ekip çalışmasından ziyade bireyin bağımsız çalışabileceği işler yapılır. Günümüzde restaurant-cafe benzeri işletmelerde garson, kasiyer, aşçı vs. olarak çalışan işçiler esasında kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışmaktadırlar.

10 II. Kısmi Süreli İş Sözleşmesinin Tanımı  Kısmi süreli iş sözleşmesi, mevzuatımızda 4857 sayılı İş Kanununun 13. Maddesinde açıklanmıştır. Buna göre “İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir.” denilmektedir. Kanun maddesindeki “önemli ölçüde daha az” ibaresinden ne anlaşılması gerektiği de Çalışma Süreleri Yönetmeliğinin 6. maddesinde açıklanmıştır.

11  Buna göre kısmi süreli iş “iş yerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma kısmi süreli çalışmadır.” şeklinde ifade edilmiştir. İş Kanununun 63. Maddesinde de genel bakımdan iş süresinin en çok 45 saat olacağı belirlenmiştir. Buradan yola çıkarak da kısmi süreli çalışmanın sınırının haftalık 30 saat olduğunu söyleyebiliriz.

12  6098 Sayılı TBK 393. Maddesinin 2. Fıkrasında kısmi süreli iş sözleşmesi: “İşçinin işverene bir hizmeti kısmi süreli olarak düzenli biçimde yerine getirmeyi üstlendiği sözleşmeler de hizmet sözleşmesidir.” Şeklinde tanımlanmıştır.

13 III. Kısmi Süreli İş Sözleşmesinin Hukuki Niteliği  Sosyo ekonomik ve teknolojik gelişmelerle iş sözleşmelerinin de değiştiği, tipik iş sözleşmesi kavramının dışında esnek bir yapıya gidilmiş ve kısmi süreli iş sözleşmeleri meydana gelmiştir. Tam süreli iş sözleşmelerinden farklı olarak kısmi süreli iş sözleşmelerinde işverene “bağımlılık” söz konusu değildir. İşçi, tek bir işverene bağlı olmamakla birlikte işveren tarafından belirlenen iş günü ve saatine de bağlı değildir. Öyle ki; işçi kısmi süreli iş sözleşmesi uyarınca evinde, başka bir iş yerinde de işini yürütebilmektedir.

14  Kısmi süreli iş sözleşmesi 4857 S. İŞK. Düzenlenmiş olmakla birlikte; 6098 S. TBK ‘da da kısmi süreli iş sözleşmesine yer verilmiştir. TBK m. 393’e göre: “Hizmet sözleşmesi, işçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle işgörmeyi ve işverenin de ona zamana veya yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.” Tanımıyla işçinin belirli ya da belirsiz sürede hizmet sunmayı işverenin de bu hizmet karşılığında işçiye ücret ödemeyi taahhüt ettiği dile getirilmiştir.

15 2. KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİNİN UNSURLARI  4857 S. İŞK. m. 13 uyarınca kısmi süreli iş sözleşmesinin bazı unsurları bulunmaktadır. Kısmi süreli iş sözleşmesinde; normal iş sözleşmesinden farklı olarak daha az sürelerle çalışma vardır. Yine bu madde uyarınca belirli yahut belirsiz süreli çalışmalar dile getirilmekle kısmi süreli iş sözleşmesinde asıl olan irade serbestliğidir. Söz konusu sözleşmenin kısmi süreli olup olmadığı bu unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

16  I. Kısmi Süreli İş Sözleşmesinin Süresinin Normal Çalışma Süresinden Önemli Ölçüde Daha Az Olması  Çalışma süresinin normal çalışma süresinden kısa olmasının çalışanın işçi olmadığı veya sözleşmenin iş sözleşmesi olmadığı anlamına gelmez. Burada önemli olan taraflar arasında kurulmuş bir sözleşmesinin varlığı yeterlidir. Genellikle kısmi çalışmalar haftanın belirli günlerinde tam gün ya da haftanın her günü belirli sürelerle yapılacağı kararlaştırılabilir. Örneğin öğrencilerin, ev kadınlarının, emeklilerin otellerde vs. kısmi süreli işlerde çalışmaları buna örnek teşkil etmektedir.  Y9HD, , E 1975/7229, K 1975/29109, “…davacı özel işine engel olmamak kaydiyle ayda bir defa rasat yapmayı ve karşılığında 5 Türk lirası almayı teklif ederek rasat işine talip olduğu ve bu şartlara göre idare tarafından istihdam edildiği ve davacıya rasat alma ve raporlarını düzenleme görevlerinin yaptırıldığı ve bunun karşılığında da belli bir paranın verildiği anlaşılmaktadır.”

17 II. Kısmi Süreli İş Sözleşmelerinde Çalışmanın Düzenli ve Sürekli Olması  Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçi, tam zamanlı çalışan işçiye göre daha az sürelerle çalışmakla birlikte; bu işçinin çalışması düzenli ve sürekli olmalıdır. İster belirli süreli iş sözleşmesi olsun, ister belirsiz süreli iş sözleşmesi olsunmevcut iş sözleşmesi uyarınca işçinin düzenli ve sürekli çalışması asıldır. Düzenli ve sürekli çalışma koşulu ile kısmi süreli çalışma kısa çalışmadan farklılık arz etmektedir.

18  Kısa süreli çalışmada; genellikle işyerinde olağan dışı ekonomik bunalım vs. durumlarda normale göre daha az çalışma vardır. Buradaki az çalışma kısmi zamanlı çalışmadan düzen ve süreklilik açısından farklıdır. Kısa çalışmada herhangi bir düzen ve süreklilik bulunmamakla bu kısa çalışmanın ne zaman yapılacağı da dönemsel olarak değişebilmektedir.

19 III. Kısmi Süreli İş Sözleşmesinin Serbest İrade İle Kurulması  Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçi açısından sözleşme serbestisi ilkesi geçerlidir. İşveren dilediğinde kısmi zamanlı çalışmaya geçebilir; ancak işçinin bunu kabul etme zorunluluğu söz konusu değildir. Kısmi süreli çalışmayı genellikle çalışmayı düşünen işçi istemekle; bazen işveren tarafından da mecbur bırakılabilmektedir. Kısmi süreli çalışmayı daha çok emeklilerin, öğrencilerin ve ev hanımlarının tercih ettiğini belirtmiştik. Ancak bazı durumlarda işverenlerin hazırlamış olduğu kısmi süreli çalışma sözleşmesini de işçiler kabul edebilmektedir.

20  Özellikle işsiz kalmamak uğruna işçiler bu sözleşmeyi kabul etmektedir. Burada 6098 S. TBK ‘da m. Arasında anlatılan genel işlem şartları akla gelmektedir. TBK m. 20/1: “Genel işlem koşulları, bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir.”Madde hükmündeki gibi işçi kendisine sunulan işin şartlarını değiştiremeyebilmekte ve sözleşmeyi olduğu gibi kabul ederek çalışmaktadır.

21  Kısmi süreli çalışan işçilerin çalışma süresinin azlığı sebebiyle başka iş yerlerinde de çalışma imkanı bulunmaktadır. Ancak bazı durumlarda işveren tarafından işçinin başka iş yerlerinde çalışması kısıtlanabilir. Özellikle işçinin benzer işlerde çalışması durumunda işverenin sırlarını paylaşma ihtimali düşünüldüğünde hem 6098 S. TBK m.396/1: “İşçi, yüklendiği işi özenle yapmak ve işverenin haklı menfaatinin korunmasında sadakatle davranmak zorundadır.”

22  Yine aynı maddenin 3. Ve 4. Fıkralarında: “İşçi, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece, sadakat borcuna aykırı olarak bir ücret karşılığında üçüncü kişiye hizmette bulunamaz ve özellikle kendi işvereni ile rekabete girişemez.İşçi, iş gördüğü sırada öğrendiği, özellikle üretim ve iş sırları gibi bilgileri, hizmet ilişkisinin devamı süresince kendi yararına kullanamaz veya başkalarına açıklayamaz. İşverenin haklı menfaatinin korunması için gerekli olduğu ölçüde işçi, hizmet ilişkisinin sona ermesinden sonra da sır saklamakla yükümlüdür.” Kanun hükümleri uyarınca sadakate aykırı bir durumun varlığı halinde işveren, işçinin başka iş yerinde çalışmasını yasaklayabilir.

23  KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA ÇEŞİTLERİ ◦ I. Kısmi Çalışma Şekilleri  a) Klasik Kısmi Çalışma  Çalışma sürelerinin ve zamanının sözleşmeyle kesin olarak belirlendiği kısmi çalışma türüdür. Kısmi çalışmada asıl olan sözleşme serbestisidir. Taraflar haftanın belirli günlerinde belirli saat dilimlerinde çalışmanın yapılacağını taahhüt altına alabilirler. Örneğin; pazartesi Çarşamba günleri üçer saat çalışma, haftalık 20 saat çalışma, hafta içi her gün 08:00-12:00 arasında çalışma şeklinde sözleşmeyle imza altına alınabilir. Klasik tipteki kısmi çalışmaya genel olarak “yarım gün çalışma ve kısmi vardiya çalışması” denilmektedir. Burada çalışma sürelerindeki önemli husus İŞK m. 63 uyarınca günlük 11 saati geçememesidir.

24  b) Esnek Kısmi Çalışma  Esnek kısmi çalışmada, iş yerindeki normal çalışma süresine oranla daha az çalışmanın taraflarca serbest olarak belirlenmesi asıldır. Klasik kısmi çalışmadan farkı; esnek kısmi çalışmada çalışma süresi ve saatleri iş sözleşmesi yapıldıktan sonra taraflarca serbestçe belirlenebilir olmasıdır. Bu belirleme tarafların ihtiyacına göre belirlenebilmektedir.

25  A) Çağrı Üzerine Çalışma  4857 S. Kanunun getirdiği yeniliklerden biri de çağrı üzerine çalışmadır. Kısmi süreli çalışmanın en yoğun olarak görüldüğü çalışma türü olarak karşımıza çıkar. İŞK. m.14/1: “Yazılı sözleşme ile işçinin yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması halinde iş görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı iş ilişkisi, çağrı üzerine çalışmaya dayalı kısmi süreli bir iş sözleşmesidir.”

26  Çağrı üzerine çalışmaya dayalı iş sözleşmesi niteliği bakımından kısmi süreli bir iş sözleşmesidir. Bu sözleşme türünde iş ediminin yerine getirilme zamanını işveren kendi ihtiyacına göre belirler.Çağrı üzerine çalışma, belirli süreli ve belirsiz süreli iş sözleşmesi de belirlenebilir. Önemli olan nokta, çağrı üzerine çalışmada da 4857 S. İŞK. nun 11. m. Belirli süreli iş sözleşmesine ilişkin şartların olup olmadığının belirlenmesidir. Belirli süreli iş sözleşmesinin yapılmasını gerektiren objektif bir nedenin bulunması gerekmektedir.

27  Çağrı üzerine çalışmaya dayalı iş sözleşmesi m. 14/1 uyarınca yazılı olarak yapılır. Yazılı yapılmayan iş sözleşmesi çağrı üzerine çalışmaya dayalı iş sözleşmesi olarak kabul edilemez. İşçinin ne kadar çalışacağı bu sözleşmeyle belirlenir. Yine bu maddenin 2. Fıkrası uyarınca: “Hafta, ay veya yıl gibi bir zaman dilimi içinde işçinin ne kadar süreyle çalışacağını taraflar belirlemedikleri takdirde, haftalık çalışma süresi yirmi saat kararlaştırılmış sayılır. Çağrı üzerine çalıştırılmak için belirlenen sürede işçi çalıştırılsın veya çalıştırılmasın ücrete hak kazanır.” 

28  4857 S. İŞK. M.14/3: “İşçiden iş görme borcunu yerine getirmesini çağrı yoluyla talep hakkına sahip olan işveren, bu çağrıyı, aksi kararlaştırılmadıkça, işçinin çalışacağı zamandan en az dört gün önce yapmak zorundadır. Süreye uygun çağrı üzerine işçi iş görme edimini yerine getirmekle yükümlüdür. Sözleşmede günlük çalışma süresi kararlaştırılmamış ise, işveren her çağrıda işçiyi günde en az dört saat üst üste çalıştırmak zorundadır.”

29  Çağrı üzerine çalışma usulünde kıdem ve ihbar tazminatının hesabı kısmi süreli çalışmadan farklılık arz etmektedir. Kısmi süreli çalışmada işe giriş tarihinden çıkış tarihine kadar olan sürenin tam süreli çalışan işçiye göre oranlanarak hesaplanması ile bulunmaktadır. Çağrı üzerin çalışmada işe giriş ve çıkış tarihlerinin hesapta baz alınması mümkün değildir. Burada esas olan çalışma sürelerinin toplanarak kıdem ve ihbar hesabının yapılmasıdır.Bu hesaplama usulünün gerekçesini Hukuk Genel Kurulu'nun gün ve 2012/9-271 Esas, 2012/297 Karar sayılı kararı oluşturmaktadır.

30  Y9HD, , E 2011/41226, K 2013/12675, “Kıdem tazminatının süre olarak hesaplanmasında, çalışılan ve İş Kanununa göre çalışılmış sayılan sürelerin toplamı esas alınmalıdır. Çalışılmayan veya kanun gereği çalışılmış sayılmayan süreler, örneğin işçinin iş sözleşmesinin askıda olduğu süreler, kıdem süresinden sayılmamalıdır. Bu anlamda çağrıldığında çalışan, bunun dışındaki günlerde fiilen çalışmayan ve sözleşmesi askıda olan, kısaca aralıklı çalışan işçinin çağrılmadığı sürelerin kıdem süresinden sayılma olanağı yoktur. Keza ücretsiz izinde geçen süreler kıdem tazminatına esassüre bakımından dikkate alınmaz Sayılı Yasa'nın 42. maddesinin 5. fıkrası uyarınca grev ve lokavtta geçen süreler kıdem süresine eklenemez. Tutukluluk ve hükümlülükte geçen süreler de kıdem tazminatına esas sürede dikkate alınmaz. Zira kanunda bu durumlar çalışılmış sayılan günler içinde yer almamıştır. Dairemizin kararlılık kazanan bu yöndeki gerekçesi Hukuk Genel Kurulu'nun gün ve 2012/9-271 Esas, 2012/297 Karar sayılı kararı ile kabul edilmiştir.”

31  B) İş Paylaşımı  İki veya daha fazla işçinin bir işi beraberce yürüttükleri sistemdir. İşverenle daha evvel miktarı konusunda karara varılmış bulunan çalışma süresinin nasıl doldurulacağına işçiler kendi aralarında karar vermektedirler. İş paylaşımı sisteminde işverenden ziyade işçinin kendi ihtiyacı ve tercihi söz konusudur. İşçiler arasında serbestçe paylaşım yapılır. Böylelikle işverenin işçiler üzerindeki yönetim anlayışı da geri plana atılmaktadır. Bu çalışma şekliyle her bir işçi aslında kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışmış olacaktır. Ayrıca kısmi süreli çalışma şekillerinden en esnek yapıda olan çalışma şekli olduğunu da söyleyebiliriz. İşçilerin çalışma süresini doldurmak koşuluyla birbiri yerine çalışma borcu altına girmeleri de mümkündür.

32  İş paylaşımı usulünde işçiler, iş yerinde çalışma süresinin doldurarak paylaşım yapmaktadırlar. Doktrinde bir görüşe göre; işçiler bu çalışma usulü ile yalnızca iş paylaşımı yapmamakta; maaş, izin, ikramiye, emeklilik maaşı gibi tüm özlük haklarını paylaşmaktadır. İşçiler kısmi süreli çalışmakla, birden fazla kişi ile birlikte iş yaptıkları için tam günü doldurmaktadırlar. Bir diğer görüşe göre ise; işi paylaşan her işçi ile işveren arasında bir sözleşme kurulur. Kurulan bu sözleşmeler ile her bir işçinin maaşı, izni, ikramiyesi vs. hakları ayrı ayrı verilir ve her birinin iş sözleşmesinin feshi de ayrı yapılır.

33  C) Kayan İş Süresine Göre Çalışma  İşçilerin günlük çalışma saatleri aynı kalmak kaydı ile çalışma süresinin konumunu ve çalışma süresini kendi isteğine göre ayarlama imkanı veren bir çalışma biçimidir. Basit kayan ve vasıflı kayan iş süresi olmak üzere iki türü vardır. Basit kayan iş süresi, işveren tarafından önceden belirlenen günlük çalışma saati içerisinde işe başlama ve işi bitirme saatlerini işçinin kendisinin ayarlamasıdır. Vasıflı kayan iş süresinde ise; tespit edilen zorunlu çalışma süresi içinde günlük çalışma saatlerini işçi kendisi ayarlamakta ve günlük çalışma eksiği veya fazlasını belirli zaman diliminde daha fazla çalışmak suretiyle tamamlamaktadır. Burada işçinin önceki zamana ilişkin eksik çalışmasını tamamlama usulü söz konusudur. Bu tamamlama fazla çalışma olmayıp, ücrete hak kazandırmaz.

34

35  5510 S. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ‘nun 4/1-a hükmüne göre hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanun kapsamında sigortalı sayılırlar. Kanun metninde hizmet akdine ilişkin olarak tam veya kısmi süreli çalışan şeklinde herhangi bir ayrıma gidilmediğinden kısmi süreli çalışanlar da 4/1-a kapsamında sigortalı sayılmaktadır.  5510 S. Kanun kapsamında kısmi ve tam süreli çalışanlar arasında sigortalılık statüsü açısından fark bulunmasa da; aslen çalışma süreleri arasındaki fark sebebiyle prim ödeme gün sayısında da bir farklılık olması eşitliğe aykırılık teşkil etmez.

36  I. Kısmi Çalışma Saat Olarak Uygulandığında Sigorta Primlerinin Hesabı  5510 S. Kanunla kısmi süreli çalışanların sigorta primlerinin ödenmesine yönelik açıklama getirilmiştir. Bu kanunun 80. Maddesinin h. Bendi uyarınca: “Sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan gün sayıları, aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterir. Ancak, işveren ve sigortalı arasında kısmî süreli hizmet akdinin yazılı olarak yapılmış olması kaydıyla, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat karşılığında ücret alan sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saati süresinin 4857 sayılı İş Kanununa göre belirlenen haftalık çalışma süresine göre hesaplanan günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunur. Bu şekildeki hesaplamada gün kesirleri bir gün kabul edilir.” Bu hüküm, iş akdinin yazılı olarak yapılması şartına bağlanmıştır.

37  Örneğin; saat ücretiyle günde 5 saat, ayda 21 gün çalışan bir işçinin sigorta ödeme prim gün sayısı ( 5*21=105/7,5=14) 14 gün olarak hesaplanır. Burada iki husus öne çıkmaktadır. Birincisi kısmi süreli iş sözleşmesinin yazılı olarak yapılmış olması gerektiği, ikincisi ise çalışılan saat ücreti üzerinden ücret alınması gerektiğidir. Eğer ücret maktu(aylık) olarak ödeniyor ise yazılı olarak yapılmış bir kısmi süreli iş sözleşmesine göre gün içinde bir saat çalışılsa bile sigorta prim ödeme gün sayısının 30 gün olması zorunludur.

38  854 S. Deniz İş Kanunu ve 5953 S. Basın Mesleğinde Çalışanlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkındaki Kanun kapsamında çalışanların haftalık 48 saat olarak belirlenen çalışma saatleri uyarınca; bu işlerde kısmi süreli çalışanların prim hesabı yapılırken toplam çalışılan saat 7,5 ‘e değil 8 saate bölünerek prim gün hesabı yapılır.

39  Kısmi süreli iş sözleşmesi ile saat ücreti karşılığı çalışma söz konusu olduğunda ay içinde 30 günden eksik çalışmak olgusu ortaya çıkacağından işçiler açısından kısmi süreli sözleşmeyle çalışmanın sosyal güvenliğe yansıması olumsuz olacaktır. İşçinin Genel Sağlık Sigortası (GSS) yürürlüğe girdiği için 30 günden eksik kalan sürelere ait GSS primini ödemeksizin sağlık yardımı alması imkansız olacağı gibi emekli olmak için aranan prim ödeme gün sayısını tamamlaması da oldukça zor olacaktır.

40 II. Birden Çok İş Yerinde Çalışan İşçilerle İlgili Sorumluluklar  Birden çok iş yerinde kısmi süreli olarak çalışan işçilerin, iş mevzuatından kaynaklanan ücret, prim, yıllık izin, kıdem ve ihbar alacaklarının korunması açısından her bir işverenin çalıştırdığı süre uyarınca ayrı ayrı değerlendirme yapması gerekmektedir. İşveren, işçisinin bir başka iş yerinde çalışmasının olup olmadığına bakmaksızın yalnızca kendi işçisiymiş gibi hareket etmelidir. Bu kapsamda işçinin sigorta girişini yapmalı, iş kanunundan kaynaklı alacaklarını değerlendirmeye tabi tutmalıdır.

41  İşveren, işçinin başka bir iş yerinde çalışıp çalışmadığına bakmaksızın sosyal güvenlik girişini yaptırmalı, toplam çalışma saati uyarınca da sigorta primlerini eksiksiz yatırmalıdır. İşçinin ücret ve sigorta primlerinin ödenmesinde ve diğer alacaklarına ilişkin belge ve çizelgeleri işveren tutmalıdır. Zira işçiye çalıştığı süreç içerisinde ücret ödediğini ispat etme yükü işverendedir. İşveren ödemiş olduğu ücretleri ödeme belgeleri, puantaj tabloları gibi belgelerle ispat edebilir.

42  III. Sigortalıların Eksik Prim Günlerine İlişkin Hükümler  Kısmi süreli çalışmada ücret, saat başına belirlenir ve ona göre ödenir. Kısmi süreli çalışan aylık olarak ücretini alıyorsa; burada kısmi süreli çalışmadan bahsedilemez. Aylık ile çalışanlar, günde bir saat bile çalışsa tam gün olarak Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirimi yapılır. Ayrıca kısmi süreli çalışmalarda; günlük çalışma saati 5 saatin üzerinde ise bu durumda; kısmi süreli değil, tam süreli çalışmanın varlığından söz edilir.

43  Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’ne göre ay içinde tam süreli olarak çalıştırılmayan ve bu sebepten eksik ödeme yapılan sigortalıların eksik çalışma nedenleri yasal süre içerisinde Kuruma bildirilir S. Kanunun m. 50/a ve ilgili yönetmeliğin m. 92/2 uyarınca ayda 30 günden az çalışan veya tam gün çalışmayan sigortalılar da isterlerse ayrıca isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödeyerek aylık prim ödeme gün sayılarını 30 güne tamamlayabileceklerdir.

44  İş sözleşmesi, saat ücreti karşılığı yapılmış ise; kısmi süreli iş sözleşmesi sayılır ve ay içinde toplam çalışılan iş süresi 7,5 saate bölünerek prim ödeme gün sayısı hesaplanır. 854 S. DİK. Ve 5953 S. BMÇÇAMTHK kapsamında çalışanların ise ay içerisinde toplam çalışma süreleri 8 saate bölünerek prim ödeme gün sayıları hesaplanır.

45  Çağrı üzerine çalışmalarda; çalışma süresi gün, hafta, ay olarak belirlenmişse bu süreler üzerinden; taraflar arasında çalışma süresi gün, hafta, ay olarak belirlenmemişse haftalık en az 20 saat kabul edilerek aylık çalışma süresi hesaplanır ve gün sayısı üzerinden bildirilir. Çağrı üzerine çalışmalarda 4857 S. İŞK. çağrı üzerine çalışmayla ilgili 14. m. Hükümleri de dikkate alınır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 102. m. 12/ç bendi uyarınca, aylık prim ve hizmet belgesi ile birlikte ay içinde 30 günden az çalışan veya eksik ücret ödenen sigortalılara ilişkin, kısmi süreli çalışmalara ait yazılı iş sözleşmesi, sigortalıların eksik gün bildirimine ilişkin bilgi formu ekinde Kuruma verilir veya acele posta servisi ile iadeli taahhütlü ya da taahhütlü olarak gönderilir.

46 IV. Kısmi Süreli Çalışanların Sağlık Yardımı Alması  5510 S. SSGSSK m. 4 “sosyal sigortalı” ve m. 60 ise “genel sağlık sigortalı” tanımı yapılmıştır. Kanunun 4. m. Kapsamında sigortalı olduğu için 5510 S. Kanunun 60. m. gereği otomatikman GSS’li sayılan işçiler ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, sağlık hizmeti sunucusuna başvurduğu tarihten önceki son 1 yıl içinde toplam 30 gün prim ödeme gün sayısının olması sağlık yardımlarından faydalanmaları için yeterlidir.

47 MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ ÖZEL HUKUK TEZLİ YÜKSEK LİSANS SOSYAL SİGORTALAR HUKUKUNDA GÜNCEL SORUNLAR HAZIRLAYAN: ÖZNUR OĞUZ


" I. Genel Olarak  Esneklik bakımından en yaygın olan çalışma türü olan kısmi süreli çalışma son yıllarda gelişen yeni teknolojiler, ortaya çıkan yeni." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları