Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

MORFOJENETİK BÖLGELER. Dış kuvvetler  Nedir? Enerjisini güneşten alan yeryüzünü aşındırma, taşıma ve biriktirme yoluyla şekillendiren kuvvetlerdir. 

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "MORFOJENETİK BÖLGELER. Dış kuvvetler  Nedir? Enerjisini güneşten alan yeryüzünü aşındırma, taşıma ve biriktirme yoluyla şekillendiren kuvvetlerdir. "— Sunum transkripti:

1 MORFOJENETİK BÖLGELER

2 Dış kuvvetler  Nedir? Enerjisini güneşten alan yeryüzünü aşındırma, taşıma ve biriktirme yoluyla şekillendiren kuvvetlerdir.  Etkileri Nasıldır? Dış kuvvetler yüksek yerleri aşındırıp çukur yerleri doldurarak yerkabuğunu şekillendirirler

3  Etki Alanları Dış kuvvetler her yerde aynı etkinlikte bulunmazlar;  Akarsular, nemli bölgelerde  Çöllerde, rüzgarlar  Kutuplar çevresinde ve dağların yüksek kesimlerinde,buzullar  Kıyılarda da dalga ve akıntılar etkili olmaktadır. Dış kuvvetlerin aşındırma, ufalanmış malzemeleri taşıma ve biriktirme şeklinde yaptıkları etkinliklerinde taşların çözülmesinin önemi büyüktür.

4 İÇ KUVVETLER  Enerjisini yerin içinden alan güçlerdir.iç güçlerin oluşturduğu yer şekilleri dış güçler tarafından aşındırılır.iç güçlerin oluşturduğu hareketlerin bütününe tektonik hareket denir.bunlar;  Orojenez(Dağ oluşumu)  Epirojenez(Kıta oluşumu)  Volkanizma  Depremler(seizma)’dir.

5 İklim;Morfojenetik(Morfoklimatik) Bölgeler ve Jeolojik Yorumlardaki Kullanımı  Yerşekli oluşumunu belirleyen dış etken ve süreçlerin(çözülme,kütle hareketleri,akarsular,rüzgar,buzul vb.) yerküre üzerindeki dağılımı iklim tarafından belirlenir.İklim karakterine bağlı olarakbu süreçler,dünya üzerinde meydana gelen jeomorfolojik yapı baskın dış sürece uygun olarak yapılanır.Bu nedenle her iklim kuşağında,o iklimi karakterize eden yer şekilleri oluşur.  Yerküre üzerinde iklim farklılıkları nedeniyle meydana gelmiş,topografik özellikleri nedeniyle birbirinden ayrılan jeomorfolojik kuşaklara morfojenetik bölge veya kuşak denir.

6 Herhangi bir morfojenetik bölgenin oluşması,o bölge üzerinde geçerli olan iklim tipine bağlı kalmakla beraber,burada belirtilmesi gerekli olan en önemli nokta o iklim tipinin jeoloji zamanları içinde aynı kalıp kalmadığı,buna karşılık litosferin aynı tabiatı devam ettirip ettirmediği meselesidir.

7  Sonuçta;bugün gördüğümüz ve şimdi geçerli olan iklimin etkisi ile meydana gelmiş morfojenetik bölgeler gerçekte bugünkü iklimin eseri olmaktan hayli uzaktırlar.Bu nedenle her bir morfojenetik bölgeyi bu gerçekler karşısında ancak çeşitli iklim tiplerinin eserlerini bir arada taşıması bakımından “polijenetik bölgeler” olarak yorumlamak mümkündür.

8 Brezilya Yüksek Platosu

9 Güney Amerika kıtasında bulunan bu ülke platosu, büyük bir alanı kapsar ve tek düze bir masiften meydan gelmiştir.Oluşumunda granit,gnays ve diyabaz bulunmaktadır. Bu alan daha çok dış kuvvetlerin aşındırıcı etkisindedir ki en büyüğü de akarsu aşındırmasıdır.

10

11 BREZİLYA YÜKSEK PLATOSU’nda nemli tropikal iklim görünmektedir.iklim ekvator nedeniyle bol yağış alır,nem ve sıcaklık fazladır.Bu nedenle fiziksel parçalanma ve kimyasal ayrışma çok yüksektir.Akarsu akış hızı fazladır ve rejim düzenlidir.Dolayısıyla aşınım fazladır.Nem ve sıcaklığın getirisiyle suyun fazla oluşu toprak oluşumunu kolaylaştırır.Bunların hepsi platonun oluşumunda etkilidir.

12 Bununla birlikte aşınmanın fazlalığıyla dağ silsileleri oluşmuştur.Akarsuyun güçlülüğü plato yüzeyini bozmuştur.Böylece bu palto bir morfojenetik bölgenin meydana gelmesiyle oluşmuştur.

13

14

15

16

17 İSKANDİNAVYA PLATOSU

18

19  İskandinav Yarımadasının batı kesiminde Norveç doğu kesiminde ise İsveç yer alır km uzunluğundaki yarımadanın yüzölçümü km²'dir. Nüfusun büyük bir kısmı yarımadanın güneyinde yaşamaktadır. Yarımadadaki üç büyük şehirden Stokholm ve Göteborg İsveçte, Oslo ise Norveç'tedir. Yarımadanın batı kıyıları çok girintili çıkıntılıdır. Norveçİsveç yüzölçümüStokholmGöteborg Oslo Norveçİsveç yüzölçümüStokholmGöteborg Oslo

20  İskandinavya platosu ise İskandinavya yarımadası ve Finlandiya’dan meydana gelen bir morfojenetik bölgedir.Bu plato da Birezilya platosu gibi çok eski kristalen kayalardan meydana gelmiş,aynı zamanda aynı jeolojik evrimin etkisi altında kalmıştır.  Ancak iklim bakımından herhangi bir benzerlik yoktur.Çünkü Brezilya platosu nemli sıcak,İskandinavya platosu nemli soğuk iklimin etkisindedir.Bu nedenle relief şekilleri birbirine benzememektedir.

21  İskandinavya yarımadası ile Finlandiya jeolojik olarak “Baltık Kalkanı” olarak isimlendirilir.  Baltık kalkanının şekillenmesinde en etkili iklim Pleistosen’de bölgeye hakim olan kutupsal iklimdir.

22  Burada açıklanması gereken husus,İskandinavya günümüzdeki iklim tipi ile mevcut relief şekillerini meydana getiren iklim tipi arasında açık bir farkın bulunmasıdır.  Brezilya platosu araştırılırken,mevcut şekilleri meydana getiren iklim tipinin III.zamandan beri aynı kaldığı ve şekillerin bu uzun süreli iklim tipinin etkisi altında meydana gelmiş olduğu belirlenmiştir.

23  İskandinavya bölgesinde ise durum biraz farklıdır.Mevcut relief şekilleri nemli/soğuk bir iklimin etkisi altında meydana gelmiştir.Fakat bugün bölgenin ikliminde ısınmaya doğru bir eğilimin olması relief şekillerinin gelişmesinde rol sahibi olan buzul aşındırmasının yerini,yağışlarla akarsulara bırakmasına neden olmuştur.

24  Pleistosen kronolojisi açıklanacak olursa,buzul dönemi olarak anılan bu devre yaklaşık 1 milyon yıldan fazla sürmüştür.  Baltık kalkanı üzerinde oluşan buzullar dört defa güneye doğru ilerlemiş ve her ilerleyişi bir geri çekiliş izlemiştir.  Böylece Baltık kalkanı glasiyal dönemde nemli soğuk,interglasiyal dönemde nemli serin iklimin etkisi görülmüştür.

25  Çıplak ve cilalı yüzeyler,sirkler,buzul dilleri,U şekilli vadiler,morenler,buz tünelleri,eskerler,durumlingler,kamesler,bu zul gölleri,moren seti gölleri,fyordlar,  Nemli soğuk iklimin oluşturduğu buzul topoğrafyası şekilleridir.

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35 Nemli soğuk iklimin yarattığı morfojenetik bölgeyi şöyle formüle edebiliriz  I-Nemli-soğuk :Buzul ilerleme evresi şekilleri  A-kayaların birbirine sürtünerek yüzeyi aşındırması  B-yüzeyin süprülmesi ve cilalanması  C-U şekilli vadiler  D-Asılı vadiler  E-basamaklar  F-sirkler

36  II-Nemli-Serin:Buzul gerileme evresi şekilleri  A-Moren örtüleri  B-moran setleri  C-moren set gölleri  D-Buzul gölleri  E-taban moreni ovaları  F-Durumlingler  G-Eskerler  H-Buz kenarı vadileri  I-Fiyordlar.

37 BÜYÜK SAHRA

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48  Rüzgarların küçük boyuttaki malzemeleri taşıyarak bulundukları yerden uzaklaştırması sonu cu geriye kalan iri çakıl,taş veya bloklar çöl kaldırımını meydan getirir.

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59


"MORFOJENETİK BÖLGELER. Dış kuvvetler  Nedir? Enerjisini güneşten alan yeryüzünü aşındırma, taşıma ve biriktirme yoluyla şekillendiren kuvvetlerdir. " indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları