Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sakarya Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 5 Ekim 2015 İLETİŞİM TANIMLARI İLETİŞİMİN TEMEL KAVRAMLARI Görsel İletişim Tasarımı Bölümü Yrd.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Sakarya Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 5 Ekim 2015 İLETİŞİM TANIMLARI İLETİŞİMİN TEMEL KAVRAMLARI Görsel İletişim Tasarımı Bölümü Yrd."— Sunum transkripti:

1 Sakarya Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 5 Ekim 2015 İLETİŞİM TANIMLARI İLETİŞİMİN TEMEL KAVRAMLARI Görsel İletişim Tasarımı Bölümü Yrd. Doç. Dr. Bilgen Aydın Sevim

2

3 İletişim ve Enformasyon İletişim, kişiler veya toplumlar arasındaki haber, olgu, fikir veya kısa bir ifade ile ileti değişimi. “Semboller aracılığıyla değiş tokuş” Enformasyon ise bu süreç sonucunda ortaya çıkan ürün.

4 İletişim, güç bir süreçtir. Bu güçlüğün yenilmesinde şu öğelere dikkat etmek gerekir: –Çevresel etmenler –Bireylerarası ilişkiler –Özel iletişim biçimleri –Kullanılan ortam ve oluklar

5 İletişim Kavramının Tanımı Simge Anlam Karşılıklı etkileşim Belirsizliğin aza indirgenmesi Süreç Aktarım, değişim Bağlama, birleştirme Ortaklık Kanal Bellek, depolama Ayırımcı tepki Uyarıcı Amaç Zaman ve durum Güç

6 İletişim Kavramı İnsanlar arasında duygu ve fikirlerin akışıdır. Bir kimsenin düşüncelerini ve duygularını diğerlerine açık seçik olarak belirtmesi sürecidir. Bireyler arasında anlamları ortak kılma sürecidir. Bir kaynağın bir iletiyi bir oluk üzerinden bir alıcıya iletmesi sürecidir. Seçilmiş bir haberin, bir haber kaynağından belli bir mesafeye iletilmesi sürecidir.

7 Merten’e göre iletişim kavramının kullanım alanlarına göre tanımı Tek Yönlü Süreç –Aktarım Olarak İletişim –Etki-Tepki Olarak İletişim –Yorum Olarak İletişim Simetrik Süreç –Anlaşma Olarak İletişim –Paylaşım Olarak İletişim –Katılım Olarak İletişim –İlişki Olarak İletişim –Davranış Olarak İletişim –Etkileşim Olarak İletişim

8 Aktarım iletişim sayılabilir mi? Aktarım (Gönderim-Alım) Olarak İletişim –Karşılıklı bir şeylerin (duyguların, düşüncelerin, bilgi ve becerilerin) aktarımı –Etki-tepki –Gönderim-alım –Amaç (etkilemek, yönlendirmek, manipüle etmek, duygu ve düşünceleri açığa vurmak) Aktarım Olarak İletişim ve Konuşma Eylemi Teorisi –Konuşmanın ancak kullanıldığı çerçeve içinde anlaşılabileceğini vurgular. –Konuşmanın anlamını çıkarabilmek için yalnızca gramatikal yapıyı bilmek yeterli değildir. –Çünkü dil, daima bir amaçla kullanılır. –Konuşmanın anlamı, eylemin türünün bilinmesine bağlıdır.

9 1.Basit eylem (Utterance): Ses denemesi. 2.İfade ya da beyanda bulunma bulunma eylemi (Locution) Söyleniş tarzları. 3.İfadenin / Beyanın İşlevi (Illocution): Hangi amaçla ve niyetle gerçekleştirildiğinin anlaşılması. Örnek: “Yarından itibaren burada her şey değişecek” Bir beyanın nasıl ve hangi niyetle kullanıldığını tespit etmek, bunun kim tarafından, hangi ortamda, kime söylendiğinin bilinmesine bağlıdır. * Sinirlenen bir amir tarafından astına söylendiğinde tehdit anlamında olabilir. * Olumsuz gelişmelerin yaşandığı bir işletmede bir kişi tarafından diğerine söylendiğinde ikaz anlamında olabilir. * Evlilik hazırlığı yapan biri tarafından eşine söylendiğinde söz verme olarak yorumlanabilir.

10 4. İfadenin / Beyanın Etkisi (Perlocution): Eylemde bulunmayı bekler. Örnek: “Ben susadım” diyen biri karşısındakinin karşı eylemde bulunmasını bekliyorsa etkiye yönelik bir eylem gerçekleştirmiş olur. İletişimin Amacı ve Dil İlişkisi -Konuşma eylemi teorisi, fiillerin davranışları belirlediği görüşünden hareket eder. - “Söz veriyorum”, “İkaz ediyorum” cümlelerinde olduğu gibi fiiller davranışları belirler. - Burada önemli olan amaçlı ve niyetli üretimdir.

11 - Örnek: “Yarın sana geleceğim” -Burada amaç ve niyet çözülemeyebilir. -Bu ifade aynı anda birçok amacı içerebilir. -Bühler, dili, amaç için araç olarak görür. -Bir ifade, tasvir ya da betimleme, üslûp ya da sunum (ifade tarzı) etki işlevini veya amacını, değişik vurgulamalarla aynı anda içerebilir. -Bilgi aktarımı sırasında bilinçli ya da bilinçsiz olarak onu yönlendirme, kandırma, ikna etme, uyarma, söz verme, açıklama gibi amaçlara yönelik işlevler gerçekleştirilebilir. -Bir ifadenin hangi niyetle kullanıldığını ve hangi amaçsal işlevi gerçekleştirdiğini tespit etmek ise her şeyden önce bunun kim tarafından, hangi ortamda, kime söylendiğine bağlıdır. -Bu nedenle bilgi aktarımı, birçok amaçsal faaliyetten yalnızca biri olmaktadır.

12 Davranış Olarak İletişim –Toplumsal Davranış Olarak İletişim –Toplumsal Eylem Olarak İletişim

13 Her davranış iletişim midir? Toplumsal Davranış Olarak İletişim –Etki-tepki-davranış biçimin geliştirilmiş şeklidir. –Etki ve tepkileri ortamla ilişkilendirmektedir. –Her davranışın iletişim ile eşdeğer görülmesi gerektiğini öne sürmektedir. –Bu yaklaşımın temsilcisi Watzlawick’tir. –Kişinin davranışları diğerlerini etkiler, aynı zamanda kişi diğerlerinden de etkilenir. –Bu tür süreçler, gelişigüzel değil, belli kurallara göre işlemektedir. –Başarılı iletişim, kişilerarası iletişimin temel koşullarının yerine getirilmesi ile mümkündür.

14 –Watzlawick’e göre beş koşul vardır: İletişimsizlik mümkün değildir Her iletinin bir içerik ve ilişki boyutu vardır. İlişki, içeriği yönlendirmektedir. Bu, iletişim ötesi (meta iletişim) anlamındadır. “Başarılı bir iletişim; yalnızca içerik boyutunda değil, aynı zamanda karşılıklı bir uzlaşma sağlanırsa söz konusu olmaktadır” İletişim akımı, davranış aşamalarına bölünerek yönlendirilir. İletişim dijital ve analojik olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilir. Dijital betimleme ile nesneleri belirtmek için kullandığımız işaretler ile temsil ettiği nesne arasında keyfi, nedensiz bir ilişkinin olduğu ifade edilir. Örnek: k, i, t, a, p (şematik bir uzlaşma örneği) Analojik iletişimde nesne ile işaret arasında biçimsel bir ilişki vardır. Nesneyi belirlemek için kullandığımız işaretle temsil ettiği nesne arasında doğrudan bir ilişki vardır.

15 –Yazarlara göre, iletişimin içerik boyutu dijital, ilişki boyutu ise daha analojik olarak gerçekleşmektedir. –Dil, ağırlıklı olarak dijital anlam ve aktarım olarak görülmektedir. –Analojik iletişim ise hangi anlamın kastedildiğine göre ek bilgiler içermektedir. –Örneğin, gözyaşları hem üzüntüden hem de sevinçten olabilir. –Yine sıkılan bir yumruk tehdidin ya da sıkıntının, bir tebessüm sempatinin ya da küçümsemenin belirtisi olabilir. –Dijital iletişim, ilişkileri anlamak için yeterli kodlara sahip değildir. –Analojik iletişimde içerikleri tam olarak aktarma imkânı bulunmamaktadır. –Bilgi ve haber kaybı olmaksızın dijital kodları analojik kodlara çevirmek kolay değildir, tersine çok zordur. –Örneğin, hediye alan bunu ya saygının bir belirtisi olarak ya rüşvet olarak ya da gönül alma olarak görebilir.

16 İletişim süreci, iletişim ortamının durumuna göre ya simetrik ya da komplimenter gelişmektedir. –Simetrik iletişim: Eşitlik sağlama ve farklılıkları azaltma çabalarınca belirlenmektedir. –Komplimenter iletişim: Farklılıkların karşılıklı olarak birbirini tamamlamasına yöneliktir. Birinin davranışı diğerini tamamlamaktadır.

17 Davranış ve Eylem Davranışlar, bilinçli ve amaçlı olabilir. Ancak insanlar yalnızca davranmazlar, eylemde de bulunabilirler. Eylem, davranışın özel bir hâlini, yani bilinçli ve istekli olarak belli bir amaca yönelik davranış türünü ifade eder. Max Weber’in ifadesiyle “eylem, insanların subjektif bir anlam verdikleri davranışları ifade eder”

18 Bir insanın amaca yönelik her anlamlı davranışı toplumsal eylem niteliği taşır. Bunun için eyleme verilen anlamın mutlaka başkalarının davranışları ile ilişkili olması ve başkalarının davranışlarına yönelik olması gerekir. Bu ilişki ve yönelme, başkalarının geçmişteki ya da bugünkü davranışları olabileceği gibi, gelecekte beklenene ya da beklenebilir davranışlara da karşı olabilir. Örneğin, yağmur altında şemsiyesini aşan biri için şu soru sorulabilir: –Kişinin bu davranışı kişisel bir eylem niteliği midir? –Bunun kişisel bir eylem olduğu sonucuna varılır. –Yağmurun başlaması ile şemsiyenin açılması arasında neden-sonuç ilişkisi vardır. –Ancak bu başkalarının davranışı ile ilgili değildir.

19 Toplumsal Eylem Olarak İletişim Toplumsal Eylem –Tüm iletişim süreçlerinin temelini oluşturan yorum süreçlerini açıklamayı amaçlamaktadır. –Bu bağlamda, iletişim, dil ve sosyalleşme arasında bir bağ oluşturmaktadır. –Toplumsal eylem anlayışı, kökenlerini sosyoloji ve psikolojide bulur. –Konu ile ilgili farklı kuramlar vardır. Max Weber’in amaca yönelik eylem modeli (rasyonel) Parsons’un normatif eylem modeli (normlara uygun, müşterek değerlere atfeden) Goffman’ın dramatolojik eylem modeli (iç dünya ile ilgili) Witgenstein, Austin ve Searle’ın iletişimsel eylem modeli (durumsal, niyete yönelik) Hamermas’ın diyalojik eylem modeli (uzlaşımsal)

20 Amaç ve Özel Amaç –İletişimde öncelikli amaç, karşılıklı anlaşmadır. –Konuşma, toplumsal eylem olarak değerlendirilir. –Her eylem belli bir amaç tarafından yönlendirilmektedir. –Her davranışın temel güdüsünü amaç oluşturmaktadır. –İletişimde bulunan her kişinin bir amacı vardır. –İletişimde bulunan her kişi, iletişimsel eylemin bildirme niteliğini gerçekleştirmek ister. –Amaçsız davranış/iletişim düşünülemez. –Örneğin, “Hasan pencereyi kapat” ifadesindeki bildiri niteliği ortak paylaşımdır. –İletişim eyleminde bulunan her ferdin, bu genel amacın yanı sıra özel amacı vardır. –İletişim eyleminde amaçlar, duruma ve kişilere göre değişebilir. –İletişimdeki özel amaç, ancak iletişimde beklenen sonuçlar ortaya çıkarsa gerçekleşmiş sayılır. –Örneğin, “Hasan pencereyi kapat” cümlesindeki iletişim eylemi, hava cereyanını önlemek amacıyla söylenebilir.

21

22 İletişim Amacının İçeriğe Yönelik Boyutu –İletişim eyleminin içeriği, doğrudan gerçekleştirilmek istenen amaçtan ortaya çıkar ve bunun tarafından belirlenir. –Özel amaçla gerçekleştirilmesini istediğimiz sonuç iletişim eyleminin içeriğini belirlemektedir. İletişim Amacının Duruma Yönelik Boyutu –Bu durumda iletişim eyleminin içeriği, doğrudan gerçekleştirilmek istenen niyet tarafından belirlenmez ve bundan çok az bir şekilde etkilenmiş olabilir. –İletişimde bulunan kişinin o anda karşısındaki kişiyle herhangi bir konu hakkında ilişki kurmasında söz konusudur. –Örneğin, gecelerde, toplantılarda ya da buna benzer durumlarda amaç, belli bir şeyi bildirmek değil, daha çok o anda yalnız kalmamak için kurulan ilişkilerdir.

23 Etkileşim Olarak İletişim Toplumsal Etkileşim Olarak İletişim –Etkileşim dinamik bir olgudur. –Karşılıklı etkileşimde bulunmak iletişim olarak nitelendirilebilir mi? –Bunun için bazı kavramların açıklanması gerekir. –Biçimsel anlamda etkileşim kavramı, iki veya daha fazla kişi arasındaki karşılıklı etkileşim sürecine işaret etmektedir. –Bundan hareketle toplumsal etkileşim, iki veya daha fazla kişinin birbiriyle ilişki kurmalarıyla başlayan ve karşılıklı eylemlere götüren bir süreç olarak tanımlanabilir. –Bu eylemler iletişim olayında karşısındakine yönelik ise toplumsal davranış olarak nitelendirilebilir.

24 –Her etkileşim sürecinde temel olan karşılıklı etkileşimdir. –Dolayısıyla etkileşim kavramı, en az iki kişi arasında eylem-karşı eylem veya etki- tepki şeklinde ortaya çıkan olayların bütününü ifade etmektedir. –Bu açıklama etkileşim şekillerinin oldukça fazla olduğuna işaret etmektedir. –Örneğin, otobüse binmeye çalışan ya da otobüste yolculuk yapan insanlar…

25 Simgesel Etkileşim Olarak İletişim –Toplum bireylere hazır bir simgeler sistemi kurar. –İletişimin gerçekleşmesi ortak simgelere bağlıdır. –Simge, nesneyi temsil eder. –Nesneye yönelik belli bir ilişkiyi temsil eder. –Simgesel etkileşim kuramı üç varsayıma dayanmaktadır: Kişiler, şeylerin taşıdığı anlam bazında davranırlar. Bu şeylerin anlamları, kişilerin karşılıklı etkileşimlerinin sonucu, yani toplumsal etkileşimin ürünleridir. Bu anlamlar, yorumsal bir süreçte bu şeylerle ilgili tartışmalarda kullanılır ve gerektiğinde değiştirilebilir.

26 –Simgesel etkileşimin özünü “eylemin yorumlanması” görüşü oluşturmaktadır. –Dolayısıyla, kişiyi toplumsal gerçeklik karşısında seyirci kabul etmeyip bilinçli bir aktör olarak görür. –Aktör, içinde bulunduğu durumun ve eylemin ışığında anlamları seçer, –Kontrol eder, –Askıya alır, –Yeniden gruplandırır ve –Dönüştürür. –Bu tür bir anlayış, bireyin toplum tarafından belirlendiği görüşünden bir kopuşu sergiler.

27 Toplumsal İletişim ve Simgesel Etkileşim Emile Durkheim ve izleyicileri, insanların içinde bulundukları toplumların ürünleri olduklarını belirtirler. Simgesel iletişime göre ise kişiler, karşılaştıkları toplumsal gerçekliğin önceden tasarlanmış yorumunu kabul etmekten çok nesneler dünyasına özel anlamlar uygularlar. İnsanoğlunun eylemi, yorum ve anlamla sarıp sarmalanmıştır. Yani eyleme katılan insanlar toplumsal yapıyı oluştururlar. Eylem, toplum üyeleri tarafından birbirleriyle ilişkilendirilir ve birbirine uyum sağlar.

28 Birlikte eylem, farklı kişilere sergilenen farklı eylemlerin toplumsal örgütlenişi olarak nitelendirilir. Birlikte eylem sürekli tekrarlanır ve bu nedenle istikrarlıdır. İnsan, aktör olarak önceden verili ve örgütlenmiş bir günlük hayatın içinde bulunur ve davranır. Simgesel etkileşim kuramına göre, anlamlar simgesel olarak belirlenir. Simgeler, zihnî kurgulardır, insanlara anlamlandırma araçları sağlarlar. Bu bağlamda karşılıklı etkileşim, verili toplumsal bağla ve deneyimler ışığında olur. Karşılıklı etkileşimde bulunan tarafların aynı veya benzer simgelere sahip olmaları ve bu simgelerin anlamlarının aynı çerçeveye dayanması sonucunda, her iki tarafın düşünce düzeyinde aynı ya da benzer şeyleri canlandırmasıyla mümkün olmaktadır. Kısacası, iletişim, ortak simgelerle kurulur.

29 Simgesel İletişim ve Kültür –Kültür, Williams’ın ifadesiyle “bir anlamlandırma sistemidir”. –İletişimde bulunan kişiler, kültür üzerinde birbirleriyle karşılıklı temas ve etkileşimde bulunmaktadırlar. –Mead, üretilen anlamların toplumsal kökenli olduğunu ve karşılıklı etkileşim sonucu oluştuğunu vurgular. –Simgeler, nesneyi temsil etmenin ötesinde bu nesneye yönelik belli bir ilişkiyi de temsil ederler. –Dolayısıyla simgeler, sosyo-kültürel ve soyo-ekonomik çevre ile kişinin etkileşimi sonucu oluşurlar. –Bu süreçte, deneyim önemli bir kavramdır; çünkü algıları yönlendirir.

30 Anlam Üretimi ve Göstergebilim Peirce’de Gösterge –Gösterge, yorumlayıcı ve nesne birbiriyle ilişkilidir. –Gösterge, kendinden başka bir nesneye gönderme yapan duygularımızla kavrayabileceğimiz fiziksel bir öğedir. Varlığı, kullanıcılarının onu gösterge olarak kabul etmelerine bağlıdır. –Yorumlayıcı, zihinsel bir kavramdır. Kullanıcı, bir konuşmacı ya da dinleyici olabilir. Örneğin, okul sözcüğüne yüklenen anlam değişebilir. –Uzlaşma boyutu olmayan göstergeler tamamıyla özel olup iletişim açısından bir anlam ifade etmezler. –Peirce, göstergeleri üç gruba ayırır: Belirti (Görüntüsel gösterge): Nesnesi ile doğrudan ve gerçek bir bağ içinde olan göstergedir. Dumanın ateş belirtisi olması gibi… İkon (Belirtisel gösterge): Temsil ettiği nesne ile arasında benzerlikten kaynaklanan ve doğal bir bağ olan göstergedir. Fotoğraf gibi… Simge: Nesnesiyle bağlantısı uzlaşma, anlaşma ya da kural sonucu oluşan bir göstergedir. Kızılay işareti bir simgedir.

31 Saussure’de Gösterge –Saussure, bir göstergenin kendi fiziksel biçiminden ve çağrıştırdığı zihinsel bir kavramdan oluştuğunu, bu kavramın da dış dünyanın bir algılaması olduğunu ileri sürer. –Saussure için gösterge, anlamı olan fiziksel bir nesnedir. –Bir gösterge için bir gösteren ile gösterilenin bulunması gerekir. –Gösteren, göstergenin algıladığımız simgesidir. Kağıt üzerindeki işaretler gibi… –Gösterilen ise gösterenin göndermede bulunduğu zihinsel kavramdır. –Bu zihinsel kavram, aynı dili paylaşan, aynı kültürün üyelerinin tümü için ortaktır. –Saussure için gösterge, temsil ettiği şeyle hiçbir ilişkisi olmayan şeydir ve bunlar arasındaki bağ nedensizdir. –Bu noktada Saussure, Peirce’den temelde ayrılmaktadır. –Saussure’e göre,bir dildeki sözcük dağarcığı bir paradigmayı; bu dilin sözcüklerinden oluşan cümle de bir dizimi oluşturmaktadır. –Bu nedenle iletişim, bir paradigmadan seçim yapmayı ve bir dizimde birleştirmeyi gerektirir.

32 Kültür Endüstrisi Eleştirisi Barthes’a göre gösterge –Bir nesne, uzlaşım ve kullanım aracılığıyla başka bir şeyin yerine geçmesini mümkün kılan bir anlam kazandığında simge hâline gelir. –Örneğin Rolls Royse marka otomobil bir zenginlik simgesidir. –Barthes’ın simgelere ilişkin düşünceleri, Peirce’e göre daha az sistemlidir.

33 Anlam Üretimi Olarak İletişimde Gösterge Türleri Doğal Göstergeler –Temsil ettiği nesne ile doğal ve gerçek bir bağ içinde olan göstergelerdir. –Bir tür neden-sonuç ilişkisi vardır. –Bu göstergeler, iletişimden bağımsız olarak da vardırlar. –Peirce’in belirti göstergesinde olduğu gibi duman örneği verilebilir. Uzlaşımsal Göstergeler –İletişim amacıyla oluşan göstergelerdir. –Bu göstergelerin anlamlarını kullanıcılar arasındaki uzlaşımlar, kurallar ya da anlaşmalar belirler. –Peirce’in simgeleri, Saussure’ün nedensiz ilişkiler diye adlandırdığı göstergeler uzlaşımsaldır. Temsil Göstergeleri –Bir gösterge, bir şeyi temsilen niteliyorsa, yani bir temsil işlevi görüyorsa simge niteliği taşır.

34


"Sakarya Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 5 Ekim 2015 İLETİŞİM TANIMLARI İLETİŞİMİN TEMEL KAVRAMLARI Görsel İletişim Tasarımı Bölümü Yrd." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları