Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TÜBERKÜLOZ Prof. Dr. Zeki KILIÇASLAN İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TÜBERKÜLOZ Prof. Dr. Zeki KILIÇASLAN İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD."— Sunum transkripti:

1 TÜBERKÜLOZ Prof. Dr. Zeki KILIÇASLAN İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD.

2 TÜBERKÜLOZ ; Global olarak ihmal edilmiş en önemli sağlık sorunu.

3 Dünya ve Türkiye TB Epidemiyolojisi Aşağıdakilerden hangisi doğrudur a) Dünya’ da ortalama TB enfeksiyon prevelansı % 2-3 cıvarındadır. b) Dünya TB hastalık insidansı de civarındadır. c) Türkiye’ de TB hastalık insidansı de cıvarındadır. d) Dünya’ da her yıl yaklaşık 15 milyon kişi TB nedeni ile ölmektedir. e) Bir toplumda yılda kişide görülen yayma + hasta sayısı o toplumdaki Yıllık İnfeksiyon Riski (YIR)’ nin 100 katı cıvarındadır.

4 Dünya ve Türkiye TB Epidemiyolojisi Aşağıdakilerden hangisi doğrudur a) Dünya’ da ortalama TB enfeksiyon prevelansı % 2-3 cıvarındadır. b) Dünya TB hastalık insidansı de civarındadır. c) Türkiye’ de TB hastalık insidansı de cıvarındadır. d) Dünya’ da her yıl yaklaşık 20 milyon kişi TB nedeni ile ölmektedir. e) Bir toplumda yılda kişide görülen yayma + hasta sayısı o toplumdaki Yıllık İnfeksiyon Riski (YIR)’ nin 100 katı cıvarındadır.

5 S.K. 10 yaş, çocuk hasta Mersin doğumlu

6 Öyküsü akciğer TB düşünülerek Mersin VSD tarafından tedavi başlanmış. 8 ay tedavi edilmiş ( ). 4 ay sonra ARB(+) nüks saptanmış. 45 gün sonra ilaçlara direnç bulunmuş.

7 Öykü-2 Daha Sonra tarihinde Heybeliada Hastanesine yatırılmış. Ailede TB öyküsü yok. Temas öyküsü yok.

8

9 Yeni Tedavi Hastaya tarihinde yeni rejim olarak Amikacin 500 mg, PAS 4.5 gr, Sikloserin 500 mg, Ofloksasin 400 mg, Protionamid 500 mg başlandı. Tedavinin 5. ayında sağ pnömonektomi kararı alındı.

10 Operasyon sonrası kontrol grafisi

11 Tüberküloz kontrolünde güncel sorunlar Enfeksiyon prevelansı: % 30. Yılda 1.6 milyon ölüm. Azalmayan hastalık insidansı. Düşük olgu bulma oranları. Yetersiz kür oranları. MDR-TB, x-DR

12 Tüberküloz sorunun temel nedenleri 1.Sağlık politikalarında tüberküloza yeterli önemin verilmemesi. 2.Demografik değişimler. 3.HIV/AIDS salgını. 4.Sosyoekonomik değişimler.

13

14 Aşağıdaklerden hangisi M.Tuberculosisin için doğru değildir. a)Hareketsiz. b)Aerob. c)Toksin üretir. d)Spor oluşturmaz. e)İkilenme süresi saat. f)Zayıf gram pozitif boyanır. M.Tuberculosis -Özellikleri

15 Aşağıdaklerden hangisi M.Tuberculosisin için doğru değildir. a)Hareketsiz. b)Aerob. c)Toksin üretir. d)Spor oluşturmaz. e)İkilenme süresi saat. f)Zayıf gram pozitif boyanır. M.Tuberculosis -Özellikleri

16 Mycobacterium Tuberculosis 1-4 mm uzunluğunda ve 0,3-0,6 mm çapında. Yavaş çoğalır. ( saat) Paralel sicimler, “cord” oluşturur Havada uzun süre asılı ve canlı kalabilir. Spore oluşturmaz. Üremesi ve büyümesi için aerob ortam gereklidir (zorunlu aerob). Üreme ısısı sadece 35-37º C.

17 Mycobacterium Tuberculosis Fizyolojik özellikleri Fakültatif intraselüler bir basildir. Fagozomlarda çoğalabilir. Fagolizozomlarda, düşük PH değerlerinde uzun süre yaşayabilir. Niacin oluşturan tek mikobakteridir. Endo ve ekzotoksini yoktur. Tüm mikobakteriler dokuda nekrozlaşabilen granülamatöz inflamasyon oluştururlar.

18 Gram (+) bakteriGram (-) bakteriMycobacteri

19 Tüberküloz hastası her öksürük ile; 1-5 mikron çapında, 1-3 adet basil içeren, 3500 kadar enfeksiyöz parçacığı etrafa saçar. ( 1-4 micron çapında “damlacık çekirdekleri”).

20

21 Aşağıdaki özetlenen durumlardan hangisinde en fazla bulaşma riski söz konusudur. a)Yayma (-) Kültür (+) akciğer tüberkülozlu hasta ile ev içi teması olan 2 yaşında çocuk b) Yayma (+) Kültür (+) akciğer tüberkülozlu olgu ile sınıf arkadaşı olan 18 yaşındaki erkek. c)Yayma (-) Kültür (+) akciğer tüberkülozu ile ev içi teması olan diyabetli 16 yaşındaki kız çocuk d) Yayma (+) Kültür (+) akciğer tüberkülozlu ile ev içi teması olan 3 yaşındaki çocuk e)Yayma (+) Kültür (+) akciğer tüberkülozu ile ev içi teması olan BCG aşısı olmayan 30 yaşındaki erkek. TÜBERKÜLOZ- BULAŞMA

22 Aşağıdaki özetlenen durumlardan hangisinde en fazla bulaşma riski söz konusudur. a)Yayma (-) Kültür (+) akciğer tüberkülozlu hasta ile ev içi teması olan 2 yaşında çocuk b) Yayma (+) Kültür (+) akciğer tüberkülozlu olgu ile sınıf arkadaşı olan 18 yaşındaki erkek. c)Yayma (-) Kültür (+) akciğer tüberkülozu ile ev içi teması olan diyabetli 16 yaşındaki kız çocuk d) Yayma (+) Kültür (+) akciğer tüberkülozlu ile ev içi teması olan 3 yaşındaki çocuk e)Yayma (+) Kültür (+) akciğer tüberkülozu ile ev içi teması olan BCG aşısı olmayan 30 yaşındaki diyabetik erkek.

23

24

25

26

27

28 1 Enfeksiyöz hasta 20 Enfekte birey 2 Hasta %10’unda ilk 2 yıl içinde Yayma(+) Akciğer tbc. PPD +

29 TÜBERKÜLOZ- Doğal gidiş Aşağıdakilerden hangileri DOĞRUDUR. 1)Yayma pozitif olgu ile karşılaşanların yaklaşık % ‘ ı enfekte olur. 2)Primer enfeksiyon geçirenlerin ömür boyu hastalanma riski % 10 cıvarındadır. 3)Hematojen yayılım daha çok primer enfeksiyonun komplikasyonu olarak ortaya çıkar. 4) Reaktivasyon tüberkülozu en çok hümoral bağışıklık sistemi bozulmuş olanlarda gelişir. 5) HIV/AIDS tüberkülozdan enfeksiyondan hastalığa geçiş riskini 100 kattan fazla artırabilir. 6) Reenfeksiyona bağlı hastalanma riski çok nadir bir durumdur. a)1+2 b) 1+3 c)2+4 d)2+3+5 e)1+3+6 f)4+5+6

30 TÜBERKÜLOZ- Doğal gidiş Aşağıdakilerden hangileri DOĞRUDUR. 1)Yayma pozitif olgu ile karşılaşanların yaklaşık % ‘ ı enfekte olur. 2)Primer enfeksiyon geçirenlerin ömür boyu hastalanma riski % 10 cıvarındadır. 3)Hematojen yayılım daha çok primer enfeksiyonun komplikasyonu olarak ortaya çıkar. 4) Reaktivasyon tüberkülozu en çok hümoral bağışıklık sistemi bozulmuş olanlarda gelişir. 5) HIV/AIDS tüberkülozdan enfeksiyondan hastalığa geçiş riskini 100 kattan fazla artırabilir. 6) Reenfeksiyona bağlı hastalanma riski çok nadir bir durumdur. a)1+2 b) 1+3 c)2+4 d)2+3+5 e)1+3+6 f)4+5+6

31 Tüberküloz Patogenezi Patogenez Evreleri I.Evre: İlk Karşılaşma II.Evre: Erken Proliferasyon ve Yayım III.Evre: Hücresel İmmünite ve Geç Tip Aşırı Duyarlılığın Gelişmesi IV.Evre: Likefaksiyon, Kavitasyon, Basil Proliferasyonu ve Endobronşiyal Yayım

32 Tüberküloz Patogenezi Alveol Non-immün alveol makrofajı Makrofaj basili öldürür ve infeksiyon oluşmaz Makrofaj ölür ve basiller serbest kalır Olay yerine yeni makrofajlar ve kan monositleri göç eder ve basilleri yok eder Makrofaj içinde basiller çoğalır. (~ ) (4-8 hf) Primer hemotojen yayım: Akciğer apeksleri Böbrekler Epifizler Vertebra Meninks Evre I: Evre II: Monosit Lenfo- hemotojen yayım Konak savunmasında dönüm noktası Primer odak 1.yol2.yol 1.yol2.yol

33 Tüberküloz Patogenezi İmmün yanıt yeterli olmuştur Bakteri proliferasyonu durdurulur. Primer ve yayım odakları minimal sekel doku bırakarak küçülür. Primer infeksiyon sorunsuz tamamlanmıştır. PPD + olmuştur. İmmün yanıt yetersiz kalmıştır. Bebekler, immün yetersizlik durumları,AIDS hastaları, ileri beslenme bozuklukları…. Progresif akciğer ya da akciğer dışı hastalık oluşur.(Primer tüberküloz) Evre III: Hücresel İmmünite ve Geç Tip Aşırı Duyarlılığın Gelişmesi 1.yol2.yol

34 Tüberküloz granülom Fibroblast Dev hücre Lenfosit Santral nekroz Epiteloid histiositler Kollagen fibriller,hyalüronikasid ve diğer matrix yapıları Makrofaj

35 Tüberküloz Patogenezi Evre IV : Likefaksiyon, Kavitasyon, Basil Proliferasyonu ve Endobronşiyal Yayılım Granülom: makrofaj lenfosit dev h. hücre içi az sayıda basil Likefaksiyon, Kazeöz nekroz, Hücre dışı prolif. Endobronşiyal yayılım,Hİ ve GTA nedeniyle yeni lokalizasyonda yoğun inflamatuar pnömoni

36 Tüberküloz Patogenezi İlk karşılaşma Non immun savunma mekanizmaları Basil uzaklaştırılır İnfeksiyon başlamaz İnfeksiyon başlar İmmun savunma mekanizmaları % 95 yeterlidir % 70 yeterlidir.% 30 yetersizdir. % 5 yetersizdir % 90 ömür boyu sessizliğini korur. (dormant basiller) %10 Geç progresyon =Reaktivasyon tb. =Erişkin tipi tb. Erken progresyon (1-5 yıl) =Primer tb. =Çocuk tipi tb.

37 Akciğer TB ARB(+) Hava-İleti ortamı Temaslılar İnfeksiyon Primer TB Reaktivaston TB Akciğer TB %30-50 % 5 %65 Akciğer dışı TB Tüberküloz -Doğal Gidiş Reenfeksiyo

38 Tb basili ile hiç karşılaşmamış birey Enfekte birey Hasta

39

40

41

42

43

44 Yayma (+) Akciğer Tüberkülozu %50 Yayma (-) Akciğer Tüberkülozu %15 Akciğer Dışı Organ Tüberkülozu %35

45 Tüberküloz Yerleşimi

46 Progresif Primer Hastalık Parankimal Konsolidasyon Atelektazi Lenfadenopati Plevral Effüzyon Miliyer Hastalık

47 TÜBERKÜLOZ HASTALARININBULUNMASI 1.PASİF Semptomla başvuranların tanısı. 2. AKTİF Kitle Taramaları Risk Grubu Taramaları Temaslıların taranması

48

49 Tanı Anamnez Fizik Muayene Hemogram ve Biyokimyasal Tetkiler Balgam (Yayma/ Kültür) Tüberkülin testi Akciğer Grafisi İleri Yöntemler

50 Endürasyon saat sonra okunur.

51 TB basili ile infekte kişlerde PPD çap dağılımı

52 Bağışıklığı baskılanmışlarda 5 mm üzeri pozitif kabul edilir.

53 Akciğer tüberkülozunda tanı Yayma (+) TB olgularının % 95 ‘inde öksürük vardır. Fakat ! Polikliniklere başvuran hastalarda öksürük ; yaşlarında ; % yaş ve üzerinde ; % Tüberküloz şüpheli kim ? Klinik bulgular

54 Akciğer tüberkülozu’nda tanı Akciğer tüberkülozu şüphesi ; 12 yaş veya üzerinde, 3 hafta veya daha uzun süreli öksürük şikayeti olan ve bu şikayetler için ilk defa kliniğe başvuran hasta. TB Handbook,WHO/98

55 Akciğer tüberkülozunda görülebilen nonspesifik laboratuar bozuklukları Test Yorum Anemi Ciddi/ kronik hastalarda hafif “kronik hastalık anemisi” SedimentasyonSıklıkla mm/saat. AlbüminKronik hastalarda düşük. Serum NaUygunsuz ADH sendromuna bağlı hiponatremi. Anormal KaraciğerFT Karaciğer tutulumu, inflamasyon cevabı LökositozHafif lökosit artışı, çok az olguda monositoz.

56 Akciğer Grafisi Yayma (-) hastaların tanısında önemi vardır Hiçbir radyolojik imaj akciğer tüberkülozuna özgü değildir Hiçbir radyolojik lezyon tüberkülozun aktif veya inaktif olduğunu göstermez

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69 Tüberkülozda tanı Tüberküloz kontrolünün temeli balgam yayması (+) olguların erken tanı ve tadavisidir. Bakteriyolojik muayene tanının esasını oluşturmalıdır.

70 ? Yayma (+) Akciğer Tüberkülozu Yayma (-) Akciğer Tüberkülozu Akciğer Dışı Organ Tüberkülozu Rieder HL. Epidemiologic Basis of Tuberculosis Control. IUATLD. First Ed.1999 s.22

71 Tüberküloz Tanısı Bakteriyolojiktir Yayma Kültür

72 Balgam Yayması Kolay uygulanabilen, ucuz ve hızlı bir yöntemdir Toplum için en büyük riski taşıyan bulaştırıcı hastalara 24sa içinde tanı konulmasını sağlar –Duyarlılık: %25-65 Özgüllük: >%90 –Bulaştırıcı hastalarda duyarlılık: %90 –Pozitif sonuç için: basil/mm 3 gerekir –2cm çapında bir kavitede 100milyon, 2cm çapında kavitesiz lezyonda basil bulunur –Örnek sayısı arttıkça tanı olasılığı artar %80-82 %10-14 %5-8

73 Akciğer Tüberküloz’unda Tanı Yanlış pozitif ; Balgamda yemek artıkları. Saprofit ve atipik mikobakteriler-Nocardia. Boya parçacıkları,İplik, Lamdaki çizikler. Labaratuarda bulaşma. Balgam’ın mikroskopik muayenesi

74 Akciğer Tüberkülozunda Tanı Balgam’ın mikroskopik muayenesi Yanlış negatif : Balgam örneklerinin toplanması, hazırlanması, korunmasında hatalar. Okuma hataları. Kayıt hataları.

75 Balgam Kültürü Tüberküloz tanısında en güvenilir yöntemdir Basilin tipi tanımlanabilir Kültür ile yaymadan 10 kat daha fazla miktarda balgam incelenir Tüm koloniler görülebilir, kültürde basil bulma olasılığı yaymadan 30 kat daha fazladır Kültür için eğitilmiş personel, ekipman ve ortam gereklidir Sonuçlar 4-8 haftada elde edilir

76

77 İnterferon-γ Ölçüm Yöntemlerinin Geliştirilmesi İnterferon-γ ölçüm yöntemlerinin ortak dayanağı, M.tuberculosis ile infekte olan bireylerin T hücrelerinin yeniden mikobakteriyel antijenlerle karşılaştıklarında bir Th-1 sitokini olan IF-γ salgılamasıdır.

78

79 İnterferon-γ Ölçüm Yöntemleri  PPD bazlı yöntemler: QuantiFERON-TB  RD1 bazlı yöntemler: QuantiFERON TB-Gold T SPOT-TB - Bu yöntemler M.tuberculosis’e oldukça spesifik antijenler olan early secretory antigenic target 6 (ESAT-6) ve culture filtrate protein 10 (CFP-10)’u kullanırlar.

80 Yeni Tanı Yöntemleri Hızlı kültür yöntemleri –BACTEC –MGIT Moleküler biyolojik yöntemler –Amplifikason testleri PCR Serolojik testler

81 Tüberküloz tanısında testlerin özgüllüğü Test Pozitif sonuç / anlamı Negatif sonuç/ anlamı PPD Akc.TB % 70 (+), Aktif TB % yanlış negatif TB dışı Mikobakteri. BCG. Tedaviden sonra pozitifleşme. Sadece infeksiyon. (Toplum koşulları !!) Balgam Akciğer TB. Ort. % ( +) Kaviteli olguda ( - ) diğer tanı yayması (TB dışı mikobakteri, Nokardia) ( Toplum koşulları !!) Balgam M.TB (+).Tanıda altınAktif akciğer TB % kültürü standart.kültür (-) TB dışı mikobateri (+) (?)

82 Tüberküloz granülom Fibroblast Dev hücre Lenfosit Santral nekroz Epiteloid histiositler Kollagen fibriller,hyalüronikasid ve diğer matrix yapıları Makrofaj

83 Sağlık Bakanlığı Verem Savaş Daire Başkanlığı Tüberküloz Tanı ve Tedavi Kılavuzu ve WHO önerilerine göre Tüberküloz Kontrol Programında Kullanılan Tanımlar

84 TB hastalığının yeri Akciğer parankim hastalığı  Akciğer TBAkciğer parankim hastalığı  Akciğer TB Akciğer tutulumu olmayan tüm tüberküloz formları  Akciğer dışı TB (ekstrapulmoner TB)Akciğer tutulumu olmayan tüm tüberküloz formları  Akciğer dışı TB (ekstrapulmoner TB) AC’de radyolojik anormalliğin olmadığı intratorasik TB lenfadenopati veya plevra TB  Akciğer dışı TBAC’de radyolojik anormalliğin olmadığı intratorasik TB lenfadenopati veya plevra TB  Akciğer dışı TB

85 Bakteriyolojik Sonuç Yayma pozitif olguYayma pozitif olgu Yayma negatif olguYayma negatif olgu

86 Tedavi öyküsüne göre olgu tanımları Yeni olguYeni olgu Nüks( Relaps)Nüks( Relaps) Tedavi başarısızlığı (Failure)Tedavi başarısızlığı (Failure) Tedaviye ara verip dönen olguTedaviye ara verip dönen olgu Kronik olguKronik olgu

87 KÜR: Tedavinin son ayında ve daha önce en az bir kez yayma negatif bulunmuş hastaKÜR: Tedavinin son ayında ve daha önce en az bir kez yayma negatif bulunmuş hasta TEDAVİYİ TAMAMLAMA: Balgam incelemesi yapılmadığı halde klinik ve radyolojik olarak başarılı kabul edilip tedavisi sonlandırılan hastaTEDAVİYİ TAMAMLAMA: Balgam incelemesi yapılmadığı halde klinik ve radyolojik olarak başarılı kabul edilip tedavisi sonlandırılan hasta TEDAVİ SONUNDAKİ OLGU TANIMLARI-1

88 TEDAVİ BAŞARISIZLIĞI : Tedavinin beşinci ayında veya daha sonra yayma pozitif bulunan hastaTEDAVİ BAŞARISIZLIĞI : Tedavinin beşinci ayında veya daha sonra yayma pozitif bulunan hasta TEDAVİYİ TERK: Tedaviye 2 ay veya daha uzun süre ara vermiş hastaTEDAVİYİ TERK: Tedaviye 2 ay veya daha uzun süre ara vermiş hasta TEDAVİ SONUNDAKİ OLGU TANIMLARI-2

89 ÖLÜM: Tedavi sırasında herhangi bir nedenle ölen hastaÖLÜM: Tedavi sırasında herhangi bir nedenle ölen hasta NAKİL GİDEN: Başka bir kayıt ünitesine sevk edilen ve tedavi sonucu bilinmeyen hastaNAKİL GİDEN: Başka bir kayıt ünitesine sevk edilen ve tedavi sonucu bilinmeyen hasta TEDAVİ SONUNDAKİ OLGU TANIMLARI-3

90 Yatırılarak tedavisi gereken hastalar Genel durumu bozukGenel durumu bozuk Hastalığı çok ilerlemişHastalığı çok ilerlemiş Ağır ya da sık hemoptiziAğır ya da sık hemoptizi DiyabetikDiyabetik Kr. böbrek yetm. ya da kr. karaciğer hast.Kr. böbrek yetm. ya da kr. karaciğer hast. İlaç allerjisi veya ilaca bağlı hepatitİlaç allerjisi veya ilaca bağlı hepatit Uyum ve iletişim zorluğuUyum ve iletişim zorluğu

91 Tüm Akciğer Tüberkülozu Şüpheli Hastalar 3 Balgam Yaymasında ARB 2 veya 3 Yayma (+) 1 yayma (+) 3 yayma (-) Tüberküloz değil Yanıt yokYanıt var Akciğer grafisi ve Hekimin kararı Yaymayı tekrarla Yayma (-) Akciğer grafisi ve Hekimin kararı Geniş spektrumlu antibiyotik Yayma (+)

92 TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ

93 28 yaşında. Erkek Lise Mezunu. 4 aydır. Öksürük, Halsizlik Balgam ARB (+++)

94 Tedavinin 90. Günü Hasta sadece 30 gün ilaç almış. Hasta daha Sonra. Zaman ? Zaman ? ilaç almış. Tedavinin 90. günü

95 Tedavi Başlama Tarihinden 2.5 sene sonra

96 TB TEDAVİSİ Aşağıdaki TB ilaçlarından hangisi/hangileri özellikle kazeöz lezyonlarda asit ortamdaki basillere etki ederek güçlü sterilizan etki yapar ? a)RIF b)INH c)PZA d)PZA ve SM e)RIF veya INH

97 TB TEDAVİSİ Aşağıdaki TB ilaçlarından hangisi/hangileri özellikle kazeöz lezyonlarda asit ortamdaki basillere etki ederek güçlü sterilizan etki yapar ? a)RIF b)INH c)PZA d)PZA ve SM e)RIF veya INH

98 Tüberküloz Mitchison’ın dört bakteri topluluk modeli B C D A Grubu: Hızla çoğalan basiller. Kavite içinde, likefiye kazeumda bulunan hücre dışı basillerdir ve sayıları en fazla olan gruptur. İlaçların etkisi: INH >> SM >>RIF >> EMB B Grubu: Yavaş çoğalan basiller. Makrofaj içi ya da kavite duvarındaki nekrotik döküntülerde(asidik) bulunurlar. İlaçların etkisi: PZA >>RIF >>INH C Grubu: Aralıklı çoğalan basiller. Anatomik yerleşimleri tam olarak tanımlanmamıştır. Ara sıra ve kısa süreli metabolik etkinlikleri vardır. İlaçların etkisi: RIF >>INH D Grubu:Dormant basiller. A M.D.Iseman 2001

99

100

101 Tedavi başarısızlığı nasıl tanımlanır ? a)Tedavi süresinde iki aydan daha fazla süreyle ilaç kullanmamak. b)Tedavinin 5. ayı sonunda yayma pozitifliğinin sürmesi. c)Tedavinin 3. ayında kültür pozitifliğinin devam etmesi. d)Tedavi sonunda yaygın sekel kalması. e)Tedavinin sırasında birisi 5. aydan sonra olmak üzere en az iki yayma negatifliğinin gösterilmemesi.

102 Tedavi başarısızlığı nasıl tanımlanır ? a)Tedavi süresinde iki aydan daha fazla süreyle ilaç kullanmamak. b)Tedavinin 5. ayı sonunda yayma pozitifliğinin sürmesi. c)Tedavinin 3. ayında kültür pozitifliğinin devam etmesi. d)Tedavi sonunda yaygın sekel kalması. e)Tedavinin sırasında birisi 5. aydan sonra olmak üzere en az iki yayma negatifliğinin gösterilmemesi.

103 TÜBERKÜLOZ HASTASI Bakteriyoloji Hastalığın yeri Önceki tedavi öyküsü Yayma (+) Yayma (-) var Akciğer dışı Nüks Ara verip dönen Yeni Olgu yok Kronik Nadiren Yayma (-) Hastalığın ağırlığı Tedavi başarı sızlığı

104

105

106 Kronik, ilaç direnci olan, tedavi başarısızlığı olan, tedaviye. uyumsuz hastalar. Genel durumu bozuk olanlar. Ağır ya da sık hemoptizisi olanlar. İlaç alerjisi, ilaca bağlı hepatit ve diğer hastane tedavisi gereken ilaç yan etkileri. Yatış gerektiren ek hastalık varlığı. Evsizler. HASTANEYE YATIRILMASI GEREKEN TB HASTALARI:

107 Tedavi sırasında balgam muayenesi İnisial fazın sonu Devam fazı Tedavi sonu 6 aylık rejim 8 aylık rejim Kategori II 2. ayın sonu3. ayın sonu 4. ayın sonu 5.ayın sonu 6. ayın sonu8.ayın sonu

108 2. ayın sonunda balgam (+) Hasta ılacı düzenli kullanmıyor Yaygın kaviteli olgu.Basil sayısı fazla, negatifleşme yavaş Ilaca dirençli olgu * İnisial tedaviye bir ay daha devam edilir. Yeni yayma (+) olgu

109 Tedavinin 3. ayında Yayma (-) ; idame tedavisine geçilir Yayma (+) ; idame tedavisine geçilir veya 8.aylarda iki örnek yine (+) bulunursa. Olgu tedavi başarısızlığı olarak kabul edilir.

110 TB TEDAVİ Kronik Karaciğer hastalığı nedeni ile PZA ve RIF kullanamayan TB hastalarında tedavi rejimi nedir ? a)INH+ETB+SM (2 ay) INH+ETB (10 ay) b)INH+RIF+PZA+ETB (2 ay) INH+RİF (4 ay) (RIF ve PZA yarı dozda verilerek) c)INH+ETB+SM (3 ay) INH+ETB (9 ay) d)INH+ETB +Oflaksasin+Cyloserin (2ay) INH+ETB (7 ay) e) INH+Rifabutin+ETB+SM (2 ay) INH+Rifabutin (4 ay)

111 TB TEDAVİ Kronik Karaciğer hastalığı nedeni ile PZA ve RIF kullanamayan TB hastalarında tedavi rejimi nedir ? a)INH+ETB+SM (2 ay) INH+ETB (10 ay) b)INH+RIF+PZA+ETB (2 ay) INH+RİF (4 ay) (RIF ve PZA yarı dozda verilerek) c)INH+ETB+SM (3 ay) INH+ETB (9 ay) d)INH+ETB +Oflaksasin+Cyloserin (2ay) INH+ETB (7 ay) e) INH+Rifabutin+ETB+SM (2 ay) INH+Rifabutin (4 ay)

112

113

114 Tüberküloz tedavisi sırasında ortaya çıkan lokopeni ve trombositopeni’den hangi ilaç sorumludur? a)INH b)RIF c)INH veya ETB d)RIF veya SM e)PZA f)RIF veya ETB

115 Tüberküloz tedavisi sırasında ortaya çıkan lokopeni ve trombositopeni’den hangi ilaç sorumludur? a)INH b)RIF c)INH veya ETB d)RIF veya SM e)PZA f)RIF veya ETB

116

117 MAJÖR YAN ETKİLER: Hepatit (hepatotoksisite) Hipersensitivite (aşırıduyarlılık) reaksiyonları: Stevens-Johnson Sendromu-SM-PZA-INH-PAS Görme bozukluğu - ETAMBUTOL Baş dönmesi (vertigo, nistagmus) ve işitme kaybı-STREPTOMİSİN Hemolitik anemi, akut böbrek yetmezliği, şok ve trombositik purpura- RİFAMPİSİN ANTİ- TB İLAÇLARA BAĞLI YAN ETKİLER

118 Hepatotoksisite ; Normalin üst sınırının üç katından fazla ya da başlangıç değerinin beş katından fazla artış enzim artışı ya da bilirubin yüksekliği. İlaçların tümü kesilir. Enzimler düzeldikten sonra İlaçların tümüne aynı dozlarla tekrar başlanır. İkinci kez ilaca bağlı hepatotoksisite görülen hastalar uzman bir merkeze yollanmalıdır. ANTİ- TB İLAÇLARA BAĞLI YAN ETKİLER MAJÖR YAN ETKİLER: İzoniyazid, Pirazinamid ve Rifampisin

119 İSONİAZİD Fenitoin Karbamazepin Warfarin Diazepam Teofilin Prednizolon Ketokonazol Serum seviyelerini yükseltir INH’nın etkisini azaltır

120 RİFAMPİSİN sitokrom p450’yi indükler Oral antikoagülanlar Oral kontraseptifler Oral antidiabetikler Kortikosteroid Digoxin Verapamil Insulin Antifungal,kloramfenikol Teofilin Proteaz inhibitörleri ve Non-nükleozid revers transkriptaz inhibitörleri Serum seviyelerini düşürür

121 Kronik, ilaç direnci olan, tedavi başarısızlığı olan, tedaviye uyumsuz hastalar. Genel durumu bozuk olanlar. Ağır ya da sık hemoptizisi olanlar. İlaç alerjisi, ilaca bağlı hepatit ve diğer hastane tedavisi gereken ilaç yan etkileri. Yatış gerektiren ek hastalık varlığı. Evsizler. HASTANEYE YATIRILMASI GEREKEN TB HASTALARI:

122 TÜBERKÜLOZ’ DA KORUYUCU TEDAVİ

123

124 İLAÇLA KORUMA (Kemoproflaksi) İlaçla koruma aşağıdaki durumlarda yapılmalıdır.  6 yaşından küçük PPD (+) çocuklar (bir hastayla yakın temasta olsun veya olmasın)  ARB (+) bir hasta ile aynı evde oturan, 15 yaşından küçük olanlar, PPD (-) olsa da korumaya alınır. Bu çocuklarda 3 ay sonra PPD tekrarlanır. PPD (+) ise radyolojik ve bakteriyolojik tetkikler yapılır. Hasta değilse ilaçla koruma 6 aya tamamlanır. PPD (-) ise BCG yapılır.  Daha önce PPD (-) olup, son 12 ay içinde pozitifleşenler.  ARB (+) bir hastayla yakın temasta olup, immün sistemi bir nedenle baskılanmış kimseler VSDB: Tüberküloz Hastalarının Tanı-Tedavi Ve İzlenmesi, Ankara, 1998

125 ÇOK İLACA DİRENÇLİ TB NASIL TANIMLANIR ? a)RİF direnci ve diğer hangi bir ilaca direnç. b)Major ilaçlardan en az ikisine direnç. c)En az RIF+INH direnci. d)En az INH+PZA direnci. a)SM+herhangi bir ilaç direnci.

126 ÇOK İLACA DİRENÇLİ TB NASIL TANIMLANIR ? a)RİF direnci + diğer hangi bir ilaca direnç. b)Major ilaçlardan en az ikisine direnç. c)En az RIF+INH direnci. d)En az INH+PZA direnci. a)SM+herhangi bir ilaç direnci.

127 Çok İlaca Dirençli Tüberküloz ; Mycobacterium tuberculosis’ in en az izoniazid ve rifampisine dirençli olması Yaygın ilaç direnci (X-DR Tüberküloz) Mycobacterium tuberculosis’ in izoniazid ve rifampisin direncine ek olarak, biri injektabl ve diğer kinololon türevi en az iki minör ilaca dirençli olması DİRENÇLİ TÜBERKÜLOZ

128 MDR-TB tedavisi farklı mı? Duyarlı TB MDR-TB Tedavi başarısı % 95 % Tedavi süresi ay 24 ay İlaç maliyeti 100 $ $ İlaç toksisitesi az çok

129 ÇİD TB’ lu olgulara yaklaşım Yeni olgular Tedavi Başarısızlığı(+) Eski olgular İlaç anamnezi* Tedavi Başarısızlığı (+) HRZES Tedavi Başarısızlığı İkinci Sıra İlaçlar İlaçlar: Aktif, Aktivitesi şüpheli, İnaktif *Duyarlılık testleri ile konfirme ediliyor Tedavi Başarısızlığı (-)

130 (1).Tahaoglu K Tubercle and Lund Disease :324 (2).Kılıçaslan Z.Eur J Clin Microbiol Infect Dis :736. (Göğüs Hastanesi) Primer MDR-TB : 3 % Sekonder MDR-TB: 21% (1) (TB Dispanserleri) Primer MDR-TB:%3.1 Sekonder MDR-TB: 18.8% (2) TÜRKİYE DE TB İLAÇ DİRENCİ YÜKSEKTİR ! Türkiye’de ülkeyi temsil eden bir çalışma yok. !!

131

132 TB KONTROLÜ Aşağıdakilerden hangisi DSÖ’ nün DOTS stratejisi içinde değildir. a)Yayma pozitif hastaların tanısına öncelik verilmesi. b)Bulaştırıcı hastaların doğrudan gözetimli olarak standart rejimlerle tedavilerinin sağlanması. c)Düzenli kesintisiz ilaç sağlanması. d)Zorunlu BCG uygulanması e)Standart kayıt ve raporla sisteminin yürütülmesi. f)Bütün bu programın düzenli yürütülmesi için ulusal ve yerel düzeyde siyasi kararlılık sağlanması.

133 TB KONTROLÜ Aşağıdakilerden hangisi DSÖ’ nün DOTS stratejisi içinde değildir. a)Yayma pozitif hastaların tanısına öncelik verilmesi. b)Bulaştırıcı hastaların doğrudan gözetimli olarak standart rejimlerle tedavilerinin sağlanması. c)Düzenli kesintisiz ilaç sağlanması. d)Zorunlu BCG uygulanması e)Standart kayıt ve raporla sisteminin yürütülmesi. f)Bütün bu programın düzenli yürütülmesi için ulusal ve yerel düzeyde siyasi kararlılık sağlanması.

134 DSÖ’nün önerdiği TB kontrol stratejisi - DOTS Politik ve finans konusunda kararlılık. Balgam mikroskopik muayenesi ve TB şüphelilerde kültür. Doğrudan gözetimli ve standart kısa süreli anti-TB ilaç rejimleri. Bütün esas anti-TB ilaçların düzenli ve kesintisiz olarak sağlanması. Standardize kayıt ve raporlama sistemi. TB Register World Health Organization Regional Office for Europe

135 TB kontrolünde hedefler Yayma (+) yeni olgularda % 85 kür elde etmek. TB prevelans ve bulaşma oranı hızla azalır. TB insidansı giderek azalır. Daha az edinsel ilaç direnci oluşur. Yayma (+) olguların % 70’inin saptanması.

136 DGTS Programını Uygulanması, DSÖ.TB Rapor

137 Her gün Kırmızıdan iki, Bu beyazdan bir, Bu beyazdan altı, Bundan..... ????? İLAÇ UYUMUNU ARTIRMAK

138 Hergün Bunları İçeceksin Tamam, çok iyi.. Günlük poşet hazırla !

139

140 Şehremini Dispanseri Bak bunları da Vereceğiz.

141 Dünya’ daki TB insidansı halen 140/ dir. Dünya Sağlık Örgütü ile ilişkili kuruluş olan Stop TB Ortaklığının Stop TB Stratejisine göre dünya ölçeğinde TB eliminasyonu ( < 1/ ) için hangi yıl hedeflenmiştir. a)2010 b)2030 c)2050 d)2075 e)2100 TB ELİMİNASYONU

142 Dünya’ daki TB insidansı halen 140/ dir. Dünya Sağlık Örgütü ile ilişkili kuruluş olan Stop TB Ortaklığının Stop TB Stratejisine göre dünya ölçeğinde TB eliminasyonu ( < 1/ ) için hangi yıl hedeflenmiştir. a)2010 b)2030 c)2050 d)2075 e)2100 TB ELİMİNASYONU

143

144

145 Stop TB Stratejisinin hedefleri ; yılında beklenen olguların en az % 70’ini bulmak ve bunların en az % 85’ ini kür etmek (% 84 ile kür hedefine ulaşılmasına rağmen beklenen oluların dünya ölçüsünde ancak % 60’ı yakalanabilmiştir (1) yılında 1990 yılına göre TB prevelansını ve TB’a bağlı ölümleri % 50 azaltmak, Prevelansı de 155’e ölümü de 14’ e indirmek yılında Dünyada TB eliminasyonunu sağlamak (< 1/ )

146 Stop TB Stratejisinin Temel Uygulamaları: Yüksek kalitede DOTS uygulamaların yaygınlaştırılması. HIV/TB, ÇİD-TB ve diğer sorunlara yönelmek. Genel sağlık sistemlerinin güçlendirilmense katkı yapmak. Kamu ve özel tüm hizmet sunucular ile işbirliği sağlanması. TB hastalarının ve toplumun TB kontrol programlarına aktif katılımının desteklenmesi. Yeni tanı araçları, ilaç ve aşı geliştirilmesi için araştırmalar yapılması.


"TÜBERKÜLOZ Prof. Dr. Zeki KILIÇASLAN İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları