Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İ stenen Bir bilgi sisteminin geliştirilmesi ◦ Hastane Bilgi Sistemi ◦ Kütüphane Bilgi Sistemi ◦ Alışveriş Merkezi Bilgi sistemi Gereksinim Analizi ve.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İ stenen Bir bilgi sisteminin geliştirilmesi ◦ Hastane Bilgi Sistemi ◦ Kütüphane Bilgi Sistemi ◦ Alışveriş Merkezi Bilgi sistemi Gereksinim Analizi ve."— Sunum transkripti:

1 İ stenen Bir bilgi sisteminin geliştirilmesi ◦ Hastane Bilgi Sistemi ◦ Kütüphane Bilgi Sistemi ◦ Alışveriş Merkezi Bilgi sistemi Gereksinim Analizi ve Varlık Bağıntı Diyagramı

2 İ stenen Veri tabanı içerik ve yapısı + Veritabanı üzerinde çalışacak uygulama Gereksinim Analizi ve Varlık Bağıntı Diyagramı

3 Aşamalar Gereksinim Belirlenmesi Kavramsal Model Mantıksal Model Fiziksel Model

4 İ lk Aşama Geliştirilmek istenen sistemin tam ve do ğ ru tanımının yapılması. Nasıl? ◦ Sistemin kullanıcı kitlesinin tanımlanması ◦ Kullanıcı gereksinimlerinin belirlenmesi

5 Gereksinimler Bir sistemin beklenen işlevleri yerine getirmesi için sahip olması gereken özelliklerdir. Beklenen işlevler? ◦ Kullanıcıların mevcut sistemde kullandıkları yöntemler ◦ Sistem yapısı ◦ İ ş kuralları ◦ Yaşanan sıkıntı ve problemler

6 1. Gereksinimlerin belirlenmesi Gereksinimlerin Belirlenmesi Gereksinimlerin Toplanması Gereksinim Analizi

7 Gereksinimlerin Toplanması Geleneksel Yöntemler ◦ Anketler ◦ Açık uçlu görüşmeler ◦ Doküman analizi Grupsal Yöntemler ◦ Beyin fırtınası ◦ Prototipleme Gereksinim analisti

8 Gereksinimlerin Toplanması Gereksinim analisti ◦ Görüştü ğ ü kişileri iyi yönlendirmeli ◦ Do ğ ru soruları sorması ◦ Sorularla saklı ve unutulmuş gereksinimleri ortaya çıkarması ◦ Amaç, içerik ve fonksiyonları ele almalı

9 Gereksinimlerin Toplanması Yanlış veya eksik toplanan gereksinimler ◦ İ stenmeyen işleri yapan veya ◦ İ stenen işleri yanlış yapan sistemlerin geliştirilmesine neden olur.

10 Gereksinim Analizi Toplanan gereksinimlerin özelliklerine göre gruplanarak sistem tasarımına hazırlanması çalışmalarıdır. Varlık ba ğ ıntı Diyagramları

11 Örnek Bir e-sınav sistemi Kullanıcı Grupları ◦ Ö ğ retmenler ◦ Ö ğ renciler ◦ Sistem yöneticileri

12 Örnek Yöntem: ◦ Birebir görüşmeler ◦ Mevcut kullanılan sistemin incelenmesi ◦ Beyin fırtınası

13 Örnek Sorular oluşturulur ◦ Sistemi kimler kullanacak? ◦ Kaç tip yönetici olacak? Yöneticilerin yetkileri neler olacak? ◦ Ö ğ retmenlerle ilgili hangi bilgiler tutulacak ◦ Ö ğ rencilerle ilgili hangi bilgiler tutulacak ◦ Soruların içeri ğ i neler olacak? ◦ Sınavların uygulanmasında belirli bir zaman sınırlaması olacak mı?

14 Örnek Soruların cevapları toplanır E ğ er hedef kitlenin görüşlerinde çelişkili ve tutarsız noktalar varsa, bu görüşler üzerinde uzlaşma sa ğ lanır.

15 Örnek Elde edilen veriler do ğ rultusunda veri gereksinimleri belirlenir. VG1: Sistemi yönetici, ö ğ retmen ve ö ğ renci kullanacak VG2: İ ki tür yönetici olacak. Birisi ana yönetici sistemdeki her tür bilgiye erişebilecek. Di ğ er yönetici sadece sınavların oluşturulması ile ilgili bilgileri görebilecek VG3: Ö ğ retmenlerin adı, yaşı, alanı, e-posta bilgileri tutulacak

16 Örnek Veri tabanı geliştirme ekibi ◦ veri gereksinimleri do ğ rultusunda elde etti ğ i bilgileri gözden geçirmeli  İ lgili veri gereksinimlerini gruplamalı  Gereksiz olanları çıkarmalıdır.

17 Örnek Veri gereksinimlerine ilişkin elde edilen son rapor ◦ kullanıcıların ve proje sahibinin onayına sunulmalı ◦ formlar, raporlar ve menüler için örnekler hazırlanarak kullanıcıların görüşleri alınmalıdır.

18 Ödev 1. Bilgi sistemi geliştirilecek bir konu alanı belirleme 2. Bu sistemi kullanacak hedef kitleyi tanımlama 3. Veri toplama yöntemlerini tanımlama 4. Veri toplama aracını geliştirme 5. Veriyi toplama 6. Veri gereksinimlerini sıralama ve gruplama

19 Aşamalar Gereksinim Belirlenmesi Kavramsal Model Mantıksal Model Fiziksel Model

20 Kavramsal Model Kullanıcıların ve proje sahibinin anlayabilece ğ i şekilde hazırlanan gereksinim modeli, veri tabanı uzmanları tarafından veri tabanı tasarımında kullanılabilecek bir modele dönüştürülmelidir, Bu modele Kavramsal model adı verilir.

21 Örnek Kavramsal modellemede gereksinim analizini temsil eden Varlık Ba ğ ıntı (E-R) Diyagramları hazırlanır. Varlık Ba ğ ıntı Diyagramları ◦ Bilgi sisteminde bulunması gereken varlıkları ◦ Varlıkların niteliklerini ◦ Varlıklar arası ilişkileri

22 Varlık- İ lişki Modeli (E-R Modeli) Varlık-ilişki modeli, ya da kısaca E-R modeli (Entity-Relationship model) 1976 yılında P.P. Chen tarafından geliştirilen bir modeldir. VTYS'den ba ğ ımsız veri çözümlemede ve semantik veri modellemede en çok kullanılan modeldir

23 Varlık Veri tabanı sistemi içinde tek başına anlam ifade eden ve di ğ er varlıklardan ayrıştırılabilir herşeydir. Örne ğ in ◦ Kullanıcı ◦ Sınavlar

24 Varlık-Nitelikleri Varlıklar kendisinin özelliklerini belirleyen bir veya birden fazla nitelik ile birlikte tanımlanır. Her varlı ğ ın bir birincil anahtar niteli ğ i olmalıdır. Bir varlık kümesindeki varlıkların özelliklerini göstermek ve varlıkları birbirinden ayırt etmek için nitelikler (attributes) kullanılır.

25 Varlık-Nitelikleri

26 Örnek Nitelikler ◦ Çekirdek ◦ Birleşik ◦ Türetilmiş ◦ Birden çok de ğ er alabilen

27 Örnek Çekirdek ◦ Daha alt parçalara bölünemeyen nitelikler

28 Örnek Birleşik ◦ Birden fazla çekirdek niteli ğ in birleşmesiyle oluşmuş niteliklerdir.

29 Örnek Türetilmiş ◦ Veritabanında gerçekte bir de ğ er olarak tutulmayan, var olan di ğ er niteliklerin kullanılması ile hesaplanan niteliklerdir.

30 Örnek Birden çok de ğ er alabilen ◦ Veritabanında birden fazla de ğ er alabilecek olan niteliklerdir.

31 Nitelik türleri

32 Zayıf Varlıklar Mevcutlu ğ u di ğ er varlık türüne ba ğ lı olan varlık türüdür. E ğ er bir varlık kümesinin niteliklerinin tümü alınsa bile bir anahtar oluşturmuyorsa buna zayıf varlık kümesi denir. Üniversite fakülte ilişkisinde, bir fakülte üniversite olmadan olamayaca ğ ı için ve aynı fakülte isminde başka üniversitelerde fakülte olabilece ğ i için fakülte varlık kümesi zayıf varlık kümesidir Zayıf varlıklar çift kutu ile gösterilir.

33 Varlıklar arası Ba ğ ıntılar Veritabanındaki varlıklar birbirleri ile ba ğ ıntı içerisinde olabilirler. Ba ğ ıntılar Varlık Ba ğ ıntı Diyagramlarında baklava dilimi ile gösterilirler. Her ba ğ ıntıya kısa ve anlamlı bir isim verilir.

34 Varlıklar arası Ba ğ ıntılar

35

36 Veri Bütünlü ğ ü İ lişkisel veri tabanı modellerinde ◦ yanlış ya da ilişkisiz verilerin çeşitli yollarla veri tabanına kaydedilmesi önlenip, ◦ farklı tablolara da ğ ıtılan verilerin kendi içerisinde tutarlılık göstermesine veri bütünlü ğ ü denir.

37 Bütünlük Kısıtları Varlıklar arasında ba ğ ıntılar tanımlanırken, ba ğ ıntının bütünlük kısıtları da tanımlanmalıdır. 1. Eleman Sayısı Bütünlük Kısıtları 2. Katılım bütünlük kısıtı

38 Eleman Sayısı Bütünlük Kısıtları Birebir Ba ğ ıntı (1-1) ◦ Bir varlıktaki bir eleman di ğ er varlıkta bir elemana karşılık gelmek zorunda ◦ Ö ğ retim elemanı ve ofis varlıkları ◦ Bir ö ğ retim elemanının sadece bir ofisi bulunabilece ğ i bir kısıt için

39 Eleman Sayısı Bütünlük Kısıtları

40 Bire çok Ba ğ ıntı (1-N) ◦ Bir varlıktaki bir eleman di ğ er varlıkta birden fazla eleman ile eşleşebilir ◦ Sorular ve soru tipleri varlıkları ◦ Bir soru tipi birden fazla soru ile eşleşebilir

41 Eleman Sayısı Bütünlük Kısıtları

42 Ço ğ a çok Ba ğ ıntı (M-N) ◦ Bir varlıktaki birden çok eleman di ğ er varlıkta birden fazla eleman ile eşleşebilir ◦ Sorular ve sınav tipleri varlıkları ◦ Bir soru birden fazla sınavda çıkabilir, bir sınav birden fazla soru içerir.

43 Eleman Sayısı Bütünlük Kısıtları

44 Katılım Bütünlük Kısıtları Bütün (Zorunlu) Katılım ◦ Bir ba ğ ıntıda varlıkların katılımının zorunlu olması ile ilgili kısıttır. ◦ Bu zorunluluk, varlık kısmına konulan düz çizgi ile ifade edilir. ◦ Örne ğ in sınav sisteminde her sınavda en az bir soru bulunmalı şeklinde bir kısıt oluşturulabilir.

45 Katılım Bütünlük Kısıtları

46 Kısmen Katılım ◦ Bir ba ğ ıntı tanımında varlık katılımı opsiyonel ise oluşturulur. ◦ Bu zorunluluk, yuvarlak işareti ile ifade edilir. ◦ Örne ğ in sınav sisteminde her soru bir sınavda kullanılmamış olabilir.

47 Katılım Bütünlük Kısıtları

48 Varolma ba ğ ıntısı Zayıf varlık ile zayıf varlı ğ ın sistemde bulunmasını sa ğ layan varlık ya da varlıklar arasında varolma ba ğ ıntısı olması gerekir. Zayıf varlık ile di ğ er varlık arasındaki ba ğ ıntı çift çizgili baklava dilimi ile gösterilir.

49 Varolma ba ğ ıntısı

50 Ba ğ ıntı Derecesi Ba ğ ıntılar ikiden fazla varlık arasında da kurulabilir. Ba ğ ıntı TipiDerecesi Öz yineli1-li İ ki varlık arasındaki2-li Üç varlık arasındaki3-lü Üçten fazla varlık arasındakiN-li

51 Özyineli ba ğ ıntı Özyineli ba ğ ıntı varlı ğ ın kendi içinde oluşturulur. Örne ğ in ö ğ retmenler varlı ğ ındaki her ö ğ retmenin bir zümre başkanı olması gerekliyse ve zümre başkanı da yine bir ö ğ retmense özyineli ba ğ ıntı kurulur.

52 Özyineli ba ğ ıntı

53 Üçüncü Dereceden ba ğ ıntı Projeler Malzemeler Üretici firma Hangi firma hangi projedeki hangi malzemeyi sa ğ ladı.

54 Üçüncü Dereceden ba ğ ıntı Projeler Malzemeler Üretici firma Hangi firma hangi projedeki hangi malzemeyi sa ğ ladı.

55 Üçüncü Dereceden ba ğ ıntı

56 Rol Örnekleri Personel Yönetici Soyadı Adı Bölümü Görevi Sicil No üst ast 1 n

57 İ lişkilerde Nitelik İ lişkilerde de tanımlayıcı nitelikler bulunabilir. Aşa ğ ıdaki “Miktar” niteli ğ i “Sattı ğ ı” ilişkisi için tanımlayıcı niteliktir. MağazaMal Sattığı Mağz. NoMağz. AdıMal KoduMal Adı Miktar mn

58 Varlık, İ lişki ve Nitelik seçimleri Varlık-ilişki modelinin sundu ğ u 3 temel kavram: varlık, nitelik, ilişki kavramlarıdır. Gerçek dünyayı soyutlayarak semantik modelleme yapmak için kullanılabilen bu üç kavram birbirinden kesin çizgilerle ayrılmamaktadır. Varlık ile nitelik, ya da varlık ile ilişki birbirinin yerine kullanılabilir; aynı konuda de ğ işik düzenlemeler yapılabilir.

59 Örnek : Telefon Numarası (1) “telefon numarası” kişi varlık kümesinin bir niteli ğ i olarak düşünülürse; ◦ “telefon numarası” kişilerden ba ğ ımsız olarak varolamaz. ◦ bir kişinin sadece bir telefon numarası bulunabilir. ◦ birden çok kişinin telefon numarası aynı olabilir (telefon numarası kişi varlık kümesinin anahtarlarından biri olarak tanımlanmadı ğ ı sürece). KişiTel No

60 Örnek : Telefon Numarası (2) “telefon numarası” ayrı bir varlık kümesi olarak düşünülüp, bu varlık kümesi ile kişi varlık kümesi arasında ilişki kurulursa; ◦ telefonun numarası dışında nitelikleri de bulunabilir. ◦ kişi ve telefon varlık kümeleri arasındaki ilişkinin türüne göre her kişinin bir ya da birçok telefonu olabilir. ◦ bir telefon numarası bir ya da birçok kişiye verilebilir. Kişi Tel No Sahip Olduğu

61 Örnek : Banka Hesabı "Banka hesabı" banka şubesi ve müşteri varlık kümeleri arasında bir ilişki olarak düşünülebilir. “Banka hesabı” ayrı bir varlık kümesi olarak düşünülüp bu varlık kümesi ile banka şubesi ve müşteri varlık kümeleri arasında birer ilişki de kurulabilir. Banka Şubesi Müşteri Banka Hesabı Banka Şubesi Banka Hesabı Yatırım Müşteri Banka Hesabı Vadeli

62 Seçerken Dikkat ! Veri modellemede varlık kümelerinin, niteliklerin ve ilişki kümelerinin seçimi çok önemlidir, Ancak bunların nasıl seçilece ğ ine ilişkin kesin kurallar da yoktur. Kuruluşun öncelikleri ve uygulamaların özellikleri yanında veri modellemeyi gerçekleştiren bilişim teknik personelinin anlayışı da düzenlemede etkili olmaktadır.

63 VARLIK BA Ğ INTI D İ YAGRAMLARININ Ç İ Z İ LMES İ Aşa ğ ıda gereksinim analizleri verilen durumlara karşılık gelen varlık-ba ğ ıntı şemalarını çiziniz. Bir banka müşterilerine ait hesap bilgilerini saklamaktadır: ◦ Her müşteriye ait müşteri numarası, adı, soyadı, telefonu (iş, ev ve cep), adresi ve müşteri türü (bireysel ya da kurumsal) bilgileri bulunmaktadır. ◦ Her hesaba ait hesap numarası, IBAN numarası, hesap açılma tarihi, hesap türü (döviz, TL), hesap durumu (aktif ya da pasif) ve bakiye tutarı bilgileri bulunmaktadır. ◦ Her müşterinin en az bir hesabı vardır. Her hesap ise mutlaka bireysel ya da kurumsal olarak bir müşteriye ait olmak zorundadır. Herhangi bir hesap, ortak hesap olarak birden çok müşteri için açılmış olabilir. Bir havayolu firması otomasyona geçmektedir: ◦ Firmanın filosunda bulunan her uçak bir kod numarası ile kayıtlıdır. Ayrıca bu uça ğ a ait marka, model, yolcu kapasitesi ve menzil bilgileri de saklanmaktadır. Bütün uçaklar aktif olarak kullanılmamakta, bazılar bakım/onarım altında olabilmektedir. ◦ Her uçuşun bir numarası vardır. Bu uçuşa ait kalkış ve varış noktaları bellidir. Ayrıca bu uçuşun tarihi ve saati ile hangi uçak tarafından gerçekleştirilece ğ i bellidir. ◦ Firma tarafından her yolcuya, o firma ile bütün uçuşlarında kullanılmak üzere bir numara verilmektedir. Ayrıca o yolcunun adı, soyadı, telefonu (iş, ev ve cep) ve adresi de saklanmaktadır. ◦ Bir yolcu tarafından gerçekleştirilen bütün uçuşlara, uçuş ve yolcu bilgileri arasındaki ilişki ile kolaylıkla ulaşılabilmektedir. ◦ Bir uçuşta birden fazla yolcu bulunabilir. Bir uçuşta en azından bir yolcu bulunmak zorundadır. Bir yolcu en azından bir uçuş yapmış olmak zorundadır. Bir yolcu birden fazla uçuşa katılmış olabilir. ◦ Bir uçak birden fazla uçuş yapabilir. Bir uçak bazı uçuşlarda kullanılmayabilir. Bir uçuşa ait mutlaka bir uçak vardır.

64 VARLIK BA Ğ INTI D İ YAGRAMLARININ OKUNMASI

65 Yukarıdaki şekilde verilen bir varlık ba ğ ıntı diyagramı şu şekilde okunur: Sınavlar bir varlık olarak tanımlanmıştır ve her sınav bir kod ile tanımlanır. Sınavlar ayrıca tarih, ad, süre, yer ve açıklama nitelikleri ile birlikte tanımlanır, Okumalar bir varlık olarak tanımlanmıştır ve kod bilgisi bir okuma parçasının sistemde tek başına tamamlanmasını sa ğ lar. Okumalar varlı ğ ı ad, a ğ ırlık, dosyaAdı ve kod nitelikleri ile tanımlanır, Sınavlar ve okumalar varlıkları arasında sınavokumaları adlı bir ba ğ ıntı söz konusudur. Ayrıca bir sınav okuma parçasının o sınav içinde kaçıncı sırada gösterilmesi gerekti ğ ini gösteren sıra bilgisi de tutulmalıdır. Bu bilgi sınav okumaları ba ğ ıntısına eklenen sıra niteli ğ i ile tanımlanmıştır. Bu ba ğ ıntı M- N tipindedir ve bu ba ğ ıntıya göre: ◦ Bir sınava ait birden fazla okuma tanımlanabilir, ◦ Bir okuma parçası birden fazla sınav için kullanılabilir, ◦ Bir sınav için en az bir okuma parçası mutlaka tanımlanmalıdır.

66 Kaynakça Tokdemir, G. ve Ça ğ ıltay, N. E. (2010). Veritabanı Sistemleri Dersi. Seçkin yayıncılık, Ankara. notlari.html notlari.html Tokdemir, G. ve Ça ğ ıltay, N. E. (2010). Veritabanı Sistemleri Dersi. Seçkin yayıncılık, Ankara. content/dersler/vt/vtys3.pdf


"İ stenen Bir bilgi sisteminin geliştirilmesi ◦ Hastane Bilgi Sistemi ◦ Kütüphane Bilgi Sistemi ◦ Alışveriş Merkezi Bilgi sistemi Gereksinim Analizi ve." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları