Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 Dünyada ve Türkiye’de Aile Sağlığı Hizmetleri ve Aile Sağlığı Hizmetlerinin Geleceği Doç.Dr.Ayşe Çevirme.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 Dünyada ve Türkiye’de Aile Sağlığı Hizmetleri ve Aile Sağlığı Hizmetlerinin Geleceği Doç.Dr.Ayşe Çevirme."— Sunum transkripti:

1 1 Dünyada ve Türkiye’de Aile Sağlığı Hizmetleri ve Aile Sağlığı Hizmetlerinin Geleceği Doç.Dr.Ayşe Çevirme

2 2  İçindekiler  Dünyada Temel Sağlık Hizmetlerinin Gelişim ve Değişimi  Yirmi Birinci Yüzyılda Temel Sağlık Hizmetleri  1998’den Önce Aile Hekimliğini Uygulayan Ülkeler  Almanya  Kanada  ABD  Polonya  İngiltere  İsrail  Norveç  Portekiz  Hollanda  Danimarka  İtalya  Çek Cumhuriyeti  Bulgaristan  Küba  Aile Sağlığı Hemşireliği Uygulaması  İskoçya ve Tacikistan Örneği  Türkiye  1980 Yılı Sonrası  Sağlıkta Dönüşüm ve Aile Sağlığı Elemanlığı

3 DSÖ Afrika Bölgesi 1  Genel olarak, sektörler arası işbirliği, sınırlandırılmıştır.  Mali kısıtlamalar, çevre çalışanlarına teknik desteğin düzeyine, iletişim ve havale sistemlerinin geliştirilmesine de uygulanmıştır.  Seçilmiş hastalık kontrol programları için çıktıların ilerletilmiş olmasına rağmen, sağlık bakımına ulaşım sınırlıdır.

4 DSÖ Afrika Bölgesi 2  Kırsal toplumun katılımını ve mülkiyet duygusunu geliştirmek için bazı ülkelerde çabalar sarf edilmektedir.  Bölge düzeyini güçlendirmek, temel sağlık hizmetinin güçlendirilmesi, bunun sonucu olarak fakir kimselere hizmetlerin ulaşmasının artırılması için tamamlayıcı bir strateji olmaya devam etmektedir.

5 DSÖ Amerika Bölgesi  Son yıllarda, pek çok ülke temel sağlık hizmetleri aracılığıyla herkes için sağlık hedefini benimsemiştir.  Farklı ülkeler tarafından farklı yollarda uygulanmasına ve yorumlanmasına rağmen, aşılama, anne ve çocuk sağlığı hizmetleri, temiz su sağlama ve temel sağlık gereksinimleri gibi hizmetlere ulaşımı geliştirmeye katkıda bulunmuştur.  Temel sağlık hizmetleri, aynı zamanda, daha büyük sosyal katılıma, topluluk sağlık çalışanları gibi yeni aktörlerin tanıtılmasına, farklı sektörler tarafından sağlanan hizmetlerin bütünleştirilmesine ve topluluk yardımlarının genişlemesine katkıda bulunmuştur.

6 DSÖ Amerika Bölgesinin Sorunları  Birçok ülke ve ülkelerdeki bazı nüfus grupları sözü edilen Bölge tarafından yapılan ilerlemelerden yararlanmamıştır.  Son siyasi, sosyal ve ekonomik krizler pek çok kimsenin sağlık bakımına ulaşma oranını azaltmıştır.  Gerekli hizmetler ile evrensel kapsamı henüz başaramamış ülkeler, güçlü siyasi sorumluluğa, yeterli kaynağın sağlanmasına, yeterli müdahalelerin yaratılmasına ve en duyarlı gruplara verilen hizmetlere öncelik verilmesine gerek duyacaklardır.

7 DSÖ Güneydoğu Asya  Farklı coğrafi profillere ve ayrı ekonomik ve sosyal müdahalelere rağmen, Güney Doğu Asya Bölgesinin bütün Üye Devletleri ulusal sağlık politikalarını temel sağlık hizmetleri yaklaşımına dayandırmaktadır.  Politikaların temel sağlık hizmetleri yaklaşımına dayandırılması, nüfusun sağlık bakımına ulaşmasını artırmıştır,  Böylece, genel olarak nüfusun sağlık durumu, bütün toplumun gelişmesinde önemli bir rol oynamıştır.

8 DSÖ Avrupa Bölgesi 1  Temel sağlık hizmetlerinin düzenlenmesi, farklı sağlık bakım sistemlerini yansıtan Avrupa Bölgesinde çok büyük bir şekilde değişiklik göstermektedir.  1980’li yıllardan beri, sözü edilen Bölge herkes için sağlık hedefine ulaşmak için en önemli araç olarak temel sağlık hizmetlerini net bir şekilde belirlemiştir.

9 DSÖ Avrupa Bölgesi 2  Geniş siyasi değişikliklerin sağlık bakım sistemlerini etkilediği Doğu Avrupa’da, temel sağlık hizmetleri tarafından sağlanan destek önemlidir.  Bazı ülkelerde, temel sağlık hizmetleri çalışanlarının iyi koordine edilmiş multidisipliner grupları resmi sağlık bakım sistemi ile ilk bağlantı noktasını oluşturmuştur.  Diğer ülkelerde sağlık bakımına ulaşma, hepsi bağımsız çalışan pratisyen hekimler, uzmanlar veya hemşireler yoluyla gerçekleşmektedir.  Bununla birlikte, genel eğilim, sağlık bakım bileşenlerini sistem yaklaşımlarına entegre etmektir.

10 DSÖ Avrupa Bölgesi 3  Bölgedeki sayısız reform, genellikle, özelleştirme, piyasaya sunma, merkez dışılık (yerellik) veya finansman kaynağı ile ilgili pek çok faktörleri birleştirdi.  Bu farklılığa rağmen, Avrupa’daki bütün sağlık bakım sistemlerindeki gözlemlenen gelecek eğilim, pratisyen hekimlere verilen mali ve uzman sorumluluklarındaki artıştır.  Kronik koşullardaki artış, ilaçlara ulaşımı artırma ve hizmetlerin koordinasyonu ve sürekliliğini temin eden kapsamlı sistemlerin sağlanması ile ilgili sorunları gündeme getirerek, temel sağlık hizmetlerinde önemli hedefleri oluşturulmaktadır.

11 DSÖ Doğu Akdeniz Bölgesi 1  Temel Sağlık Hizmetleri konusunda gerçekleşen ilk konferansta (Manama, Şubat 2003), Üye Devletlerin taahhüdünü yeniden dile getiren Arap Dünyasında, Halk sağlığı ‘hareketi’ olarak temel sağlık hizmetlerinin rolü, evrensellik, nitelik, eşitlik, etkinlik ve sürdürülebilirlik ilkeleri belirtilmiştir.

12 DSÖ Doğu Akdeniz Bölgesi 2  Bölge Ülkeleri, uluslar altı yaklaşıma artan güveni, planlama, finansman ve yönetim alanında, hükümet ve bölge kapasitelerini güçlendirme ve istihdam ettirmeyi kapsayan temel sağlık hizmetlerini yeniden düzenlemek için girişim başlatmıştır.  Hükümetler, uygun standartları ve düzenlemeleri temin ederek ve politika, planlama ve araştırma yaparak, temel sağlık hizmetlerinin düzenlenmesinde ve finansmanında önemli bir rol oynamaktadır.  Temel sağlık hizmetlerine dayandırılan pek çok ulusal sağlık sistemleri, maliyet etkinliği artırma ve kalite yönetimine destek sağlamak için uygun teknikleri kullanmaktadırlar.  Bakımın sürekliliğini temin ederek, topluluğun ve ilgili ortakların yönetim ve katılımının merkez dışılığını artıran bölge takım sorun çözme yaklaşımları gibi yönetim tekniklerini uygulayarak maliyetleri kontrol altında tutmak, kaliteyi artırmak, özel ve kamu sektörleri arasında işbirliğini teşvik etmek amacıyla inceleme yapılmaktadır.

13 DSÖ Doğu Pasifik Bölgesi  Doğu Pasifik Bölgesindeki temel sağlık hizmetlerinin ilkeleri hemen hemen her ülkenin stratejik planlama dokümanında bulunmaktadır.  Ülkeler arasındaki dikkate değer farklılıkları yansıtan kullanılan temel sağlık hizmet modellerinde kayda değer çeşitlilik bulunmaktadır.  Topluluk gelişiminin yerel bir şekilde bütünleştirilmiş yaklaşımlarına vurgu yapmaya, mağdur ve marjinal grupların ihtiyaçlarına odaklanmaya, sağlık hizmetlerine ulaşımı, sosyal adaleti ve eşitliği geliştiren politikalar belirlemeye ve bunlara müdahaleler tasarlamaya ve bunun içinde temel sağlık hizmetleri veri tabanı geliştirmeye ihtiyaç duyulmaktadır.

14 Parfitt  Birçok ülkedeki sağlık bakım sistemi büyük değişimler geçiriyor.  Hizmetlerin daha yüksek seviyelerden toplumdan istenmesi teknolojiyi geliştiriyor, özelleşmeyi artıran reformlara baskıya yol açıyor.  Batı Avrupa’nın kuzey ülkeleri içinde sağlık bakım koşulları Amerika’dakinden ücretlendirme konusunda oldukça farklıdır.  Değişik durum sigortalanması ile kaynak çeşitliliği modelleri planlanır, ancak toplum genellikle temas noktasındaki ücretsizlik veya ağırlıklı olarak sübvanse edilen sağlık hizmetlerini bekler.

15 Öztürk, Günay  21. yüzyılda herkes için sağlık hedefleri içinde ilk kez tüm milletlerin, toplumlar, aileler ve bireylerin birbiriyle bağlantılı oldukları kabul edilmiş ve bunlara ayrı ayrı değinilmesi gerekliliği ortaya konmuştur.  Evrensel nitelikte ulaşılabilirliği olan, aile ve toplum yönelimli, altyapı, personel ve hizmet sunum standartları bakımından güçlendirilmiş birinci basamak sağlık hizmetlerinin sistemin merkezinde yer alması gerekliliği vurgulanmıştır.

16 ’den Önce Aile Hekimliğini Uygulayan Ülkeler

17 de/30/Aerztestatistik/03Statistik20 05/00Statistik/index.html17 Almanya 1  Sağlık sistemi çalışan ve işveren tarafından finanse edilen sosyal sigorta tarafından taşınır.  Nüfusun %90’a yakını kanuni sağlık sigortası (KSS) güvencesi altındadır.  Ödenen primler kişilerin gelirine göre belirlenmektedir.  Aile üyeleri belirli koşullar altında prim ödemeden sigortalıdırlar.  Sigorta ödenen prime bağlı olmaksızın, gerekli, yeterli, amacına uygun ve ekonomik sağlık hizmetini karşılar.  Ek ödemeler ile kanun koyucular sağlık hizmetlerinin aşırı kullanımını engellemiş bulunmaktadır.

18 de/30/Aerztestatistik/03Statistik20 05/00Statistik/index.html18 Almanya 2  Birinci basamak sağlık hizmetleri aile hekimleri tarafından verilmektedir. Temel sağlık hizmetlerinde öncelik tanımlanmış koruyucu hekimlik programlarıdır.  1994 te Köln’de yapılan Almanya tıbbı profesyonellerin sağlık politika programları 1997’de Alman Medikal Asemblesinde düzenlenmiştir ve büyük ölçüde uyarlanmıştır.  Sağlık sisteminin yapısal reformu, kaliteye yönelimli hasta bakımı ve sunumu için vazgeçilemez tıbbi önkoşul olarak tanımlanmıştır.  Böylece nüfusun iyi sağlık bakımı alması kesintisiz olarak garanti altına alınmış olmuştur.

19 Eberl, Schnepp Almanya’da Aile sağlığı Hemşireliği  Almanya’da aile sağlığı hemşireliğinin uyarlanması için proje düzenlenmesi ve fikir birliği aşaması” hemşireler için Almanya profesyoneller birliği tarafından Witten/Herdecke üniversitesinde yer alan hemşirelik bilimleri enstitüsünde gerçekleştirilerek düzenlenmiştir.  Bu çalışmanın amacı “Almanya’da aile sağlığı hemşirelerinin yapabilirliği için pilot proje” yi başlatmadan önce Almanya’nın sağlık bakım sisteminin 10 değişik enstitüsünden 11 ortak aracılığıyla oybirliği olursa bunu ortaya çıkarmaktır.  Bu proje dünya sağlık örgütünün “sağlık 21” temel politikasına uyan Almanya’da önleme ve sağlığı geliştirmeyi kuvvetlendirmesi gerekir. Hemşirelerin yeni rolleri, gereksinimleri ve zorlukları artırmıştır.

20 v.tr/belgeler/ah/D%C3% BCnyada%20Aile%20He kimli%C4%9Fi%20Uygul amalar%C4%B1.doc20 Kanada  Ulusal sağlık sigortası tüm bireyleri kapsamaktadır.  65 yaş üstündekilerden ve maddi durumu iyi olmayanlardan sağlık sigorta primleri alınmamaktadır.  Birinci basamak sağlık hizmetleri aile hekimleri tarafından verilmektedir.  Aile hekimleri büyük kentlerde muayenehanelerinde çalışmakta ve 2. basamağa sevk ettikleri hastalarının tedavileri ile de bizzat ilgilenmektedirler.  Kırsal alanda ise sağlık merkezlerinde ve küçük hastanelerde hizmet verilmektedir.

21 Aston at all Kanada’da Halk Sağlığı Hemşireliği 1  Kanadalı hemşireler birliği tarafından 2004’te halk sağlığı hemşireliği toplum sağlığı hemşireliğinin alanı içinde bir özel uygulama olarak belirlenmiştir.  Onların uygulamalarının çoğu birincil sağlık bakımının ilkelerine dahildir, bunlar ulaşılabilirliği, vatandaş katılımını, sağlığı geliştirme ve hastalıkları önlemeyi, uygun teknolojiyi ve sektörler arası ilişkiyi içerir.  Halk sağlığı hemşireleri yenilikçi, yaratıcı, öngörülü ve eğitimli olarak bireylerle, ailelerle, gruplarla, toplumla çalışırlar.

22 Aston at all Kanada’da Halk Sağlığı Hemşireliği 2  Onların uygulamaları bir hizmet alan durumunun hem bireysel hem de sosyal gerçeklerini içine alan sağlıklarının çeşitli görüşlerini değerlendirmeyi içerir.  Halk sağlığı hemşirelerinin rolleri çoğunlukla eğitici, kolaylaştırıcı, araştırmacı kişi ve /veya savunucu kişi olmayı içerir.  Birincil sağlık bakımı ilkelerini içine alarak, halk sağlığı hemşireleri dayanıklılık, açık iletişim ve karşılıklı amaç güdümü doğrultusunda güven oluşturarak hizmet alanlarla, tedavi edici ilişkiler kurar.

23 Solheim, McElmurry, Kim Amerika Birleşik Devletleri 1  Sağlık hizmetlerinin çoğu özel sektörün elindedir ve toplumun % 14 ünün sağlık güvencesi yoktur.  Birinci basamak sağlık hizmetlerinde görev yapan hekimler tüm hekimlerin % 40’ dır.  Birincil sağlık bakımı (BSB) herkes için gerekli sağlık bakım koşullarını incelemek için bir sistem bakış açısıdır.  Sağlık bakımı sunumuna çok disiplinli işbirliği yaklaşımı, bakım sağlayıcıların etkililiğiyle ilgilidir.

24 Solheim, McElmurry, Kim Amerika Birleşik Devletleri 2  Amerika temelli BSB deki takım çalışması denildiğinde, sadece kayıtlı hemşireleri ve toplum sağlığı koruyucularını değil, aynı zamanda toplum üyeleri ve merkezleri, hekimleri, sosyal çalışmacıları, eczacıları ve diğer çalışanları da içine alır.  Takım temelli BSB akademik sağlık merkezleri ile ilişki içine birincil sağlık bakımını yürütenler, toplum hastanelerine bağlanmış klinikler ve üst düzey vatandaş programları gibi çeşitli yürütücülerden meydana gelir.  BSB temel ilkeleri daima apaçık olmasalar da birçok profesyonelin çalışmasında yer almaktadır. Hemşirelerin rolleri soyut ve somut, değerlendirilmiş ve etkindir.  Hemşirenin içinde bulunduğu takımda hemşire toplum birlikteliğinden takım liderliğine uzanır.

25 Özkan, Kurt ABD’de, Kanada’da, ve Almanya’da  Aile Hekimliği sistemi içerisindeki hemşire daha çok muayenehane hekiminin yardımcısı, tedavi ağırlıklı, sözleşmeli çalışan ve rutin hemşirelik işlevlerini yerini getiren bir sağlık çalışanıdır.  Ayrıca toplumun tümüne hizmet sunmak yerine hekim muayenehanesine başvuran kayıtlı hastalara hemşirelik hizmeti sunmaktadır.

26 er/ah/D%C3%BCnyada%20Aile%2 0Hekimli%C4%9Fi%20Uygulamala r%C4%B1.doc26 Polonya  Temel sağlık hizmetleri, uzmanlık hizmetleri, laboratuar ve rehabilitasyon hizmetleri dahil kontratta yer alan bütün hizmetler hastalara ücretsiz verilmektedir.  Aile doktorunun sevk etmesi halinde şehir içinde yürütülen diğer uzmanlık hizmetleri, hastane hizmetleri ve rehabilitasyon hizmetleri için hastalardan ücret talep edilmemektedir.  Her hekimin hastaya ulaşıncaya kadar en az 2 hemşire çalıştırması zorunlu tutulmaktadır.

27 v.tr/belgeler/ah/D%C3% BCnyada%20Aile%20He kimli%C4%9Fi%20Uygul amalar%C4%B1.doc27 İngiltere 1  Ulusal Sağlık Hizmetleri Örgütü vardır.  Sağlık hizmetlerinin çoğu vergilerle finanse edilmektedir.  Hastanın ilk başvuru yeri temel sağlık hizmetlerinin verildiği aile doktorlarıdır (genel pratisyenler).  Temel sağlık hizmetleri doğrudan tıbbi hizmetlerin yanında toplum sağlığı hizmetlerini, hastane acil servislerinde verilen hizmetleri, diş ve göz sağlığı hizmetlerini de kapsamaktadır.  Hastaların herhangi bir ücret ödemesi söz konusu değildir.  Bu yüzden hastaların birinci basamak sağlık hizmetine erişiminde parasal bir engel bulunmamaktadır.

28 er/ah/D%C3%BCnyada%20Aile%2 0Hekimli%C4%9Fi%20Uygulamala r%C4%B1.doc28 İngiltere 2  Herkes kendi aile hekimini seçebilmektedir.  Aynı şekilde genel pratisyen de başvuran kişiyi listesine alıp almamakta serbesttir.  Bazı şartları yerine getiren kişi kaydını yaptırabilir.  Ancak genel pratisyenin hastaları sadece sağlık otoritesinin belirlediği kişiler değildir; geçici oturma izni almış yabancılar da bu hekimlere kayıt yaptırabilmektedir.  Bu kişilere aile planlaması, anne ve çocuk sağlığı hizmetleri, minör poliklinik hizmetleri yanında travma ve acil hizmetleri de ücretsiz verilmektedir.  Bir aile hekimine düşen nüfus 3000 civarındadır.

29 İngiltere 3  İngiltere'de Aile Hekimliği sisteminin temelleri oldukça eskiye dayanıyor ve bu isin en fazla oturduğu ülkelerden biri.  Ulusal Aile Hekimliği Kurumunun kurulması Aralık 1844 yılına dayanıyor.  1948`de Ulusal Sağlık Servisi oluşturulmuştur ve Aile Hekimliği bütün herkesin sağlık bakımına ulaşması ve hastane servisinden yararlanması için giriş kapısı haline gelmiştir.  1952’de Royal College of General Practitioners kurulmuştur, bu olay Aile Hekimliğinin tarihsel gelişim sürecinde önemli kilometre taşlarından biri olmuştur.

30 er/ah/D%C3%BCnyada%20Aile%2 0Hekimli%C4%9Fi%20Uygulamala r%C4%B1.doc30 İsrail  Birinci basamak sağlık hizmetleri, kırsal kesimde bir aile hekimi ve hemşirenin çalıştığı sağlık birimleri tarafından,  kentsel yerleşimlerde ise kişiye hizmet veren daha kalabalık bir ekibin yer aldığı sağlık merkezleri tarafından verilir.  Kentlerdeki bu merkezler laboratuar ve röntgen olanaklarını da kapsamaktadır.

31 Doğusan ve ark Norveç 1  Ülkedeki çeşitli gelişmelere bağlı olarak sağlıkla ilgili karmaşık problemlerin çözümü için yeni çalışma ve işbirliği modelleri oluşturuldu.  Bu gelişmeler yeni bir yasaya ihtiyaç oluşturdu yılından itibaren “Belediye Sağlık Hizmetleri Kanunu” ile Yerel yönetimler halka birinci basamak sağlık hizmetlerini vermekle sorumlu oldular.  Ülkede birinci basamak sağlık hizmetlerinin, ulusal sağlık hizmetlerinin temelini oluşturduğu inancı yaygındır.

32 er/ah/D%C3%BCnyada%20Aile%2 0Hekimli%C4%9Fi%20Uygulamala r%C4%B1.doc32 Norveç 2  Birinci basamak sağlık hizmetleri sağlık merkezleri tarafından verilir.  Her il sağlık yönetimi açısından bir ana bölgeyi oluşturmaktadır.  İllere bağlı olan kırsal sağlık yönetimleri vardır.  Sağlık merkezlerinde yerel yönetimlerle sözleşme imzalamış olan aile hekimleri, hemşire, ebe, diş hekimi gibi personel çalışır.  Koruyucu ve tedavi edici hizmetler birlikte verilir.  Ücretlendirme hasta başınadır.

33 v.tr/belgeler/ah/D%C3% BCnyada%20Aile%20He kimli%C4%9Fi%20Uygul amalar%C4%B1.doc33 Portekiz  Ulusal Sağlık Sistemi 1979 da kurulmuştur.  Birinci basamak sağlık hizmetleri sağlık merkezleri tarafından verilir.  Buralardaki çalışma ekip çalışması olup aile hekimleri de bu ekibin içinde yer almaktadırlar.  Her kişi bir aile hekimine kayıt olmak zorundadır ve ortalama 1500 kişiye bir aile hekimi düşmektedir.

34 v.tr/belgeler/ah/D%C3% BCnyada%20Aile%20He kimli%C4%9Fi%20Uygul amalar%C4%B1.doc34 Hollanda 1  Hollanda’da sosyal güvenlik sistemi sigortacılığa dayanmaktadır.  İki çeşit sağlık sigortası mevcuttur.  Birincisi (AWBZ), toplumun %100’ünü kapsar ve uzun süreli ve pahalı hastalık tedavilerini garanti eder.  Diğeri (ZFW) ise toplumun %60’ını kapsayan hastalık fonu sistemidir.  Her iki sistem de zorunludur.  Hastalık fonu sistemi (ZFW) sadece düşük gelirli ve riskli yaştakilere (65 yaş üstü) uygulanmaktadır.  Toplumun geri kalan %40’ı ise temel sağlık hizmetleri ve kısa süreli hastalıklar için özel sigorta yaptırmaktadır.

35 er/ah/D%C3%BCnyada%20Aile%2 0Hekimli%C4%9Fi%20Uygulamala r%C4%B1.doc35 Hollanda 2  Temel sağlık hizmetleri anlayışı içine ayakta tedavi ve ruh sağlığı hizmetleri ile evde bakım hizmetleri de girmektedir.  Bunlar farklı kuruluşlar tarafından yürütülmektedir.  Bu kuruluşlar genel tıbbi hizmetler yanında, iyileştirici hizmetler, anne hemşireliği, bakım hemşireliği, ilâç tedavileri gibi hizmetleri de vermektedir.  Hastalık sigortası sisteminde acil durumlar gibi bazı özel durumların dışında, hasta, dalında uzman olan hekime gitmeden önce genel pratisyene başvurmak zorundadır.  Hemen hemen bütün özel sigorta şirketleri bu kuralı uygulamaktadır.  Bu yüzden genel pratisyen sağlık sisteminin girişinde yer almakta ve diğer hizmet sunucularına erişimi ve sevk sistemini yönetmektedir.  Hastalık fonu sistemine tâbi kişilerin tercih edeceği aile doktorlarının fon ile anlaşmalı olması gerekir.

36 er/ah/D%C3%BCnyada%20Aile%2 0Hekimli%C4%9Fi%20Uygulamala r%C4%B1.doc36 Danimarka  Danimarka’da sağlık sigortası sistemi bütün vatandaşları kapsamaktadır.  Ancak iki tip sigorta mevcuttur.  Toplumun % 97’sini kapsayan birinci tip sigortalılar öncelikle kendilerine bir aile hekimi seçmek zorundadırlar.  Bu sigortalılar aile hekimine ve onun sevk ettiği serbest uzmana ya da hastaneye herhangi bir ücret ödemezler.  İkinci tip sigortalılar ise aldıkları sağlık hizmetinin bir kısmını ödemektedirler.

37 er/ah/D%C3%BCnyada%20Aile%2 0Hekimli%C4%9Fi%20Uygulamala r%C4%B1.doc37 İtalya  İtalya’da aile hekimlerinin görevleri arasında temel sağlık hizmetleri de bulunmaktadır.  Aile hekimleri ilk başvurulacak sağlık çalışanıdır.  Gerek gördüklerinde kişileri ikinci basamağa sevk ederler.  Kişiler istedikleri aile hekimine, kontenjanı dolmadığı sürece kaydolabilirler.

38 v.tr/belgeler/ah/D%C3% BCnyada%20Aile%20He kimli%C4%9Fi%20Uygul amalar%C4%B1.doc38 Çek Cumhuriyeti 1  Sistem eşitlik ve beraberliğe dayanmaktadır.  Sağlık hizmeti bireylerin, işverenlerin ve devletin (işsizlerin, emeklilerin, çocuklara 26 yaşına kadar velilerinin, öğrencilerin, doğum sonrası ayrılanların, orduda çalışan erkeklerin, mahkumların, sosyal yardım alanların ödemelerini devlet yapmaktadır) katkılarıyla finanse edilmektedir.  Bölge sağlık bürosu o bölgede yaşayan vatandaşların kendi seçmiş olduğu birinci basamak hekimine ulaşıp sağlık hizmeti alabilmesi için gerekli şartları oluşturmakla yükümlüdür.

39 er/ah/D%C3%BCnyada%20Aile%2 0Hekimli%C4%9Fi%20Uygulamala r%C4%B1.doc39 Çek Cumhuriyeti 2  Çek Cumhuriyeti’nde birinci basamakta 4 hekim tipi hastayla temas kurmaktadır.  Erişkinler için pratisyen hekimler, çocuk ve gençler için pratisyen hekimler, mobil jinekoloji hizmeti veren pratisyen hekimler ile ağız ve diş sağlığı hekimleri.  Temel sağlık hizmetleri kapsamında genel sağlık, ana çocuk sağlığı, jinekoloji, ağız ve diş sağlığı, hemşirelerce verilen evde bakım hizmetleri, 24 saat acil sağlık hizmetleri ve koruyucu hekimlik çalışmaları (aşılama, tarama vb çalışmalar) yer almaktadır.  Bu merkezler oldukça donanımlıdır (EKG, USG, sıklıkla röntgen cihazlar).  Laboratuar hizmetleri de vermekte, hemşire, fizyoterapist istihdam edebilmektedirler.

40 40

41 er/ah/D%C3%BCnyada%20Aile%2 0Hekimli%C4%9Fi%20Uygulamala r%C4%B1.doc41 Bulgaristan  Zorunlu ve gönüllü sağlık sigortası vardır.  Sağlık için paylaşılmış sorumluluk prensibi, primlerle ya da sağlık riskinden sorumlu olan devlet, belediyeler, işverenler ve çalışanların ödemeleri ile garanti edilmiştir.  Sağlık Sigortası Kanunu’na göre her sigortalı, kendi sağlığı için belirlenmiş zorunlu koruyucu muayeneler için düzenli ziyaretlerle sorumluluğu yüklenmektedir.

42 en/ (Et: )42 Küba 1 Sağlık Sistemi  Ulusal sağlık sistemlerinin en üst seviyesinde Ulusal Meclis Devlet Konseyi ve Bakanlar Kurulu vardır.  İl ve belde meclislerine bağlı olarak hastaneler olduğu gibi bazı hastaneler ve araştırma enstitüleri doğrudan Sağlık Bakanlığı’na bağlıdır.  Poliklinikler ve aile doktorları belde meclislerine bağlıdır. Küba sağlık sistemi herkesi kapsar, ücretsiz ve erişilebilirdir.

43 en/43 Küba 2 Aile doktorunun,  Koruyucu sağlık hizmetleri  Aşılama  Sağlığı teşvik (yaşam tarzı, beslenme eğitimi, egzersiz, tütün ve alkol kullanımının azaltılması)  Rehabilitasyon hizmetleri olmak üzere 4 temel görevi vardır.

44 44 Aile Sağlığı Hemşireliği Uygulamaları

45 Parfitt  Aile sağlığı hemşireliği, hastalıklı veya kronik rahatsızlığı olan ailelere yardım eden kişiler olarak DSÖ Avrupa tarafından tanımlandı.  Aile sağlığı hemşireleri çoğu çalışma zamanlarını hastaların evlerinde aileleriyle, tavsiyelerde bulunarak, sorunlarını kısa zamanda görerek, erken tedavi sağlayarak, toplum sağlık bakımı sunarak ve sosyal konularla ilgilenerek geçireceklerdi.  Aile sağlığı hemşiresi, tüm yaş gruplarının sağlığını geliştirmek için yürütücü olarak eve odaklanır.  Bu rolü yerine getirmek için ASH’lerinden bakım verici, karar verici, bağlantı kurucu, toplum lideri ve bir yönetici olması beklenir.

46 Lansiquot  Aile hemşire uygulayıcıların rol ve fonksiyonları aile/genel tıp uygulayıcılarınınkilere paraleldir.  Sonuç olarak, hemşirelerin bağımsız fonksiyonlarını güçlendirmek için çabaları tıp uygulayıcıların iyileştirici uygulamalarına benzerdir,  hemşireler gerçekten bağımsız profesyoneller olarak sorumluluklarını belirlemede daha zor durumdadırlar.

47 Lansiquot  Aile sağlığı hemşirelerinin rolünün kanunlaşması, Avrupa bölgesinde aileye odaklanan hemşirelik hizmetlerini güçlendirmek için çabalarla, Münih Deklarasyonu’nda, Avrupa’da hemşireler ve ebeler üzerine hükümet konferansında DSÖ tarafından desteklendi.  Bu yeni rol hastalıkların önlenmesi, araştırma ve yönetim kadar, sağlığın geliştirilmesi üzerine odaklanan bütüncül sağlık bakımı için aileler ve toplumların fırsatı olarak tercih edildi.  Bu, hatta bireyler ve gruplar için değerlendirme, tarama, eğitim, danışmanlık, gözlem, rehberlik, yetki verme ve yönetimin bağımsız hemşirelik becerilerine kazandırılmasına fırsat verdi.  Tedavi ölçümlerine bağlı olmadan, yeterlilikleri için uygun yerde hemşirelik sağlayarak ASH’nin rolleri diğer şehirlerde hızla artırılabilirdi, böylece hemşire profesyonelleri ileri düzey otonomi kullanmayı artırabilirler.

48 DSÖ Münih Deklarasyonunda Hemşireler ve Ebeler:Sağlık İçin Bir Güç için yapılan toplantıda;  —Aile merkezli toplum hemşireliği ve ebeliği programlarını ve servislerini uygun olduğu yerde, aile sağlığı hemşiresini içerecek şekilde yerleştirmek ve geliştirmek için olanakların araştırılması;  —Halk sağlığı, sağlık seviyesinin yükseltilmesi ve toplumun geliştirilmesinde hemşirelerin ve ebelerin rollerinin arttırılması kararları alınmış ve bu doğrultuda birçok ülke aile sağlığı hemşireliğine geçiş için başlamıştır.  Alınan bu karar doğrultusunda DSÖ bir eğitim programı hazırlamış ve 18 ülke bu hemşirelik eğitim programını ülkelerine uyarlamışlardır.

49 WHO MODÜL 1 (2 hafta): ASH’liğinde kavramlar, uygulamalar ve teoriler MODÜL 2 (10 hafta: %60’ı teorik, %40’ı pratik): Aile ile çalışma. MODÜL 3 (6 hafta: %90’ı teorik, %10’u uygulama): Karar verme. MODÜL 4 (4 hafta: %90’ı teorik, %10’u uygulama): Bilgi yönetimi ve araştırma MODÜL 5: (10 hafta: %60’ı teorik, %40’ı uygulama): Hemşirelik bakımının sağlanması. MODÜL 6: (4 hafta: %90’ı teorik, %10’u uygulama): Yönetme- teoriler ve süreçler. MODÜL 7: (4 hafta: %90’ı teorik, %10’u uygulama): liderlik ve multidisipliner çalışma

50 Parfitt  12 ülke bu çalışmanın öncelikli bölümü içine katıldı fakat sadece tüm sürecin tamamını yapabilen 9 ülkeye indirgendi; bu ülkelerden birisi Tacikistan’dı.  Çokuluslu çalışmanın sonuçlarının yayınlaması hazırlanmaya devam ediyor. Bu nedenle tüm sonuçları yayınlamak mümkün değil ancak ülkeler içinde yapılan çalışmaların önce çıkan bazı sonuçları Tacikistan ve İskoçya’nınkiler tartışılabilir düzeydedir.

51 51 İskoçya ve Tacikistan

52 Macduff, West  Dünya Bankası destekli DSÖ’nün önerisiyle Aile Sağlığı Hemşireliği uygulamasına ilk geçen ülkeler İskoçya ve Tacikistan’dır.  Projenin amacı en ücra köşeye, kırsal bölgelere, işsiz ve yoksullara hemşirelik hizmeti sunmak ve mevcut toplum/halk sağlığı hemşireleri ile ASH arasındaki gerilimi azaltmak olarak belirtilmektedir.

53 Parfitt  Bu ülkeler içinde resmi Sovyetler birliği gibi bağımsız devletler topluluğunun parçası olan ülkeler dikkate alınmıştır, şimdi aile sağlığı ve aile uygulamalarının geliştirilmesi sağlık bakım reformları aracılığıyla, bu hizmetlerin değişiminde büyük hareketlilik vardır.  Yatakta daha az kalmayı sağlayan ve verimliliği artıran uzmanlaşma koşullarıyla, birincil sağlık bakımı ve ayaktan tedavi edilme düzeylerinde özelden genele doğru bir değişim desteklenmektedir.  Geçişin başarısının temeli, aile sağlığı hemşireleri olarak acil ve ebelik bakımının şartlarını içeren, aile hekimleri veya genel hekimler olarak uzman tıbbı hekimlerin, geleneksel yardım edici hemşireler veya ev ziyareti yapan hemşirelerin ve sağlık problemleriyle karşılaşarak bunlara çözüm arayan bölgesel sağlık bakımı vericilerinin yeniden eğitilmesidir.

54 Parfitt  DSÖ Avrupa Tacikistan’ı içine alan Sovyetler Birliğini de içeren birçok ülkeyi içerir.  Bu ülkelerde tarih, sağlık bakım sunum sistemi modellerinin ve ekonomik, sosyal gelişimlerinin büyük farklılıkları olmasına rağmen, onlar DSÖ Avrupa tarafından yürütülen çok uluslu bir çalışmayla ortaya çıkarılarak yeni bir aile sağlığı modeliyle kar ve zorluk deneyimlerinin düzeyinde birçok ilginç benzerliklere sahiptir.

55 Parfitt İskoçya’da yıllarında değerlendirmeler yapıldı  Bu roller hemşirelerin kendilerine çok uygun ve değerli olarak halk tarafından kabul edildi.  Aile sağlığı hemşireleri her iki ülkede de ilk iletişime geçilecek kişi olarak kabul edildi ve onların problemleri ilk tanılaması hastalıkların kötüleşmesinde geç kalınmadan kaçınmada başarılı olunabileceği gösterildi.  Başvuruları kabul edilen hemşirelerin bütüncül yaklaşımı değerlendirildi.  Geliştirilebilir olan toplum önceliklerine fırsat için izin verildi.

56 Parfitt Olumlu Değerlendirme  Tüm aile üyeleri ile çalışma, değişik aile üyelerinin bakımını kavramak en büyük yararı sağladı.  ASH’lerinin ulaşılabilirliği Tacikistan ve İskoçya’da aileler tarafından da not edildi.  Değişik nedenlerle, aile üyeleri yerel genel hekimlere veya konsultan doktorlara kolayca dönemezler, ek olarak aile üyeleri sonraki problemleri önleyecek erken konsultasyona ASH’lerin uygun olduğunu gösterdi.  Tacikistan’da hemşireler, karar verme becerilerini gösterme, kendine güven, kendilik saygısının artması fırsatı veren rolleri buldu.

57 Parfitt Olumsuz Değerlendirme  Aile sağlığı hemşirelerinin bütünleştirici yolda birincil sağlık bakım takım çalışmasının tüm üyeleri ile onların yeni rollerini ortaya koyan sağlık bakım sisteminin başarısız olmasıyla anahtar rolünde zorlukla karşılaştı.  Bu entegrasyonun dışında, ASH’ler rolleri ortaya koymadaki fırsatları tamamen başaramadılar.  Başlı başına hekimler ve var olan toplum hemşirelerin değişimden oldukça kuşkuluydular ve ASH’ler yeni sorumlulukları sahiplenmeden daha çok eski yetkilerini sürdürmede zorlandılar.  Yeni yönetimin uygulanması ortaya konduğunda rol ihtiyaçları belli oldu.

58 58 Türkiye

59 Metin Yılı Sonrası  24 Ocak 1980 Türkiye Cumhuriyeti’nin ekonomik dönüm noktalarından biridir.  Sağlık dahil tüm sektörler bu dönemde alınan önemli kararlardan etkilenmişlerdir.  Sağlık sektörünü açık Pazar ekonomisine adapte etme yolunda ilk girişim 1987 yılında kabul edilen Temel Sağlık Hizmetleri Kanunudur.  Kanun genel bir sağlık sigortası oluşturmanın ilk adımlarını tanımlamıştır.

60 Metin  Başka bir çaba da 1989’da Türkiye’de bir ulusal sağlık politikası geliştirilmesi çabasıdır.  Devlet Planlama Teşkilatı, 1988 yılında sağlık sektöründeki sorunları ve alternatif çözümleri belirlemek amacıyla bir Master Plan etüdü yapmaya karar vermiştir.  Çalışma, Türk ve yabancı şirketlerden oluşan bir şirketler birliği tarafından yürütülmüş ve 1990 yılında tamamlanmıştır.  Rapor, sektörün var olan durumunu kapsamlı olarak açıklamış ve sağlık hizmetlerinin acil gereksinimlerini ortaya koymuştur.  Bunlar; mevcut uygulamayı iyileştirmek, serbest pazar stratejisi, ulusal sağlık hizmeti stratejisi ve bir ara stratejidir.

61 Metin  1978’de Alma-Ata’da kabul edilen Temel Sağlık Hizmetleri Deklarasyonu çerçevesinde, 1980’lerde DSÖ Avrupa Bölgesine üye ülkelerin kendi ülke sağlık sistemleri için uygulamaya koydukları “2000 Yılına Kadar Herkes İçin Sağlık Hedefleri – 38 Hedef” Türkiye’de 1989 yılında başlatılan çalışmalarla gündemde yerini almıştır.  1990 yılında herkese sağlık hedeflerini belirleyen “Türkiye Ulusal Sağlık Politikası’’ belgesi hazırlanarak DSÖ’ne sunulmuştur.

62 Metin  DSÖ Avrupa Bölge Ofisinin 1997’de başlattığı ve Türkiye’nin de fiilen katıldığı çalışmalarda ‘’21.Yüzyılda Herkes İçin Sağlık-21 Hedef’’’ üye ülkelerce onaylandıktan kabul edildikten sonra  Türkiye’de, Sağlık Bakanlığının koordinesi de 4 yıla yakın çalışmalar sonucunda 25 Aralık 2001 tarihinde Doküman haline getirilen “Sağlık 21- Herkese Sağlık Türkiye’nin Hedef ve Stratejileri” kamuoyuna duyurulmuştur.  Türkiye bu çalışma da Cumhuriyetin 100.Kuruluş yıldönümünü de kapsayacak şekilde yılı hedeflerini 10 ana başlıkta belirlemiştir.

63 Metin Türkiye’nin Başlıca Sağlık Sorunları 1 1. Altyapı eksiklikleri (Tüm Dönemlerde) giderilememiştir. 2. Bakanlar dahil üst düzey yöneticilerin kanunların uygulanmasına inanmaları ve çalışanların güvenini sarsmış olmaları işlerin yapılmasını güçleştirmiştir. 3. Hekim ve diğer sağlık personeli Fakülte ve Okullarda hizmetin gerektirdiği şekilde yetiştirilmemiştir. 4. İl düzeyinde sağlık yönetimi yetersizdir. Yerel örgütler, çoğunlukla şefi olmayan bir orkestra ve komutansız bir ordu gibi kalmışlardır. Merkezi yönetim her şeyi elinde tutmak istemektedir. 5. Hizmet için verilmesi kanun gereği olan ödenekler hiçbir zaman yeteri düzeyde verilmemiştir. Araç, gereç ve ilaç sıkıntısı daima büyük sorun olmuştur.

64 Metin Türkiye’nin Başlıca Sağlık Sorunları2 6. Başta DPT olmak üzere hem en üst düzeyde hem de Sağlık kuruluşlarının içinde ve arasında koordinasyon sağlanamamaktadır. 7. Ülkedeki coğrafi, kentsel ve kırsal farklılıkları azaltarak hakkaniyetli dağılım sağlanamamıştır. 8. Verimliliği arttırıp, etkili sağlık hizmetleri sunumu için kaynakların rasyonel kullanımı sağlanamamıştır. 9. Hasta memnuniyeti için sağlık hizmetlerinin kalitesi arttırılamamış ve hizmetlerde sonuç alınmakta sıkıntı çekilmektedir. 10. Yapısal reformlar, Hizmet sunumu alanındaki reformlar, Sağlık finansmanı reformları ve Diğer alanlarda yapılması zorunlu olan reformlar yapılamamıştır

65 urk/bul11bakanlarkurul.htm65 Sağlıkta Dönüşüm  Sağlıkta dönüşüm ilk olarak 2 Haziran 2003, Ankara’da görüşülmüştür.  Başbakan Recep Tayyip ERDOĞAN’ın başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunda, Avrupa Birliğine uyum çalışmaları çerçevesinde çalışmalar gerçekleştirilip Sağlık Dönüşüm Programı değerlendirilmiştir.  Sağlık Bakanı Recep AKDAĞ ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Murat BAŞESKİOĞLU Bakanlar Kuruluna bir sunum yaparak Türkiye’nin sağlık sorunlarını tek elden yönetmek hastane ve sağlık kurumlarına değişik kurumlarda çalışan insanların herhangi bir sıkıntıya düşmeden başvurmalarını sağlamak,  Genel Sağlık Sigortasına geçişi kolaylaştırmak,  hizmet verenle finans sağlayan kurumları birbirinden ayırmak, aile hekimliği sisteminin yerleştirilmesini gerçekleştirmek özellikle de Sağlık Bakanlığının yeniden yapılanmasını sağlamak için bir plan içerisinde, çalışmaları yürüteceklerini karara bağlamışlardır.

66 Resmi Gazete,  09/12/2004 tarih ve sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 5258 sayılı Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanunla uygulamaya geçirilmiştir.  06/07/2005 tarihli Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Yönetmelik hazırlanmıştır.

67 aile.bsm.gov.tr/docs/Aile_Hekimligi _Sistemi.ppt67 67 Pilot İl (2005) İlk pilot il olan Düzce’de Aile Hekimliği Uygulamalarına 15.Eylül.2005 tarihinde başlanmıştır.

68 aile.bsm.gov.tr/docs/Aile_Hekimligi _Sistemi.ppt Aşama Pilot İller (2006)  Eskişehir  Bolu  Edirne  Denizli  Adıyaman  Gümüşhane  Elazığ  Isparta  Samsun  İzmir

69 aile.bsm.gov.tr/docs/Aile_Hekimligi _Sistemi.ppt69 2. Aşama Pilot İller  Adana  Amasya  Burdur  Erzurum  Karaman  Bayburt  Manisa  Sinop  Yalova  Çorum  Osmaniye  Karabük

70 aile.bsm.gov.tr/docs/Aile_Hekimligi _Sistemi.ppt Yılında Aile Hekimliği Uygulamasına Başlayacak İller  Afyonkarahisar  Aksaray  Ardahan  Artvin  Balıkesir  Batman  Bilecik  Bingöl  Bursa  Çanakkale  Çankırı  Erzincan  Iğdır  Kars  Kastamonu  Kayseri  Kırıkkale  Kırklareli  Konya  Kütahya  Malatya  Mersin  Nevşehir  Niğde  Rize  Sakarya  Siirt  Tekirdağ  Tokat  Trabzon  Tunceli  Uşak  Van  Zonguldak  Kırşehir

71 aile.bsm.gov.tr/docs/Aile_Hekimligi _Sistemi.ppt71 71 Kırmızı bölgeler 2008 yılında Aile hekimliğine geçecek İller Yeşil olan bölgeler Aile Hekimliğinde olan iller

72 aile.bsm.gov.tr/docs/Aile_Hekimligi _Sistemi.ppt72 Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM) Kurulduğu Yerler  Her il ve ilçede bir TSM kurulur ve sorumluluk bölgesi mülki sınırlardır.  10/07/2004 tarihli 5216 sayılı Büyükşehir Kanununa tabi illerde, büyük şehir belediyesine bağlı her ilçede TSM kurulur.  Nüfusu 100 binden fazla olan il merkezlerinde her 100 bin kişiye bir TSM kurulur.  İl merkezlerinde TSM ler müdürlüğe doğrudan bağlı olarak görev yaparlar.  İlçelerde TSM sorumlu hekimi aynı zamanda grup başkanıdır.

73 aile.bsm.gov.tr/docs/Aile_Hekimligi _Sistemi.ppt73 TSM’lerin Görev Ve Yetkileri 1 1. İdari ve Mali Hizmetler, 2. Çevre Sağlığı Hizmetleri, İçme ve kullanma sularının kontrolü İçme ve kullanma sularının kontrolü Katı atık toplama ve depolama yerleri ile ilgili olarak belediye olan yerlerde belediye, köylerde ise muhtarlıklar ile işbirliği yapılarak sağlıklı hale getirilmeye çalışır. Katı atık toplama ve depolama yerleri ile ilgili olarak belediye olan yerlerde belediye, köylerde ise muhtarlıklar ile işbirliği yapılarak sağlıklı hale getirilmeye çalışır. 3. Bulaşıcı ve kronik hastalıkları izleme ve müdahale hizmetleri 4. Acil sağlık hizmetleri 5. Adli Tıbbi hizmetler ( ölüm raporu, defin/nakil izni )

74 aile.bsm.gov.tr/docs/Aile_Hekimligi _Sistemi.ppt74 TSM’lerin Görev Ve Yetkileri 2 6. Okul sağlığı hizmetleri, 7. İşçi sağlığı ve iş güvenliği hizmetleri, 8. Sağlık eğitimi hizmetleri ( halk eğitim ve hizmet içi eğitim ), 9. Özel sağlık kuruluşlarının ruhsatlandırma ve denetimi, 10. Afet organizasyonu, 11. Kurullara ve komisyonlara katılım, 12. Yeşil Kart hizmetleri, 13. Sağlık Müdürlüğünün verdiği diğer görevler,

75 aile.bsm.gov.tr/docs/Aile_Hekimligi _Sistemi.ppt75 TSM’lerin Görev Ve Yetkileri Aile Sağlığı Merkezlerinin 14. Aile Sağlığı Merkezlerinin Koordinasyon Hizmetleri ve yapılan hizmetlerin geri bildiriminin sağlanması Koordinasyon Hizmetleri ve yapılan hizmetlerin geri bildiriminin sağlanması Lojistik desteğin sağlanması Lojistik desteğin sağlanması Görüntüleme ve laboratuar hizmetlerini sağlamak Görüntüleme ve laboratuar hizmetlerini sağlamak Kayıtların tutulması ve denetim hizmetlerinin yürütülmesi. Kayıtların tutulması ve denetim hizmetlerinin yürütülmesi.

76 76 Aile Hekimliği Modeli Kapsamında Çıkarılan Yasa ve Yönetmeliklerin Halk Sağlığına ve Hemşirelik Mesleğine Yansımaları İle İlgili Saptamalar

77 Uysal  Model tedavi hizmetlere odaklıdır. Kanunda koruyucu hizmetlerden sadece 3. maddede aile hekimini tanımlarken, kişiye yönelik koruyucu hizmet olarak bahsedilmektedir.  Her şeyden önce koruyucu hizmetlerde kişiye yönelik ve topluma yönelik bir ayrım yapılamaz. Örneğin bağışıklama hem kişiye hem de topluma yönelik bir koruyucu hizmettir. Bu tip hizmetlerde toplumsal yarar önceliklidir.

78 Uysal 2005,  Bulaşıcı hastalık görülen bir birey bir yandan tedavi edilirken, diğer yandan da hem aile bireyleri hem de toplum bağışıklanır,  Su arıtılır ve klorlanır, diğer çevresel önlemler alınır aile hekimlerinin salt kişiye yönelik koruyucu hizmetleri vereceği yaklaşımı bu nedenle hatalıdır.  Birinci basamak hizmetlerin temelini oluşturan bağışıklama hizmetleri kişiye yönelik koruyucu hizmetler kapsamında ekip anlayışından uzak, salt aile hekiminin sorumluluğuna verilmiştir.  Madde7: “genişletilmiş bağışıklama programı ve gebe aşıları aile hekimi tarafından yürütülür. Aile hekimlerine ihtiyaçları olan aşılar ilçe sağlık grup başkanlıkları tarafından ulaştırılır”

79 Uysal 2005,  Aile hekimliği ekip anlayışını yok etmiştir.  Aile hekimi ve diğerleri söz konusudur.  Aile hekimi bireysel çalışan bir hekimdir.  Her aile hekimi yanında en az bir aile sağlığı elemanı çalışır.  Aile sağlığı elemanı çalışma koşullarının özelliğine göre ebe, hemşire veya sağlık memurudur (toplum sağlığı) (aile hekimliği pilot uygulaması hakkında yönetmelik, 18 madde 3. paragraf).

80 Uysal  SB’nin hemşire ve ebe tek bir meslek olarak kabul edip ebelerden hemşirelik hizmetlerini bekleme tavrı yasallaşmıştır.  Oysa DSÖ’nün tanımına göre; “ebe, gebelik sırasında, doğumda ve doğum sonrası dönemde gerekli bakım ve danışmanlığı sağlamak, normal doğumları kendi sorumluluğunda yaptırmak ve yeni doğan bebeğin bakımını yapmak üzere eğitilmiş kişidir”.  Ebelerin görevleri ana çocuk sağlığı ile ilgili olup; doğum öncesi, doğum, doğum sonu ve yeni doğan bakımı ile sınırlandırılmıştır.

81 Aile sağlığı elemanının görevleri  Madde 5 — Aile sağlığı elemanı, aile hekimi ile birlikte ekip anlayışı içinde kişiye yönelik koruyucu, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerinin sunulması ile birlikte, kişilerin sağlık kayıtları ve istatistiklerinin tutulması ile yükümlüdür.  Aile hekiminin sayılan görevlerini yerine getirmesinde yardımcı olur.

82 Aile sağlığı elemanı 1 a) Aile sağlığı merkezine başvuran kişilerin vital bulgularını almak ve kaydetmek, b) Aile hekiminin gözetiminde, talimatı verilen ilaçları uygulamak, c) Yara bakım hizmetlerini yürütmek, d) Tıbbi alet, malzeme ve cihazların hizmete hazır bulundurulmasını sağlamak, e) İlk yardım ve acil müdahale hizmetlerinde aile hekimine yardımcı olmak, f) Poliklinik hizmetlerinde bulunmak, hastaların başka bir sağlık kuruluşuna sevki durumunda sevk işlemlerini yürütmek, tıbbi sekreter bulunmadığı hallerde sevk edilen hastaların sevk edildiği kurumla koordinasyonunu sağlamak,

83 Aile sağlığı elemanı 2 g) Laboratuar tetkikleri için numune almak, h) Basit laboratuar tetkiklerini (eğitimini almışsa) yapmak, ı) Aldığı numunelerin ilgili laboratuar tarafından teslim alınmasını sağlamak, i) Gezici hizmetler, sağlığı geliştirici sağlık eğitimi, koruyucu hizmetler ile ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması hizmetlerini vermek, j) Bakanlıkça belirlenen hizmet içi eğitimlere katılmak, k) Hizmetlerin yürütülmesi ile ilgili olarak aile hekiminin verdiği diğer görevleri yerine getirmek ile yetkili ve görevlidir.

84 Uysal 2005,  Aile sağlığı elemanı olarak tanımlanan hemşire, ebe ve sağlık memurları, sözleşmeli çalışan konumuna getirilmiştir.  Aile hekimliği pilot uygulaması hakkındaki yönetmeliğin 3 maddesi aile sağlığı elemanı “aile hekimi ile birlikte hizmet vereni sözleşmeli çalıştırılan veya bakanlıkça görevlendirilen hemşire, ebe, sağlık memuru (toplum sağlığı)” olarak tanımlanmıştır.

85 Uysal  Aile hekimliği modeli ile çalışma saatleri belirsizleşmiştir.  Aile hekimi 7 gün 24 saat bakım verdiği kişilerden sorumludur.  O zaman yardımcısı konumundaki hemşire de aynı koşullarda olacaktır.

86 Uysal  Aile hekimliği modeli ile ev ziyaretleri uygulamasına son verilmektedir.  Pilot uygulama hakkındaki yönetmeliğin 6. maddesinde gezici sağlık hizmetlerinden bahsedilmekte ancak bu gezici hizmet 224 deki gibi sağlık ocağına kayıtlı risk gruplarının (gebe, loğusa, bebek, yaş grubu kadın vb.) düzeni takiplerinden farklıdır.

87 Uysal  Bu modelle hasta/birey müşteriye sağlık ocağı işletmeye dönüşmektedir.  Aile hekimliğinde esas olan kayıtlı kişi sayısını 1000’nin altına düşürmemek ve mümkün olduğunca artırmak kayıtlı kişi sayısı arttıkça işletmenin (sağlık ocağının) geliri artacak ve bu gelirden işveren (aile hekimi) ve çalışanlara (aile sağlığı elemanları) daha çok pirim alacaktır.

88  Bu modelde aile hekimi işveren aile sağlığı elemanı da çalışan konumundadır. 18. maddesinin 5. fıkrası

89 %20iller%20Koordinasyon%20Top %20Deg%20notlary% d oc ( )89 Aile Hekimliği Pilot İller Koordinasyon Toplantısı Şubat 2007 / ANKARA’da yapılmış:  Aile Sağlığı Elemanı (ASE) gezici hizmet ücretinden yararlanamadığından bu hizmetlere sıcak bakmıyor,  AH’lerinin tek ASE ile işleri yürütemedikleri ikinci eleman verilmesi talebi….  Ev Halkı Tespit (ETF) formları kim tarafından tutulacak???? (TSM – AH)  ASE’ları bu isimden rahatsız…

90 90 Kaynaklar  Aston M Meagher-Stewart D Sheppard-Lemoine D Vukic A Chircop A (2006) Family Health Nursing And Empowering Relationships, Pedıatrıc Nursıng, 32 (1).  Aydın S. Aile Hekimliği: Türkiye Modeli (Hazırlık Metni) 0Hekimli%C4%9Fi%20Uygulamalar%C4%B1.doc (Et: ). 0Hekimli%C4%9Fi%20Uygulamalar%C4%B1.doc  Doğusan AR Üstü Y Oğuzhan T Aydınlı F Uğurlu M (2004) Norveç Aile Hekimliği Modeli, Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayın Organı, 1(2).  DSÖ (2000) Münih Deklarasyonu (17 Haziran 2000).... Hemşireler Ve Ebeler:Sağlık İçin Bir Güç ( )  DSÖ (2003) Temel Sağlık Hizmetleri konusundaki Uluslararası Alma Ata Konferansı: Yirmi beşinci yıldönümü, DSÖ Sekreterya Raporu 56.Dünya Sağlık Asamblesi, Geçici Gündem Maddesi 14.18, A56/27, ( )  Eberl I Schnepp W (2006) Family health nursing in Germany: a process of consensus finding as basis, PMID: , 19 (4), P:  op%20Deg%20notlary% doc (Et: ) op%20Deg%20notlary% doc (Et: )

91 91  (Et: )  0Statistik/index.html (ET: ) 0Statistik/index.html   (Et: ).  Lansiquot B A (2007) Commentary: Family health nursing: Role development in Europe Applied Nursing Research 20 (2), P: Applied Nursing Research  Macduff C (2006) “A follow-up study of professionals’ perspectives on the development of family health nursing in Scotland: A questionnaire survey” International Journal of Nursing Studies 43 (3), S: International Journal of Nursing Studies  Macduff C West B J M (2005) An evaluation of the first year of family health nursing practice in Scotland, International Journal of Nursing Studies, 42 (1), P:47-59.International Journal of Nursing Studies  Macduff C West B J M (2004) An evaluation of an educational programme to prepare family health nurses, Nurse Education Today, 24 (7), P: Nurse Education Today  Metin B (2002) Türkiye’nin Sağlık Sorunları-Cumhuriyet Döneminde Sağlık Reformları, Dünya Sağlık Örgütü Türkiye Ofisi (Et: )

92 92  Özkan Ö Kurt A (2004) Ülkelere Göre Birinci Basamak Sağlık Hizmetlerinde Aile Sağlığı Hemşireliği Uygulamaları IX. Halk Sağlığı Kongresi, Ankara  Öztürk Y. Günay O (Çev. Ed.) (2000) Sağlık Yüzyılda Herkes İçin Sağlık, Erciyes Üniversitesi Yayınları, Kayseri.  Parfitt B (2007) Family health nursing: Role development in Europe, Applied Nursing Research, 20 (2), P: Applied Nursing Research  Resmi Gazete, 09/12/2004 tarih ve sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 5258 sayılı Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanun.  Solheim K McElmurry B J Kim M J (2007) Multidisciplinary teamwork in US primary health care Social Science & Medicine 65 (3), P: Social Science & Medicine  Uysal A (2005) Sağlıkta dönüşüm projesi kapsamında birinci basamak sağlık hizmetlerinde hemşirelik nerede?, Toplum ve Hekim, 20 (6), S:  WHO (2000) The family health nurse context, conceptual framework and curriculum. EUR/00/ /  WHO, (Et: ).http://www.who.int/countries/cub/en/


"1 Dünyada ve Türkiye’de Aile Sağlığı Hizmetleri ve Aile Sağlığı Hizmetlerinin Geleceği Doç.Dr.Ayşe Çevirme." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları