Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TEMEL PRENSİPLER Çevre mühendisleri çeşitli disiplinlerdeki –biyoloji, kimya, jeoloji, jeomorfoloji, fizik, vb.– temel kavramları; doğru/geçerli, uzun.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TEMEL PRENSİPLER Çevre mühendisleri çeşitli disiplinlerdeki –biyoloji, kimya, jeoloji, jeomorfoloji, fizik, vb.– temel kavramları; doğru/geçerli, uzun."— Sunum transkripti:

1

2 TEMEL PRENSİPLER

3 Çevre mühendisleri çeşitli disiplinlerdeki –biyoloji, kimya, jeoloji, jeomorfoloji, fizik, vb.– temel kavramları; doğru/geçerli, uzun ömürlü/dayanıklı, sürdürülebilir çözümler tasarlamak için kullanırlar.

4 Mühendislik Kararları Baraj Yıkımı Balık Merdiveni

5 Çevre mühendisleri, hem insanı hem de çevreyi koruma anlamında çok büyük sorumluluk sahibidirler. Kararları, doğrudan veya dolaylı olarak canlıları ve ekosistemleri etkilemektedir; bu nedenle karar verirken birçok faktörü göz önünde tutmak zorundadırlar.

6 2.1 Teknik Analizlere Dayalı Kararlar Lisans seviyesindeki mühendislik öğrencilerine genellikle her bir ödevin veya her bir test sorusunun tek bir doğru cevabı olduğu ve diğer bütün cevapların yanlış olduğu öğretilmektedir. Ancak pratik mühendislikte teknik kararlar için doğru sayısı birden fazla olabilir.

7 2.2 Maliyet Analizine Dayalı Kararlar Mühendisler genellikle kendilerini, teknik (mühendislik) problemleri çözümlenmiş, ancak işveren veya müşterinin isteği doğrultusunda çeşitli alternatiflerin değerlendirildiği proje maliyet analizlerinin içinde çalışırken bulurlar.

8 Ö R N E K Bir belediye, çöp toplama aracı satın almak istemektedir. Önerilen iki adet (A ve B) çöp toplama aracının ilk yatırım ve işletme maliyetleri aşağıda verilmiştir. Her bir kamyonun faydalı ömrünün 10 yıl olması beklenmektedir. Yukarıdaki maliyetlere göre hangi çöp toplama kamyonu satın alınmalıdır? Maliyetleri faiz oranını % 8 kabul ederek yıllık ve şimdiki zaman değeri cinsinden ifade ediniz.

9 2.3 Fayda/Maliyet Analizlerine Dayalı Kararlar 1940’larda, İmar Ofisi ve Amerikan Ordusu Mühendisler Birliği tarafından, kamu kaynaklarının büyük ölçüde, Amerika’daki nehirlerin üzerinde baraj yapılmasına yönlendirmeye gayret ettiler*. Büyük su depolama projelerine ihtiyaç olduğu konusunda ABD Kongresi’ni ikna etmek için fayda/maliyet (F/M) analizi yöntemi geliştirilmiştir. F/M analizi kullanışlı, pratik ve sade bir yöntem olup esası, tasarlanan projenin faydası ve maliyetinin tahmin edilerek oranlanmasına dayanmaktadır.

10 2.4 Risk Analizine Dayalı Kararlar Yaşam ve sağlık fayda/maliyet hesaplamalarına girdiğinde, analizler genellikle, risk altındaki insanları belirlemek için kullanılan risk/fayda/maliyet analizleri şeklinde ifade edilir. Bunlar, basitçe risk analizleri şeklinde daha yaygın biçimde bilinen hâle gelmiştir.

11 Ö R N E K Kentville’deki ölüm sayısı ve sebepleri aşağıdaki gibidir: Kalp krizi 5 Kaza 4 Kriptonosis 10 Diğer 6 Diğer sebeplere göre, kriptonosisten ölüm riski nedir?

12 Örnek 2.5’teki verileri kullanarak, diğer sebeplerden ölümlere nazaran Kentville’deki kriptonosisten ölüm riskini hesaplayınız? Ö R N E K - 2.6

13 2.4.1 Çevresel Risk Analizi Yöntemi Çevresel risk analizi, farklı adımlardan meydana gelir. I. İlgili kirleticinin tipini ve kaynağını belirle. Nereden geliyor ve nedir? II. Maruz kalma yollarını ve hızlarını belirle. İnsanlar onu nasıl alabilir, bundan dolayı sağlık problemleri oluşur mu? III. İlgili alıcıları belirle. Kimler risk altındadır?.

14 Şekil 2.4 Üç farklı doz-tepki eğrisi.

15 Ö R N E K ABD Çevre Koruma İdaresi (USEPA), etki faktörü 41 (mg/kg.gün) -1 olan krom VI’yı, solunum yolu ile kanserojen etkisi olanlar listesine almıştır. Hava kirliliği kontrol ekipmanı bulundurmayan bir çamur yakma tesisinden, rüzgâr yönündeki tesis sınırında havada taşınım konsantrasyonu μg/m3 olan krom VI konsantrasyonu (imisyon* değeri) beklenmektedir kişide bir kanser olma risk seviyesi içinde kalmak için, Krom VI emisyonunu azaltmaya yönelik arıtma yapmak gerekli midir?

16 2.4.2 Çevresel Risk Yönetimi Devletin, vatandaşlarının yaşamını yabancı işgallerinden veya kişilere yapılan ve ceza gerektiren saldırılardan koruma sorumluluğu olduğu gibi, vatandaşlarının sağlığını ve hayatını, köprüden düşme ve zehirli hava kirleticileri gibi diğer potansiyel tehlikelerden de aynı oranda koruma sorumluluğu vardır.

17 Ulusal Araştırma Konseyi’nin 1983’ten beri yayınladığı Kırmızı Kitap (bu kitap Risk Assessment in the Federal Goverment: Understanding the Process – Federal Hükümetin Risk Değerlendirmesi: Prosesi Anlama olarak da bilinmektedir), kimyasal risk değerlendirmesini, risk ihtimalinin niceliksel olarak değerlendirildiği büyük ölçüde bilime dayalı bir süreçte konulan standartların mevzuat uygulamasını kurumsal hâle getirmiştir. 2.5 Alternatiflerin Değerlendirilmesine Dayalı Kararlar

18 Alternatiflerin değerlendirilmesinde amaç, mevcut kimyasallar, ürünler veya süreçleri belirlemek, daha sağlıklı ve çevresel açıdan koruyucu seçenekleri belirlemektir. Bu nedenle, alternatifleri değerlendirme, daha güvenli veya daha az toksik ürünleri veya uygulamaları elde etmeyi hedefleyen bir karşılaştırma işlemidir.

19 2.6 Çevresel Etki Analizine Dayalı Kararlar Richard M. Nixon, 1 Ocak 1970’de, “insan ve çevre arasında verimli ve keyifli bir uyumu teşvik etmeye” yönelik Ulusal Çevre Politikası Kanunu’nu (NEPA) imzaladı. Diğer yaratıcı ve çığır açan mevzuatlarda olduğu gibi, bu yasa da pratikte uygulanması zor olan birçok hükümler içeriyordu; yine de, bu kanun çevre mevzuatı açısından bir model olmuş ve batı dünyasının çoğu tarafından kısa bir sürede kabul edilerek kullanılmıştır.

20 2.6.1 Envanter Herhangi bir ÇED yazılmasında ilk aşama hidrolojik, meteorolojik, biyolojik, vb. verilerin toplanmasıdır.

21 2.6.2 Kıymetlendirme İkinci aşama genellikle kıymetlendirme olarak adlandırılan analiz kısmıdır. Envanterde toplanan veriler ve sayılar değerlendirme mekanizmasını besler ki bu, ÇED’in mekanik kısmıdır.

22 Tampa Körfez Suyu Şekil 2.8 Florida’daki Tampa Körfezi.

23 2.6.3 Değerlendirme Kıymetlendirme işleminin sonuçlarının karşılaştırılması ve nihai sonuçların geliştirilmesinin hepsi değerlendirmenin içerisinde yer alır. Önceki iki adım, envanter ve kıymetlendirme, yargılama ve sağduyu gerektirir; son adım ile karşılaştırıldığında basit ve doğru, anlaşılır prosedürleri olduğunu kabul etmek önemlidir.

24 2.7 Etik Analizlere Dayalı Kararlar Etik analiz konusunda tartışmaya başlamadan önce, etiğin ne anlama geldiği çok açık bir şekilde belirtilmelidir. Popüler görüşte etik bir kişi, örneğin, yüksek standartlara sahip bir kişi “iyi” bir kişidir. Aynı şekilde, ahlaklı bir insanın, cinsel konularda belirli geleneksel görüşlere sahip olduğu düşünülmektedir. Her ikisinde de yaygın olarak yanlış kavram vardır.

25 2.7.1 Faydacılık ve Deontolojik (Ahlak Bilimi ile İlgili) Teoriler Batılı etik düşüncelerin en etkili teorilerinden bazıları, sonuçlara ve hareketlere dayandırılarak en savunulabilir olanlardır. Eskiden, ahlaki ikilemler sonuçların ne olduğuna dayanılarak çözülürdü.

26 2.7.2 Çevresel Etik ve Enstrümental Değer Çevre etiğinin insan merkezli bu bakışına göre; doğa, önceki ve bugünkü insanlara fayda sağlamak için vardır. Doğa hiçbir şeyi amaçsız ve verimsiz yapmadıysa, hayvanlar, insanların yararına yaratılmışlardır. Benzer şekilde Kant, etik teorilerinde doğadan bahsederken, “hayvanlara karşı görevlerimiz/sorumluluklarımız, dolaylı sorumluluklardır; bizim doğrudan (gerçek) sorumluluklarımız kendi insanlığımızadır” demiştir.

27 2.7.3 Çevresel Etik ve Gerçek Değer Çevreye karşı davranışlarımız için esas olarak, doğanın enstrümental değer kavramıyla verilen bu problemler, hayvanları, bitkileri ve hatta dünyamızdaki etik kaygı duyulan varlıkları içeren diğer bazı temel araştırmaları ortaya çıkarmıştır. Bu gelişmelerdeki temel itici kuvvet, ahlaki toplumumuz içinde, doğaya gerçek değerini vermek ve insanoğlu dışındaki doğayla işbirliği yapma isteğidir.

28 2.7.4 Çevresel Etik Ve Maneviyat Çevresel etiğe üçüncü bir yaklaşım, kendimizi tanıma; en azından şimdiki zamanda, çevreye karşı olan ve maneviyat hissinden farklı olmayan, derin bir şekilde hissedilen tutumlarımızı, mantıklı bir şekilde anlatmaktan aciz olmak.

29 2.7.5 Sonuç Değerlendirmesi Çevre mühendisliği mesleğinin bir yönü de (sanki utanıyormuşuz gibi çoğu kez belirtilmez), çevre mühendisinin gerçekten önemli bir görev yapıyor olmasıdır.

30 2.8 Mühendislik Kararlarında Süreklilik Mühendislik karar alımı, teknikten etiğe uzadıkça, kararlar artan bir şekilde daha az kantitatif olmakta ve kişisel zevklere, önyargılara ve karar vericilerin endişelerine bağlı kararlar hâline gelmektedir.

31 Şekil 2.11 Neredeyse boğulacak olan buzağı sırılsıklam olmuştu ve titriyordu, buzağı sahile vurduğunda, Arktik Ulusal Yaban Hayatı Sahası’nda çalışan Don Frickie buzağıyı yumuşak bir havluyla sarmıştı. Nehrin kenarında kalan, 2 yaşındaki buzağı, çılgına dönen annesini görünce, hızla ona doğru koştu.

32


"TEMEL PRENSİPLER Çevre mühendisleri çeşitli disiplinlerdeki –biyoloji, kimya, jeoloji, jeomorfoloji, fizik, vb.– temel kavramları; doğru/geçerli, uzun." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları