Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

(Yapay) Zekâ - Tanımı ve Geçmişi- Yılmaz Kılıçaslan.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "(Yapay) Zekâ - Tanımı ve Geçmişi- Yılmaz Kılıçaslan."— Sunum transkripti:

1 (Yapay) Zekâ - Tanımı ve Geçmişi- Yılmaz Kılıçaslan

2 ALAN MATHISON TURING 23 Haziran 1912’ de Londra’ da doğdu. 1936’da Turing Makinelerini tasarladı. 1938’de ABD Princetown Üniversitesi’nde Alonzo Church’un yanında hazırladığı teziyle doktor oldu. İngiltere’ye döndüğünde, II. Dünya Savaşı sırasında Almanların “Enigma” kodlarının çözülmesinde önemli rol oynadı. 1945’ te Automatic Computing Engine (ACE) olarak adlandırılan büyük bir bilgisayarın tasarım, yapım ve kullanım çalışmalarını yönetti yılında Mind dergisinde yayınlanan “Computing Machinery and Intelligence” adlı makalesinde bugün TURING TESTİ olarak bilinen ünlü testi açıklamıştır. 1954’te intihar ederek öldüğü sanılıyor.

3 Turing Testi (Tanım)  Kriter: Bilgisayar/makine sorduğumuz herhangi bir soruya insanınkinden ayırt edilemeyecek yanıtlar veriyorsa gerçekten düşünmektedir.  Test Düzeneği:  Bilgisayar, gönüllü bir insanla birlikte sorgulayıcının görüş alanının dışında bir yere saklanır.  Sorgulayıcı, yalnız soru sormak suretiyle, hangisinin bilgisayar olduğunu saptamaya çalışır.  Sorgulayıcının soruları, daha önemlisi aldığı yanıtlar, tamamen ses gizlenerek, yani ya bir klavye sisteminde yazılarak veya bir ekran gösterilerek verilir.  Sorgulayıcıya, bu soru/cevap oturumunda elde edilen bilgiler dışında, her iki taraf hakkında hiçbir bilgi verilmez.  İnsan denek soruları içtenlikle yanıtlar ve kendisinin insan, öteki deneğin bilgisayar olduğuna dair sorgulayıcıyı ikna etmeye uğraşırken, bilgisayar ‘yalan’ söylemeye programlanmış olduğu için kendisinin insan olduğuna sorgulayıcıyı inandırmaya çalışır.

4 Turing Testi (Örnek Sorgulama) Sorgulayıcı: “Please write me a sonnet on the topic of the Forth Bridge.” Program: “Count me out on this one. I never could write poetry.” Sorgulayıcı: “Add to ” Program: “(Pause about 30 seconds and then give answer as) ” Alan Turing

5 Turing Testi (Sonuç)  Turing testini geçebilecek bir program henüz yapılamadı.  Turing testinin taraftarlarına göre bilgisayar çok geçmeden Turing testinden başarıyla geçecektir.  Turing, başlangıçta ‘vasat’ bir sorgulayıcı, 10 gigabyte bellekli bir bilgisayar ile ve sadece beş dakikalık bir sorgulamayla, 2000 yılına kadar, yüzde 30 başarı oranı öngörmüştü.  Bazı insanları her zaman kandırabiliriz.  Turing testini geçebilecek bir programın, dili insan gibi kullanabilmesi gerekir.  Turing testini geçebilecek bir programın yalan söyleyebilmesi gerekir.  Yalan söyleyebilmek bilinç ve irade gerektirir.

6 Yapay Zeka Nedir?  Yapay zeka disiplinin amacı İnsan gibi veya rasyonel düşünen veya davranan programlar / makineler yapmaktır. İNSAN GİBİ RASYONEL DÜŞÜNENDAVRANAN

7 Yapay Zeka Nedir? (1)  İnsanlar Gibi Düşünen Sistemler: “Bilgisayarları düşündürmeye … kelimenin tam anlamıyla zihne sahip makineler yapmaya çalışan yeni ve heyecan verici bir çaba” (Haugeland, 1985) “Karar verme, problem çözme, öğrenme … gibi insan düşüncesi ile ilişkilendirdiğimiz aktivitelerin otomasyonu” (Bellman, 1978)

8 Yapay Zeka Nedir? (2)  İnsanlar Gibi Davranan Sistemler: “İnsanların zekâlarını kullanarak gerçekleştirdiği fonksiyonları gerçekleştiren makineleri yapma sanatı” (Kurzweil, 1990) “İnsanların halihazırda daha iyi olduğu işleri bilgisayarların nasıl yapabileceğine dair yürütülen çalışma” (Rich and Knight, 1991)

9 Yapay Zeka Nedir? (3)  Rasyonel Düşünen Sistemler: “Zihinsel yeteneklerin bilgisayımlı (hesaplamalı) modeller aracılığıyla incelenmesi” (Charniak ve McDermott, 1985) “Algılamayı, düşünmeyi ve davranmayı mümkün kılan bilgisayım modellerinin incelenmesi” (Winston, 1992)

10 Yapay Zeka Nedir? (4)  Rasyonel Davranan Sistemler: “Akıllıca davranan etmenlerin tasarımı üzerine yapılan çalışma” (Poole et al., 1998) “İnsan yapımı şeylerde akıllı davranışın incelenmesi ” (Nilsson, 1998)

11 İnsan Gibi Düşünme: Bilişsel Modelleme Yaklaşımı  Zihinsel süreçleri anlamanın yolları: 1) İç-gözlem 2) Psikolojik deneyler 3) Dilbilim 4) Bilişsel Bilim  Disiplinler-arası bir alan olan Bilişsel Bilim Yapay Zekadan bilgisayar modellerini ve Psikolojiden deneysel teknikleri alıp bir araya getirerek insan zihninin nasıl çalıştığına ilişkin kuramlar üretir.

12 İnsan Gibi Davranma: Turing Testi  Zekânın tanımlanmasına işlevsel yaklaşım: zeki varlıklardan ayırt edilemezlik üzerine kurulu bir test.  Testi geçecek bilgisayar programının sahip olması gereken yetenekler: 1) Doğal Dil İşleme 2) Bilgi Gösterimi 3) Otomatik Akıl Yürütme 4) Öğrenme ve 5) Algılama 6) Robotik hareket

13 Rasyonel Düşünme: ‘Düşüncenin Yasaları’ Yaklaşımı  Aristoteles, “Doğru Düşünmenin Yasalarını” ilk formüle eden düşünürlerdendir.  => “Syllogisms” => Mantık  Yapay Zekaya Mantıkçı Yaklaşım: Mantık programlarına dayanarak akıllı sistemler üretmeyi amaçlayan yaklaşım.  Üç Önemli Problem: 1.Bilginin formüle edilmesi 2.Teorik olarak çözülemez sorunların varlığı 3.Teorik olarak çözülebilenin pratikte çözülemezliği

14 Rasyonel Davranma: Akıllı etmen yaklaşımı  Etmen programlarını diğer programlardan ayıran yönler: -Otonom kontrol -Ortamı algılama -Uzun bir zaman diliminde varlığını sürdürme -Değişime uyum gösterme -Empati  Rasyonel etmen en iyi sonuca ulaşacak şekilde davranır.  En iyi sonuca, her zaman rasyonel düşünerek erişilmez.

15 Çıkarım Döngüsü ZİHİNSEL TEMSİL GÖZLEMAKIL YÜRÜTME DIŞ DÜNYA ALGIALGI REFLEKSREFLEKS ✓P✓P ✓Q✓Q ? P ise Q ✓ P ise Q ✓P✓P ? Q ? P ✓ Q TümevarımlıÇıkarımTümevarımlıÇıkarım TümdengelimliÇıkarımTümdengelimliÇıkarım AbductiveÇıkarımAbductiveÇıkarım

16 Aristoteles’in ‘Syllogistic’ Mantığı  Mantık bilimi 2000 yıldan daha uzun bir süre önce, Aristoteles’in bir dizi düşünceyle ilgili felsefi sezgiyi Prior Analytics’te Syllogism’ler biçiminde biraraya toplayıp düzenlemesiyle başladı.  Syllogism’ler iki öncülden bir sonucun elde edildiği özel türde çıkarımlardır: Bütün çocuklar ben-merkezcidir.(Ana Öncül) Bazı insanlar ben-merkezci değildir. (İkincil Öncül) Bazı insanlar çocuk değildir.(Sonuç)  Yalnızca aşağıdaki türden önermeler Aristoteles’in çıkarım şemalarında yer alır: Bütün A’lar B’dir. Bütün A’lar B değildir. Bazı A’lar B’dir. Bazı A’lar B değildir.

17 17 Öklid’in Aksiyomları Öklid (Euclid) Elemanlar adlı kitabında 10 aksiyom öne sürmüştür. Bunlardan, genel kavramlar olarak adlandırdığı, 5 tanesi Geometriye özgü değildir: 1. Aynı şeye eşit olan iki şey birbirine de eşittir. 2. Eğer eşit iki şeye eşit miktarlar eklenirse, elde edilen bütünler de eşit olur. 3. Eğer eşit iki şeyden eşit miktarlar çıkarılırsa, kalanlar da eşit olur. 4. Birbiriyle çakışan/örtüşen şeyler birbirine eşittir. 5. Bütün parçadan büyüktür. Diğer 5 aksiyom Geometriye özgüdür ve Öklid bunlara postülalar demiştir: 1. Herhangi bir noktadan bir başka herhangi bir noktaya bir doğru çizmek mümkündür. 2. Bir doğru boyunca sürekli olarak sonlu uzunlukta doğrular üretebiliriz. 3. Verilen herhangi bir merkez ve herhangi bir mesafe ile bir çember tanımlayabiliriz. 4. Bütün dik açılar birbirine eşittir. 5. Eğer iki doğruyu kesen bir üçüncü doğru aynı tarafta iki dik açıdan daha küçük iç açılar oluşturuyorsa, kesilen iki doğru bu tarafta sonsuza kadar uzatılırsa kesişirler.

18 0 (Sıfır) (M.Ö. 500) 18 O (sıfır) sayısının kullanılması insan düşüncesinin gelişiminde önemli bir kilometre taşı olmuştur.

19 Sanskritçe’nin Grameri (M.Ö. 500) 19 Pā ṇ ini, 3959 kurallı Sanskritçe gramerini formüle etmiştir. aıou eiöü Türkçe için sesli uyumu otomatı

20 İkili Sayı Sistemi (M.Ö. 350) 20 Pingala, Panini’nin kardeşi olduğu söylenir.

21 İyimser Bir Filozof Doğal dilin bütün çok anlamlılıklarından, muğlaklıklarından ve öznel ifadelerinden arınmış bir characteristica universalis, bir evrensel dil, geliştirilmesini önerdi. Bu dilin oluşturulmasında, sayıların asal çarpanlarının tek olmasına özel bir rol yükledi. Bu dilin sembollerinin manipülasyonu, ars combinatoria, doğrudan düşüncelerimizin işleyişine karşılık gelecekti. Kant’ın kötümser öngörüsünden yaklaşık yüz yıl kadar önce, Gottfried Wilhelm Leibniz ( ) mantık alanında, modern mantık kuramlarında halen daha kullanılan düşünce ve yöntemler geliştirdi. Böylelikle, calculus ratiocinator içinde hesaplama yaparak, doğal dil ile ifade edilmiş düşünce zincirlerinin geçerliliğini kontrol etmek mümkün olacaktı: “Öyleyse, artık düşüncelerin farklılaşması halinde, nasıl iki hesap makinesi tartışmıyorsa, iki filozofun da tartışmasına gerek kalmayacak. Kağıdı kalemi ellerine alıp, abaküsün karşısına geçip (eğer istiyorlarsa bir arkadaşlarının tanıklığında) birbirlerine calculesmus demeleri yeterli olacak.”


"(Yapay) Zekâ - Tanımı ve Geçmişi- Yılmaz Kılıçaslan." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları