Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Araştırma Sorununun Tanımlanması ve Denence Kurma.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Araştırma Sorununun Tanımlanması ve Denence Kurma."— Sunum transkripti:

1 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri

2 Araştırma Sorununun Tanımlanması ve Denence Kurma

3 Plan Araştırma süreci Araştırma tasarımı Dünya görüşleri Araştırma stratejileri ve yöntemleri Araştırma sorununun tanımlanması –Sorun bildirimi –Araştırma soruları Değişkenler Denenceler

4 Araştırma Sürecinin Aşamaları Kuram 1 Konu seç 2 Soruya odaklan 3 Araştırmayı tasarla 4 Veri topla 5 Verileri analiz et 6 Verileri yorumla 7 Başkalarını bilgilendir Kaynak: Neuman, 2006, s. 15

5 İki Temel Sorun Neyi araştıracağız? Nasıl araştıracağız?

6 Araştırma Tasarımı Araştırmacının (kuramsal yaklaşımı da içeren) yeni olduğunu iddia ettiği bilgi nedir? Araştırma sürecinde hangi araştırma stratejileri izlenecek? Hangi veri toplama ve analiz teknikleri kullanılacak? (Creswell, 2009)

7 Araştırma Tasarımları Nitel Nicel Karma yöntemler Araştırma Yöntemleri Sorular Kuramsal bakış Veri toplama Veri analizi Yazma Seçme Araştırma Stratejileri Nitel stratejiler (ör., etnografik) Nicel stratejiler (ör., deneysel) Karma stratejiler (ör., sıralı) Kaynak: Creswell 2009, s. 5’ten uyarlandı Tasarım Çerçevesi Felsefi dünya görüşleri Postpozitivizm Toplumsal yapısalcılık Savunma / Katılımcılık Pragmatizm

8 Paradigmalar / Dünya Görüşleri Pozitivizm/Postpozitivizm o Çoğu zaman kuramla başlar; tümdengelime dayalı (Popper, Newton, Comte, Mill) o Gerçek/anlam modellenebilir o Gerekircidir o Ampirik /nicel gözlem, ölçme ve testlerle kuram geçerlenir o Daha çok fen bilimlerinde kullanılır Yapısalcılık o Çoğu zaman kuramla başlamaz; tümevarıma dayalı (Vygotsky, Piaget) o Gerçek/anlam toplumsal/bireysel olarak inşa edilir, bağlamsaldır, özneldir o Amaç toplumsal ve tarihsel yapıyı anlamaktır o Kuram geliştirmede kullanılır Savunma/Katılımcı o Belli bir alanda harekete geçilmesini amaçlar (Marx, Habermas) o Gerçek/anlam toplumsal olarak inşa edilir o Araştırma siyasetle ilişkilidir o Özellikle marjinal kesimlerin, kadınların vd. sorunlarına odaklanır o Değişime yöneliktir o Daha çok nitel yöntemleri kullanır Pragmatizm o Araştırmacılar belli bir felsefi dünya görüşüne bağlı değiller (Pierce, Meda, Dewey) o Pratik sorun çözmeye yöneliktir o Eylemlerin sonuçlarıyla ilgilenir o Sorunun özelliğine göre nicel, nitel veya karma yöntemler seçilir Kaynak: Creswell 2009, s. 6 ve devamından uyarlandı

9 Araştırma Stratejileri Nicel –Deneysel araştırmalar –Betimleme araştırmaları Nitel –Örnek olaylar (vaka analizi) –Etnografik araştırmalar –Anlatıma dayalı araştırmalar

10 Araştırma Yöntemleri Nitel –Veri toplama aracına dayanan sorular (yapısal görüşme, yapısal olmayan görüşme, günlük tutma, not tutma vd.) –Nitel olarak toplanan veriler üzerinde de istatistiksel analizler yapılabilir Nicel –Yeni ortaya çıkan yöntemler (postayla, yüzyüze, bilgisayarla, telefonla uygulanan anketler, yapısal görüşmeler vs.) –Nicel veri toplamak için kullanılan veri toplama araçlarında açık uçlu sorular da sorulabilir ve bunlara dayanarak nitel değerlendirmeler yapılabilir –Nitel olarak çözemeyebileceğiniz olaylar: örn 4 ayak yürüyen aile Karma yaklaşımlar –Hem nicel hem nitel yöntemler kullanılır

11 Araştırma Ögeleri Nelerdir? Sınanabilir denenceler (hipotezler) kurmak için ortak terminoloji kullanılması Kuramsal ve uygulamalı araştırmalar için terimler ve terimler arasındaki ilişkiler yararlı Tüm araştırmalarda geleneğe bakılmaksızın sınanabilir ifadeler kurmak ve sonuçları ölçmek için benzer kavramlar kullanılır

12 Yapılar ve Değişkenler Yapılar (Constructs) –Kavramlar (çoğu zaman karmaşık) –Doğrudan ölçülemiyor –“kuramsal değişkenler” de denmektedir –(doğrudan ölçemediğimiz kavramlar için oluşturulmuş kuramsal değişkenlerdir. oluşması uzun zaman almış, mesela doktora derecesi) Değişkenler –Ölçebileceğimiz şeyler –Sayısal değer atayabileceğimiz somut ölçüme dayalı ifadeler

13 Sosyo-ekonomik statü Akademik Yetenek Akademik başarı Kuramsal Model Örneği Kaynak: Cheshire,

14 Sosyo-ekonomik statü Akademik Yetenek Akademik başarı Matematik becerileri Dil becerileri Gelirİş prestiji NotlarEn yüksek derece Değişkenli Kuramsal Model Kaynak: Cheshire,

15 Sosyal Bilimlerde Araştırma Tanımlayıcı araştırma –“Evsiz kimdir?” “Gereksinimleri nelerdir?” “Kaç kişi evsiz?” Keşfetmeye yönelik araştırma –“Burada ne oluyor?” “Evsiz olmak nasıl bir şey?” Açıklayıcı araştırma –Toplumsal olguların sebep ve sonuçlarını belirleme –Bir olgunun diğeri üzerindeki etkisini tahmin etme –“İnsanlar niçin evsiz kalıyor?” “İşsizlik oranı evsiz sayısını etkiliyor mu?” Değerlendirme araştırması –Toplumsal bir programın etkilerini araştırma –“Hangi hizmetlerin evsizlere yardımı dokunuyor?” Kaynak: Schutt, 1999, s. 12 vd.

16 Sorun “Bireyi fiziksel ya da düşünsel yönden rahatsız eden, kararsızlık ve birden çok çözüm yolu olasılığı görünen her durum” (örn. Kapkaç sorunu) Sorun kaynakları: Özel çaba, merak, duyarlılık, daha önce yapılan araştırmalar, tezler, vs.

17 Sorun Kavramı Belirsizlik içeren durum Çözüm/yanıt açık değil Rahatsızlık duyma Birden çok çözüm olasılığı

18 Araştırma Sorunu Alanında çözüm gereken bilimsel güçlük Başka konu ve sorunlarla bağlantılar Alan yazında gözlemlenen bir boşluk Gerekçeli ikna edici biçimde tanımlanan durum

19 Sorun Seçimi ve Ölçütleri Genel ölçütler –Çözülebilirlik, –önemlilik, –yenilik, –etik kurallara uygun olarak araştırılabilirlik (gizlilik, sağlık, fiziksel/psikolojik baskı, vd.) Özel ölçütler –Yeterlilik, –yöntem ve teknik bilgisi, –veri toplama izni, –zaman ve olanaklar, –Araştırmacının kişisel ilgisi

20 Araştırma Sorununun Tanımlanması Bütünleştirme (literatürü tarayarak..genel çerçevesi) Sınırlandırma Tanımlama (ne-niçin araştırmlı) Tanımlama Araştırma amaçla- rının belirlenmesi Bütünleştirme Araştırılacak sorun dilimi Kaynak: Karasar, 1995, s. 39

21 Sorun Bildiriminin Özellikleri 1.Açıklık ve kesinlik 2.Neyin araştırılacağının saptanması 3. Ana sorunun, temel etmenlerin ve değişkenlerin saptanması; 4. Temel kavramların ve terimlerin saptanması; 5. Araştırmanın sınırlarının/parametrelerinin açıklanması; 6. Biraz genellenebilirlik; 7. Araştırmanın öneminin, yararlarının açıklanması ve makul gösterilmesi; 8. Gereksiz jargon kullanılmaması; ve 9. Tanımlayıcı veriden daha fazlasının sunulması Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s. 307

22 Sorun Bildiriminin Bileşenleri 1. Giriş cümlesi; 2. Özgünlüğün açıklanması (örneğin,literatürle desteklenerek bilgi boşluğundan söz etme); 3. Araştırmanın temel olarak neye odaklandığının belirtilmesi; ve 4. Araştırmanın öneminin veya sorunun araştırılmasından elde edilecek yararların açıklanması Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s. 308

23 Sorun Bildirim Örneği “Kilit noktaları tutanlar (gatekeepers) kendi etnik-dilsel topluluklarında bilgi yaydıkları zaman kültürel etkileşim ajanları olarak hareket ederler. Hiçbir araştırmada bu kişilerin günümüzün karmaşık ve dijital ortamında bilgi arama davranışları ve bilgi yayma uygulamaları derinlemesine incelenmedi. Böyle bir araştırmadan elde edilecek anlayış etnik-dilsel toplulukların üyelerine hizmet veren halk kütüphaneleri için yararlı olur.” Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s

24 Sorun Bildirim Örneği (devamla) Bir arka plan kısmında –Kilit noktaları tutanların kimler? –Etnik-dilsel topluluklar kimlerden oluşuyor? –Bilgi arama davranışı bilgi yayma uygulamalarını içeriyor mu? –Nasıl bir araştırma yapılacağı yeterince açık mı? –Araştırma soruları, değişkenler, değişkenler arasındaki ilişkiler, denekler tanımlanıyor mu? –Toplanan veriler halk kütüphanelerinin hizmetlerini geliştirmede ve planlamada nasıl yararlı olacak? Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s

25 Araştırma Sorusu Belirleme Kişisel deneyim veya sorunlardan hareketle –Kapkaç sorunu nasıl önlenebilir? Başkalarının deneyimlerinden hareketle –Aile içi şiddet nasıl önlenebilir? Diğer araştırmacıların sordukları sorulardan hareketle –Makaleler, kitaplar, vs. Başka kaynaklar/kuruluşlar bazı soruların yanıtlarını bulmak istiyor olabilirler Araştırma sorularının temel kaynağı “toplumsal kuram”dır. –Rasyonel seçenek kuramı toplumsal davranışları açıklamak için yararlı bir yaklaşım olabilir mi?

26 Soruları Değerlendirme Olurluk –Evsizlik, cezai adalet, cinsiyet rolleri, vs. Toplumsal önem Bilimsel ilgililik –Sosyal bilimler literatürü

27 Soruları “İnceltme” Zaman Mekân Kaynak

28 Sosyal Araştırma Sorusu İlk el, doğrulanabilir ve ampirik verilerin toplanması ve analiziyle yanıtlanmaya çalışılan toplumsal dünya ile ilgili bir soru

29 Araştırma Soruları “... niçin bazı ülkeler demokratik bazıları ise diktatörlüklerle ya da diğer demokratik olmayan rejimlerle yönetilirler? Demokratik olmayan birçok rejim niçin demokrasiye geçer? Bu geçişin nasıl ve ne zaman olacağını belirleyen nedir? Niçin bazı demokrasiler bir kez kurulduktan sonra güçlenip dayanıklı hale gelirken bazıları... darbelere maruz kalıp tekrar diktatörlüğe dönerler?” Kaynak: Acemoglu ve Robinson, 2006, s. 15

30 Araştırma Sorusunun Tanımlanması –Değişkenleri tanımlar –Değişkenler arasındaki ilişkileri tanımlar –Denekleri tanımlar –Değişkenleri işletimsel olarak tanımlar –Araştırma sorunu mümkün olduğu kadar erken tanımlanmalı –Arka plan bilgi içermeli ve sorunu makul göstermeli Kaynak: slayt 16

31 Değişken Değişebilen, yani en az iki değer alabilen her şey Belirli özelliklerin mantıksal seti –Özellik: Erkek kadın –Değişken: Cinsiyet

32 Değişken Türleri Aldıkları değerlere göre: -Sürekli değişkenler (nicel değişkenler; “ağırlık”) (alt-üst sınır arasında herhangi değer alan, örn boy) -Süreksiz değişkenler (nitel değişkenler; belli seçenekler, tam sayılarla ifade, “cinsiyet”)(alt üst sınırda yalnızca belirli değerler alabilir- cinsiyet gibi) Her değişken süreksiz değişken gibi işlem görür

33 Kontrol şekline göre değişkenler: Bağımlı/Bağımsız Değişken Bağımlı değişken –açıklanan değişken; sonuç; araştırmacıyı rahatsız eden, açıklanması istenen durum; Bağımsız değişken –Açıklayan değişken veya ara değişken; neden

34 Bağımlı/Bağımsız Değişken Örnekleri “Ekonomik kalkınma siyasal demokrasiye yol açar mı?” “Demokrasi maddi refahı artırır mı yoksa engeller mi?” Kaynak: Przeworski ve diğerleri, 2000, s. 1

35 Kontrol Değişkenleri Evrene ait (zeka, yaş, cinsiyet, deneyim) Araştırma sürecine ait (zaman) Dış kaynaklara ait (gürültü, ışık) Kontrol değişkenleri sabit tutulmalı Aksi halde bağımlı değişken üzerindeki etkinin nereden kaynaklandığı bilinemez

36 Denence (Hipotez) “…gözlemlenen olaylar ya da olay kümeleri arasında henüz kesinlikle kanıtlanmış olmayan, ancak kanıtlanması olası görülen ilişkileri anlatan bir önermedir” Doğruluğu ya da yanlışlığı sınanmak üzere ortaya atılan önermelerdir. En az iki değişken arasındaki ilişkiyi açıklamak için kullanılır. Araştırma sürecince devam eder bitince biter. Kaynak: Güven, 2001, s. 41

37 Denence (hypothesis) ile varsayım karıştırılmakta Denence: test edilmek üzere ortaya atılan önermedir Varsayım (assumption): doğruluğunu sınamaya gerek duyulmadan, test edilmeden doğru kabul edilen yargılardır.

38 Denenceler Ampirik gerçeklik hakkında geçici bir ifade Araştırmada test edilen önerme –Araştırma hipotezi –Boş hipotez İki ya da daha fazla değişken arasındaki ilişkiyi ifade eden önerme Denencenin gerçeği açıklayıp açıklamadığı araştırma sonunda ortaya çıkar Aksiyom/postüla: Doğruluğu hemen herkesçe kabul edilen sav Varsayım: Araştırma sırasında doğruluğunun ispatlanması gerekmeyen önerme

39 Denence/hipotez çeşitleri İstatistiksel denence: Farksızlık hipotezi ya da sıfır hipotezi olarak adlandırılır. Araştırma denencesi: Alternatif yada karşıt hipotez de denilmektedir. Farksızlık denencesini neye göre test ettiğimiz araştırma denencesidir. Araştırmalarda asıl aranan farksızlık yani istatistiksel denencedir.

40 İyi Bir Denencenin Özellikleri Yalın olmalı Sağlam bir mantığa dayanmalı Kullanılan kavramlar açıkça tanımlanmalı Deneyle elde edilebilen anlamları olmalı Kurama dayanmalı Sınama teknikleriyle bağı kurulmalı Gerçeklenmeye açık olmalı Yanlışlanması olanaksız iddialar içermemeli Bir gereksinmeden kaynaklanmalı Yeni bilgi üretmeli Kaynak: Güven, 2001, s

41 Denence Örnekleri Bir toplumda fakirlik oranı arttıkça evsizlerin oranı da artar Gelir arttıkça vergi kaçırma riski de artar Gelir arttıkça hırsızlık riski azalır Eğitim düzeyi azaldıkça gelir düzeyi de azalır Gelir arttıkça siyasi muhafazakarlık artar Kentlerde hırsızlık varoşlardakinden daha yüksektir

42 Araştırma soruları ve denence ilişkisi Araştırma soruları daha geneldir ve denenceye dönüştürülebilir Denencelerin arka planında destekleyici bir temel olmalıdır Bir araştırmada hem soruları, hem de denence kullanmak doğru değildir.

43 Alanyazın Taraması ve sorun tarama Araştırma konusu tanımlama Birincil kaynakları tarama İkincil kaynaklardan yararlanma Alınan notları düzenleme Sorun tanımlaması yapılma

44 Tümdengelim-Tümevarım Yöntemleri Hipotez Gözlemler Not Çalışma saati Not Çalışma saati Denence kabulü/reddi Not Çalışma saati Gözlemler Not Çalışma saati Kalıp bulma Not Çalışma saati Geçici sonuç Not Çalışma saati Kaynak: Babbie, 2007, s. 50

45 Özet Araştırma süreci Araştırma stratejileri Araştırma yöntemleri Araştırma sorununun tanımlanması Değişkenler Denenceler


"Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Araştırma Sorununun Tanımlanması ve Denence Kurma." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları