Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TİCARİ MALLARA İLİŞKİN DÖNEMSONU İŞLEMLERİ 5.DERS.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TİCARİ MALLARA İLİŞKİN DÖNEMSONU İŞLEMLERİ 5.DERS."— Sunum transkripti:

1 TİCARİ MALLARA İLİŞKİN DÖNEMSONU İŞLEMLERİ 5.DERS

2 Bu hesap grubunda işletmenin satmak, üretimde kullanmak veya tüketmek amacıyla edindiği, ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, yan ürün, artık ve hurda gibi bir yıldan az bir sürede kullanılacak olan veya bir yıl içerisinde nakde çevrilebileceği düşünülen varlıklar izlenir. Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşmaktadır. 150 İLK MADDE VE MALZEME HESABI 151 YARI MAMULLER HESABI 152 MAMULLER HESABI 153 TİCARİ MALLAR HESABI 157 DİĞER STOKLAR HESABI 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI(-) 159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI HESABI

3 Envanteri: Fiili Sayım Değerleme Ölçeği: Normal mallar için: Maliyet bedeli Değeri düşen mallar için: Emsal bedeli Dönem sonu işlemleri: a)Hataların düzeltilmesi b)Stok değerleme işlemleri c)Değeri düşen ve değersiz hale gelen stoklara ilişkin işlemler

4 - Stokların envanteri çıkartılırken aşağıdaki hususların dikkate alınarak stok mevcudunda gösterilmesi gerekmektedir.  Konsinye olarak başka işletmelere gönderilmiş mallar,  Temsilcilerin, şubelerin ve satış memurlarının nezdinde olan mallar,  Mülkiyeti alıcıya geçmiş, ancak henüz teslim alınmamış yoldaki mallar,  Alıcının kabul şartlarına bağlı satışlarda alıcıya gönderilen mallar,  Üretim işletmelerinde mamul mal stokları, yarımamul ve ilkmadde stokları. - Stokların envanteri yapılırken aşağıda belirtilen hususların dikkate alınarak sözkonusu kalemlerin stok mevcudu içerisine alınmaması gerekmektedir.  Konsinye olarak işletme nezdinde bulunan mallar,  Sürüm kabiliyetini yitirmiş (diğer stoklara ayrılmış) mallar,  Satıcılara verilen sipariş avansları,  Satınalma bağlantıları ile alımı kararlaştırılan mallar,  İşletmenin kabul şartına bağlı olarak satıcılar tarafından gönderilmiş mallar.

5 Örnek: tarihinde yapılan kontrollerde “X” ticari mal stoklarında kayıtlara göre TL’lik fazlalık tespit edilmiştir. Sözkonusu fazlalığın nedeninin tarihinde TL’ye satın alınmış olan “X” ticari malına ilişkin faturanın kaydının unutulmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır (KDV oranını % 18 alınız). Sehven Unutulan Kayıt 31/12/ TİCARİ MALLAR HESABI İNDİRİLECEK KDV HESABI KASA HESABI 7.080

6 STMM’nin Kaydı STMM belli ise; SÜREKLİ ENVANTER YÖNTEMİ Her satış kaydından sonra STMM kaydı sürekli yapılabiliyorsa... STMM belli değil ise; ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİ STMM kaydı sadece belli aralıklarla hesaplanıp yapılabiliyorsa... Ticari mal çeşidi az Satış yoğunluğu düşük Stok hareketlerini bilgisayar ile izleyen (Barkod Sistemi) kısaca satış anında STMM’ni bilen İŞLETMELER için... Ticari mal çeşidi çok fazla Satış yoğunluğu çok yüksek Stok hareketlerini bilgisayar ile izlemeyen kısaca satış anında STMM’ni bilmeyen veya hesaplaması güç olan İŞLETMELER için...

7 STMM’nin Kaydı STMM belli ise; SÜREKLİ ENVANTER YÖNTEMİ Her satış kaydından sonra STMM kaydı sürekli yapılabiliyorsa... STMM belli değil ise; ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİ STMM kaydı sadece belli aralıklarla hesaplanıp yapılabiliyorsa... b 153 TİCARİ MALLAR SATILAN TİCARİ MALLARIN MALİYETİ 375 a 600 YURT İÇİ SATIŞLAR KASA TİCARİ MALLAR SATILAN TİCARİ MALLARIN MALİYETİ 375 a 600 YURT İÇİ SATIŞLAR KASA /12

8 STOK DEĞERLEME YÖNTEMLERİ (VUK’A GÖRE)  Gerçek Maliyet Yöntemi  İlk Giren İlk Çıkar (FIFO) Yöntemi  Son Giren İlk Çıkar (LIFO) Yöntemi (2004 Yılında kaldırıldı)  Ortalama Maliyet Yöntemi Bu yöntemler, farklı fiyatlardan alınan malların değerlemesine çözüm getirmektedir. Özetle; satılan ve elde kalan TİCARİ MALLARIN değerini hesaplamaya yarar.

9 A) GERÇEK MALİYET YÖNTEMİ Bu yöntemde, dönemsonunda işletmede mevcut olan ticari malların değerlemesinin işletmeye girişinde oluşan gerçek maliyeti üzerinden yapılması esastır. Bu nedenle yöntemin uygulamasında ticari malların gerçek parti maliyetlerinin saptanması ve böylece gerçek maliyetleri üzerinden değerlemeye tabi tutulması esastır. Bu yöntem daha çok beyaz eşya veya taşıt alım satım yapanlar gibi, mal çeşidi az ve mal bedeli yüksek olan işletmelerde uygulanır.

10 B) İLK GİREN İLK ÇIKAR (FIFO) YÖNTEMİ Bu yöntemde, ticari mal çıkışlarının stoklarda bulunan en eski tarihli stoklardan başlamak suretiyle yapıldığı varsayılır. Bu nedenle satılan ticari malların maliyeti saptanırken, ilk alışların maliyetlerinden başlanarak değerlendirme yapılır. Enflasyon dönemlerinde İlk giren ilk çıkar yönteminde, satılan ticari mallar düşük maliyetle değerlendirildiğinden, satılan ticari mal maliyetinin düşük olarak hesaplanmasına yol açmakta, bu da işletmenin gerçekte olduğundan daha yüksek kar sağladığı görüntüsünü vererek fiktif karların doğmasına neden olmaktadır. Diğer taraftan bilançodaki ticari mal stoklarının son zamanlarda alınmış daha yüksek fiyatlı partilerden oluşmasına yani stokların günün fiyatlarına yakın biçimde yüksek görülmesini sağlar.

11 C) SON GİREN İLK ÇIKAR (FIFO) YÖNTEMİ Bu yöntemde, ticari mal çıkışlarının stoklarda bulunan en yeni tarihli stoklardan başlamak suretiyle yapıldığı varsayılır. Enflasyon dönemlerinde bu yöntemin kullanılması halinde hammadde ve malzeme giderleri son alınan yüksek fiyatlı partilerden oluşacağından, maliyetler günün fiyatlarına yakın şekilde yüksek çıkar. Dolayısıyla dönem karı da düşük çıkar. Bilançodaki ticari mal stokları ise daha önce satın alınmış düşük fiyatlı partileri kapsadığı için günün fiyatlarının altındaki değerleri yansıtır.

12 D) ORTALAMA MALİYET YÖNTEMİ  Basit Ortalama Maliyet Yöntemi  Ağırlıklı (Tartılı) Ortalama Maliyet Yöntemi  Hareketli Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi Ağırlıklı (Tartılı) Ortalama Maliyet Yöntemi: Satın alınan mal miktarı ile birim fiyatı çarpımı olan mal alış değerleri toplamının alınan toplam mal miktarına bölünmesiyle bulunur (Toplam alış maliyeti / Toplam birim sayısı). Ağırlıklı ortalama maliyet yönteminde, yalnızca dönem sonunda birkereye mahsus olmak üzere ortalama maliyet hesaplaması yapılır. Bu ortalama maliyet, hem üretime verilen malzemenin hem de dönem sonu malzeme stok maliyetinin hesaplanmasında kullanılır.

13 TarihAçıklamaMiktarBirim Fiyat Tutar Dönem Başı Stok14 TL/ kg TL Alış16 TL / kg TL Alış18 TL / kg TL Alış20 TL / kg TL TOPLAM TL Örnek: Bir işletmenin 2009 yılına ilişkin “X” ticari mal hareketleri aşağıdaki gibidir. Dönem sonunda yapılan sayım sonuçlarına göre dönemsonunda işletmenin deposunda kg “X” ticari mal stoğu bulunduğu tespit edilmiştir.

14 STMM Maliyeti;4.000 kg x 14 TL/kg= TL kg x 16 TL/kg= TL kg TL Borç 153 TİCARİ MALLAR HESABI Alacak DSS Maliyeti A) İLK GİREN İLK ÇIKAR YÖNTEMİNE GÖRE STMM’NİN HESAPLANMASI VE KAYDI STMM ’ nin Kaydı 31/12/ SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ HESABI TİCARİ MALLAR HESABI STMM’nin Kaydı

15 Borç 153 TİCARİ MALLAR HESABI Alacak DSS Maliyeti B) SON GİREN İLK ÇIKAR YÖNTEMİNE GÖRE STMM’NİN HESAPLANMASI VE KAYDI STMM ’ nin Kaydı STMM Maliyeti;4.000 kg x 16 TL/kg= TL kg x 18 TL/kg= TL kg x 20 TL/kg= TL kg TL 31/12/ SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ HESABI TİCARİ MALLAR HESABI STMM’nin Kaydı

16 C) AĞIRLIKLI ORTALAMA MALİYET YÖNTEMİNE GÖRE STMM’NİN HESAPLANMASI VE KAYDI STMM ’ nin Kaydı Satılan Ticari Mal Maliyeti  * 16,154= TL Dönem Sonu Stok Maliyeti  * 16,154= TL TL TL TL kg kg = 16,154 TL/ kg 31/12/ SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ HESABI TİCARİ MALLAR HESABI STMM’nin Kaydı

17 DEVAMI Borç 153 TİCARİ MALLAR HESABI Alacak DSS Maliyeti

18 TarihAçıklamaMiktarBirim Fiyat Dönem Başı Stok TL/ kg Satış Alış TL / kg Alış TL / kg Satış Alış TL / kg ÖRNEK: “X” işletmesinin 2009 dönemine ilişkin “Y” ticari malı hareketleri aşağıdaki gibidir. SÜREKLİ ENVANTER YÖNTEMİNDE STOK DEĞERLEME YÖNTEMLERİNİN UYGULANMASINA İLİŞKİN ÖRNEK

19 GİRENÇIKANKALAN TarihAçıklamaMiktarBirim Fiyat TutarMiktarBirim Fiyat TutarMiktarBirim Fiyat Tutar 01/01/09DBS /03/09Satış /09/09Alış /10/09Alış /10/09Satış /12/09Alış A) FIFO Yöntemine Göre STMM: TL DSSM: TL

20 B) LIFO Yöntemine Göre GİRENÇIKANKALAN TarihAçıklamaMiktar Birim Fiyat TutarMiktar Birim Fiyat TutarMiktar Birim Fiyat Tutar 01/01/09DBS /03/09Satış /09/09Alış /10/09Alış /10/09Satış /12/09Alış STMM: TL DSSM: TL

21 C) Hareketli Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemine Göre GİRENÇIKANKALAN TarihAçıklamaMiktar Birim Fiyat TutarMiktar Birim Fiyat TutarMiktarBirim FiyatTutar 01/01/09DBS /03/09Satış /09/09Alış , /10/09Alış , /10/09Satış , , /12/09Alış , STMM: TL DSSM: TL

22  DOĞAL AFETLER (deprem, sel, kasırga, yıldırım düşmesi vb.)  TEKNOLOJİK GELİŞMELER (daha yeni ve daha gelişmiş ürünler: örneğin cep telefonu, bilgisayar, televizyon)  DEMODE OLMA (modası geçme: örneğin ispanyol paça)  FİZİKSEL DEFORMASYON (bozulma, çürüme, kokma, kırılma, çatlama, yırtılma, nemlenme, paslanma vb.) STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ NEDENLERİ

23 Değeri düşen mallar EMSAL BEDELİ ile değerlenir. Değeri düşen mallar için aşağıdaki kayıt yapılır. Değeri düşen mallar için dönemsonunda karşılık ayrılır. Karşılık ayırma kaydı; --/--/ DİĞER STOKLAR HESABI XX 153 TİCARİ MALLAR HESABI XX Değeri Düşen Malların Kaydı 31/12/ KARŞILIK GİDERLERİ HESABI XX 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ XX KARŞILIĞI HESABI (-) Değeri Düşen Stoklara Ayrılan Karşılık

24 Örnek 1: tarihinde ticari mal stoklarında yapılan kontrollerde TL maliyet bedeline sahip “Y” ticari mallarının % 40 değer kaybına uğradığı tespit edilmiş ve bu stoklar için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir. 31/12/ DİĞER STOKLAR HESABI TİCARİ MALLAR HESABI Değeri Düşen Stoklara İlişkin Kayıt 31/12/ KARŞILIK GİDERLERİ HESABI STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI (-) Değeri Düşen Stoklara Ayrılan Karşılık

25 Örnek 2: tarihinde TL karşılık ayrılmış olan TL maliyetli ticari malların tamamı 2010 yılında TL’ye satılmıştır. --/--/ KASA HESABI STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI DİĞER STOKLAR HESABI Değeri Düşen Malların Satılmasına İlişkin Kayıt

26 Örnek 3: tarihinde TL karşılık ayrılmış olan TL maliyetli ticari malların tamamı 2010 yılında TL’ye satılmıştır. Değeri Düşen Malların Satılmasına İlişkin Kayıt 100 KASA HESABI STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR HS DİĞER STOKLAR HESABI /--/2010

27 Örnek 4: tarihinde TL karşılık ayrılmış olan TL maliyetli ticari malların tamamı 2010 yılında TL’ye satılmıştır. --/--/ KASA HESABI STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI DİĞER STOKLAR HESABI KONUSU KALMAYAN KAR Değeri Düşen Malların Satılmasına İlişkin Kayıt

28 Örnek 5: tarihinde TL karşılık ayrılmış olan TL maliyetli ticari malların tamamı 2010 yılında TL’ye satılmıştır. Değeri Düşen Malların Satılmasına İlişkin Kayıt 100 KASA HESABI STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI DİĞER STOKLAR HESABI KONUSU KALMAYAN KAR DİĞER OL.DIŞI GİD. ZAR /--/2010

29 Örnek 6: 2009 yılında işletmenin deposunu sel basması sonucu maliyet bedeli 100 TL/Adet olan Adet ticari malın yarısı değersiz hale gelmiştir (KDV gözardı edilmiştir). --/--/ DİĞER OLAĞANDIŞI GİD. VE ZARARLAR HS TİCARİ MALLAR HESABI Değersiz Hale Gelen Stokların Ticari Mal Hesabından Çıkarılması


"TİCARİ MALLARA İLİŞKİN DÖNEMSONU İŞLEMLERİ 5.DERS." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları