Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Doç. Dr. Hüseyin Aytekin1 BÖLÜM 5 RADYASYONDAN KORUNMA Dış uzaydan gelen kozmik ışınlar, atmosferle etkileşerek radyoaktif madde üretirler. Evlerimizin.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Doç. Dr. Hüseyin Aytekin1 BÖLÜM 5 RADYASYONDAN KORUNMA Dış uzaydan gelen kozmik ışınlar, atmosferle etkileşerek radyoaktif madde üretirler. Evlerimizin."— Sunum transkripti:

1 Doç. Dr. Hüseyin Aytekin1 BÖLÜM 5 RADYASYONDAN KORUNMA Dış uzaydan gelen kozmik ışınlar, atmosferle etkileşerek radyoaktif madde üretirler. Evlerimizin yapı malzemelerinin içerdiği doğal uranyum ve toryum parçalanmasıyla ortaya çıkan radon ve toron gazları radyoaktiftirler. Tarlalarda kullandığımız fosfor içeren suni gübreler radyoaktivite içerirler. Bunun yanında yiyecek ve içeceklerimizde, evlerimizde ısınmak için kullandığımız fosil yakıtlarda radyoizotoplar vardır. Hastalıklarımızın teşhis ve tedavisinde kullanılan cihazlar radyasyon üretir ve radyoaktif madde içerirler. Nükleer bomba denemeleri ve nükleer tesisler nedeniyle çevreye radyasyon yayılır. BÖLÜM 4: RADYASYONDAN KORUNMA

2 Doç. Dr. Hüseyin Aytekin2 RADYASYONDAN KORUNMA Radyasyon enerjisinin transferi saniye gibi oldukça kısa bir süre içinde meydana geldiği için alınacak tedbirler ışınlamadan önce olmalıdır. Radyasyondan korunma ulusal ve uluslararası yasalarla sağlanmaktadır. Her ülkenin radyasyon çalışanları ve toplum bireyleri için oluşturduğu radyasyon güvenliğini sağlayıcı yasa, tüzük ve yönetmelikleri bulunmaktadır. Uluslararası Radyolojik Korunma Komisyonu (ICRP)nun, Dünya genelinde radyasyon ve radyasyonun biyolojik etkileri üzerine yapılan araştırmalarının sonuçlarına dayanarak bu yasa ve yönetmelikler güncellenmektedir. BÖLÜM 4: RADYASYONDANKORUNMA

3 Doç. Dr. Hüseyin Aytekin3 RADYASYONDAN KORUNMA Ülkemizde, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK), ICRP önerilerini de göz önünde bulundurarak hazırladığı radyasyon güvenliğine ilişkin ilke, önlem ve hukuki sorumluluk sınırlarını belirleyen tüzük ve yönetmelikleri hükümete sunmakta ve bunların yasallaşmasını sağlayarak uygulamalarını da denetlemektedir. Bu ulusal tüzük ve yönetmeliklere göre TAEK’ten izin almadan radyasyon üreten ve radyoaktif madde içeren tesis ve cihazlar kurulamaz, bulundurulamaz ve kullanılamaz. BÖLÜM 4: RADYASYONDAN KORUNMA

4 Doç. Dr. Hüseyin Aytekin4 RADYASYONDAN KORUNMA Ülkemizde uygulanan Radyasyon Güvenliği Tüzük ve Yönetmelikleri, ICRP’nin radyasyondan korunması bakımından ortaya koyduğu 3 temel ilkeye dayanmaktadır: Net bir fayda sağlamayan hiçbir radyasyon uygulamasına izin verilemez. Ekonomik ve sosyal faktörler göz ününe alınarak, bütün radyasyon uygulamalarında maruz kalınacak dozun mümkün olduğu kadar düşük tutulması için gerekli önlemler alınmalıdır. Mesleği gereği radyasyonla çalışanlar ve halk için yılda alınmasına müsaade edilen doz sınırları aşılmamalıdır. BÖLÜM 4: RADYASYONDAN KORUNMA

5 Doç. Dr. Hüseyin Aytekin5 RADYASYONDAN KORUNMA Doğal radyoaktivite dışındaki tüm nedenlerden dolayı toplum bireylerinin maruz kaldığı radyasyon dozları, çevreye radyasyon ve radyoaktif madde sızıntılarını önleyen yönetmeliklerle kontrol edilmektedir. Normal şartlar altında, sızıntılardan dolayı toplum üyeleri için öngörülen doz sınırı yıllık 1 mSv olarak kabul edilmiştir. Buna doğal radyasyondan alınan dozlar ile teşhis ve tedavide tıbbi uygulamalardan alınan dozlar dâhil değildir. BÖLÜM 4: RADYASYONDAN KORUNMA

6 Doç. Dr. Hüseyin Aytekin6 ÇALIŞANLARIN RADYASYONDAN KORUNMASI Radyasyon çalışanlarının bir dış radyasyon tehlikesinden korunmak için dikkat etmesi için gerekli kurallar şöyledir: Kaynak yanında fazla kalmamak, Mümkün olduğunca kaynağa uzak mesafede çalışmak, Kaynak ile aralarına engelleyici bir zırh koymak. Belli bir zaman içinde bir radyoaktif kaynaktan maruz kalınacak radyasyon dozu şu formülle hesaplanır: Doz=(Doz şiddeti)x(zaman) BÖLÜM 4: RADYASYONDAN KORUNMA

7 Doç. Dr. Hüseyin Aytekin7 ÇALIŞANLARIN RADYASYONDAN KORUNMASI Radyasyon kaynağından uzaklaştıkça maruz kalınacak doz miktarı azaltılabilmektedir. Radyasyon, kaynağından uzaklaştıkça çevreye yayılır ve şiddetini kaybeder. Kaynaktan belli bir uzaklıkta iken maruz kalınabilecek doz aşağıdaki formülle hesaplanır: D r =D 0 (r 0 /r) 2 Burada, r 0 =1m, r kaynağa olan herhangi bir uzaklık, D 0 kaynaktan 1 m uzaklıktaki doz ve D r ise kaynaktan r uzaklıktaki dozu temsil eder. BÖLÜM 4: RADYASYONDAN KORUNMA

8 Doç. Dr. Hüseyin Aytekin8 KAYNAKLAR [1] [2] D. C. Giancoli, physics, Prentical Hall, New Jersey 2000). [3] Gürsel Karahan, doktora tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Nükleer Enerji Enstitüsü, [4] UNSCEAR:2000 report vol. I:SOURCES AND EFFECTS OF IONIZING RADIATION [5] [6] Handbook of Radiation Measurement and Protection, Brodsky, A. CRC Press 1978 and Environmental Radioactivity from Natural, Industrial and Military Sources, Eisenbud, M and Gesell T. Academic Press, Inc ) [7] S. K. Krane, ntroductory Nuclear Physics, S.K. Krane, John Wiley and Sons, Inc.,Çeviri editörü Başar Şarer, Palme Yaıncılık, Ankara [8] Adil Gedikoğlu, Çekirdek Fiziğine giriş, KTÜ, Trabzon,1988 [9] H. V. Neher, Cosmic-ray Particles that changed 1954 to 1958 to 1965, J. Geophysics, Ref. 72: (1967) [10] Radyasyon ve Biz, TAEK, Ankara [11] Radyasyon ve Radyasyondan Korunmak, TAEK, İstanbul [12] hayvancilik.html [13] Türkiye’de İçme Sularındaki Radyoaktivite Seviyelerinin Belirlenmesi, nerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Devlet Su İşleri Müdürlüğü, yayın No:12-977, Ankara-2005.

9 Doç. Dr. Hüseyin Aytekin9 KAYNAKLAR [14] International Commission on Radiological Protection: Against radon-222 at home and at work, ICRP Publication 22. Ann. ICRP 6,1 (Oxford: Pergamon Press) (1991). [15 ] International Commission on Radiological Protection: Against radon-222 at home and at work, ICRP Publication 65. Ann. ICRP 22(2) (Oxford: Pergamon Press) (1993). [16] Ronald L. Kathren, Radioactivity in the environment, Harwood Academic Publishers, New-York [17] H. Aytekin, R. Baldık, Radon Measurements in the Caves of Zonguldak, Radiat. Prot. Dos., Vol. 118, No. 1, pp. 117–121 [18] R. Baldık, H. Aytekin, Radon Concentration Measurements in the Amasra Coal Mine, Vol. 118, No. 1, pp. 122–125 [19] H. Aytekin, Çekirdek Fiziği Ders Notları, 2009.

10 Doç. Dr. Hüseyin Aytekin10 KAYNAKLAR [19] International Commission on radiological Protection. Radiation Protection: 1990 Recommendations of the International Commission on Radiological Protection. ICRP Publication 60 (Oxford: Pergamon Press) [20] B. Berdanoğluand N. Altınsoy, Radioactivity Concentrations and Dose assessment for soil Samples from Kestanbul Granite Area,Radiation Protection Dosimetry, Vol. 121, No: 4, pp (2006).


"Doç. Dr. Hüseyin Aytekin1 BÖLÜM 5 RADYASYONDAN KORUNMA Dış uzaydan gelen kozmik ışınlar, atmosferle etkileşerek radyoaktif madde üretirler. Evlerimizin." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları