Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Osteoporozun Etyopatogenezi Dr Ülkü Akarırmak İÜ CTF FTR ABD İstanbul.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Osteoporozun Etyopatogenezi Dr Ülkü Akarırmak İÜ CTF FTR ABD İstanbul."— Sunum transkripti:

1 Osteoporozun Etyopatogenezi Dr Ülkü Akarırmak İÜ CTF FTR ABD İstanbul

2 Osteoporozun Etyopatogenezi

3 Akış  Doruk kemik kütlesi  Yaşlanma  Seks steroidlerinin yetersizliği  Fiziksel aktivitenin azalması  Glukokortikoid fazlalığı  Lipid oksidasyonu + Düşmelerin artması - kırık riskinin artması

4 Tanım Osteoporoz, kemik kütlesi ve kuvvetinde azalma, kemiğin mikromimarisinde değişiklikler ve sonucunda artmış kırık riski ile özellenen sistemik bir iskelet hastalığı

5 OP Tanımı ve KMY - Kırık riski KMY azaldıkça eksponansiyel olarak artar TanımKemik Kütlesi Normal KMY, genç erişkin kadın referans değerine göre 1SD içerisinde T-skoru ≤ (+/-) 1 SD Düşük kemik kütlesi (osteopeni) KMY T-skoru -1 ile -2,5 SD arasında (referans değere göre) Osteoporoz KMY T-skoru ≤-2,5 SD (referans değere göre) İleri (yerleşmiş) osteoporoz KMY T-skoru ≤-2,5 SD ve bir veya daha fazla frajilite kırığı

6 OP - Kemik Kuvvetinde Azalma  Mikro-mimari yapıda değişiklikler  Trabeküler ve  Kortikal porozitede artma  Materyelin kalitesinde değişiklik  Osteosit yaşamında azalma ( (mineralize kemik içerisinde mekanik uyarıları algılar ve yanıtlar) Cosman F. Osteoporos Int 2014

7 Patogenezde Etkenler Multifaktöryel  Doruk kemik kütlesinin oluşumu  Yaşlanma Manolagas S. UpToDate 2015

8 OsteokastOsteoblast Osteosit Kemik Döngüsü & Yaşam Boyu Tekrarlanan Süreç Osteoklast - Rezorpsiyon Osteoblast - Formasyon Osteosit Formasyon=Rezorpsiyon

9 Doruk Kemik Kütlesi (DKK) Genetik faktörler %80 Beslenme DKK Hormonlar Çevresel faktörler Fiziksel aktivite / Egzersiz

10 DKK yaş  Genetik — KMY’nin genetik temeli bulunmakta (80 genetik loküs)  Loküslerin bir kısmı Wnt/Wnt/beta-katenin sinyali, RANK/RANKL/OPG aksı veya mesenkimal hücre diferansiyasyonu üzerine etkili  Genetik variyasyonların kemik kaybı ve ilerideki kırıklar üzerine etkisi açık değil  Etnik variyasyonlar — Afrikan Amerikalıların KMY yüksek ve kırık sayısı düşük

11 DKK Gelişmesinde Olumsuz Etkenler  Büyüme geriliği  Olgunlaşmada gerilik  Malnütrisyon  Kas atrofisi  Fiziksel aktivitede azalma  Kronik enflamasyon  Glukokortikoid vb. ilaçlar

12 Patogenez  Doruk kemik kütlesi  Yaşlanma  Seks steroidlerinin yetersizliği  Fiziksel aktivitenin azalması  Glukokortikoid fazlalığı  Lipid oksidasyonu + Düşmelerin artması - kırık riskinin artması

13 Yaşlanmanın Etkisi  K/E kemik yapım-yıkım dengesi yaşla (-)  Yaşa bağlı kemik kaybı, DKK’ne ulaşılmasından hemen sonra başlar, en fazla 65y sonra  Erkek 1. Puberte sırasında daha fazla kemik yapılır 2. Ani hormon kaybı yaşanmaz  80y üzerinde OP riski %85 Kalça ve nonvertebral kırık oranı 2,5 – 3,5 kat  65y üstü kırıkların çoğu kortikal kemik

14 Yaşlanma ve Kırık Bağlantısı  Kemik kütlesi  Yaşla kırık riski artışı - KMY’den bağımsız  Eşit KMY için, yaşın 20 yıl artması kırık riskini 4x  3D-QCT ile vertebral kompresif kuvvetlerin yaşam süresince azalması gösterilmiş K&E azalma oranı %-43 & %-31  Kortikal porozite 20-90y arası E %176 – K %259

15 Kas Kuvvetinde Azalma  Kas kuvveti 50y sonra her dekatta % azalır  Düşme riskinde görülen artışta etken  GYA sırasında vertebralara binen yüklerin artmasına neden olur  Fiziksel aktivite azalır

16 Yaşlanma ve Osteoporoz

17 Patogenz  Doruk kemik kütlesi  Yaşlanma  Seks steroidlerinin yetersizliği  Fiziksel aktivitenin azalması  Glukokortikoid fazlalığı  Lipid oksidasyonu + Düşmelerin artması - kırık riskinin artması

18 Seks Steroidlerinin Etkisi  Östrojen/androjen eksikliği kemik döngüsü ve bağlı olarak kemik kaybı artışına neden olur  Östrojen/androjen kemik rezorpsiyon/formasyon dengesinin sürdürülmesine yardımcı  Hormonlar kemik iliğinde osteoklast/osteoblast progenitörlerinin oluşum hızına etkili  Osteoklastların apoptozunu sağlar  Olgun osteoblast ve osteositlerin apoptozuna mani olur

19 Östrojen Etkisi  Kadınlarda kortikal/trabeküler kemik kaybı ile östrojen eksikliği bağlantılı  Kemik kaybının bir kısmı yaş ile bağlantılı  Trabeküler kemik kaybı omurgada menopozdan sonra - kırık oranı  Menopoz - 75y arasında %22 kadar total vücut kemik mineralinde olur  Omurgada %13,3 yaşa bağlı %7,75 östrojen eksikliğine bağlı kayıp  Femur boynunda %14 yaşa bağlı %5,3 östrojen eksikliğine bağlı kayıp

20 Trabeküler/Kortikal Kemik Kaybı  Trabeküler kayıp - hızlı kayıp, östrojen eksikliği, menopozal dönem, trabeküler perforasyon K  Kortikal kayıp - yavaş kayıp, yaşlanma, trabekül sayısında azalma K&E  Osteoporozda duvar kalınlığında azalma, osteoblast aktivitesini yansıtan en önemli histolojik bulgu (yaşla trabeküler incelme)

21 Androjen Etkisi  Erkek iskeletinin homeostazında önemli  İdiyopatik hipogonadotropik hipogonadizm veya androjen duyarsızlığı sendromunda kemik kütlesi düşük  Androjen deprivasyon tedavisi (prostat CA)

22 Osteositlerde Yaşa Bağlı Gerileme  Osteosit sayısı yaşla azalır  Mekanizmalar 1. Mikrohasar tamiri için sinyal eksikliği 2. Kemiğin vaskülarite (anjiogenez) ve hidrasyonunda azalma sonucunda kemiğin kristal özelliğinde değişme ve mikropetroz oluşumu

23 Seeman E. Advances in Osteoporotic Fracture Management 2002 Kırık Mekanizması Trabeküler ve Kortikal Kemikte Mikrohasar

24 Osteosit Ömrünün Azalması  Osteoblastın mineralize matrikste gömülü kalması ile oluşur  İskelette yaygın, sayıca fazla, uzun ömürlü  Kemik döngüsünün koreografisini yapar  Gerekli bölgeye osteoklast yerleşmesini sağlar  Osteosit RANKL’ın kaynağı ve düzenlenmesinde (RANKL mekanik yüklenmenin kalkmasına bağlı kemik kaybından sorumlu)  Wnt antagonisti sklerostinden sorumlu - mekanik yüklenmeye adaptasyonu sağlar  Matriks mineralizasyonunda etkili (FGF23)

25 Osteosit - Hormon Etkisi  Mekanik yüklenme iskelette bir mekanostat tarafından algılanır, kemik döngüsünde uygun bir yanıt hazırlanır  Östrojen kemik formasyonunu başlatmak için gerekli minimum etkili straini azaltır  Östrojen ile birlikte egzersiz kemik kütlesinde daha etkin bir artış sağlar  Seks hormonlarının eksikliği ve yaşla, osteositin korunma mekanizması- otofaji azalır

26 Patogenez  Doruk kemik kütlesi  Yaşlanma  Seks steroidlerinin yetersizliği  Fiziksel aktivitenin azalması  Glukokortikoid fazlalığı  Lipid oksidasyonu + Düşmelerin artması - kırık riskinin artması

27 Fiziksel Aktivitenin Azalmas  Mekanik strain osteositin yaşamını sürdürmesi için gerekli  Mekanik strain azalması ile osteosit apoptozu artarak kemik rezorpsiyon artışı ve mineralde azalmaya neden olur  Yaşlıda fiziksel aktivitenin azalması veya imobilizasyon kemik kaybına yol açar Manolagas S. UpToDate 2015

28 Patogenez  Doruk kemik kütlesi  Yaşlanma  Seks steroidlerinin yetersizliği  Fiziksel aktivitenin azalması  Glukokortikoid fazlalığı  Lipid oksidasyonu + Düşmelerin artması - kırık riskinin artması

29 Glukokortikoid GK Fazlalığı  Endojen veya farmakolojik olabilir  Kemik döngüsü hızı yavaşlar ve özellikle kemik formasyonu azalır  Kemik kuvveti kütlesine oranla daha fazla azalma gösterir  Tedaviden sonraki ilk 3 ayda omur vb. kırık, kemik kütlesi azalmadan önce gelişebilir  KMY azalması dışında başka patolojik değişiklikler frajilitenin artmasına neden olur O'Brien CA. Glucocorticoids act directly on osteoblasts&osteocytes induce apoptosis, reduce bone formation strength. Endocrinology 2004

30 GK Etkisine Bağlı Kemik Kuvvetinin Azalması  Osteosit ölümü artması  İskelet hidrasyonunun azalması  Endojen GK üretimi ve duyarlığı yaşla artar  Yaşla artan 11beta-hidroksisteroid dehidrogenaz tip1 enziminin etkisi  Osteosit apoptozu Weinstein RS. Glucocorticoid-induced bone disease. N Engl J Med 2011

31 Damar Yapısı ve Dolaşım  Yaşlanma ve GK fazlalığında, kemiğin dolaşım ve laküner-kanaliküler madde transporunda yavaşlama ile iskelet hidrasyonunda azalma  Moleküler temelde angiogenez ve vasküler endoteliyal büyüme faktör üretiminde azalma  Anatomik olarak osteosit hücresel uzantısı kemik dolaşım sistemi ile doğrudan temas eder  Kemiğin dehidrasyonu kemik kuvvetini azaltır  Yeni görüş endojen GK frajiliteye etkisinde, osteositin anjiogenez, damar ve laküner-kanaliküler sıvıya etkisi üzerinde yoğunlaşmakta

32 Osteosit ve Damar İlişkisi Osteosit ve kan damarların EM incelenmesi Osteosit ve kanaliküler ağbağlantısı ile damar ilişkisi

33 Patogenez  Doruk kemik kütlesi  Yaşlanma  Seks steroidlerinin yetersizliği  Fiziksel aktivitenin azalması  Glukokortikoid fazlalığı  Lipid oksidasyonu + Düşmelerin artması - kırık riskinin artması

34 Oksidatif Stres  Dejeneratif hastalıkların patogenezinde yaşlanma ile ortak bir mekanizma  Reaktif oksijen türevlerinde (ROT), yaşla kemik formasyonu azalması ve rezorpsiyon artması ile bağlantılı  Osteoblastlarda ROT üretimi - apoptoz kemik formasyonu  ROT, RANKL tarafından indüklenen osteoklast oluşum ve aktivasyon açısından da önemli

35 Lipid Oksidasyonu  Osteoporoz, ateroskleroz ve kardiyovasküler hastalıklar arasında bir bağlantı bulunmakta  Yaşlanma ile aortik kalsifikasyon ve KMY arasında ters ilişki bulunur ve postmenopozal kadınlarda kırık ile direkt bağlantılı  Ateroskleroz riski en yüksek olan kadınlarda 4X artmış yıllık kemik kaybı bulunur  Lipid oksidasyonunun artması ve aberan Wnt sinyallerinden kaynaklanan oksidatif stres etkili Mani A. Science 2007

36 Lenfosit ve Sitokin Etkisi  ROT kemik iliğinde, hem yaşlanma hem de östrojen eksikliğinde artar  Bunun nedeni T ve B-lenfositlerinin artması, NF-kB aktivasyonu ve osteoklastojenik sitokin İL-1, İL-6, İL-7, TNF, PG E2, M-CSF artması  Tersine östrojen ve androjen NF-kB aktivasyon ve sitokin üretimini azaltır

37 OP ve Kırık Patogenezi

38 Patogeneze Göre OP Sınıflandırılması I. Primer OP 1- Postmenopozal 2- Senil II. Sekonder OP

39 Sekonder OP Nedenleri - Endokrin Hast - Kronik Hast - Malinite - GİS - GK, ilaçlar vb.

40 FRAX’da Sekonder OP Patogenezinde Değerlendirilen Hast. o RA o Glukokortikoid gereksinimi o Tip1 (İnsüline bağımlı) diyabet o Erişkinde osteogenesis imperfekta o Tedavi edilmemiş uzun süredir mevcut olan hipertiroidizm o Hipogonadizm o Erken menopoz (45 yaş öncesi) o Kronik malnütrisyon veya malabzorpsiyon o Kronik karaciğer hastalığı

41 Özet  Osteoporozda kırık riski artar  KMY azalması ile eşdeğer gibi anılmasına karşın, bu özellik her zaman bulunmayabilir  Kemik mikromimari, kalite, makromimari özellikleri, kortikal porozite, osteosit ömrünün kısalması vb. kemiğin kuvvetinin azalmasına neden olan faktörler

42 Osteoporoz Patogenezi - Özet Çoklu mekanizmalar sorumlu - Süreç  DKK ilerki osteoporozda etkili  Yaşlanma  Seks steroidlerinin yetersizliği  Fiziksel aktivitenin azalması  Glukokortikoid fazlalığı  Lipid oksidasyonu  Düşme meyli kırık riskinin artmasında etken  Patogenetik faktörlere göre uygun bir tedavi yaklaşımı ileride söz konusu olabilir

43 Teşekkür ederiz

44 Kemik Metabolizması Lokal faktörler: GF 3 hormon  Parathormon  Vitamin D  Kalsitonin 3 sistem  Endokrin  İnce barsak  Böbrek

45 Östrojen Eksikliği Erkekte Etken  Östrojen androjen aromatizasyonu ile oluşur ve östrojen reseptörleri ile etki eder  Erkekte kemiğin homeostazında etkili  Östradiol azalması ile yaşlı erkeklerde kemik kütlesi arasında korelasyon bulunur  Kortikal kemikte belirgin etki  Osteoblast koruyucu - osteoblast progenitörleri ROT’den koruyarak olgun osteoblast/osteosit apoptozunu azaltır Lee KC. The adaptive response of bone to mechanical loading is deficient in absence of oestrogen receptor a-b.J Endocrinol 2004

46 Osteosit Ölümü  İlerleyen yaşla artar  Osteosit, perilaküner kemiğin hipermineralizasyonu sonucunda mikropetrozis, sonuç olarak kırılganlık artmasına neden olabilir

47 Oksidatif Stres

48 Glukokortikoidlerin Etkisi  Direkt olarak osteoblast, osteosit ve osteoklast üzerine etki  Osteoblastogenez hızlı ve kuvvetli şekilde baskılanır  Osteoblast and osteosit apoptozuna neden olurken diğer yandan osteoklastın yaşam süresi uzar  LGF, İGF ve bağlayıcı proteinler, Wnt-beta katenin sinyalinde üretimin katkısı


"Osteoporozun Etyopatogenezi Dr Ülkü Akarırmak İÜ CTF FTR ABD İstanbul." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları