Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Vet. Hek. Sümeyra Kayan. Deney hayvanı nedir ??? Neden deney hayvanı ????

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Vet. Hek. Sümeyra Kayan. Deney hayvanı nedir ??? Neden deney hayvanı ????"— Sunum transkripti:

1 Vet. Hek. Sümeyra Kayan

2 Deney hayvanı nedir ??? Neden deney hayvanı ????

3 MADDE 5 – (1) Deney hayvanları; İnsanlar, hayvanlar, bitkilerdeki hastalık, sağlıksızlık veya diğer anormallikleri ya da bunların etkilerinden kaçınılması, önlenmesi, teşhisi, tedavisi ve söz konusu canlılardaki davranışsal özelliklerin değerlendirilmesi, tespiti, düzenlenmesi veya değiştirilmesi amacıyla; ilaçların, aşıların, gıdaların diğer madde veya ürünlerin geliştirme, imalat, kalite, etkinlik ve güvenlik testlerinin yapılması,

4 İnsan, hayvan ve bitkilerde fizyolojik mekanizmaların belirlenmesi, düzenlenmesi veya değiştirilmesi, Doğal çevrenin insan veya hayvanların sağlık ya da refahı yararına korunması, Eğitim, öğretim, Adli soruşturma, İnsan, hayvan veya bitkilerdeki davranışsal özelliklerin değerlendirilmesi, tespiti, düzenlenmesi ya da değiştirilmesi, Bilimsel araştırma için kullanılabilir.

5  Deney Hayvanları bilimi; biyomedikal araştırmalarda hayvanların insancıl kullanımı ile verilerin aydınlatıcı, ön yargısız, yeniden üretilebilir şekilde toplanmasının öğretildiği çok branşlı bir bilim dalıdır

6 Hayvanların :  Biyoloji Ve Fizyolojisi,  Yetiştirilmeleri,  Çevresel Gereksinimleri,  Genetik Ve Mikrobiyolojik Yönlerden Standartlaştırılma İşlemleri,  Hastalıklardan Korunma Ve Sağaltımları,  Deneysel Tekniklerin İyileştirilmesi,  Analjezi Ve Anestezileri İle Ötanazileri Konularını Kapsamaktadır.

7  Biyomedikal alanlarda; hipotezi bilimsel kurallara göre oluşturulmuş araştırmalarda ilaç,madde, tedavi vb. etkinliklerin, canlı organizmadaki sonuçlarının elde edilmesi için, kullanılan hayvanlardır.  “Hayvan deneyi” terimi ise;omurgalı yada omurgasız olmalarına bakılmaksızın hayvanlarla yapılan tüm bilimsel uygulamalar için kullanılır.

8  Deney hayvanlarının çoğu; biyoloji, tıp, veteriner hekimliği, ziraat ve ilaç sanayisi gibi biyomedikal alanlarda kullanılmaktadır.  Hayvanların büyük bir kısmı ise,  temel tıp  temel tıp alanları(örneğin, insan vücudunun genel fizyolojisi, biyokimyası ve endokrinolojisi gibi bilgilerin büyük bir kısmı, bulguları insanlara uyarlanabilen hayvan deneylerinden türetilmiştir) ile ilaçların  ilaçların insanlar için faydalı olup olmadığının araştırılmasında ve güvenli olan dozajlarının belirlenmesinde insan modeli olarak kullanılmaktadır.

9  Bu deneylerde kullanılan hayvanlar, bir anlamda insanın yerine konulmuş bir model olarak kullanılmışlardır  Araştırmalarda göz önünde tutulması gereken birinci öncelik, araştırmaların niteliğine uygun deney hayvanlarının seçilmesidir.

10  Burada aranılacak uygunluk, elde edilecek sonuçların, hedeflenen canlının ( genellikle insanın) problemlerine çözüm oluşturmasıdır. morfolojik ve fizyolojik  Bu da modelin morfolojik ve fizyolojik boyutlarının uygun olması ile mümkündür (örneğin, hayvanların reprodüktif ve hormonal özellikleri gibi faktörler).  Bu nedenle araştırıcının deney hayvanları üzerinde temel bir bilgiye sahip olması gereklidir

11  FARE (Mus musculus)= *Beyaz fındık faresi: aktif ve yüksek bir metabolik hıza sahip hayvanlardır.  Biyomedikal çalışmalarda en çok kullanılan omurgalı türüdür.  Ev faresinden (mus musculus) türetilmiştir.  Çok sayıda mutasyonlarının bulunması genetik çalışmalarda tercih edilmesine neden olmuştur.

12 antikor, ilaç, kanser, aşı  Başlıca antikor, ilaç, kanser, aşı gibi biyomedikal çalışmalarda tercih edilen bir hayvandır  Diğer bir çok kemirgen gibi, fareler gece daha aktiftir.  Günlük ihtiyaçlarını gece sağlarlar  Görme duyuları zayıf işitme ve koklama duyuları kuvvetlidir.  Renkli göremezler.  Ultrasonik seslere de duyarlıdırlar

13  SIÇAN(Rattus norvegicus)= *Wistar albino, *Sprague-Dawley,  Görüşleri zayıftır.Renkli görme yok  İşitme duyuları iyi gelişmiştir.  Koku duyusu iyi gelişmiştir.  Safra kesesi yoktur temel tıp, ilaç, gıda, davranış ve toksisite  Ratlar Biyomedikal araştırmalarda temel tıp, ilaç, gıda, davranış ve toksisite çalışmalarında en çok kullanılan hayvandır

14 KOBAY (Guinea pig)  Anavatanı Güney Amerika’dır.  Tüberküloz, difteri, leptospiroz ve brucella gibi hastalıklara aşırı duyarlıdırlar.  Kobaylar tam bir herbivordur.  Öğütücü dişleri çapraz biçimde eğik ve çene hareketleri önden arkaya doğrudur.  Aktif oldukları dönemi yaklaşık 10 dakika süren kısa bir uyku dönemi izler  Serum, aşı çalışmalarında kullanılır

15  TAVSAN(Oryctolagus cuniculus)= *Yeni Zelanda  Tavşanlar çoğunlukla toksisite testleri, antiserum üretimi, göz ve deri irritasyonu, damar sertliği gibi çalışmalarda kullanılmaktadır

16  Hayvan deneyi yapan kurum ve kuruluşlarda, bu deneylerin yapılmasına kendi bünyelerinde kurulmuş ya da kurulacak etik kurullar yoluyla izin verilir.  İlgili yönetmeliklerde belirtilen hususlara uymayanlara  Yetkisi olmadığı halde hayvan deneyi yapanlara hayvan başına idari para cezası uygulanır

17  “Ahlaki eylemin bilimi”olarak tanımlanır.  İnsan ve hayvan yaşamını ilgilendiren bilimlerde yapılabilecek hareketlerin sınırları,  Davranışın öncesinde yol gösterici ve sınırlayıcı kurallar topluluğu.

18  Yerel etik kuruldan izin alınmaksızın deneysel çalışma yapılamaz.  Deney hayvanı kullanım sertifikası olmaksızın deneysel çalışma yapılamaz.  Uygun olmayan laboratuvar ortamlarında deneysel çalışma yapılamaz.

19 “YAŞAMA SAYGI ”  Hayvanlar üzerindeki araştırmalar kaçınılmaz olarak bir yaşama zarar verecektir.  Ne kadar yarar için ne kadar zararın göze alınabileceği yani; iyiye ulaşmak için kötü sonuçların ortaya çıkmasına ne ölçüde izin verilebileceği biyoetik karar vermeyi gerektirir.

20  Kozmetik  Askeri  Kariyer  Önlenemeyen acı (travma, yanık..)  Alternatifi olanlar  Bilimsel olmayanlar

21  1- Materyali Değiştirme – Yerine koyma (Replacement): Eğer mümkünse, hayvan yerine, aynı güvenirlikte sonuçlar verecek başka materyal ya da modeller üzerinde çalışmak. 2- Sayıyı Azaltma (Reduction): İstatistik hesabı etkilemeyecek en az sayıda hayvan üzerinde çalışmak. 3- Uygun Koşulları Sağlama (Refinement): Deneylerde hayvanlarda en az rahatsızlığa yol açacak şekilde davranmak.

22 Yerine Koyma (Replacement)  “in vitro” (hücre ve doku kültürleri)  “in silico” (bilgisayar simülasyonları)  “microdosing” (gönüllü insan çalışmaları)

23  Bir araştırmada kullanılacak hayvan sayısını en aza indirmek. Kullanılacak olan dişi ve erkek sayısını mümkünse (çalışmanın gereği değilse) eşit tutmak,  Aynı amaca ulaşacaksa, filogenetik skalada daha yüksekte yer alan hayvan yerine daha aşağıda bulunan hayvanı kullanmak,  Çok sayıda hayvan kullanmadan önce ortaya çıkabilecek sorunların bazılarını belirlemek için ön çalışma yapmak.  İstatistik uzmanına anlamlılık için gerekli hayvan sayısı konusunda danışmak.

24  Replace (değiştir)  Reduce (azalt)  Refine (rahatlat)  Rehabilitate  Research  Responsibility

25 Refah isim (refa:hı) Arapça ref¥h = isim Gönenç Refah, huzur, ferahlık, rahatlık düzeyi,yaşam kalitesi Hayvan refahı, OIE’nin (Uluslararası Salgın Hastalıklar Ofisi) “Terrestrial Animal Health Code” mevzuatının “Hayvan refahı için öneriler” başlığı altında aşağıdaki şekilde tarif edilmektedir. (http://www.oie.int/index.php?id=169&L=0& htmfile=chapitre_1.7.1.htm)

26 Hayvan refahı kısaca, bir hayvanın içinde yaşadığı koşulların üstesinden gelebilmesi durumudur. Bir hayvan sağlıklıysa, rahatsa, iyi besleniyorsa, güven içindeyse, türüne özgü davranış biçimlerini sergileyebiliyorsa, korkmuyorsa, ağrısı yoksa ve stres altında değilse o hayvan refah içindedir.

27 Hayvan refahının iyi olması için hastalıkların önlenmesi ve veteriner tedavinin yapılması, uygun şekilde barındırma, besleme ve muamelenin yapılması ve insancıl şekilde öldürülmesi gerekir. Hayvan refahı, bakım, yönetim ve insancıl muameleler gibi hayvana uygulanan muameleleri anlatır.

28 Bir hayvanın refahını korumak, onun fiziksel ve zihinsel ihtiyaçlarını sağlamak demektir. Hayvan refahının sağlandığını garanti altına almak insanların sorumluluğu altındadır. Bu sorumluluk uygun barınma, bakım ve yönetim, beslenme, hastalıkların önlenmesi ve tedavi edilmesi, sorumlu davranma, insani muamele gibi hayvanın iyi durumda olduğu tüm konuları ve gerektiğinde insancıl usullerle öldürmeyi içerir.

29 Hayvan refahında bir kişinin değerleri ve deneyimleri tarafından etkilenen çok sayıda bakış açısı bulunmaktadır. Ayrıca hayvan refahının ölçülmesi için sağlık, verimlilik, davranış ve fizyolojik tepkiler gibi fakat bunlarla sınırlı olmayan çeşitli yöntemler de bulunmaktadır. OIE’nin “Terrestrial Animal Health Code” mevzuatının “Hayvan refahı için öneriler” başlığı altında konuyla ilgili olarak 8 genel prensip belirlenmiştir.

30 1. Hayvan sağlığı ve hayvan refahı arasında kritik bir ilişki vardır. 2. Uluslararası olarak kabul gören beş hürriyet hayvan refahı konusunda da çok değerli bir rehber niteliğindedir. Bunlar,  Aç ve susuz kalmamak ve iyi beslenmek hürriyeti;  Korkudan ve stresten uzak kalma hürriyeti;  Fiziksel ve ısısal rahatsızlıktan uzak kalma hürriyeti;  Ağrı, yaralanma ve hastalık durumlarından uzak kalma hürriyeti;  Normal davranış modellerini gösterebilme hürriyetidir

31 3. Uluslararası olarak kabul gören üç uygulama (hayvan sayısında azaltma, araştırma metotlarında rafinasyon, hayvanların hayvansal olmayan usullerle ikame edilmesi) hayvanların bilimsel amaçlarla kullanımı konusunda çok değerli bir rehber niteliğindedir. 4. Hayvan refahının bilimsel değerlendirmesi, birlikte ele alınması gereken farklı unsurları içermektedir. Bu unsurların seçimi ve verilen önemin derecesi genellikle değer bazlı varsayımlar içermekte olup mümkün olduğunca açık olmalıdır

32

33 5. Hayvanların tarımda ve bilimsel çalışmalarda, pet sahipliğinde, dinlenme ve eğlence amaçlı olarak kullanımı insanların refahına büyük katkıda bulunmaktadır. 6. Hayvanların kullanımı onların refahını en uygun ölçüde garanti altına almak için bir etik sorumluluk taşımaktadır

34 7. Çiftlik hayvanlarının refahındaki iyileşme genellikle verimde artışı ve gıda güvenliğini sağlayarak ekonomik faydayı artıracaktır. 8. Dizayn kriterlerine dayalı özdeş sistemler yerine performans kriterlerine dayalı eşdeğer sonuçlar, hayvan refahı standartlarında karşılaştırma yapma ve tavsiyeler de bulunma için esas olacaktır.

35


"Vet. Hek. Sümeyra Kayan. Deney hayvanı nedir ??? Neden deney hayvanı ????" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları