Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ANLATIMIN TEMEL ÖZELLİKLERİ. Anlatımın Temel Özellikleri : Bir yazının ya da yapıtın konusu ne denli ilginç olursa olsun, e ğ er anlatımı iyi de ğ ilse.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ANLATIMIN TEMEL ÖZELLİKLERİ. Anlatımın Temel Özellikleri : Bir yazının ya da yapıtın konusu ne denli ilginç olursa olsun, e ğ er anlatımı iyi de ğ ilse."— Sunum transkripti:

1 ANLATIMIN TEMEL ÖZELLİKLERİ

2 Anlatımın Temel Özellikleri : Bir yazının ya da yapıtın konusu ne denli ilginç olursa olsun, e ğ er anlatımı iyi de ğ ilse o yazı okurun ilgisini çekmez, be ğ enilmez. İ yi anlatım da birtakım üstün nitelikler ta ş ır. Bu niteliklerin önemli olanları ş unlardır:

3 AÇIKLIK: İ fadelerin kolaylıkla anla ş ılabilecek nitelikte olmasıdır. Bir yargıdan birden fazla anlam çıkartılamamasıdır. Okuyucunun çıkardı ğ ı anlamın yazarın vermek istedi ğ i anlamla aynı olması, yani anlatılmak istenenin kolayca anla ş ılması demektir. Örnek: Yeni dura ğ a gelmi ş tim. (Kapalı) On be ş dakikada yaptı ğ ı yeme ğ i yedi. (Kapalı) Beni aradı ğ ını duyunca çok ş a ş ırdım. Yılandan senden daha çok korkarım

4 Örnek: A ğ açlar Geçtim Ordan gün olur, tilki yürür, tilki dereden atlar, gözleri a ğ açlarda, gözleri elmalarda. tilki horozu sever, dere tilkiyi sever. dalgın atlayı ş ında alır cebine koyar; fısıltıyla yayılır benim gizli ikindim. ben tenhalık diye serçeleri bilirim. (Ülkü Tamer) Bu ş iirde günlük hayatta kullanılmayan, alı ş ılmamı ş ba ğ da ş tırmalara ba ş vurulmu ş. Bu cihetle kapalı bir anlam ortaya çıkmı ş tır.

5 AKICILIK: Söyleni ş ya da okunu ş u çok kolay ve rahat sürdürebilme özelli ğ idir. Akı ş ı bozan söyleni ş i güç seslerin, kelime tekrarlarının ve aynı anlama gelen kelimelerin bir arada kullanılmamasıdır. Örnek: Mutlu, mesut ve bahtiyar bir hayat ya ş amı ş tı. Timur Anadolu’yu ba ş tan sona yakıp yıktıktan ve yüz binlerce Türk’ü kılıçtan geçirip çekildi. Programlarının izlenme oranından memnun olamayan Televizyon kanallarının yeni program arayı ş ı aslında programlardan de ğ il, program içeriklerinden kaynaklanmaktadır. (Aynı kelime tekrarı) Ki ş iden, zamandan ve olaydan arınılmı ş bir öyküleme yoktur. (altı çizili ekler gereksiz kullanılmı ş )

6 YALINLIK (Sadelik): Sözün süssüz, kısa; anlamın da güçlü ve kesin olmasıdır. Yalın bir cümlede dü ş ünce ve duygular kısa ve kesin ifadelerle dile getirilir. Örnek: Ş afak bir nehr-i hüzn eyler reh-i ümmid-i hûnundan Dü ş er bin ş i'r-i muzlim ol ziyanın her sütunundan Örnek: Seni zambak gibi gördükçe açık pencerede Gül açar bahtımın evvelki hazanlık korusu Örnek: “O şiirlerinde duygular,düşünceler,bütün yabancı öğelerden,fazlalıklardan,süsten arınmış olarak,en saf biçimiyle belirtir. iki nokta arasındaki en kısa çizginin düz çizgi olması gibi.” Parçada sözü edilen özellik aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılabilir? a)yoğunluk b)etkileyicilik c)açıklık (d)yalınlık e)bütünlük

7 DURULUK: Anlatımda gereksiz ifadelere yer verilmemesi, gereksiz sözcüklerin ve eklerin kullanılmamasıdır. Örnek: Mecburen evden çıkmak zorunda kaldı. Birçok ş ehirlerde bulundum. Ki ş iden ki ş iye de ğ i ş en, yoruma açık bir konuyu tartı ş manızı istiyorum. Gizli sırlarını herkese açma. Sıfırın altında eksi otuz civarında bir so ğ uk vardı. Ö ğ retmenimi severim ve onu her zaman ararım.

8 ÖZLÜLÜK: Az sözle çok anlam ifade edebilme, sözü uzatmadan, kısa tutarak mesajı en öz ş ekilde iletme demektir. E ş anlamlıların pe ş pe ş e sıralandı ğ ı, ba ğ laçların gereksiz kullanıldı ğ ı, “edebiyat yapmak” hastalı ğ ının görüldü ğ ü anlatımlar özlü de ğ ildir. Atasözleri birer özlü sözdür. Örnek: Vapur, ş afaktan atik davranarak, güzel İ stanbul’u geride bırakarak, ilk bakı ş ta bir farenin basit resmini andıran Marmara’ya geçmi ş ti. Vapur ş afaktan önce, İ stanbul’u geride bırakarak Marmara’ya geçmi ş ti. Tarlada izi olmayanın harmanda yüzü olmaz.

9 ÖZGÜNLÜK: Duygunun, dü ş üncenin ya da bir gerçe ğ in anlatımının, anlatana özgü nitelikler ta ş ımasına özgünlük denir. Ba ş kasına benzememe, kendine has olma demektir. Yazıda taklitçilikten kaçınma, farklı, yeni, alı ş ılmı ş ın dı ş ında olma demektir. Örnek: BALKON Çocuk dü ş erse ölür çünkü balkon Ölümün cesur körfezidir evlerde Yüzünde son gülümseme kaybolurken çocukların Anneler anneler elleri balkonların demirinde İ çimde ve evlerde balkon Bir tabut kadar yer tutar Çama ş ırlarınızı asarsınız hazır kefen Ş ezlongunuza uzanın ölü Bana sormayın böyle nereye Ko ş a ko ş a gidiyorum Alnından öpmeye gidiyorum Evleri balkonsuz yapan mimarların (Sezai Karakoç) Ş air hem kendisinden önceki ş airlerce ele alınmayan bir konuyu, "balkon"u, ele alması hem de altı çizili kısımlardaki gibi çarpıcı ve ş airine dizelere sahip olması dolayısıyla özgün bir ş iirdir.

10 DO Ğ ALLIK ( İ çtenlik): Yapmacıksız, içinden geldi ğ i gibi günlük ya ş antıda oldu ğ u gibi, sanat yapma endi ş esi ta ş ımadan süs ve özentiden uzak olma demektir. Ancak do ğ allık, sanat yapmama, basitlik ve sıradanlık da demek de ğ ildir. Anlatımın dü ş ünceye uygunlu ğ u demektir. Özellikle deneme türündeki yazılarda içtenlik, aranan bir özelliktir. Örnek: Yalnızsınızdır; etrafınız her daim yosun kokulu bir tülle sarılı, biraz bulanık, biraz titrektir sanki... Ya ş adı ğ ımız hiçbir anın içinde de ğ ilsinizdir, hep bir ba ş ka anı ya ş ar zihniniz ve baktı ğ ınız hiçbir yeri görmezsiniz aslında, hep bir ba ş ka yerin hayaliyle bulundu ğ unuz yerin gerçekli ğ ini birbirine karı ş tırır gözleriniz... Bilirsiniz birileri vardır orada; bekleyen, seven, ho ş geldin diyecek olan, biri, birileri... Bildikleriniz ya ş adıklarınızı de ğ i ş tirmez; oysa saplanıp kalmı ş sınızdır, koparamayacaksınızdır kendinizi. Örnek: Benim saçlarım yumu ş ak. Havva'nın saçları keçe gibi. Annem, ustura ile iki kere kazıttı saçlarını uzasın diye, ama uzamadı, kısa kaldı. Burnu da öyle biçimsiz ki! Yamyassı. Tıpkı okul kitabımızdaki maymunun burnuna benziyor burnu. Hiç sevmiyorum onu pis, hırsız. Nasıl çıktı dedi ğ im. Oh olsun! Kütük gibi ş i ş ti baca ğ ı. Geceleyin asmadan üzüm koparmaya çıkmı ş, dü ş mü ş, do ğ ru idare lambasının üstüne. Cam kırıkları aya ğ ına de ğ mi ş hep. Aptal. Babam da çok merhametli. Kalktı bu çirkin kızı İ stanbul'a götürdü. Yalnız kaldık. Annem gizli gizli a ğ ladı. Bir aydır rahatız. Ke ş ke hiç gelmese bu Havva. Geldi ama. İ yi olmu ş."

11 TUTARLILIK: Birbiriyle çeli ş en dü ş ünceler ileri sürmeme, sık sık dü ş ünce de ğ i ş tirmeme demektir. Söz ve söz öbekleri ile cümleler arasındaki anlam ve mantık ba ğ ıntısına tutarlık denir. Örnek: "Öykü ile ş iir akraba türlerdir. Ancak ş iir, sanatçıya çektirdi ğ i çile bakımından öyküden daha zorlayıcıdır. Seçilen sözcüklerin ça ğ rı ş ım de ğ eri ta ş ıması, ş iiri yo ğ un ve de ğ erli kılan bir özelliktir. Ça ğ rı ş ım de ğ eri olan sözcükleri seçmek sıkıntılı bir süreçtir ş air için. Bu bakımdan, ş iir, öyküye asla yakla ş amaz." Altı çizili cümleler birbiriyle çeliştiğinden bu metinde tutarlılık yoktur.

12 ÖRNEK SORULAR Görülenleri, duyulanları, dü ş ünceleri süslü, yaldızlı sözler kullanmadan,yapmacıklı ğ a dü ş meden, anla ş ılması güç, uzun cümlelere yer vermeden en kısa yoldan dile getirmek gerekir.Kıvrımlara, karı ş ık yollara sapmadan derdimizi söyleyece ğ imizi belirtmemiz gerekir. Bu parçada sözü edilen özellik hangisiyle adlandırılabilir? A ) Yo ğ unluk B ) Do ğ ruluk C ) Açıklık D ) Yalınlık E ) Duruluk

13 Örnek soru: Arkada ş larına ş öyle diyordu: “Okula gitmeyen arkada ş ıyla karde ş ini aradı.” Ş imdi bunu nasıl anlamalıyız? Arkada ş ıyla bir olup karde ş ini mi aradı? Hem kimin karde ş i? Yoksa hem arkada ş ını hem onun karde ş ini mi aradı? Okula gitmeyen kimdi? Parçada ele ş tirilen cümlenin anlatımında eksik olan hangi özelliktir? A ) Duruluk B ) Açıklık C ) Yalınlık D ) Sa ğ lamlık E ) Akıcılık

14 Örnek Soru: “ Ş iirlerinde gereksiz sözcüklerden olabildi ğ ine kaçınıyor. Sıfatlar, benzetmeler için de bu böyle. Okuyucuyu birtakım soyut, dü ğ ümlü sözcüklerle yordu ğ u da söylenemez. Ö ğ retici bir hava ta ş ımamalarına kar ş ın, yine de bu ş iirlerde bir eksiklik var: Ba ş ka ş iirleri hatırlatıyor; bunları daha önce okumu ş gibi bir duyguya kapılıyorsunuz.” diyen bir ele ş tirmenin sözünü etti ğ i ş iirlerde buldu ğ u eksiklik nedir? A ) Yalınlık B ) İ çtenlik C ) Yo ğ unluk D ) Açıklık D ) Özgünlük

15 Örnek Soru: Yazarlıkta ilk ö ğ retmenim annemdir. Annem İ stanbulluydu. Anadolu’yu yakından görüp tanımı ş tı. Halkın dil ve dü ş ünce gerçeklerini içine iyice sindirmi ş ti. Okuryazardı; ama gramer bilmezdi. Edebiyat bilgisi kıt bir kadındı. Sezgisi güçlüydü. Yazdıklarımı anneme okur, nasıl oldu ğ unu sorardım. Yazdıklarımın kimi yerlerini “Burası olmamı ş.”diye ele ş tirirdi. Nedenini sordu ğ umda: “Böyle denmez de ondan.” derdi. Parçaya göre yazarın annesinin, onun anlatımında bulunmasını istedi ğ i nitelik nedir? A ) Do ğ allık B ) DurulukC ) Akıcılık D ) Özgünlük E ) Tutarlılık

16 Örnek Soru: Klasik sanatçılar, az konu ş ur; ancak çok ş ey anlatırlar. İş e yaramayan ne varsa atarlar yazılarından. Onlarda parlak, ş atafatlı tek cümle bulamazsınız. Yeni bir ş ey söylemezler; ama söylediklerini sa ğ lam söylerler. Tek tutukluk, tek pürüz yoktur onların eserlerinde. Parçaya göre klasik sanatçılarda a ş a ğ ıdaki anlatım özelliklerinden hangisi yoktur? A ) Özlülük B ) Duruluk C ) Akıcılık D ) YalınlıkE ) Süslülük

17 Örnek Soru: Güzel bir kadının makyaja ihtiyacı yoktur, akıllı bir erke ğ in pahalı ve ş ık elbiselere ihtiyacı olmadı ğ ı gibi. Bir elmanın tadı nasıl parlak kırmızısından ileri gelmiyorsa bir yapıtın da güzelli ğ i parlak sözlerden ileri gelmez. Bu parçada a ş a ğ ıdaki anlatım özelliklerinden hangisi vurgulanmaktadır? A ) Yalınlık B ) Duruluk C ) Özlülük D ) Akıcılık E ) Özlülük

18 Örnek Soru: Romanda anlatılanları, ya ş ayan bir insan yazarsa nasıl sonuca ula ş ır; ya ş amadan ilgi duyan yazarsa ne türlü bir sonuca ula ş abilir? Ben diyorum ki: E ğ er babalık sevgisini göstermek istiyorsak bir romanda, baba olan biri yazarsa, daha ba ş arılı olur. Yoksa a ş a ğ ı yukarı olur. Parçaya göre bir romanın anlatımında bulunması gereken nitelik hangisidir? A ) Akıcılık B ) Do ğ allık C ) Özlülük D ) Yalınlık E ) Özgünlük

19 HAZIRLAYAN: SELAMİ İPEK TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENİ


"ANLATIMIN TEMEL ÖZELLİKLERİ. Anlatımın Temel Özellikleri : Bir yazının ya da yapıtın konusu ne denli ilginç olursa olsun, e ğ er anlatımı iyi de ğ ilse." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları