Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Veri Düzenleme Grafiksel Gösterimler ve Merkezi Eğilim Ölçüleri Verilerin İşlenmesi Yapılan bir araştırmada elde edilen veriler dağınık, düzensiz ve karmaşık.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Veri Düzenleme Grafiksel Gösterimler ve Merkezi Eğilim Ölçüleri Verilerin İşlenmesi Yapılan bir araştırmada elde edilen veriler dağınık, düzensiz ve karmaşık."— Sunum transkripti:

1 Veri Düzenleme Grafiksel Gösterimler ve Merkezi Eğilim Ölçüleri Verilerin İşlenmesi Yapılan bir araştırmada elde edilen veriler dağınık, düzensiz ve karmaşık bir hal içerir. Bu şekliyle veriden anlamlı bir sonuca ulaşmak mümkün değildir. İstatistik analizin hammaddesi niteliğinde olan bu ham verinin işlenerek düzenli ve anlaşılır hale getirilmesi gerekir. Çeşitli kaynaklardan derlenmiş ya da bizim tarafımızdan anket, deney ya da gözlem gibi tekniklerle toplanmış olan ham verilerin anlaşılır ve düzenli hale getirilebilmesi için istatistik seriler, tablolar ve grafiklerden faydalanılır.

2 Veri Düzenleme Grafiksel Gösterimler ve Merkezi Eğilim Ölçüleri

3 Veri Düzenleme Zaman Serileri Bir değişkenin değerlerinin zamanın şıklarına göre (gün, ay, mevsim, yıl vb.) değişimini gösteren serilere zaman serisi denir. Zaman serisi verileri eşit zaman aralıkları ile derlenmiş verilerden oluşur. YıllarX malı fiyatı

4 Veri Düzenleme Kalitatif (niteliksel) Veriler ve Dağılışları Kalitatif (Niteliksel) verileri basit tasnif ya da bileşik tasnif işlemine tabi tutabiliriz. Basit tasnif işlemi sadece bir değişkenin şıklarına göre yapılan tasniftir. Yanda öğrencilerin mezun oldukları lise değişkeninin şıklarına göre dağılışı basit tasnif işlemine örnek gösterilebilir. MYO öğrencilerinin mezun olduğu Lise türüne göre dağılımı Lise türü Frekan sı Yüzde si Kümülatif yüzde Düz lise 14343,7 End Meslek 12337,681,3 Ticaret 237,188,4 Anadolu Fen 51,588,9 Diğer 3310,1100 Toplam

5 Veri Düzenleme Niceliksel (Kantitatif- Ölçülebilen) Verilerin İstatistik Bölünme Serileriyle Gösterilmesi Aşağıdaki tabloda öğrencinin mezun olduğu lise değişkeni ile cinsiyet değişkeninin birlikte değişimi bileşik tasnif işlemi ile gösterilmiştir. MYO öğrencilerinin mezun olduğu Lise ve cinsiyet değişkeninin şıklarına göre dağılışı Lise türüErkekKızToplamYüzde Düz lise ,7 End Meslek ,3 Ticaret ,4 Anadolu Fen23 589,9 Diğer ,0 Toplam ,7

6 Veri Düzenleme Niceliksel (Kantitatif- Ölçülebilen) Verilerin İstatistik Bölünme Serileriyle Gösterilmesi Niceliksel olarak ifade edilen sayısal olarak ifade edilen ya da ölçülebilir özellik taşıyan değişkenlere ait verilerin istatistik bölünme serileri ile gösterilmesinde basit, tasnif edilmiş ve gruplanmış seriler kullanılır. Basit Seri: Derlenmiş olan sayısal verilerin küçükten büyüğe doğru sıralanması ile elde edilen serilerdir. Tasnif edilmiş seri: Tasnif edilmiş serilerde tekrarlayan elemanlar bir araya getirilerek frekanslar şeklinde ifade edilen seridir. Gruplanmış seri: Belli değer aralıklarına düşen birimler bir araya getirilerek oluşturulan frekanslı serilere gruplanmış seri adı verilir.

7 Veri Düzenleme Niceliksel (Kantitatif- Ölçülebilen) Verilerin İstatistik Bölünme Serileriyle Gösterilmesi Basit seri örnekleri NotlarUzunluklarSatışlar

8 Veri Düzenleme Niceliksel (Kantitatif- Ölçülebilen) Verilerin İstatistik Bölünme Serileriyle Gösterilmesi Tasnif edilmiş seri örnekleri Notlar (Xi) Öğr.say (fi) Uzunluk (Xi) Fert say (fi) Satışlar (Xi) Gün say (fi) Toplam21Toplam15Toplam16

9 Veri Düzenleme Niceliksel (Kantitatif- Ölçülebilen) Verilerin İstatistik Bölünme Serileriyle Gösterilmesi Gruplanmış seri örnekleri Notlar Öğrenci sayısı Uzunluk Fert sayısı Satışlar Gün sayısı – – – – – – – – – – – – – – 1003

10 Veri Düzenleme Niceliksel (Kantitatif- Ölçülebilen) Verilerin İstatistik Bölünme Serileriyle Gösterilmesi Kesikli karakterdeki niceliksel verileri gruplarken sınıf aralıklarında boşluklar oluşur. Yandaki seride KOBİ’lerde çalışan işçi sayısı değişkeni kesikli bir özelliğe sahiptir. Bu değişken tamsayı dışında değerler almaz. Bu sebeple sınıflar arası boşluklar oluşur. Çalışan İşçi Sayısı KOBİ Sayısı 5 – – – – – 545

11 Veri Düzenleme Niceliksel (Kantitatif- Ölçülebilen) Verilerin İstatistik Bölünme Serileriyle Gösterilmesi Niceliksel olarak ifade edilen sayısal olarak ifade edilen ya da ölçülebilir özellik taşıyan değişkenlere ait verilerin istatistik bölünme serileri ile gösterilmesinde basit, tasnif edilmiş ve gruplanmış seriler kullanılır. Basit Seri: Derlenmiş olan sayısal verilerin küçükten büyüğe doğru sıralanması ile elde edilen serilerdir. Tasnif edilmiş seri: Tasnif edilmiş serilerde tekrarlayan elemanlar bir araya getirilerek frekanslar şeklinde ifade edilen seridir. Gruplanmış seri: Belli değer aralıklarına düşen birimler bir araya getirilerek oluşturulan frekanslı serilere gruplanmış seri adı verilir.

12 Basit ve tasnif edilmiş serinin Gruplanmış seriye dönüştürülmesi Basit ve tasnif edilmiş serilerle verinin anlaşılır hale gelmesi mümkün olmuyorsa böyle durumlarda veriyi sınıflara ayırarak gruplanmış seriye dönüştürmek gerekebilir. Veriyi gruplamak için aşağıdaki Sturges sınıf aralığı formülü kullanılabilir. S: Sınıf aralığı Xmax: Verinin en büyük değeri Xmin: Verinin en küçük değeri N: Veri sayısı

13 Bir verinin gruplanmış seriye dönüştürülmesi Öğrencilerin notları Xmin: 25 Xmax: 95 Serinin sınıf aralıkları 11 birim olacak şekilde gruplanması uygun olacaktır.

14 Bir verinin gruplanmış seriye dönüştürülmesi NotlarÖğrenci sayısı dan az “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “1

15 Çapraz Tablolar Bazı durumlarda değişkenin iki farklı özelliğinin aynı tabloda eşleştirilmiş olarak gösterilmesi istenebilir. Böyle durumlarda çapraz tablo kullanılır. Tabloda satıra istatistik birimlerin bir özelliği, sütuna diğer özelliği yazılarak ortak eleman sayıları hücrelere yazılmak suretiyle çapraz tablolar oluşturulur. Çapraz tablolar hem niteliksel, hem de niceliksel veriler için oluşturulabilir. Aşağıda MYO öğrencilerinin mezun oldukları lise türü ve öğrenim gördükleri bölümlere göre dağılışı verilmiştir. Bu tablo niteliksel veriler için düzenlenmiş bir tablodur.

16 Çapraz Tablo Örneği Lise Lise Türü Bölümler ÇevreBilgisayarKalıpçılıkLojistikMakineMekatronik Düz lise Anadolu Fen Ticaret End. Meslek Diğer Toplam

17 Verilerin Grafiklerle Gösterilmesi Niteliksel seriler ve Tasnif edilmiş seriler için çubuk diyagramı NotlarÖğrenci sayısı

18 Gruplanmış serinin Histogram grafiği Bu grafiğin diğer bir ismi sütun grafiğidir. Grafiğin özelliği sürekli karakterde verilerin grafiği olması sebebiyle histogram sütunların birbirine bitişik olmasıdır Not sınıfları Öğrenci sayısı 26– 37 den az2 37 – 48 “ “4 48 – 59 “ “9 59 – 70 “ “12 70 – 81 “ “5 81 – 92 “ “3 92 – 100 “ “1

19 Gruplanmış serinin Histogram grafiği Bu grafiğin diğer bir ismi sütun grafiğidir. Grafiğin özelliği sürekli karakterde verilerin grafiği olması sebebiyle histogram sütunların birbirine bitişik olmasıdır Not sınıfları Öğrenci sayısı 25 – 36 den az 2 36 – 47 “ “4 47 – 58 “ “9 58 – 69 “ “12 69 – 80 “ “5 80 – 91 “ “3 91 – 100 “ “1

20 Gruplanmış serinin Histogram grafiği Sınıf aralıkları eşit olmadığı zaman histogramı orijinal seri üzerinden çizmek uygun olmaz. Eğer orijinal seriden hareketle histogram çizilirse olayın dağılışı doğru bir şekilde gösterilemez. Dağılışı daha doğru bir şekilde ortaya koymak için histogram sütunlarının alanını frekansa eşit yapacak şekilde frekansların yeniden ayarlanması yapılır. Yanda öğrenci notları serisi farklı sınıf aralıkları ile verilmiştir NotlarÖğrenci sayısı 0 – 5 den az10 5 – 7 den az20 7 – 9 dan az

21 NotlarÖğrenci sayısı Sınıf Genişliği Ayarlan mış frek ans 0 – /5 = 2 5 – /2 = 10 7 – /2 = /1 = 5 Gruplanmış serinin Histogram grafiği

22 Frekans Eğrisi (Poligonu) Histogram sütunlarının üst orta noktalarından geçen grafiktir. Bu grafik dağılımın şeklini ortaya koymada kullanılan bir grafiktir. Not sınıfları Öğrenci sayısı 25 – 36 den az2 36 – 47 “ “4 47 – 58 “ “9 58 – 69 “ “12 69 – 80 “ “5 80 – 91 “ “3 91 – 100 “ “1

23 Dairesel Grafikler Özellikle niteliksel (sayısal olmayan) değişken değerlerinin grafikle gösterilmesinde kullanılırlar. Dairenin frekanslara açısal olarak paylaştırılması ile elde edilir. Bir birimin açısal karşılığı şöyle bulunur. Açısal değer Her kategorinin frekansı bu 3 ile çarpılarak dairedeki açısal değeri bulunur.

24 Dairesel Grafikler Mezun old. Lise Öğr. sayısı Açısal değer End. Meslek Lis Düz Lise40120 Ticaret Lisesi 2060 Diğer Liseler 1030 Toplam120360

25 Zaman Serisi Grafiği (Çizgi Grafiği) Zamana bağlı olarak sabit aralıklarla toplanmış olan verilerin eğilimini ve değişimini izleyebilmek için çizgi grafiklerinden faydalanılır. Grafikte yatay eksen zamanı, dikey eksen ise zaman serisi değerlerini göstermektedir. Zaman serileri artan, azalan, durağan ya da periyodik değişen veya bu özelliklerin bir kısmını içeren verilerden oluşur. Nüfus, gelir, enerji tüketimi, konut sayısı vs. artan zaman serilerine örnek gösterilebilir. Modası geçen, teknolojisi eskiyen ürünlerin satışı azalan zaman serisi niteliğindedir. Konutlarda tüketilen doğalgaz miktarı, meşrubat tüketimi vb. hem eğilimli hem de periyodik değişim gösteren bir özelliğe sahiptir.

26 Artan bir zaman serisi ve grafiği YıllarX malı fiyatı

27 Dağılım Grafiği Aralarında ilişki olduğu düşünülen iki değişkenin birbirine göre nasıl bir değişim gösterdiğini, nasıl bir ilişki içinde olduğunu gösteren grafiklerdir. Genellikle bu değişkenlerden bir etkileyen (bağımsız, açıklayan), diğeri etkilenen (bağımlı, açıklanan) değişken olarak ortaya çıkar. Bir malın fiyatı ile onun talebi arasında ters bir ilişki olduğu düşünülür. Kişilerin gelirleri ile tüketim harcamaları arasında pozitif bir ilişkinin olduğu kabul edilir. Aşağıda öğrencilerin matematik notları ile istatistik notları arasındaki ilişki dağılım grafiği ile gösterilmiştir.

28 İstatistik notu Matematik notu Dağılım Grafiği

29 Üç boyutlu grafikler Çapraz tablo şeklindeki verilerin grafikle gösteriminde kullanılır. Bu grafikte dikey eksen frekansları, yatay eksenler ise değişkenin iki özelliğini gösterecek şekilde dizayn edilir. LiseÇevre Bilgisa yar Kalıp çılık Lojis tik Düz lise Ticaret2000 Anadolu03513 EML09155 Diğer3060

30 Merkezi Eğilim Ölçüleri (Ortalamalar) Analitik Ortalamalar –Aritmetik –Geometrik –Harmonik –Kareli ortalama Analitik olmayan ortalamalar –Mod –Medyan –Kartil, Desil ve Santiller

31 I. Merkezi Eğilim Ölçüleri (Ortalamalar) Bir veri setinin merkez noktasını gösteren, serinin normal değerinin bir göstergesi olan ve veriyi tek bir değerle ifade eden değerlere merkezi eğilim ölçüleri adı verilir. Bir verinin ortalaması onun en küçük ve en büyük değeri arasında yer alır. Ortalamaların Faydaları: Ortalamaların faydaları kısaca şöyle özetlenebilir. 1.Ortalamalar çoğu zaman serinin normal değerini gösterir. Tabi bunun için serinin dağılımının da aşırı çarpık olmaması gerekir. 2.İstatistik analiz işleminin temel elemanlarından biridir. 3.Aynı birimle ölçmek kaydıyla farklı serileri karşılaştırmaya imkan tanır. 4.Tek bir sayı olması sebebiyle hatırda tutulması kolaydır.

32 Ortalamalar verinin tamamını kapsayıp kapsamamasına göre analitik ve analitik olmayan ortalamalar şeklinde iki grupta incelenir. 1.Analitik (Hassas ortalamalar) Verideki bütün değerleri dikkate alarak hesaplanan ortalamalardır. Analitik ortalamalar verinin özelliğine ve hesap tarzına göre dört farklı şekilde elde edilir Aritmetik ortalama 1.2. Geometrik ortalama (G) 1.3. Harmonik ortalama (H) 1.4. Kareli ortalama (K).

33 Aritmetik ortalama serideki gözlem değerleri toplamının toplam gözlem sayısına oranıdır. Basit seride Tasnif edilmiş seride Gruplanmış seride X i : i. gözlem değeri f i : i. değerin frekansı m i : i. sınıfın orta noktası N : toplam gözlem sayısı 1.1. Aritmetik ortalama

34 Örnek: Adapazarı'nda nisan ayı ortalama yağışlarını tahmin etmek için geçmiş nisan ayı yağış rakamlarından rasgele 7 tanesi seçilmiş ve aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir. Bu verilerden hareketle Adapazarı'nda nisan ayı yağışlarının aritmetik ortalamasını hesaplayınız. Nisan ayı yağışları (Kg) (X i ) ∑X i =720

35 Örnek Bir işletmede aynı parçayı üreten işçilerin bu parçayı üretim sürelerinin dağılımı aşağıdaki gibi gözlenmiştir. Parça üretim süresinin aritmetik ortalamasını bulunuz. Parça üretim süresi(dk)(X i ) İşçi sayısı (f i ) f i.X i Toplam28398

36 Örnek Bir işyerinde yapılan telefon görüşmelerinin süresinin dağılımı için aşağıdaki gruplanmış seri verilmiştir. Buna göre görüşme süresinin aritmetik ortalamasını bulunuz. Görüşme süresi Görüşme sayısı (f i ) mimi fimifimi Toplam

37 Tartılı Aritmetik Ortalama Bir serideki gözlem değerlerlerinin önem dereceleri farklı olursa, bu tür serilerin aritmetik ortalaması tartılı olarak hesaplanır. Bunun için önem derecesini gösteren katsayılar (tartılar) kullanılır. Örnek olarak öğrencilerin ortalama notlarını hesaplarken derslerin kredileri tartı olarak düşünülürken, ücretlerin belirlenmesinde kıdem tartı olarak kabul edilebilir. Basit seride Tasnif edilmiş seride Gruplanmış seride

38 Örnek Aşağıda bir öğrencinin almış olduğu dersler, notları ve kredileri verilmiştir. Not ortalamasını tartılı aritmetik ortalama cinsinden hesaplayınız. Dersler Notlar (X i ) Kredi (t i ) tiXitiXi İstatistik Matemati k Fizik Kimya Toplam260  t i =12  t i X i =760

39 Örnek Bir işletmede işçilerin saat ücretleri çalıştıkları süre (kıdem) dikkate alınarak belirlenmektedir. Veriler aşağıdaki gibi olduğuna bu işletmede ortalama saat ücretini tartılı aritmetik ortalama cinsinden hesaplayınız. Saat ücreti (milyon) (YTL) İşçi sayısı (f i ) Ortalama kıdem (t i ) mimi fitifiti fitimifitimi fimifimi 1.00 – – – – – Toplam

40 Tartılı aritmetik ortalamanın kullanıldığı yerler Tezgah lar Üretim miktarı (t i ) Kusurlu oranı (X i ) tiXitiXi A B C  t i = 350X i = 0.09t i X i = Veriler arasında önem farkı bulunması halinde kullanılır. -Oranların ve ortalamaların ortalaması hesaplanırken kullanılır. -Ortalama maliyet ve satış fiyatı, bileşik fiyat ve miktar indekslerinin hesaplanmasında da tartılı ortalama kullanılır. Örnek Bir işletmede bulunan üç tezgahın belli bir günde ürettikleri malların sayısı ve üretimlerindeki kusurlu oranları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Buna göre bu tezgahlarının ürettiği mamul kütlesinin kusurlu oranını bulunuz.

41 Aritmetik ortalamanın özellikleri 1 - Aritmetik ortalama hassas bir ortalama olup serideki aşırı değerlerden etkilenir ve aşırı değere doğru kayma gösterir. 2 - Serinin gözlem sayısı ile aritmetik ortalaması çarpılırsa serinin toplam değeri elde edilir. 3- Serideki gözlem değerlerinin aritmetik ortalamadan sapmaları toplamı sıfır olur. 4- Serideki değerlerin aritmetik ortalamadan sapmalarının kareleri toplamı minimum olur. 5- Aritmetik ortalama özellikle normal dağılıma yakın serilerin ortalaması için elverişlidir. 6- Bir serinin değerleri, diğer iki serinin değerleri toplamından oluşuyorsa bu serinin aritmetik ortalaması da diğer iki serinin aritmetik ortalamaları toplamına eşit olur.  X =  Y +  Z


"Veri Düzenleme Grafiksel Gösterimler ve Merkezi Eğilim Ölçüleri Verilerin İşlenmesi Yapılan bir araştırmada elde edilen veriler dağınık, düzensiz ve karmaşık." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları