Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

C T İ P İ K İ Ş İ L İ K BOZUKLUKLARI. ÇEK İ NGEN (KAÇINGAN, AVOD İ ANT) K İ Ş İ L İ K BOZUKLU Ğ U ÇEK İ NGEN (KAÇINGAN, AVOD İ ANT) K İ Ş İ L İ K BOZUKLU.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "C T İ P İ K İ Ş İ L İ K BOZUKLUKLARI. ÇEK İ NGEN (KAÇINGAN, AVOD İ ANT) K İ Ş İ L İ K BOZUKLU Ğ U ÇEK İ NGEN (KAÇINGAN, AVOD İ ANT) K İ Ş İ L İ K BOZUKLU."— Sunum transkripti:

1 C T İ P İ K İ Ş İ L İ K BOZUKLUKLARI

2 ÇEK İ NGEN (KAÇINGAN, AVOD İ ANT) K İ Ş İ L İ K BOZUKLU Ğ U ÇEK İ NGEN (KAÇINGAN, AVOD İ ANT) K İ Ş İ L İ K BOZUKLU Ğ U Kaçıngan kişilik bozuklu ğ u (KKB) önemli oranda sosyal yeti kaybına yol açmasına, bireyin gelişimini ve üretkenli ğ ini kısıtlamasına ra ğ men tedavisi ve yeti kaybını önlemek di ğ er kişilik bozukluklarına ve birçok psikiyatrik hastalı ğ a oranla daha kolaydır. Toplumda %1-10 arasında görülmektedir.

3 DSM-IV’de Çekingen kişilik bozuklu ğ u için daha özgül hale getirilen tanı ölçütleri şunlardır: A. Aşa ğ ıdakilerden en az dördünün olması ile belirli, genç erişkinlik dönemimde başlayan ve de ğ işik koşullar altında ortaya çıkan, toplumsal ketlenmenin, yetersizlik duygularının ve olumsuz de ğ erlendirilmeye aşırı duyarlılı ğ ın oldu ğ u sürekli bir örüntüdür. 1. Eleştirilecek, be ğ enilmeyecek ya da dışlanacak olma korkusuyla çok fazla kişiler arası ilişki gerektiren mesleki etkinliklerden kaçınır, 2. Sevildi ğ inden emin olmadıkça insanlarla ilişkiye girmek istemez, 3. Mahcup düşece ğ i yada alay konusu olaca ğ ı korkusuyla yakın ilişkilerde tutukluk gösterir, 4. Toplumsal durumlarda eleştirilece ğ i ya da dışlanaca ğ ı üzerine kafa yorar, 5. Yetersizlik duyguları yüzünden yeni kişilerle aynı ortamda bulundu ğ u durumlarda ketlenir, 6. Kendisini toplumsal yönden beceriksiz, kişisel olarak albenisi olmayan biri olarak ya da başkalarından aşa ğ ı görür, 7. Mahcup düşebilece ğ inden ötürü kişisel girişimlerde bulunmak ya da yeni etkinliklere katılmak istemez.

4 Özellikleri; Bu kişiler, di ğ erlerine yakın olmak ve kendi entelektüel ve mesleki potansiyellerine ulaşmak istedikleri halde, incinecekleri ve acı çekecekleri korkusuyla ya da itilecekleri ve başarısız olacakları korkusuyla, hem insanlardan hem de başarıdan uzak dururlar. Kabullenilmeye ihtiyaçları vardır Yakın arkadaşları pek yoktur. Aşa ğ ılık kompleksleri vardır. Anksiyete ve keder yaşamaya karşı toleransları çok düşük oldu ğ u için, kendilerini daha etkili biçimde ifade etmekten, utangaçlıklarını yenmekten kaçınırlar.

5 Çevrelerindeki di ğ er insanları potansiyel olarak eleştirici, ilgisiz ve emir verici olarak görürler. Kaçıngan kişilik bozuklu ğ u olan kişilerin "De ğ ersizim, hiç bir işe yaramam." "Hoş olmayan duygulara dayanamam." "Sevilmeyecek biriyim." "Tüm eleştiriler aynıdır. En ufak bir eleştiri ile en yo ğ un eleştiri arasında fark yoktur." "Kendimi bir başka insanla kurulacak bir ilişkiye adamadan önce beni kabul edece ğ ine dair koşulsuz bir garanti alabilmeliyim." gibi şemaları vardır. Başarısızlık ve de ğ erlendirilme korkusuyla iş ortamlarında yeni sorumluluklar almamak, ilerlemek için u ğ raşmamak olarak sıralayabiliriz Yakın ilişkilerden alacakları doyumdan ve başarının getirece ğ i mutluluktan uzak kaldıkları için, temel duyguları anksiyete ve keder karışımıdır.

6 Sebepleri Genetik ve sosyalleşememe Yakın akrabaları arasında C kümesi kişilik bozuklukları sıkça görülmektedir Agorafobi ve depresyonla ÇKB arasında genetik bir ba ğ oldu ğ u ileri sürülmüştür. Çevresel etkenlerde önemli rol oynar.

7 Ayırıcı Tanı Şizoid kişilik bozuklu ğ u ve çekingen kişilik bozuklu ğ unun bir arada bulunması tanıyı zorlaştırmaktadır; Şizoid kişilik bozuklu ğ unda da toplumdan uzaklaşma görülebilir. Ancak çekingen kişilik bozuklu ğ unda hasta, insan içine girmek ister fakat sıkılganlık ve istenmeme korkusu yüzünden bunu yapmamaktadır Şizoid kişilik bozuklu ğ unda hasta eleştirilere karşı kayıtsızdır ve çekingen kişilik bozuklu ğ unda görülen özgüven azlı ğ ı da genellikle yoktur Sosyal fobi ile çekingen kişilik bozuklu ğ u; Sosyal fobi özellikle kronik ve yaygın oldu ğ unda ÇKB’ndan ayırt edilemeyebilir. Sosyal fobi daha sınırlı durumlarda ortaya çıkan bir bozukluktur, anksiyete daha çok başkalarının gözü hastanın üstündeyken ortaya çıkmaktadır.

8 Tedavi Sosyal fobiklerin önemli bir kısmı ÇKB tanısı almaktadır. ÇKB’li olan hastaların ise tamamı sosyal fobi tanısı alırlar. Bu nedenle bu iki bozuklu ğ un tedavisinde aynı ilaçlar ve aynı bilişsel davranışçı yaklaşımlar kullanılabilir. Bu kişilerin tedavisinde etkin psikoterapide kullanılmaktadır. Zaman zaman bu hastalar psikolo ğ a ya da psikiyatriste başvurarak terapiye kendi başlarına başvurabilirler, fakat bu durumlarda korkuları öylesine yüksek boyuttadır ki terapi sırasında en ufak bir zorluk ile karşılaştıklarında geri çekilmeye kalkabilirler. Pozitif yorumlara ve nazik yaklaşımlara cevap verebilirler ama en ufak eleştiri bu kişiler için dayanılmaz olur. Doktor ve hasta arasında pozitif bir ilişki kurulabilirse, kişi kendisine sorun yaratan bazı savunma mekanizmalarından vazgeçebilir. Dolayısıyla terapi oldukça faydalı olabilir. Bu kişiler genelde belli bir dereceye kadar insanlarla iletişim kurma yetene ğ ine sahiptir, terapi ile bu yetenekleri geliştirilebilir. Her hangi bir yardım alınmaz ise bu kişiler yaşamdan tamamı ile kendilerini soyutlayabilir ve tamamı ile izole olabilirler.

9 BA Ğ IMLI K İ Ş İ L İ K BOZUKLU Ğ U Ba ğ ımlı kişilik bozuklu ğ u ruh sa ğ lı ğ ı kliniklerinde en sık karşılaşılan kişilik bozuklu ğ udur. Ancak ço ğ unlukla, ba ğ ımlı kişilik bozuklu ğ u nedeniyle de ğ il, başka birinci eksen sorunları için başvururlar. Tüm kişilik bozuklukları içinde %2,5 oranında görülür.

10 DSM-IV’de Ba ğ ımlı kişilik bozuklu ğ u için daha özgül hale getirilen tanı ölçütleri şunlardır: A. Aşa ğ ıdakilerden en az dördünün olması ile belirli, genç erişkinlik dönemimde başlayan ve de ğ işik koşullar altında ortaya çıkan, uysal ve yapışkan davranışa ve ayrılma korkusuna yol açacak biçimde kendisine bakılma gereksiniminin aşırı olmasıyla giden sürekli bir örüntü. 1. Başkalarından bol miktarda ö ğ üt ve destek almazsa gündelik kararlarını vermekte güçlük çeker. 2. Yaşamının ço ğ u alanında sorumluluk almak için başkalarına gereksinim duyar. 3. Deste ğ ini yitirece ğ i ya da kabul görmeyece ğ i korkusuyla başkaları ile aynı görüşü paylaşmadı ğ ını söylemekte zorluk çeker. 4. Tasarıları başlatma, kendi başına iş yapma zorlu ğ u vardır. 5. Başkalarının bakım ve deste ğ ini sa ğ lamak için hoş olmayan şeyleri yapmayı isteyecek kadar aşırıya gider. 6. Kendine bakamayaca ğ ına ilişkin aşırı korku nedeniyle tek başına kaldı ğ ında kendisini rahatsız veya çaresiz hisseder. 7. Yakın bir ilişki sonlandı ğ ında bir bakım ve destek kayna ğ ı olarak derhal başka bir ilişki arayışı içine girer. 8. Kendi kendine bakma durumunda bırakılaca ğ ı üzerine gerçekçi olmayan bir biçimde kafa yorar.

11 Özellikler Özellikler Ba ğ ımlı kişilik bozuklu ğ u sergileyen kişiler, plan yapma, herhangi bir projeye başlama konusunda yetersizdirler. Özgürlüklerinden ve girişimciliklerinden tamamen vazgeçerler. Di ğ erlerini verici, destekleyici ve yeterli olarak görürler. Ba ğ ımlı kişilikler, yakınlarında ulaşabilecekleri güçlü bir insan oldu ğ u sürece günlük işleyişlerini sürdürürler. Bu kişilerin "Yeterli biri yanımda olursa hayatımı sürdürebilirim. E ğ er terk edilirsem ölürüm. Var olabilmem için di ğ er insanlara, özellikle güçlü insanlara ihtiyacım var. Mutlulu ğ um böyle bir insana ulaşabilmeme ba ğ lıdır." Gibi fonksiyonel olmayan inançları vardır. Reddedilme ya da terk edilme ile ilgili ciddi korkuları vardır. Karşıdaki insanı mutlu ederek yakın ilişkiyi sürdürmeye çalışmaları genel olarak gösterdikleri davranışlar arasındadır. Genellikle anksiyete ve depresyon yaşamaktadırlar. Gergin ilişkilerde anksiyete; "o insan" yakınlarında olmayınca depresyon. Güvensizdirler, kendisinin çok aptal ve beceriksiz bir kişi oldu ğ unu söyleyebilir. Sorumluluk gerektiren işlerden kaçınırlar. Yalnızken kendilerini aciz hissederler.

12 Sebepleri Aşırı koruyucu, mükemmeliyetçi ve baskıcı ebeveynlerin çocu ğ un özgüvenli ve insiyatif sahibi insanlar haline gelmesini engelledi ğ i ileri sürülmüştür. Türk kültüründe kadına atfedilen geleneksel sosyal rolün kadınları daha ba ğ ımlı insanlar haline getiriyor olması mümkündür. Bu BKB’nun kadınlarda daha fazla görülmesini açıklayabilir. Çocukluk ça ğ ındaki kronik fizik hastalık ya da ayrılma anksiyetesi bozuklu ğ u da BKB’na zemin hazırlayabilir.

13 Ayırıcı Tanı Borderline kişilik bozuklu ğ unda da yalnız kalmaktan korku ve başkalarına yapışma görülebilir. Fakat bu hastalar terk edilmeye, genellikle öfke ve manipülatif davranışlarla tepki verirler. Ba ğ ımlı kişilik bozuklu ğ undan farklı olarak kişilerarası ilişkileri kararsız ve de ğ işkendir. Majör depresyon ve anksiyete bozuklukları ba ğ ımlı davranışa neden olabilir. Ancak bu davranış sonradan ortaya çıkmıştır. BKB’de ise öteden beri vardır. Ba ğ ımlı kişilik bozuklu ğ unda ba ğ ımlı oldu ğ u kişiye karşı uzun süreli ilişki vardır. Ba ğ ımlılık davranışı agorafobi durumlarında da olabilir ama bu hastalarda panik ve anksiyete durumu da vardır. Ergen ve çocuklarda ba ğ ımlı davranış bu dönem için genellikle normal oldu ğ undan bu yaş grubundaki hastalara BKB tanısı koyarken dikkatli olmak gerekir.

14 Tedavi Tedaviye gerilim, depresyon ve vücutsal yakınmalarla başvururlar. Davranışçı bir teknik olan girişkenlik e ğ itiminin yararlı oldu ğ u ileri sürülmüştür. Psikodinamik yönelimli bireysel ya da grup psikoterapisi de yararlıdır

15 OBSES İ F-KOMPULS İ F K İ Ş İ L İ K BOZUKLU Ğ U Obsesif – kompulsif kişilik bozuklu ğ unun temel özelli ğ i genç erişkinlik döneminde başlayan ve çok de ğ işik koşullar altında ortaya çıkan, aşırı bir mükemmeliyetçilik, düzenlilik, kendini ve başkalarını denetleme iste ğ idir. Bu özellikler hastanın esnek, açık ve verimli olmasını engeller. Görülme sıklı ğ ının genel popülasyonda %1, psikiyatrik hastalar arasında ise %3-10 arasında oldu ğ u tahmin edilmektedir. Erkeklerde kadınlara göre iki misli daha fazla görülmektedir.

16 DSM-IV’de Obsesif-kompulsif kişilik bozuklu ğ u için daha özgül hale getirilen tanı ölçütleri şunlardır: A. Aşa ğ ıdakilerden en az dördünün olması ile belirli, genç erişkinlik dönemimde başlayan ve de ğ işik koşullar altında ortaya çıkan, esneklik, açıklık ve verimlilik pahasına düzenlilik, mükemmelliyetçilik, zihinsel ve kişilerarası kontrol koyma üzerine aşırı kafa yormanın oldu ğ u sürekli bir örüntü. 1. Asıl amacı unutturacak şekilde ayrıntılar, kurallar, listeler, sıralama, organize etme ya da program yapma ile u ğ raşıp durur. 2. İ şin bitmesini zorlaştıran mükemmeliyetçilik gösterir. 3. Etkinlik ve arkadaşlarından yoksun kalacak şekilde kendini işe adar. 4. Ahlak, do ğ ruluk, de ğ erler gibi konularda esneklik göstermez. 5. Özel bir de ğ eri olmasa bile eski, de ğ ersiz şeyleri elden çıkaramaz. 6. Görev da ğ ılımı yapmak ve başkaları ile birlikte çalışmak istemez. 7. Para harcama konusunda hem kendisine, hem de başkalarına karşı cimri davranır. 8. Katı ve inatçıdır.

17 Özellikleri Bu kişiler kendilerini yetersiz ve çaresiz olarak algılarlar. Çaresizlikle ilgili bu inançları yüzünden kendilerini koruyamayacakları düşüncesiyle diye pani ğ e kapılır, işlevlerini yerine getiremez hale gelirler. Di ğ erlerini fazla rahat, sorumsuz, sadece kendileriyle u ğ raşan, yetersiz kişiler olarak görürler. Kendilerini, kendilerinden ve di ğ erlerinden sorumlu olarak görürler. Kendilerinden ve di ğ er insanlardan beklentileri çok fazladır. Mükemmeliyetçilikleri bazen işe yarasa da genel bir yaşam stili haline geldi ğ inde fonksiyonel de ğ ildir. Obsesif -kompulsif kişilik, yaşamak için çalışmak yerine çalışmak için yaşar. Hayatta katı kurallar vardır ve bu kurallara hiç de ğ iştirilmeden uyulmalıdır. İ nsanları tanımlayan yaptıkları iştir. Yaptı ğ ımız iş ne kadar iyi ise biz de o kadar iyi bir insan sayılırız. "Düzenli olmazsam, olan bitenle başa çıkamaz hale gelebilir, kontrolü kaybedebilirim." "Var olmak için kurallara ve düzene ihtiyacım var." "Belli bir sistemim yoksa her şey mahvolur." "Performansımdaki en küçük bir kusur bile büyüyüp, bir çı ğ a dönüşebilir." "E ğ er bu işte başarısız olursam, bir insan olarak da başarısızım demektir." Gibi fonksiyonel olmayan düşünceleri vardır. "Kontrolü elde tutmalıyım." "Her şeyi mükemmel yapmalıyım." "Neyin en iyi oldu ğ unu bilirim." "Her şey benim söyledi ğ im şekilde yapılmalıdır." "Ayrıntılara dikkat edilmelidir." " İ nsanlar mutlaka daha iyiye do ğ ru çabalamalıdır." Gibi stratejilerle hareket ederler. Standardın altında performans beklentisi yüzünden anksiyete, gerçek ve ciddi başarısızlıklar karşısında da depresyon yaşarlar.

18 Sebepleri Katı tuvalet e ğ itimi gibi anal döneme saplanmaya yol açan etkenler, titizlik, inatçılık ve düzenlilik gibi karakter hatalarının gelişmesine neden olabilir. (Bu görüş aradan geçen zaman içinde gücünü bir miktar yitirmişse de OKKB vakalarının bir bölümünde görülen tuvalet ritüelleri bu görüşü destekler gibidir. ) Çocu ğ un duygu, düşünce ve dürtülerin ifade edilişine ebeveynlerce uygulanan aşırı kontrol ve takdirsizli ğ in çocukta bu yönde bir yapı oluşturabilece ğ i düşünülmektedir. OKKB olan hastaların ailelerinde depresyon ve di ğ er C kümesi kişilik bozuklukları daha sık görülür.

19 Ayırıcı Tanı OKKB bu adı taşımasına ra ğ men obsesyon ya da kompulsiyonların olmayışı ile obsesif-kompulsif bozukluktan ayrılır. Ortak özellikler gösterdi ğ i di ğ er kişilik bozukluklarından ayırt edilmesi güç olabilir. Örne ğ in; NKB’nda da mükemmeliyetçilik ve başkalarının yaptı ğ ını be ğ enmeme görülebilir. Fakat bunlardaki belirgin kendini be ğ enmişlik OKKB’nda yoktur. Hasta birden çok kişilik bozuklu ğ unun ölçütlerini karıştırıyorsa tüm tanılar konulmalıdır.

20 Tedavi Di ğ er C kümesi kişilik bozukluklarında oldu ğ u gibi hasta durumundan rahatsız olabilir ve tedavi için başvurabilir. Ne varki terapi sürecini de denetlemek ve kendi istedi ğ i biçime sokmak e ğ iliminde olaca ğ ı için psikoterapi zor ve zaman alıcıdır. Eşlik eden depresif bulgular varsa ya da hastanın bazı özellikleri obsesyon ya da kompulsiyon düzeyine yaklaşıyorsa antidepresan ilaçlar denenebilir. Bireysel ve grup terapilerinden yararlanılabilir.

21 Hazırlayan; N.Ça ğ la KÜÇÜKTABAK b


"C T İ P İ K İ Ş İ L İ K BOZUKLUKLARI. ÇEK İ NGEN (KAÇINGAN, AVOD İ ANT) K İ Ş İ L İ K BOZUKLU Ğ U ÇEK İ NGEN (KAÇINGAN, AVOD İ ANT) K İ Ş İ L İ K BOZUKLU." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları