Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İŞ SAĞLIĞI Doç. Dr. Ayşe ÇEVİRME. GiRiŞ Sanayileşmenin neden olduğu toplumsal ve teknolojik gelişmeler özellikle iş ortamında önemli değişmelere yol açmıştır.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İŞ SAĞLIĞI Doç. Dr. Ayşe ÇEVİRME. GiRiŞ Sanayileşmenin neden olduğu toplumsal ve teknolojik gelişmeler özellikle iş ortamında önemli değişmelere yol açmıştır."— Sunum transkripti:

1 İŞ SAĞLIĞI Doç. Dr. Ayşe ÇEVİRME

2 GiRiŞ Sanayileşmenin neden olduğu toplumsal ve teknolojik gelişmeler özellikle iş ortamında önemli değişmelere yol açmıştır. Artan nüfusa paralel olarak "çalışabilen" nüfus da da artma kaydedilmiştir.Bu artış ile "İş Sağlığı ve İş Güvenliği" konusuna daha fazla önem verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

3 Günümüzde bir ülkenin gelişmişlik düzeyini gösteren en önemli ölçütlerden birisi milli gelirdeki artıştır. Bu artışın sağlanabilmesi için; üretim, üretimin temel öğesi işçi, işçinin sağlığı ve yaşam koşulları en iyi seviyede tutulmalıdır.

4 Ülkemizde sağlık hizmetlerinin yöneldiği risk gruplarının içeriğinde "işçi grubu" geniş bir yer almaktadır. İş sağlığı hizmeti bir ekip işidir ve bu ekip; çalışanın sağlığının bedensel, akılsal, sosyal yönden korunmasını, yükseltilmesini ve çalışma ortamının sağlıklı bir duruma getirilmesini amaçlar.

5 Günümüzde gelişmiş ülkelerde "iş sağlığı hizmet ekibi" kabul edilmiştir. Bu ekipte çalışan iş sağlığı hemşiresi; ekipte çalışanların, en iyi hemşirelik hizmetleri çerçevesinde gereksinimlerini belirlemeli, düzenlemeli, bakım vermeli ve rehberlik yapmalıdır.

6 İŞ SAĞLlĞI Çalışan bireyin sağlığı ile çalışma hayatı arasında karşılıklı bir ilişki vardır. Yani, çalışma bireyin sağlığını etkileyebildiği gibi çalışan bireyin sağlığı da çalışma hayatını etkileyebilir. Sağlıklı bir birey daha verimli çalışır ve buna paralel olarak daha üretkendir.

7 İŞ SAĞLIĞI TANIMI VE AMAÇLARI İş sağlığı; İş sağlığı; tüm çalışanların fiziksel, ruhsal, sosyal ve iyilik hallerinin en üst düzeyde bulundurulması ve sürdürülmesi, işyeri ortamındaki sağlıksız koşulların en alt düzeye indirilmesi ve bunlardan korunma yöntemlerinin uygulanmasını, çalışanların fiziksel, ruhsal yeteneklerine uygun işlere yerleştirilmesini, yani işin bireye değil, bireyin işe uyumunu amaçlayan bir olgudur.

8 Çalışma koşulları çalışanın niteliklerine uygunsa, çalışma hayatı, üretim fonksiyonu, bir ürün ortaya çıkarma ve kişinin psikolojik yönden gelişmesi üzerine olumlu etki yapar. Günümüz sağlık sorunları içinde iş sağlığı konusu incelenirken çoğunlukla üzerinde durulan nokta işin ve çalışma hayatının, çalışan insanların sağlığı üzerindeki olumsuz etkileridir.

9 Çalışma Yaşamında Kadın ve Çocuk İşçiler Çalışma yaşamının önemli risk gruplarından olan kadınlar ve çocuklar, özellikle tarım olmak üzere çok iş kolunda çalışmaktadır.

10 Çalışan Kadın ve Çocuk İşçiler

11 Sanayide Çalışan Kadın İşçiler

12 Çocukların Çalıştıkları Alanlar: Çocuklar, teknolojinin daha az girdiği, el emeğinin daha yaygın olduğu küçük ve orta ölçekli işletmelerde çalışmaktadırlar. Hemen her sektörde çocuk çalışmasını görebilmekteyiz. Çocuk çalışmasında sektör özelliğinden çok yapılan işin niteliği, bu işin büyükler tarafından yapılmak istenmemesi, ya da büyük emeğine göre çocuk emeğinin çok daha ucuz ve olması yeterlidir.

13 ÇALIŞMA YAŞAMI iLGiLi KURUM ve KURULUŞLAR Uluslararası Çalışma Örgütü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Sağlık Bakanlığı İş Teftiş Kurulu İşçi Sağlığı İş Güvenliği Araştırma ve Eğitim Merkezi (İSGÜM) Sosyal Sigortalar Kurumu Meslek Hastalıkları Hastaneleri İşçi Sağlığı Daire Başkanlığı Üniversiteler

14 1.Uluslararası Çalışma Örgütü: Türkiye 9 Temmuz 1932 tarihinde 726 sayılı Genel Kurul kararı ile Milletler Cemiyetine üye olmak suretiyle Uluslararası Çalışma Örgütüne de üye olmuştur. 2.Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Görevleri arasında işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliğine ilişkin hükümleri tespit etme ve uygulanmasını sağlama sayılabilir.

15 3.Sağlık Bakanlığı: Sağlık Bakanlığı iş sağlığı alanında özellikle işyerlerinin açılması aşamasında ve işyerlerinin çevreye etkileri açısından önemli görevler üstlenmektedir. 4.İş Teftiş Kurulu:İşyerlerinin işçi sağlığı ve iş güvenliği yönünden denetimini yapmak, çalışma hayatını düzene koymak, yol gösterici önerilerde bulunmak üzere hekim, kimyager, mühendis gibi elemanların temin ve görevlendirilmesi için iş teftiş örgütü kurulmuştur.

16 5.İşçi Sağlığı İş Güvenliği Araştırma ve Eğitim Merkezi (İSGÜM) Bu kuruluşun amacı işçi sağlığı ve iş güvenliği koşullarının ileri ve olumlu bir düzeye getirilmesi, bu düzeyde sürdürülmesi için resmi kuruluşlar, işçi ve işveren kuruluşları ile işbirliği yapmak ve işyerlerine teknik inceleme, araştırma ve değerlendirme yöntemleri ile yardımda bulunmaktır. Merkezi Ankara'da bulunan ISGÜM'ün Adana, İzmir, İstanbul ve Zonguldak'ta bölge laboratuvarları vardır.

17 6.Sosyal Sigortalar Kurumu:Sosyal sigortaların kurulması ilk kez 1936 tarihli İş Kanunu ile öngörülmüştür. 7.Meslek Hastalıkları Hastaneleri:Meslek Hastalıkları hastaneleri özellikle 1984 yılından itibaren gerilemeye başlamıştır, son on yıl içinde hastanelerin yatak sayıları azaltılmış, kadroları dağıtılmıştır.

18 8.İşçi Sağlığı Daire Başkanlığı:İşçi Sağlığı Daire Başkanlığı'nın yasalarla belirlenmiş görevleri şunlardır: İş Kanununun işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliğine ilişkin hükümlerini uygulamak,

19 İş Kanunu kapsamı dışında kalan işyerlerinde çalışanların iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı korunmalarını sağlayacak tedbirleri almak, İşçi sağlığı ve iş güvenliği, iş kazaları ve meslek hastalıkları konularında inceleme araştırma, eğitim ve mevzuatla ilgili çalışmalar yapmak, Bakanlıkça verilecek benzeri görevleri yapmak.

20 9.Üniversiteler:Tıp ve mühendislik fakültelerinde mezuniyet öncesi lisans eğitimi düzeyinde iş sağlığı - iş güvenliği dersleri verilmektedir.

21 ÇALIŞAN KİŞİNİN SAĞLIĞINI BOZAN DURUMLAR 1. İş kazaları ve meslek hastalıkları 2. İşle ilgili hastalıklar 3. Diğer genel faktörler

22 İş sağlığı konusunda çoğu kez üzerinde durulan, iş kazaları ve meslek hastalıklarıdır. Günümüzde son zamanlarda iş kazalarının önlenmesi ile ilgili olarak iş güvenliği kavramı da getirilerek, "iş sağlığı ve iş güvenliği" terimi benimsenmektedir.

23 İş Sağlığı Tanımı ve Amaçları Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslar arası Çalışma Örgütü 1950 yılında iş sağlığını tanımlamış ve iş sağlığı amaçlarını 112 sayılı tavsiye kararı ile üye ülkelere duyurmuştur.

24 İş sağlığının amaçları *Çalışanların sağlık kapasitelerini en yüksek düzeye çıkarmak, *Çalışma ortamının olumsuz koşulları nedeniyle çalışanın sağlığının bozulmasını önlemek, *Çalışana fiziksel ve ruhsal yeteneklerine uygun iş vermek ve çalıştırmak, *Yapılacak iş ile çalışan arasında uyum sağlamaktır.

25 ÇALIŞANIN SAĞLIĞINI ETKİLEYEN GENEL FAKTÖRLER Çalışan bir insanın sağlığı fiziksel, ruhsal, sosyal bir bütündür.Bu bütünlük çeşitli faktörlerin bir araya gelmesi ile yükselir veya bozulur.Bu faktörler bireye, çevreye bağlı özellikler ve etkenler olmak üzere 3 grupta toplanabilmektedir.

26 1.Bireye Bağlı Özellikler Her insanın vücut yapısı, işleyişi, değişen koşullara karşı davranışı, reaksiyonları ve adaptasyonu farklıdır. Kişinin özellikleri hastalıkların ortaya çıkmasında ve sağlığın bozulmasında önemli bir faktördür.

27 Endüstride görülen bazı tozlara ya da zehirlere karşı bireysel direnç ya da dalgınlık, dikkatsizlik, sağlıksız alışkanlıklar, reaksiyon yavaşlığı gibi durumlar kolayca iş kazası oluşturabilir. El yıkama alışkanlığı olmadan yemek yiyen bir işçinin sağlığı önemli derecede etkilenebilir.

28 Çocuk ve yaşlı işçiler zehirlenmelere karşı daha duyarlıdır.Yaşlı işçiler ağır yük kaldırılması gerektiren işlerde çalıştıkları zaman kardiovasküler sistemleri olumsuz etkilenebilir. Buna göre iş hayatı için, alt sınır 15, üst sınır ise genellikle 65 yaş olarak kabul edilmiştir.

29 Cinsiyet faktörü konusunda çoğunlukla çalışan kadın ele alınmıştır. Fizyolojik, psikolojik ve sosyal durumları göz önünde tutularak çalışma gücü ve çalışma alanları saptanmaya çalışılmıştır.

30 Menses (adet) ve gebeliğin belirli devrelerinde çalışma gücünün düştüğü, çeşitli işyeri faktörlerine karşı daha duyarlı oldukları kabul edilmektedir. Kadının evli ya da bekar oluşu, bebeğini emziriyor olması gibi durumlarda iş sağlığında önemli bir cinsiyet faktörü olarak görülmektedir.

31 2.Çevreye Bağlı Özellikler Çalışan bireylerin yaşamlarının çoğunu geçirdiği iş yerlerinde sağlığı etkileyen çeşitli faktörler bulunmaktadır. Bunlar fiziksel, kimyasal, biyolojik, mekanik ve psikososyal durumlara bağlı faktörlerdir.

32 Ayrıca, düzensiz ve yetersiz beslenme, çalışma organizasyonundaki bozukluklar, uykusuzluk, yorgunluk gibi faktörlerin eklenmesi sonucu ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir.

33 2.1.Fiziksel Çevre Sıcak, soğuk, nem, basıncın azlığı ya da çokluğu, gürültü gibi, Fizik etkenler kişinin hem çalışma ortamında, hem de bu ortam dışında bulunur. Özellikle çalışma ortamının fizik çevresi kişinin sağlığı üzerinde etkilidir.

34 İyi havalandırılmamış bir çalışma yeri, kalabalık işyerleri, çok sıcak karşısında çalışma kişinin sağlığını olumsuz yönde etkiler. Kimyasal özellikte olan kurşun, benzol, karbon sülfür gibi maddeler de kişinin sağlığını olumsuz yönde etkiler.

35 2.2.Biyolojik Çevre Çalışma ortamında çeşitli canlı hastalık etkenlerinin bulunmasıdır. (Bakteri, parazit, virüs vb.)

36 2.3.Sosyal Çevre Toplumun gelenekleri, kültürü, inançları sonucu oluşan ve insanın sağlığını etkileyen sosyal koşulların tümü sosyal çevreyi oluşturur.

37 Ekonomik yetersizlik, beslenme, giyim, eğitim gibi faktörler aracılığı ile sosyal çevre birçok hastalıkların oluşmasında önemli rol oynar. Yine kişinin çalıştığı işe toplumun bakış açısı, toplumun mesleğe verdiği statü sağlığı etkileyen sosyal çevre faktörlerindendir.

38 2.4.Psikolojik Çevre Kişinin sağlığı etrafındaki ruhsal durumlardan etkilenebilir. Sıkıntı, sinirlilik, dikkatsizlik, dalgınlık, vb. ruhsal bozuklukların yanında çevre etmenlerin etkisi sonucu, kişide stres denilen fizyolojik bir mekanizma oluşabilir. Bunların sonucunda bireylerde psikolojik rahatsızlıklar oluşabilir.

39 3.Etken Kişinin sağlığının bozulmasına yol açabilen etkenler çok çeşitlidirler.Bunlar fiziksel, kimyasal, biyolojik ve mekanik etkenlerdir. Ayrıca bireyin beslenme durumu ve çalışma ortamı da bireyin sağlığını bozucu etki yapabilir.

40 ÇALIŞMA ORTAMI ve İŞ SAĞLlĞI Gelişen teknoloji, büyüyen endüstri ve giderek artan nüfus, kişiler arası ilişkileri insanın aleyhine döndürmektedir. Kişinin güvenliğini sağlamayan iş ortamları,dikkatsizlik,uygun olmayan çalışma ortamları sonucu iş kazaları görülme sıklığı artmaktadır.

41 Bazı işyerlerinde çalışma ortamının sağlık açısından zararlı etkileri hemen ortaya çıkmayabilir. Bir rahatsızlık olmamasına rağmen yıllar sonra çalışma ortamına bağlı rahatsızlıklar ortaya çıkabilir.

42 Bu nedenle çalışma ortamları iş sağlığı açısından gerekli incelemelerden ve değerlendirmelerden geçirilmelidir. Çalışan bireyin sağlığını etkileyen en önemli nedenler arasında fiziksel ve kimyasal faktörler yer alır.

43 İşyeri Ortam Faktörleri 1. Kimyasal Ortam Faktörleri 2. Fiziksel Ortam Faktörleri 3. Psikososyal Faktörler 4. Mekanik Faktörler 5. Biyolojik Faktörler

44 1.Kimyasal Ortam Faktörleri Günümüz insanı, endüstrinin her dalında, atölyelerde, laboratuvarlarda, sokaklarda hatta evlerde çeşitli organik ve inorganik bileşiklerle sürekli ilişki içindedir. Endüstriyel zehirlenmeler genellikle etkileri ve belirtileri yavaş yavaş ortaya çıkan kronik olaylardır.

45 Bu nedenlerle ortam kontrolü yapılmaz ve çalışanların sağlık durumları dikkatle izlenmez ve etkilenmeler çoğu kez başlangıçta iken farkedilemezse, bunun sonucunda hastalık belirtileri ortaya çıktıktan sonra alınan önlemler ve tedavinin başarı şansı da çok yüksek olmayacaktır.

46 İşyerinde yapılan işe ve kullanılan maddelere bağlı olarak sağlığı etkileyen kimyasal maddeler vücuda katı, sıvı ve gaz hallerinde girerler. Kimyasal tozlar bir işlem sonunda oluşur ve solunum yoluyla vücuda girerler(maden ocaklarında çalışanlar)

47 2.Fiziksel Ortam Faktörleri Fiziksel çevre işyerinin fiziksel boyutlarını sıcak/soğuk, basınç nem gibi termal koşulları, havalandırma, gürültü, kalabalık, gibi faktörleri kapsamaktadır.

48 Örneğin cam, seramik, metal endüstrisi gibi yüksek ısı gerektiren işlerde çalışanlarda gerekli koruyucu önlemler alınmadığı zaman, yorgunluk, dikkatin dağılması sıcak ve uygun olmayan aydınlatma gözleri etkileyerek yorgunluğa ve iş kazalarına, iş yeri ortamındaki fazla gürültü geçici ya da uzun süreli (10 yıl gibi) kalıcı işitme kaybına neden olmaktadır.

49 3.Psikososyal Faktörler Çalışanın içinde bulunduğu işyeri ortamındaki yöneticileri ve arkadaşları ile olan ilişkilerini ve iletişimini kapsamaktadır. Ekonomik yönden doyumsuzluk, yapılan işteki ünvan, sorumluluk yükü, evli / bekar olma, iş kazası sıklığı, zararlı etkenlerle karşı karşıya kalma gibi durumlar da, çalışanın ruh sağlığını etkileyen faktörlerdendir.

50 4.Mekanik Faktörler Yapılan iş kolunun türüne göre, çalışma ortamında bulunan makineler, iş tezgahları, tornalar, kesici aletler vb. cihazların oluşturduğu yaralanma, kanama, burkulma, kırık, çıkık, hatta el, ayak kopması gibi çok ciddi kazaları oluştururlar.

51 5.Biyolojik Faktörler Çeşitli işyeri ortamında hastalık yapan mikroorganizmalar, viruslar, parazitler, vb. canlı organizmalardır. Bunlar, sağlık kurumlarında, (hastane, laboratuvar) mezbahalarda, tarım işlerinde, vb. yerlerde çalışan işçilerin sağlığını ciddi olarak etkilerler.

52

53 MESLEK HASTALIKLARI

54 Bir kişide çalışma hayatındaki işini sürdürme koşullarına bağlı olarak ortaya çıkan hastalıklara meslek hastalıkları denir. Aslında meslek hastalıkları, işçilerin bütün sağlık sorunları arasında daha az bir bölümü oluşturmasına karşın üzerinde önemli durulması gereken hastalıklardır.

55 Ülkemizde en çok görülen meslek hastalıkları 1. Kimyasal maddelerin sebep olduğu hastalıklar, 2. Mesleki deri hastalıkları, 3. Pnömokonyozlar ve diğer mesleki solunum sistemi hastalıkları, 4. Mesleki infeksiyon hastalıkları, 5. Fizik etkenlerle olan meslek hastalıkları.

56 Kurşun ve Tozlarının (kimyasal etkenler) Oluşturduğu Meslek HastalıklarıKurşun ve Tozlarının (kimyasal etkenler) Oluşturduğu Meslek Hastalıkları Kurşun sanayiinde çalışanlarda görülür.Örneğin, akümülatör yapımında, matbaa, boya, emaye, seramik gibi, işyerlerinde çalışanlarda deri, sindirim ve solunum yoluyla vücuda giren kurşun tozları, kansızlık, şiddetli karın ağrıları, kusma, kabızlık, yüksek tansiyon, ağır vakalarda felçler, diş ellerinde morumsu lekeler oluştururlar.

57 Eriticilerin (soiveniler) Neden Olduğu Meslek HastalıklarıEriticilerin (soiveniler) Neden Olduğu Meslek Hastalıkları Günümüzde eriticiler çok çeşitli endüstri kollarında kullanılmaktadır.Bunların en çok kullanılan tinerdir, özellikle içinde bulunan benzen çok zararlıdır.Çok iyi bir çözücü ve ucuz olması nedeni ile çeşitli boyaları eritme ve seyreltme işlerinde, kuru temizlemede ve deri (kundura, çanta, vb) endüstrisinde çeşitli yapıştırıcıların çözücüsü olarak geniş çapta kullanılır.

58 Pnömokonyozlar Tozların oluşturduğu akciğer hastalıklarıdır ve ülkemizde en çok görülen 3 türü vardır. 1. Silikoz ve antrosilikozlar 2. Asbestoz 3. Bisinoz

59 1.Silikoz ve antrosilikozlar Etkeni, kaya ve kum içinde bulunan silis tozlarıdır. Kömür madenIerinde, taş ocaklarında, dökümhanelerde seramik ve kumla çalışan işçilerde çok sık görülür. Serbest silisyum tozları akciğer parankiması içinde gelişip, özel lezyonlar meydana getirerek solunum fonksiyonlarını bozar. Bu süreç, dispne, anfizem, sağ kalp yetmezliği, tüberküloz ve akciğer kanseri ile sonuçlanabilir.

60 2.Asbestoz Asbestoz, asbest tozlarının solunması sonucu akciğerlerde oluşan bir hastalıktır. Göğüs ağrıları, nefes darlığı, öksürük, bazen eklem yerlerinde ağrı gibi belirtiler gösterir. Koruyucu önlem alınmazsa tüberküloz ve akciğer kanseri gibi hastalıkların oluşmasını sağlar.

61 3.Bisinoz Pamuk pnömokonyozu da denmektedir. Pamuk, keten ve kendir tozlarının solunması sonucu öksürük, nefes darlığı, göğüste sıkışma gibi belirtilerle ortaya çıkan bir hastalıktır. Pamuklu dokuma endüstrisinde çalışanlarda çok sık (% 40 oranında) görülür.

62 Mesleki İnfeksiyon Hastalıkları Bazı iş yerlerinde infeksiyona yakalanma oranı daha yüksektir. Bunun nedeni, infekte materyaller, hayvanlar ve de çalışma çevresinde (toprak, hava, su) infeksiyon etkenlerinin bulunmasıdır.

63 1.Brucelloz Brucella grubu bakterilerin yaptığı bir hastalıktır. Koyun, keçi sığır gibi hayvanlar aracılığı ile insanlara geçer. Özellikle bunların, dışkı, idrar, et, süt ve taze peynirleri tehlikelidir. Korunmada, çevre sağlığı, hasta hayvanların aşılanması ve ithal hayvanların kontrolü üzerinde önemle durulmalıdır.

64 3.Tularemi Kemiriciler (fare, çayır köpekleri, bıldırcın gibi) infekte hayvanları yiyen kedi ve köpeklerde görülür. İnsana geçiş, hayvanın eti, derisi, infekte suların içilmesi veya iyi pişmemiş besinlerin yenmesi ile direkt temas yoluyla olur.

65 Brucelloz'da da, Tularemide de tehlikeli meslek grupları, çobanlar, veterinerler, kasaplar, mezbaha ve deri işçileri, avcılar, aşçılardır. Korunmada, epidemi bölgelerinde sokucu böceklerden sakınmalı, av hayvanlarının derilerinin yüzülmesi esnasında koruyucu bireysel önlemler alınmalı, etler iyice pişirilmeli, hayvanlar aşılanmalı ve meslek gruplarına ilgili konuda sağlık eğitimi yapılmalıdır.

66 4.Şarbon Koyun, keçi gibi hayvanlarda bulunur. İnsanlar hasta hayvanların yünü, derisi, kılı ile temas sonucu hastalık kapar. Tehlikeli meslek grupları, kasaplar, veterinerler, yün işçileri, deri tabaklamada çalışanlardır.

67 Korunmada, Şarbonlu hayvanların kadavraları uygun bir şekilde ortadan kaldırılmalı, Hayvanlar aşılanmalı, Tehlikeli maddelerle çalışan kuruluşlarda koruyucu önlemler alınmalı, Şüpheli hayvanların etleri yenmemeli, sütleri içilmemelidir, Ölen hayvanların kadavraları kireçle gömülmeli.

68 Yine çalışma çevresinde (toprak, su ile) geçebilecek infeksiyonların başında Tetanozu sayabiliriz. Otçul hayvanların bağırsaklarında yaşar, sporları, bu hayvanların dışkıları ile gübre, toprak ve tozlara geçer. Tehlikeli meslek grupları, bahçıvanlık ve hayvan bakıcılığıdır. Korunmada, aşılanma ve çevre sanitasyonu önemlidir.

69 Meslek Hastalıklarından Korunma

70 Çalışılan iş grubuna göre farklı korunma yöntemleri alınmalıdır. Çalışma ortamının fiziksel yapısının (oda, atölye, salon, vb.) sağlığa uygunluğu. Havalandırma, aydınlatma, ısı, nem ve hava alımı gibi faktörlerin sağlığa uygunluğunun gözetilmesi. Soyunma ve giyinme yerlerinin tuvalet, duş, temiz içme suyu, vb. çalışanın sayısına göre yeterli olması.

71 Kişisel ve çevresel hijyen’e önem verilmesi, çalışanların bu konuda eğitilmeleri, Tehlikeli ve patlayıcı maddelerin üretimi, paketlenmesi, taşınması ve depolanmasında koruyucu önlemlerin alınması, atıkların uygun yöntemlerle yok edilmesi.

72 İş ortamında bulunan makine vb. araç- gereçlerin yerleşimi ve kullanımı sırasında tehlike yaratma olasılığına karşı uyarı işaretlerinin bulunması.

73 Radyasyon ile çalışanların özel eğitimden geçirilmeleri, Tüm iş gören ve işverenlere meslek hastalıklarından korunma önlemlerinin öğretilmesi.

74 Çalışanların iş türüne göre koruyucu giysilerin sağlanması (maske, gözlük, eldiven, şapka, çizme, önlük vb).

75 İşe girişte ve çalışırken belirli aralıklarla sağlık kontrollerinin düzenli olarak yapıl ması. Her iş kolunda işin türüne ve çalışan sayısına göre yeterli sağlık personelinin ilk ve acil yardım olanaklarının bulunması gibi önlemlerin alınmasına dikkat edilmelidir.

76 İŞ GÜVENLiĞi VE İŞ KAZALARI

77 İnsan yaşamını sonlandıran en önemli nedenlerden biri de iş kazalarıdır. Çalışma ortamında, iş kolu türüne bağlı tehlikeleri önleyecek önlemlerin alındığı, sağlığa zarar verici bir durumun oluşmasında alınacak ilk ve acil yardım olanaklarının sağlanmış olduğu duruma "iş güvenliği” denir.Oluşturulmadığında iş kazaları olasıdır.

78 İş kazaları, herhangi bir işi yaparken veya o işi yapma çabası gösterirken oluşabilen kazalardır. Bunların oluşumunda, işçi, teknik araç-gereçler, makineler ve işyeri ortamı koşulları(aydınlatma, havalandırma, sıkışık çalışma alanı, vb.) önemli rol oynar.

79 İş kazaları genel olarak makine ve araç gereçlerle olanlar, termal faktörlerin (sıcak-soğuk) oluşturduğu kazalar ve düşme ya da zorlanma sonucu kırık, burkulma, incinme, yabancı cismin vücuda girmesi sonucu oluşan durumlardır. İş kazalarının azaltılmasında ve daha az ölüm ve daha az sakatlayıcı sonuç almada belirtilen dört olgu dikkate alınmalıdır.

80 Bunlar; 1.Eğitim: İşçilerin çalıştıkları iş koluna göre eğitilmeleri, çıraklık, kalfalık, teknikokul programları, hizmet içi eğitim programları, iş güvenliği kursları, denetici ve yöneticilerin eğitilmelerini kapsamaktadır.

81 2. Teknik koşulların ve İşyeri güvenliğinin sağlanması: Kullanılan araç ve gereçlerin bakımı, onarımı, çalışma ortamını aydınlatma, ısıtma, soğutma durumları ile giyinme, beslenme, ulaşım, iletişim ve sosyal dayanışma faaliyetlerinin düzenlenmesini içermektedir.

82 3.İlk ve acil yardım olanakları: 3.İlk ve acil yardım olanakları:Sağlık personeli, ambulans, araç-gereçler, ilaçlar, vb. sağlanmalıdır. 4.Yasal düzenlemeler ve denetim: Uygun, güvenli ve sağlıklı çalışma ortamı için gereklidir. İşçiye uygun ve yeterli yerin (fizik alan) sağlanması, çalışma, dinlenme, izin, yemek süreleri, yönetim ve iç disiplin kuralları, sağlık bakımı ve tedavisi gibi hususların yasa, tüzük, yönetmelik ve yönergelerle belirlenmesi ve işlerliği sağlanmalıdır.

83 İŞ SAĞLIĞI HİZMET EKİBİ ve İŞ SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ

84 Çalışanın sağlığının korunmasını ve yükseltilmesini hedefler. İş sağlığı; İş sağlığı; Temel bilimler, çeşitli teknolojik bilimler, iş psikolojisi, hukuk, sosyal politika gibi disiplinlerin üyelerinin rol aldığı karma bir hizmet ekibi tarafından yürütülmelidir.

85 İş sağlığı hemşiresinin rolü, ilk uygulanmaya başlamasından bu yana oldukça genişleyerek artmıştır. İlk iş sağlığı hemşiresi ABD'Ii Miss Ada Stewart'dır ve ilk kez 1895 yılında Vermont Marble şirketinde çalışmış ve buradaki çalışanlara ve ailelerine halk sağlığı hemşireliği de sunmuştur.

86 Amerikan İş Sağlığı Hemşireleri Birliği tarafından İş sağlığı hemşireliği tanımı; “Tüm iş yerlerinde çalışanların fiziksel, ruhsal, zihinsel ve sosyal sağlıklarının korunması, hastalık ya da sakatlık durumlarının ve erken tedavilerinin sağlanması, tam iyilik durumlarının korunması ve yükseltilmesi için hemşirelik ilkelerinin uygulanması” şeklinde yapılmıştır.

87 İş sağlığı hizmet ekibinin bir üyesi olan hemşirenin görevlerini etkileyen üç faktör bulunmaktadır. Bunlar; Sağlık hizmetinin verilmesine ve hemşireliğin rolüne ilişkin toplumun beklentisi, Diğer sağlık personelinin hemşirenin rolünü algılayışı, Hemşirenin kendi rollerine ilişkin beklentileridir.

88 İş Sağlığı Hemşiresinin Görevleri İş sağlığı hemşiresinin faaliyetleri çalışılan iş koluna göre farklılık gösterir. Genel olarak iş sağlığı hemşiresinin bakım amaçlarını gruplandırabiliriz.

89 Şöyleki; Çalışanlara, mesleksel etkenler ve iş çevresinden gelen tehlikelere karşı koruyucu önlem almak, Her bir çalışanın fiziksel, mental kapasitesini iş şartları ile karşılaştırarak belirlemek,

90 Her bir çalışanın kendisinin ve ailesinin sağlık ihtiyaçlarına rehberlik etmek. Yeterli hemşirelik bakımı ile işyeri kazalarından ve hastalıklarından koruma amacı ile uygun olmayan şartları düzenlemek,

91 Hemşire, öncelikle çalışanı tanılamada bazı aşamaları gerçekleştirmelidir. Bunlar bakımı planlamada yönlendiricidir. Mortalite ve morbidite istatistikleri de dahil olmak üzere çalışan grubun demografik verilerini toplamak, İş yerinde en çok görülen, iş kazaları, meslek hastalıkları ve nedenlerini belirlemek, Meslek hastalıkları ve kazaların oluşumunda rol oynayan etiyolojik faktörleri, iyileştirecek tedbirleri belirlemek,

92 Endüstri sağlıkçısı, toksikolog ve işyeri hekimi arasında iletişimi sağlamak, Çalışanın sağlığı ile ilgili maximum önlemleri almak, Çalışanların sağlık sorunlarını saptamak, Çalışanların sağlığına yönelik programı düzenlemek.

93 Bu amaçlar ve toplanan veriler çerçevesinde iş sağlığı hemşiresinin görevlerini 8 başlık altında toplayabiliriz. 1.Çalışanın Sağlığının Değerlendirilmesi: İş sağlığı hemşiresi, işe giriş muayenesi, periyodik muayene ve herhangi bir sağlık sorunu sonucu sağlık ünitesine başvuran işçilerin sağlık muayenesine katılır. Bu katılımda işçilerin sağlık öyküsünü alır, sağlık durumunu saptamaya yönelik formu doldurup, işçiyi hekime, tıbbi kontrole hazırlar.

94 İşçinin sağlık durumunu saptamak için, boy- kilo, kan basıncı, vücut ölçümü, nabız ve solunum sayısı alır, görme, işitme, kan ve idrar testlerini uygular. Hemşire ve hekimin birlikte çalıştıkları işyerlerinde işçiler öncelikle hemşireye başvurmalı, hemşire yukarıda belirtilen işlemlerden sonra çalışanın sağlığını değerlendirip şüpheli durumlarda hekime sevk etmelidir. Böylece hekim ihtiyacı olan çalışana yeterli zaman ayırabilecektir.

95 Sonuçların değerlendirilmesinde, iş sağlığı hemşiresi ve hekim muayene sonuçlarını birlikte gözden geçirir ve işle ilgili sağlık sorunları saptar. Periyodik sağlık muayenelerinde yer alır. Bu muayeneler herhangi bir tedavi amacı olmadan başlatılan muayenelerdir. Ülkeden ülkeye değişebildiği gibi, genellikle yılda bir kez yapılır ve yasalarla zorunlu kılınır.

96 Bu muayenelerde işe yeni girenlerin ve halen çalışanların sakatlık, güçsüzlük, kronik hastalık gibi işini etkileyebilecek sağlık sorunlarının yanı sıra işin özelliğine göre işçilerde gerekli olan nitelikler araştırılır ve çalışanın işe uyumu değerlendirilir.

97 2.İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Önlenmesi ve Bakımı: İş sağlığı hemşiresinin en önemli fonksiyonu bu alandadır. Bu alandaki görevleri; Çalışma ortamında belirli aralarla gözlem yapar. Bu ortamın güvenliğinin korunması, sürdürülmesi ve kişisel koruyucuların çalışanlar tarafından kullanılma durumunu sürekli kontrol eder.

98 Periyodik muayenelerde olası meslek hastalıkları yönünden işçilerin sağlığını değerlendirir. Meslek hastalıklarının tanınmasında, kayıtları inceleyerek hastalığın kesin başlangıcını belirleyebilir ve aynı bölümde çalışan tüm işçilerin sağlığını değerlendirerek o iş kolu ile ilgili olası meslek hastalıklarını saptar.

99 3.İşe Bağlı Olmayan Kaza ve Hastalıkların Önlenmesi ve Bakımı: İşe giriş muayenesi, periyodik muayeneler, işçilerin herhangi bir sağlık sorunu nedeniyle işyeri sağlık muayenesi sonuçlarına göre saptanan hastalık durumlarının tedavi, bakım ve rehabilitasyon çalışmalarını yürütür.

100 Kronik hastalığı olanların takibini yapar. İşçilerin sağlık sorunları nedeniyle işten ayrı kaldıkları dönem sonunda, işe başlamadan önce sağlık durumlarının değerlendirilmesinden ve işçinin işe uyumunun yeniden sağlanmasından sorumludur.

101 4.Danışmanlık Rolü: İşe giriş muayenesinde, işçide rastlanacak sağlık durumunun başlayacağı işi etkileyebileceği unutulmamalıdır. İşçinin, sağlık sorunu nedeniyle işyeri sağlık birimine her başvurusundaki danışmanlık hizmetleri de hemşirenin görevidir. Danışmanlık hizmetlerinin içeriğine işine bağlı olmayan, uyum güçlüğü çeken işçi ve ailesine yönelik sorunların rehberliği de girer.

102 İş sağlığı hemşiresi işçilere duygularını ve sorunlarını tartışma fırsatı sağlamalı, Emeklilik öncesi çalışan ve ailesi ele alınarak, emekliliğin planlanması, iş sağlığı hemşiresinin danışmanlık görevleri arasındadır.

103 5.Sağlık Eğitimi: İş sağlığı hemşiresi, konu doğrultusunda grup ya da bireysel eğitim yapar. Sağlık eğitiminin amacı, işçilerin kendi sağlıklarını nasıl koruyacakları ve sağlık kaynaklarını nasıl kullanacaklarını belirlemeye yardımcı olmaktır. Kazaların önlenmesine yönelik verilecek eğitim de çok önemlidir. İşçinin işe oryantasyonu, hastalık, kaza ve rehabilitasyon konularında da sağlık eğitimi verilir.

104 6.İş Sağlığı İle İlgili Diğer Meslekler ve Kurumlar İle İşbirliğinin Sağlanması: Hemşire, işçilerin sağlığının korunması, sürdürülmesi, geliştirilmesi ve ekip içerisindeki diğer meslek mensupları ile işbirliğini sağlar. Bu işbirliğini aynı zamanda iş yerinde yöneticilerle de sürdürerek hizmetin ve çalışmanın etkinliğini arttırır.

105 İş sağlığı hemşiresi ve toplum sağlığı hemşiresinin işbirliği önemlidir. Ayrıca, toplum, akli ve ruh sağlığı hizmetleri, acil durumlarda yerel hastaneler gibi toplumsal kurumlarla (kanser, diabet dernekleri vb) işbirliğini gerçekleştirmelidir. Bunun içinde öncelikle iş sağlığı hemşiresi bu kurumları araştırmalı, tanımalı ve gerektiğinde hizmetlerinden çalışanı yararlandırmalıdır.

106 7.İş Alanının Gözlenmesi: İş alanının gözlemlenmesinin amaçlarından biri, iş alanının ve iş sürecinin gözlenerek tanınması, tehlikeli durumların ve güvenilir olmayan uygulamaların saptanmasıdır. Bu saptama sağlığı tehdit eden durumların düzeltilmesini sağlayacaktır. İşyeri gözlemleri en az haftada 3 kez yapılmalıdır.

107 Hemşire iş yerinde tek sağlık sorumlusu ise iş ortamı üzerinde bilgi sahibi olmalıdır. Örneğin, işyeri gürültülü ise hemşire sorduğu soruya yanıt alabilmek için bağırmak zorunda kalacaktır, bu onu gürültü düzeyinin ölçülmesine götürecektir. Yine bu gözlemlerde iş yeri ortamındaki çözücülerin, kimyasal maddelerin kokusunun farkına vararak, işçilerin kişisel ve çevre hijyenlerini gözlemleyebilir. Ayrıca işçilerin kişisel koruyucu kullanımlarını değerlendirebilir.

108 8.Kayıt Tutma: Her işçinin bireysel olarak sağlık kayıtlarının tutulması ve saklanması gerekir.Bu kayıtlarda işçinin işe girişinden itibaren periyodik olarak yapılan sağlık muayenelerinin nedenleri, sonuçları ve hemşirelik notu bulunmalıdır. İşyeri ünitesinin düzenlenmesi, gerekli araç gerecin en üst düzeyde kullanıma hazır tutulması ve sağlık ünitesinin bu açıdan yönetimi hemşirenin görevleri arasındadır.


"İŞ SAĞLIĞI Doç. Dr. Ayşe ÇEVİRME. GiRiŞ Sanayileşmenin neden olduğu toplumsal ve teknolojik gelişmeler özellikle iş ortamında önemli değişmelere yol açmıştır." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları