Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1/20 Çağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Sami Doğru.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1/20 Çağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Sami Doğru."— Sunum transkripti:

1 1/20 Çağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Sami Doğru

2 2/20 Anayasa Hukuku (1-2.Hafta) Bilgi Kaynakları ve Anayasa Hukuku ve Anayasa Hukuku Kavramı Kaynak:Kemal Gözler, Anayasa Hukukunun Genel Esasları, Bursa, 2014.

3 3/20 Kaynaklar 1.Anayasa Hukukunun Genel Esasları, Kemal Gözler 2. Anayasa Hukukuna Giriş, Genel Esaslar ve Türk Anayasa Hukuku, Kemal Gözler. 3. Anayasa Hukuku, Erdoğan Teziç 4. Türk Anaysa Hukuku, Ergun Özbudun 5. Anayasa Hukuku, Şeref Gözübüyük

4 4/20 Anayasa Hukuku Bilgi Kaynakları “Anayasa hukukunun bilgi kaynakları” anayasa hukuku kurallarının bulunacağı yerleri ve bunların kapsamları hakkında bilgi edinilecek belgeleri ifade eder.

5 5/20 Anayasa Hukuku Bilgi Kaynakları Başlıca Bilgi Kaynakları; - Anayasa, - Anayasa Mahkemesi Kararları. - Bilimsel Eserler.

6 6/20 Anayasa Hukuku Bilgi Kaynakları Başlıca Bilgi Kaynakları; - Anayasa, - Anayasa Mahkemesi Kararları. - Bilimsel Eserler.

7 7/20 Anayasa Hukuku Bilgi Kaynakları Anayasa Anayasa hukukunun bilgi kaynakları arasında en önemlisi anayasalardır. Doğal olarak bir anayasal meseleyle karşılaşıldığında yapılması gereken ilk şey, o konuda anayasada bir kural olup olmadığına bakmaktır.

8 8/20 Anayasa Hukuku Bilgi Kaynakları Anayasa Resmi ve özel kaynaklarda bulunur. Resmi kaynaklar arasında Düstur, TBMM Tutanak Dergisi ve Resmî Gazete yer alır.

9 9/20 Anayasa Hukuku Bilgi Kaynakları Resmî Gazete kural olarak günlüktür. Ancak bazen acele yayınlanması lazım gelen bir metin için aynı gün ikinci bir sayı daha çıkarılır. Buna “mükerrer sayı” denir.

10 10/20 Anayasa Hukuku Bilgi Kaynakları Özel Kaynaklar Özel kişilerin yaptığı anayasa derlemeleri de vardır (Ör: Kemal Gözler [der.], T.C. Anayasası, Bursa, Ekin, 2004].

11 11/20 Anayasa Hukuku Bilgi Kaynakları Özel Kaynaklar Şu iki derlemede eski anayasalarımız da bulunmaktadır: 1. Suna Kili ve Şeref Gözübüyük, Türk Anayasa Metinleri, Ankara, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Server Tanilli, Anayasalar ve Siyasal Belgeler, İstanbul, Cem Yayınevi, 1976.

12 12/20 Anayasa Hukuku Bilgi Kaynakları Anayasa Mahkemesi Kararları Bir anayasal mesele hakkında anayasada kural yoksa o konuda Anayasa Mahkemesinin kararlarına bakmak gerekir. Türk Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede ve Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisinde bulunabilir.

13 13/20 Anayasa Hukuku Bilgi Kaynakları Bilimsel Eserler Anayasa hukuku alanında yazılmış bilimsel eserlerdir.

14 14/20 Anayasa Hukuku Bilgi Kaynakları İnternet Kaynakları - “Türk Anayasa Hukuku Sitesi” (www.anayasa.gen.tr).- - “Yaşayan Anayasa” (www.yasayananayasa.ankara. edu.tr).-www.yasayananayasa.ankara

15 15/20 Anayasa Hukuku Kavramı Kavram: Anayasa, devletin temel yapısını, örgütlenişini ve işleyişini düzenleyen kuralları gösterir. Devlet yönetimini düzenleyen ana kurallar Anayasa denen tek bir yasa içinde toplanmıştır ilk Anayasa 1787 ABD Anayasasıdır. Önceleri “Kanunu Esasi” veya “Teşkilatı Esasiye Kanunu” denilirken, 1945 yılından itibaren “Anayasa” adı kullanılmaya başlanmıştır.

16 16/20 1. “Anayasa” Terimi Türkçede “anayasa” kelimesi, İngilizce ve Fransızcadaki «constitution» kelimesinin karşılığı olarak kullanılmaktadır. Türkçede constitution kelimesinin karşılığı olarak, sırasıyla, “kanun-u esasî”, “teşkilât-ı esâsiye kanunu” ve “anayasa” kelimeleri kullanılmıştır. Terminaloji

17 17/20 2. “Anayasa Hukuku” Terimi - İngilizcede: constitutional law - Fransızcada: droit constitutionnel - Türkçede: * 1930’lu yılların sonuna kadar “hukuk-u esâsiye”, “esasiye hukuku”, “esasî hukuk”, “esas hukuk” şekilleri de kullanılmıştır. * 1930’lu yıllardan sonra “esas teşkilât hukuku” tabiri kullanılmaya başlanmıştır. * 1940’lı yıllarda “ana hukuk”, “devlet ana hukuku” gibi tabirler kullanılmışsa da bunlar tutmamıştır. * “Anayasa hukuku” tabirini 1960’lardan itibaren olmuştur. Terminaloji

18 18/20 Anayasalar, ayrıca devletin ekonomik ve toplumsal alanda siyasal iktidarlara yön veren temel ilkeleri, bireylere sağlanan temel hak ve özgürlükleri de gösterirler; temel hak ve özgürlüklerin güvencesini oluştururlar. Anayasanın iki niteliği vardır: - Hukuki, - Siyasi. Anayasa Hukuku Kavramı

19 19/20 Anayasa Hukuku Kavramı “ 1789 İnsan ve Yurttaş Hakları Beyannamesi”nin 16. maddesindeki, “insan haklarının sağlanmadığı ve kuvvetler ayrılığının belirlenmediği bir toplumda anayasa yoktur” ilkesi, anayasanın siyasi niteliğini ortaya koymaktadır. Anayasanın devletin statüsü olması hukuki niteliğidir. Buna karşın, anayasanın devlet iktidarını sınırlayan, kişi haklarını güvence altına alan bir belge olması ise siyasi niteliğidir, onun siyasi tercihini yansıtır.

20 20/20 Anayasa Hukuku Kavramı Bazı devletlerde anayasa adını taşıyan yazılı metin bulunmayabilir. Devletin temel yapısı ile ilgili kurallar, çeşitli “yasalar”da yer alabileceği gibi, “gelenek” ve “yargı kararları”na da dayanabilir. Anayasanın bu niteliği “anayasal devlet” ile “anayasalı devlet”i birbirinden ayırır.

21 21/20 Anayasa Hukuku Anayasa hukuku, - yasama, yürütme ve yargı yetkilerini kullanan devletin temel organlarının kuruluşunu, işleyişini ve bu organlar arasındaki karşılıklı ilişkileri ve (hukuki nitelik) - devlet karşısındaki vatandaşların temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen hukuk kurallarını inceleyen hukuk bilimi dalıdır. (siyasi nitelik)

22 22/20 Anayasa hukuku, bunların dışında, devletin temel kuruluşunu, işleyişini ve ülkedeki siyasal yapıyı düzenleyen tüm hukuk kurallarını kapsamına alan hukuk dalıdır. Kısaca, - devlet yaşamının hukuksal çerçevesini belirler; - devlet yönetiminin uyması gereken ilkeleri ve bunları uygulayacak mekanizmayı gösterir. Anayasa Hukuku

23 23/20 Anayasa hukukunun iki yönü vardır: 1) Devletin temel organlarıyla ilgili olması:Hukuki Yasama, yürütme ve yargıdan oluşan devletin temel organlarının, bir yandan kuruluşunu, diğer yandan işleyişini ve bu organların arasındaki karşılıklı ilişkilerini incelemektedir. 2) Vatandaşların temel hak ve özgürlükleriyle ilgili olması: Siyası Vatandaşların devlet karşısındaki temel hak ve özgürlüklerini incelemektedir Anayasa Hukuku

24 24/20 Anayasa Hukuk ile Diğer Hukuk Dalları Arasındaki İlişki Kamu HukukuÖzel Hukuk Anayasa Hukuku Uluslararası Hukuk İdare Hukuku Vergi Hukuku Ceza Hukuku Medeni Hukuk Borçlar Hukuku Ticaret Hukuku Devletler Özel Hukuku Medeni Usul Hukuku İcra ve İflas Hukuku

25 25/20  Anayasa, özel hukuk kuralları dahil bütün hukuk kurallarının üstünde olduğu için, bu kuralların hepsinin anayasaya uygun olma zorunluluğu vardır.  Bu da her hukuk dalının anayasa hukuku ile yakın ilişki içinde olması sonucunu doğurmaktadır. Anayasa Hukuk ile Diğer Hukuk Dalları Arasındaki İlişki

26 26/20 Anayasa Hukuku Neden Gerekli? * Bütün hukuk dallarındaki temel kanunlar anayasaya dayanır, geçerliliğini anayasadan alırlar. * Hakim, önündeki davada uygulayacağı kanun hükmünün anayaysa aykırı olup olmadığını araştırmak durumundadır. * Avukatın da takip ettiği bir davayı kazanabilmesi, bu davada uygulanacak kanunun anayasaya aykırı olduğunu ispat etmesine bağlı olabilir. * Kişilerin temel hak ve özgürlükleri anayasada güvence altına alındığından, anayasa hukuku bütün vatandaşları ilgilendiren hukuk dalıdır.

27 27/11 Anayasa Kanun, KHK Yönetmelik Tüzük Anayasa Hukuku Neden Gerekli? Normlar hiyerarşisi

28 28/11 Anayasa Kavramı Anayasa, anayasal nitelikteki hukuk kurallarının toplamıdır. Yani Anayasa; - Hukuk kurallarından oluşur: * Emir, yasak, izin, yetki içermeli * İnsan davranışını düzenlemeli, * Devletin yetkili organlarınca konmalı * Cebir ile müeyyilendirilmiş olmaı - Anayasal nitelikteki hukuk kurallarından oluşur: * Belirli türdeki hukuk kurallarından oluşur. * Hangileri?

29 29/11 Anayasa Kavramı Bir hukuk kuralının anayasa kuralı olması için iki ölçüt vardır: - Maddi ölçüt, - Şekli ölçüt.

30 30/11 Anayasa Kavramı Maddi Ölçüt: Maddi Anlamda Anayasa Tanımı: Kuralın içeriğine, neyi düzenlediğine bakılır. Bir toplumun, - Siyasal açıdan örgütlenmesini, - Devletin ana görevlerini yürüten organların kuruluş ve işleyişini düzenleyen, - Bireylerin temel hak ve özgürlüklerini güvence altına alan kuralların tümüne birden “maddi anlamda anayasa” denir.

31 31/11 Maddi ve Biçimsel Anayasa Şekli ölçüt: Biçimsel (Şekli) Anayasa: Bu kuralların büyük bir bölümü Anayasa adı verilen bir yasada yer alır. Bu da “biçimsel anlamda anayasa”dır.

32 32/11 Anayasa Kanun, KHK Yönetmelik Tüzük Maddi ve Biçimsel Anayasa Türkiye Cumhuriyeti Anayasası biçimsel anlamda anayasadır. Biçimsel anlamda anayasa, - Normlar hiyerarşisinde en üst sırayı işgal eden, - Kanunlardan farklı ve daha zor usulle konulup değiştirilen hukuk kurallarının bütünü olarak tanımlanmaktadır.

33 33/11  Maddi Anlamda Anayasa: Devletin temel organlarının kuruluşunu ve işleyişini belirleyen hukuk kurallarının bütünü olarak tanımlanır.  Şekli (Biçimsel) Anlamda Anayasa: Normlar hiyerarşisinde en üst sırayı işgal eden, kanunlardan farklı ve daha zor bir usulle konulup değiştirilebilen hukuk kurallarının tümüdür. Maddi ve Biçimsel Anayasa

34 34/11 Şekli Anayasa Anayasa denen normlar hiyerarşisinin tepesinde bulunan ve kanunlardan daha zor değiştirilen bir metin içinde bulunan bütün kurallar, neye ilişkin olursa olsunlar, birer anayasa kuralıdırlar. Örneğin, Md. 62: Yabancı ülkelerde yaşayan Türk vatandaşları. Anayasa Kanun, KHK Yönetmelik Tüzük Maddi ve Biçimsel Anayasa

35 35/11 Buna karşılık devletin temel kuruluşlarıyla ilgili olsalar bile, anayasa metni içinde bulunmayan ve değiştirilmesi için kanunlardan daha zor bir usul gerektirmeyen kurallar anayasa kuralı değildir. Ör: - Seçim Kanunu, - Siyasi Partiler Kanunu Maddi ve Biçimsel Anayasa

36 36/11 Hangisi Doğru? Şekli ölçüt daha doğrudur, çünkü; - Anayasanın maddi anlamda tanımı belirsiz: Devlet organı/Devlet teşkilat/Kamu iktidarları/Devletin temel yapısı gibi isimler var - Devletin temel kuruluşuna ilişkin pek çok şey kanunlarla düzenlenmiş: Seçim sistemleri, SPK vb. - Anayasalarda maddi nitelikte olmayan kurallar var: AY Md gibi Maddi ve Biçimsel Anayasa

37 37/11 Son tanım: Normlar hiyerarşisinde en üst basamakta bulunan ve daha zor bir şekilde değiştirilebilen hukuk kurallarının bütünüdür. Anayasa Kanun, KHK Yönetmelik Tüzük

38 38/11  Bir hukuk düzeninde hukuk kuralları bir sistem içinde yer alır. Buna “normlar hiyerarşisi” denir.  Normlar hiyerarşisinde alt basamakta yer alan norm geçerliliğini üst basamakta yer alan normdan alır ve ona uygun olmak zorundadır.  Bu teori Hans Kelsen’in görüşüne dayanır Normlar Hiyerarşisi Anayasa Kanun, KHK Yönetmelik Tüzük

39 39/11 Anayasanın Amacı ve Gücü Anayasanın amacı, - İktidarın işleyişini düzene koymak, onun keyfi hareketlerini önlemek, yönetilenlerin haklarını korumaktır; - Kısaca, devleti hukuka bağlamaktır. Buna “devletin anayasallaşması” da denir. Günümüzde, sosyal devlet anlayışı anayasanın amacını da genişletmiştir. - Bu bakımdan anayasalar, devleti hukuka bağlamakla kalmazlar, bireylere sosyal haklar tanıma amacı da taşırlar.

40 40/11 Anayasanın gücü: Siyasal iktidarı keyfiliğine karşı engel teşkil eden anayasa bu keyfiliği tümden ortadan kaldırdığı da söylenemez. Uygulama ile anayasa arasında daima fark vardır. Anayasa ilkeleri koyar, olması gerekeni gösterir; buna uygun hareket edilip edilmediği uygulama ile belli olur. Bu uyumun sağlanması ülkedeki anayasal geleneklerin yerleşmesiyle mümkün olur. - İhal?! Anayasanın Amacı ve Gücü

41 41/11 Anayasa Türleri - Yazılı Anayasa - Yazısız Anayasa - Katı Anayasa - Yumuşak Anayasa

42 42/11  Yazılı anayasa, bir anayasa içinde olması düşünülebilecek kuralların yetkili bir organ tarafından belirli bir belge içinde toplanmasıdır.  Yazısız (teamülî, geleneksel) anayasa, toplum içinde uzunca bir süre kesintisiz olarak tekrarlanan ve bağlayıcı olduğuna inanılan uygulamalardan oluşur. Anayasa Türleri

43 43/11  Yazısız anayasanın en bilinen örneği İngiltere’dir. Dünyadaki yazısız anayasa sayısı 10’u geçmez.  İngiliz Anayasası; 1) Bazı yazılı kurallardan (legislation): TAC+Parlamento. Kanun şeklindedir. «statute law/enacted law» da denir. Ör: 1215 Magna Carta 2) Mahkeme içtihatlarından (common law): Anayasa, bir yargıç yapısıdır. Özgürlikler böyle kazanılmıştır. Bağlayıcıdır. Ör: Kral haksızlık yapmaz (The King can do no wrong) 3) Tümüyle yazısız, kuşaktan kuşağa aktarılmış geleneklerden (conventions) oluşmuştur. Uyulmaması durumunda yaptırımı yoktur. Ör: Başbakanın Avam Kamarası üyesi olması Anayasa Türleri

44 44/11  Yumuşak Anayasa, normal kanunlarla aynı usullerle ve aynı organlarca değiştirilebilen anayasalardır. Değiştirme konusunda hiçbir hüküm içermeyen anayasalar da yumuşak anayasalardır.  Katı anayasa, normal kanunlardan daha daha farklı organlarca ve daha zor usullerle değiştirilebilen anayasalardır. Anayasa Türleri

45 45/11  Salt çoğunluk  Özel meclis usulü  Nitelikli çoğunluk  Halkoylaması  Değiştirilemeyecek maddeler  Süre yasağı  Dönem yasağı  Devlet başkanının veto yetkisi  Federe devlet onayı Bir Anayasaya Katılık Sağlamanın Yolları

46 46/11 İki Yol vardır: 1) Yeni bir devletin kurulması: 1787 tarihinde ABD’nin kurulması, 1949 tarihinde Pakistan’ın kurulması. 2) Devletin kuruluşunun yenilenmesidir: Çoğu kez “devrim” ile olur. 1917’den sonra SSCB. Anayasaların Yapılması

47 47/11 Anayasaların Yapılması Egemenlik ulusta ise, anayasayı ulus yapmaktadır. Ulusun anayasa yapması, genel olarak “kurucu meclis” yoluyla olmaktadır. Kurucu meclisin yaptığı anayasa, ayrıca halkoyuna sunulabilir.

48 48/11 Değişiklik yöntemi Anayasada belirtilir. Genelde iki yöntem vardır: 1) Anayasada değişiklik yapmaya yetkili organ olarak, anayasayı yapmış olan organ öngörülebilir. Örneğin, Kurucu Meclis. 2) Anayasada değişiklik yapma yetkisi, anayasayı yapmış olan organdan farklı bir organa verilebilir. Örneğin, Yasama Organı. Anayasaların Değiştirilmesi

49 49/11 Anayasanın, bir devletin hukuk kuralları içinde, en yüksek hukuk kuralı sayılmasına, anayasanın üstünlüğü kuralı denir. Bunun doğal sonucu, diğer yasaların anayasaya uygun olması zorunluluğudur. Yasaları anayasaya uygunluğunu sağlama yollarından ilki, siyasal, diğer ise yargısal denetim yoludur. Anayasanın Üstünlüğü

50 50/20 Çağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi


"1/20 Çağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yrd. Doç. Dr. Sami Doğru." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları