Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Mantığın Temel Kavramları Yrd. Doç. Dr. Cenk Akbıyık.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Mantığın Temel Kavramları Yrd. Doç. Dr. Cenk Akbıyık."— Sunum transkripti:

1 Mantığın Temel Kavramları Yrd. Doç. Dr. Cenk Akbıyık

2 Eleştirel düşünme bir anlamda mantıklı düşünmedir. Bazı temel kavramların hem mantıkta hem de eleştirel düşünmede ortak oldu ğ u göze çarpmaktadır.

3 Önerme Anlamı olan ve kesin bir yargı belirten tümcelere önerme denmektedir. Akıl yürütme işi önermelerle gerçekleşir.

4 Aşa ğ ıdaki tümceler önermedir:  Ankara Türkiye’nin başkentidir.  Kayseri dünyadaki en kalabalık şehirdir.  Her do ğ al sayı tek ya da çift olabilir.

5 Aşa ğ ıdaki tümceler yargı içermedi ğ inden önerme de ğ ildir:  Keşke İ stanbul’da olsam!  Bana çay ver.  Bu kimin kitabı?

6 Önermeler do ğ ru ya da yanlış olabilir. E ğ er önermenin bildirdi ğ i yargı gerçekli ğ e uyuyorsa önerme do ğ rudur. Önermenin yanlış olması onun bir önerme olmasını engellemez.

7 Metinler analiz edilirken öncelikle önerme tümceleri belirlenerek ardından bunların do ğ ru olup olmadıklarına karar verilir.

8 Günlük yaşamda önermeler bireyleri ikna edebilme amacıyla kullanılır. Bazı önermeleri ise kendi kendimizi ikna etme amacıyla kullanırız.

9 Elinde çikolata olan bir ö ğ rencinin yanına okulun kabadayı ö ğ rencisi gelerek elindeki çikolatayı kendisine vermesini ister. Ö ğ renci çikolatasını vermez. Kabadayı çocu ğ u itekler. Korkan çocuk çikolatasını vermeye ikna olur ve verir. Bu durumda bir önerme var mıdır?

10 Çıkarım Bir ya da daha fazla önermeden hareket ederek başka bir önermeye ulaşma işine çıkarımda bulunmak denmektedir. Çıkarım ise önerme dizisine verilen addır.

11 Bir çıkarımda sonuç önermesi ve öncüller bulunur. Sonuç önermesi, çıkarım sonucunda ulaşılan önermedir. Öncüller ise sonuca ulaşma yolunda başlangıç noktası olarak aldı ğ ımız önermelerdir.

12 Aşa ğ ıdaki ifadeler birer çıkarımdır: Ali bugün çok hasta. Demek ki Ali bugün okula gidemeyecek.

13 Eleştirel düşünme, önermelerin do ğ rulu ğ unun yanı sıra yapılan çıkarımın tutarlı ve geçerli olması ile ilgilidir.

14 Akıl yürütme Çıkarımda bulunma işine akıl yürütme denmektedir.

15 Temelde üç tür akıl yürütme biçimi bulunmaktadır:  Tümdengelimli  Tümevarımlı  Heptengitmeli

16 Tümdengelimli akıl yürütmede öncüllerin tamamının sonuç önermesini kesin olarak ortaya koyması beklenir. Bu koşula uygun olarak yapılan çıkarımlar geçerli çıkarımlardır.

17 Aşa ğ ıdaki çıkarımlar tümdengelimli akıl yürütmeye göre geçerli çıkarımlardır:  Her insan ölümlüdür. Sokrates de bir insandır. O halde Sokrates de ölümlüdür.  Tüm üniversite ö ğ rencileri okuma yazma bilir. Ayşe bir üniversite ö ğ rencisidir. O halde Ayşe okuma yazma bilmektedir.

18 Aşa ğ ıdaki çıkarım ise tümdengelimli akıl yürütmeye göre geçerli de ğ ildir:  Bazı ö ğ renciler müzikten hoşlanır. Ahmet bir ö ğ rencidir. O halde Ahmet müzikten hoşlanır.  Kar beyazdır. O halde çimen yeşildir.

19 Tümevarımlı akıl yürütmede öncüller sonucun do ğ ru olma olasılı ğ ını garanti etmemekle birlikte artırır. Tümevarımlı akıl yürütme bilimsel düşünmede sıklıkla kullanılır.

20 Aşa ğ ıdaki ifadeler tümevarımlı akıl yürütmedir:  Şu ana kadar kırmızı bir ku ğ u görülmemiştir. O halde kırmızı ku ğ u yoktur.  Torbadaki 20 bilyeden 19’unun beyaz oldu ğ u gözlenmiştir. O halde torbadaki tüm bilyeler beyazdır.

21 Tümevarımlı akıl yürütmenin gücü, öncüllerin sonucu ne kadar derece destekledi ğ ine göre de ğ erlendirilir. E ğ er öncüller sonucun do ğ rulu ğ unu önemli ölçüde artırıyorsa bu çıkarım güçlü bir temevarımsal çıkarımdır.

22 Heptengitmeli akıl yürütmede öncülleri en iyi açıklayan sonuca ulaşılmaya çalışılır. Sonucun öncüllerden kesin olarak çıkarılamada ğ ı bazı durumlarda heptengitmeli akıl yürütmeye başvurulmak zorunda kalınabilir.

23 Aşa ğ ıdaki ifade heptengitmeli akıl yürütmeye örnektir:  Pencereye baktı ğ ımda su damlalarının düştü ğ ünü ve cam üzerinde su damlaları oldu ğ unu görüyorum. O halde dışarıda ya ğ mur ya ğ maktadır.

24 Hangi akıl yürütme türünün kullanılaca ğ ı koşullara göre de ğ işir. Bir çıkarımın geçerli kabul edilmesi de çıkarımın hangi akıl yürütme türüyle yapıldı ğ ına ba ğ lıdır. Bir akıl yürütme biçiminde geçerli olan bir çıkarım di ğ er bir akıl yürütme biçiminde düzgün olmayabilir.

25 Günlük yaşamda yapılan çıkarımlarda ilgisiz önermelere ve çıkarıma katkıda bulunmayan ifadelere sıklıkla rastlanmaktadır:  Hocam bir dakika. Şimdi beni mi suçluyorsunuz? Hocam ben hiç öyle bir şey yapar mıyım? Beni tanımıyor musunuz? Olayın oldu ğ u anda ben sınıfta de ğ ildim. Hocam çok şaşırdım şimdi. Benim olayla bir ilgim yok.


"Mantığın Temel Kavramları Yrd. Doç. Dr. Cenk Akbıyık." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları