Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri TÜBA Ulusal Açık Ders Malzemesi 2011.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri TÜBA Ulusal Açık Ders Malzemesi 2011."— Sunum transkripti:

1 1Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri TÜBA Ulusal Açık Ders Malzemesi 2011

2 2Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Araştırma Sorununun Tanımlanması ve Denence Kurma

3 3Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Plan Araştırma süreci Araştırma tasarımı Dünya görüşleri Araştırma stratejileri ve yöntemleri Araştırma sorununun tanımlanması –Sorun bildirimi –Araştırma soruları Değişkenler Denenceler

4 4Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Araştırma Sürecinin Aşamaları Kuram 1 Konu seç 2 Soruya odaklan 3 Araştırmayı tasarla 4 Veri topla 5 Verileri analiz et 6 Verileri yorumla 7 Başkalarını bilgilendir Kaynak: Neuman, 2006, s. 15

5 5Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr İki Temel Sorun Neyi araştıracağız? Nasıl araştıracağız?

6 6Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Araştırma Tasarımı Araştırmacının (kuramsal yaklaşımı da içeren) yeni olduğunu iddia ettiği bilgi nedir? Araştırma sürecinde hangi araştırma stratejileri izlenecek? Hangi veri toplama ve analiz teknikleri kullanılacak? (Creswell, 2009)

7 7Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Araştırma Tasarımları Nitel Nicel Karma yöntemler Araştırma Yöntemleri Sorular Kuramsal bakış Veri toplama Veri analizi Yazma Seçme Araştırma Stratejileri Nitel stratejiler (ör., etnografik) Nicel stratejiler (ör., deneysel) Karma stratejiler (ör., sıralı) Kaynak: Creswell 2009, s. 5’ten uyarlandı Tasarım Çerçevesi Felsefi dünya görüşleri Postpozitivizm Toplumsal yapısalcılık Savunma / Katılımcılık Pragmatizm

8 8Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Paradigmalar / Dünya Görüşleri Pozitivizm/Postpozitivizm o Çoğu zaman kuramla başlar; tümdengelime dayalı (Popper, Newton, Comte, Mill) o Gerçek/anlam modellenebilir o Gerekircidir o Ampirik /nicel gözlem, ölçme ve testlerle kuram geçerlenir o Daha çok fen bilimlerinde kullanılır Yapısalcılık o Çoğu zaman kuramla başlamaz; tümevarıma dayalı (Vygotsky, Piaget) o Gerçek/anlam toplumsal/bireysel olarak inşa edilir, bağlamsaldır, özneldir o Amaç toplumsal ve tarihsel yapıyı anlamaktır o Kuram geliştirmede kullanılır Savunma/Katılımcı o Belli bir alanda harekete geçilmesini amaçlar (Marx, Habermas) o Gerçek/anlam toplumsal olarak inşa edilir o Araştırma siyasetle ilişkilidir o Özellikle marjinal kesimlerin, kadınların vd. sorunlarına odaklanır o Değişime yöneliktir o Daha çok nitel yöntemleri kullanır Pragmatizm o Araştırmacılar belli bir felsefi dünya görüşüne bağlı değiller (Pierce, Meda, Dewey) o Pratik sorun çözmeye yöneliktir o Eylemlerin sonuçlarıyla ilgilenir o Sorunun özelliğine göre nicel, nitel veya karma yöntemler seçilir Kaynak: Creswell 2009, s. 6 ve devamından uyarlandı

9 9Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Araştırma Stratejileri Nicel –Deneysel araştırmalar –Betimleme araştırmaları Nitel –Örnek olaylar (vaka analizi) –Etnografik araştırmalar –Anlatıma dayalı araştırmalar

10 10Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Araştırma Yöntemleri Nitel –Veri toplama aracına dayanan sorular (yapısal görüşme, yapısal olmayan görüşme, günlük tutma, not tutma vd.) –Nitel olarak toplanan veriler üzerinde de istatistiksel analizler yapılabilir Nicel –Yeni ortaya çıkan yöntemler (postayla, yüzyüze, bilgisayarla, telefonla uygulanan anketler, yapısal görüşmeler vs.) –Nicel veri toplamak için kullanılan veri toplama araçlarında açık uçlu sorular da sorulabilir ve bunlara dayanarak nitel değerlendirmeler yapılabilir Karma yaklaşımlar –Hem nicel hem nitel yöntemler kullanılır

11 11Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Araştırma Ögeleri Nelerdir? Sınanabilir denenceler (hipotezler) kurmak için ortak terminoloji kullanılması Kuramsal ve uygulamalı araştırmalar için terimler ve terimler arasındaki ilişkiler yararlı Tüm araştırmalarda geleneğe bakılmaksızın sınanabilir ifadeler kurmak ve sonuçları ölçmek için benzer kavramlar kullanılır

12 12Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Yapılar ve Değişkenler Yapılar (Constructs) –Kavramlar (çoğu zaman karmaşık) –Doğrudan ölçülemiyor –“kuramsal değişkenler” de denmektedir Değişkenler –Ölçebileceğimiz şeyler –Sayısal değer atayabileceğimiz somut ölçüme dayalı ifadeler

13 13Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyo-ekonomik statü Akademik Yetenek Akademik başarı Kuramsal Model Örneği Kaynak: Cheshire,

14 14Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyo-ekonomik statü Akademik Yetenek Akademik başarı Matematik becerileri Dil becerileri Gelirİş prestiji NotlarEn yüksek derece Değişkenli Kuramsal Model Kaynak: Cheshire,

15 15Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyal Bilimlerde Araştırma Tanımlayıcı araştırma –“Evsiz kimdir?” “Gereksinimleri nelerdir?” “Kaç kişi evsiz?” Keşfetmeye yönelik araştırma –“Burada ne oluyor?” “Evsiz olmak nasıl bir şey?” Açıklayıcı araştırma –Toplumsal olguların sebep ve sonuçlarını belirleme –Bir olgunun diğeri üzerindeki etkisini tahmin etme –“İnsanlar niçin evsiz kalıyor?” “İşsizlik oranı evsiz sayısını etkiliyor mu?” Değerlendirme araştırması –Toplumsal bir programın etkilerini araştırma –“Hangi hizmetlerin evsizlere yardımı dokunuyor?” Kaynak: Schutt, 1999, s. 12 vd.

16 16Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sorun “Bireyi fiziksel ya da düşünsel yönden rahatsız eden, kararsızlık ve birden çok çözüm yolu olasılığı görünen her durum” Sorun kaynakları: Özel çaba, merak, duyarlılık, daha önce yapılan araştırmalar, tezler, vs.

17 17Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sorun Seçimi ve Ölçütleri Genel ölçütler –Çözülebilirlik, önemlilik, yenilik, etik kurallara uygun olarak araştırılabilirlik (gizlilik, sağlık, fiziksel/psikolojik baskı, vd.) Özel ölçütler –Yeterlilik, yöntem ve teknik bilgisi, veri toplama izni, zaman ve olanaklar, ilgi

18 18Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Araştırma Sorununun Tanımlanması Bütünleştirme Sınırlandırma Tanımlama Araştırma amaçla- rının belirlenmesi Bütünleştirme Araştırılacak sorun dilimi Kaynak: Karasar, 1995, s. 39

19 19Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sorun Bildiriminin Özellikleri 1.Açıklık ve kesinlik 2.Neyin araştırılacağının saptanması 3. Ana sorunun, temel etmenlerin ve değişkenlerin saptanması; 4. Temel kavramların ve terimlerin saptanması; 5. Araştırmanın sınırlarının/parametrelerinin açıklanması; 6. Biraz genellenebilirlik; 7. Araştırmanın öneminin, yararlarının açıklanması ve makul gösterilmesi; 8. Gereksiz jargon kullanılmaması; ve 9. Tanımlayıcı veriden daha fazlasının sunulması Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s. 307

20 20Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sorun Bildiriminin Bileşenleri 1. Giriş cümlesi; 2. Özgünlüğün açıklanması (örneğin,literatürle desteklenerek bilgi boşluğundan söz etme); 3. Araştırmanın temel olarak neye odaklandığının belirtilmesi; ve 4. Araştırmanın öneminin veya sorunun araştırılmasından elde edilecek yararların açıklanması Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s. 308

21 21Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sorun Bildirim Örneği “Kilit noktaları tutanlar (gatekeepers) kendi etnik-dilsel topluluklarında bilgi yaydıkları zaman kültürel etkileşim ajanları olarak hareket ederler. Hiçbir araştırmada bu kişilerin günümüzün karmaşık ve dijital ortamında bilgi arama davranışları ve bilgi yayma uygulamaları derinlemesine incelenmedi. Böyle bir araştırmadan elde edilecek anlayış etnik-dilsel toplulukların üyelerine hizmet veren halk kütüphaneleri için yararlı olur.” Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s

22 22Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sorun Bildirim Örneği (devamla) Bir arkaplan kısmında –Kilit noktaları tutanların kimler? –Etnik-dilsel topluluklar kimlerden oluşuyor? –Bilgi arama davranışı bilgi yayma uygulamalarını içeriyor mu? –Nasıl bir araştırma yapılacağı yeterince açık mı? –Araştırma soruları, değişkenler, değişkenler arasındaki ilişkiler, denekler tanımlanıyor mu? –Toplanan veriler halk kütüphanelerinin hizmetlerini geliştirmede ve planlamada nasıl yararlı olacak? Kaynak: Hernon ve Schwartz, 2007, s

23 23Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Araştırma Sorusu Belirleme Kişisel deneyim veya sorunlardan hareketle –Kapkaç sorunu nasıl önlenebilir? Başkalarının deneyimlerinden hareketle –Aile içi şiddet nasıl önlenebilir? Diğer araştırmacıların sordukları sorulardan hareketle –Makaleler, kitaplar, vs. Başka kaynaklar/kuruluşlar bazı soruların yanıtlarını bulmak istiyor olabilirler Araştırma sorularının temel kaynağı “toplumsal kuram”dır. –Rasyonel seçenek kuramı toplumsal davranışları açıklamak için yararlı bir yaklaşım olabilir mi?

24 24Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Soruları Değerlendirme Olurluk –Evsizlik, cezai adalet, cinsiyet rolleri, vs. Toplumsal önem Bilimsel ilgililik –Sosyal bilimler literatürü

25 25Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Soruları “İnceltme” Zaman Mekân Kaynak

26 26Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyal Araştırma Sorusu İlk el, doğrulanabilir ve ampirik verilerin toplanması ve analiziyle yanıtlanmaya çalışılan toplumsal dünya ile ilgili bir soru

27 27Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Araştırma Soruları “... niçin bazı ülkeler demokratik bazıları ise diktatörlüklerle ya da diğer demokratik olmayan rejimlerle yönetilirler? Demokratik olmayan birçok rejim niçin demokrasiye geçer? Bu geçişin nasıl ve ne zaman olacağını belirleyen nedir? Niçin bazı demokrasiler bir kez kurulduktan sonra güçlenip dayanıklı hale gelirken bazıları... darbelere maruz kalıp tekrar diktatörlüğe dönerler?” Kaynak: Acemoglu ve Robinson, 2006, s. 15

28 28Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Araştırma Sorusunun Tanımlanması –Değişkenleri tanımlar –Değişkenler arasındaki ilişkileri tanımlar –Denekleri tanımlar –Değişkenleri işletimsel olarak tanımlar –Araştırma sorunu mümkün olduğu kadar erken tanımlanmalı –Arkaplan bilgi içermeli ve sorunu makul göstermeli Kaynak: slayt 16

29 29Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Değişken Değişebilen, yani en az iki değer alabilen her şey Belirli özelliklerin mantıksal seti –Özellik: Erkek kadın –Değişken: Cinsiyet Süreksiz değişkenler (nitel değişkenler; belli seçenekler, tam sayılarla ifade, “cinsiyet”) Sürekli değişkenler (nicel değişkenler; “ağırlık”) Her değişken süreksiz değişken gibi işlem görür

30 30Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Bağımlı/Bağımsız Değişken Bağımlı değişken –açıklanan değişken; sonuç; araştırmacıyı rahatsız eden, açıklanması istenen durum; Bağımsız değişken –Açıklayan değişken veya ara değişken; neden

31 31Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Bağımlı/Bağımsız Değişken Örnekleri “Ekonomik kalkınma siyasal demokrasiye yol açar mı?” “Demokrasi maddi refahı artırır mı yoksa engeller mi?” Kaynak: Przeworski ve diğerleri, 2000, s. 1

32 32Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Kontrol Değişkenleri Evrene ait (zeka, yaş, cinsiyet, deneyim) Araştırma sürecine ait (zaman) Dış kaynaklara ait (gürültü, ışık) Kontrol değişkenleri sabit tutulmalı Aksi halde bağımlı değişken üzerindeki etkinin nereden kaynaklandığı bilinemez

33 33Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Denence (Hipotez) “…gözlemlenen olaylar ya da olay kümeleri arasında henüz kesinlikle kanıtlanmış olmayan, ancak kanıtlanması olası görülen ilişkileri anlatan bir önermedir” Kaynak: Güven, 2001, s. 41

34 34Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Denenceler Ampirik gerçeklik hakkında geçici bir ifade Araştırmada test edilen önerme –Araştırma hipotezi –Boş hipotez İki ya da daha fazla değişken arasındaki ilişkiyi ifade eden önerme Denencenin gerçeği açıklayıp açıklamadığı araştırma sonunda ortaya çıkar Aksiyom/postüla: Doğruluğu hemen herkesçe kabul edilen sav Varsayım: Araştırma sırasında doğruluğunun ispatlanması gerekmeyen önerme

35 35Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr İyi Bir Denencenin Özellikleri Yalın olmalı Sağlam bir mantığa dayanmalı Kullanılan kavramlar açıkça tanımlanmalı Deneyle elde edilebilen anlamları olmalı Kurama dayanmalı Sınama teknikleriyle bağı kurulmalı Gerçeklenmeye açık olmalı Yanlışlanması olanaksız iddialar içermemeli Bir gereksinmeden kaynaklanmalı Yeni bilgi üretmeli Kaynak: Güven, 2001, s

36 36Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Denence Örnekleri Bir toplumda fakirlik oranı arttıkça evsizlerin oranı da artar Gelir arttıkça vergi kaçırma riski de artar Gelir arttıkça hırsızlık riski azalır Eğitim düzeyi azaldıkça gelir düzeyi de azalır Gelir arttıkça siyasi muhafazakarlık artar Kentlerde hırsızlık varoşlardakinden daha yüksektir

37 37Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Tümdengelim-Tümevarım Yöntemleri Hipotez Gözlemler Not Çalışma saati Not Çalışma saati Denence kabulü/reddi Not Çalışma saati Gözlemler Not Çalışma saati Kalıp bulma Not Çalışma saati Geçici sonuç Not Çalışma saati Kaynak: Babbie, 2007, s. 50

38 38Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Özet Araştırma süreci Araştırma stratejileri Araştırma yöntemleri Araştırma sorununun tanımlanması Değişkenler Denenceler


"1Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleriwww.acikders.org.tr Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri TÜBA Ulusal Açık Ders Malzemesi 2011." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları