Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Haber Yazma Teknikleri Gazeteci, haberle ilgili bilgi ve belgeleri toplayan ve haberleştiren kişidir. Gazeteci haberi belli tekniklere g ö re yazmaktadır.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Haber Yazma Teknikleri Gazeteci, haberle ilgili bilgi ve belgeleri toplayan ve haberleştiren kişidir. Gazeteci haberi belli tekniklere g ö re yazmaktadır."— Sunum transkripti:

1 Haber Yazma Teknikleri Gazeteci, haberle ilgili bilgi ve belgeleri toplayan ve haberleştiren kişidir. Gazeteci haberi belli tekniklere g ö re yazmaktadır. Bunu yaparken de farklı konuları farklı tekniklere g ö re yazmaya dikkat etmektedir. Haberlerin tek bir teknikle yazılması hem gazeteyi sıradanlaştırmakta, hem de haberlerin okunmasını zorlaştırabilmektedir. Haberler t ü rlerine g ö re farklı tekniklerle yazılarak, okuyucuların ilgiyle ve rahat okuması sağlanmaktadır. Haberin hangi tekniğe g ö re yazılacağının belirlenmesinde, yayınlanacağı kitle iletişim aracının ö zellikleri ö nem taşımaktadır. Ö rneğin gazete ve dergi haberlerinin yazımında farklı teknikler kullanılmaktadır. Bu nedenle haber yazma tekniği, yayın aracının ö zellikleri dikkate alınarak se ç ilmelidir. Tabii ki, okuyucuların istek ve beklentileri de dikkate alınmalıdır. Bunların yanı sıra haberi yazan muhabirin ya da edit ö r ü n tarzı da haber tekniğinin belirlenmesinde ö nem taşır.

2 1) 5N-1K KURALI VE HABER YAZMA TEKNİKLERİ Olay ve olguları haberleştiren muhabir haberi belli bir b ü t ü nl ü k i ç inde verebilmek I ç in 5N-1K kuralına başvurmaktadır. Haberin yazımı a ç ısından g ü n ü m ü zde kullanılan en ge ç erli y ö ntem, haberi 5N-1K kuralına g ö re oluşturmaktır. 5N-1K kuralı KİM, NE, NEREDE, NE ZAMAN, NASIL, NEDEN (Nİ Ç İN) sorularına g ö re haberin oluşturulması anlamına gelir. Bu nedenle gazeteci haberini yazarken bu 6 sorunun cevabına haber metninde yer vermeye ç alışmalıdır. En ç ok da Kim ve Ne soruları ö nemlidir. Okuyucular, “ Kim ne yaptı ” “ Kimin başına ne geldi ” ve “ Ne oldu ” sorularının cevabını haberde g ö rmek istemektedirler. Bu nedenle ö ncelikle bu iki soru cevaplandırılmalı, ilk paragraftan itibaren okuyucuların merak duygusu giderilmelidir. Ne zaman ve nasıl soruları da okuyucular a ç ısından ö nemlidir. Bu sorular da haber metninin devamında cevaplandırılmalı, muhabir haber yazımında ö ncelikle bu unsurlara yer vermelidir. Gazete okuyucuları genellikle 10. satırdan itibaren neden ve ni ç in diye sormaya başlar. Haber metninde eldeki verilere dayanarak neden sorusu da tarafsız bi ç imde a ç ıklığa kavuşturulmalıdır. Aksi hâlde okuyucu, haberi okumayı yarıda bırakmakta, habere olan ilgisini kaybetmektedir.

3 Ö rnek / DEMİ MOORE Ö L Ü DENİZ ’ DE Hollywood yıldızı Demi Moore, ailesiyle birlikte geldiği Fethiye’de dünyaca ünlü Ölüdeniz’in koylarında mavi yolculuk yapıyor. Sanatçının korumaları, dün basın mensuplarının görüntü almasını engellemeye çalıştı. Dünyaca ünlü aktrist Demi Moore, ailesiyle birlikte geldiği Fethiye’deki mavi yolculuğunu sürdürüyor. Demi Moore, Göcek’ten geçen hafta sonu “Carmina” adlı 32 metrelik süper lüks yatla demir aldı ve dün gece sabaha karşı Fethiye’nin Ölüdeniz beldesindeki Gemiciler Koyu’na geldi. Vildan Durmaz’a ait günlüğü 3 bin 500 Euro olan ve ikisi süit, 5 kamarası bulunan Carmina yatı, burada demirledi. Moore ve çocukları, sabah saat sıralarında güvertede göründü. Üstü kırmızı altı farklı renklerdeki desenlerden oluşan bikinisiyle görülen Demi Moore, çocuklarıyla birlikte kahvaltı yaptı. Geceden itibaren yatın izini süren gazetecilerde sanatçıyı görüntülemek için Gemiciler Koyu’nda çabaladı. Moore’un yatta bulunan korumaları, basın mensuplarının görüntü almasını engellemeye çalıştı. Demi Moore’un Dalaman Havaalanı’nda bekleyen özel uçakla bugün Türkiye’den ayrılması bekleniyor.

4 Ö rnek haberimizin ilk c ü mlesi “ D ü nyaca ü nl ü aktrist Demi Moore, ailesiyle birlikte geldiği Fethiye ’ deki mavi yolculuğunu s ü rd ü r ü yor. ” bi ç imindedir. Bu c ü mlede ne ve kim sorularının cevaplandırıldığını g ö r ü yoruz. Bir ç ok haberde ne sorusu ö nemlidir. Kim sorusunun ö nemli olabilmesi i ç in haberin konusu olan kişinin ya sıra dışı ya da ş ö hret sahibi olması gerekmektedir. Bu haberde ü nl ü bir Amerikalı oyuncudan bahsedildiği i ç in kim sorusunun cevabı ö nem kazanmış ve haberin ilk c ü mlesinde yer almıştır. Haberin devamında ise ne ve nasıl sorularının cevabı ayrıntılı bi ç imde verilmiştir.

5 1.2. Haber Yazma Teknikleri Haber yazma teknikleri kitle iletişim aracının ö zelliklerine ve haberin t ü r ü ne g ö re değişmektedir. Bununla birlikte haberlerin yazımı a ç ısından yaygın olarak kullanılan ortak teknikler vardır. Gazeteciliğin ilk yıllarından beri haber kuruluşunun ö zelliklerine, teknolojik gelişmelere, yaşamın ve olayların değişkenliğine ve gazetecilerin ü slubuna g ö re haber yazma teknikleri ortaya ç ıkmış ve bi ç imlenmiştir. Haber yazma teknikleri beş gruba ayrılmaktadır. * Ters piramit tekniği * D ü z (normal) piramit tekniği * D ö rtgen ya da kare tekniği * Ters piramit tekniği ile kare tekniğinin birleştirilmesi * Serbest yazım şekli

6 Ters Piramit Tekniği Ters Piramit Tekniği, g ü n ü m ü zde de en ç ok kullanılan haber yazma tekniğidir. Bu teknikte habere y ö nelik bilgilerin, hedef kitlenin ilgisine g ö re, en ö nemliden daha az ö nemliye doğru sıralanması ö ng ö r ü l ü r. Ters Piramit Tekniği, 1850 ’ lerde ABD ’ de gazetecilerin telgrafla haber ge ç mek I ç in geliştirdikleri bir tekniktir. Telgraf kullanımındaki sorunlar nedeniyle gazeteciler haberin en ö nemli kısımlarını hemen g ö ndermek istedikleri i ç in bu tekniği kullanmaya başlamışlardır. Tekniğe g ö re, okurun ilgisi g ö z ö n ü nde bulundurularak, muhabir ya da yazı Işleri sorumlusunun vereceği karar ç er ç evesinde habere ilişkin en ö nemli ve can alıcı unsurlar ö n plana ç ıkarılır, daha az ö nemli olan unsurlara ise haberin devamında yer verilir. Bu teknikte haberin ö zeti girişte verilmektedir.

7 D ü z (Normal) Piramit Tekniği Düz piramit tekniği, ters piramit tekniğinin aksine ayrıntıdan başlanarak, haberin en önemli unsurlarının yazının sonunda verilmesi yöntemidir. Bu teknik, olay çok önemli değilse, güncelliğini yitirmiyorsa, okurun zamanı yeterliyse, haberin yayınlanacağı alan ve süreye ilişkin sınırlama yoksa kullanılır. Bu yazım tekniğinde haber genellikle öyküleyici anlatımla başlar. Haberin bilgileri az önemliden çok önemliye doğru sıralanarak yazılır. Düz piramit tekniği, öykülü bir giriş sunabilmesinden dolayı, giriş cümlelerinde yoruma da yer verilmektedir. Bu teknik gazete haberciliğinde yaygın olarak kullanılmamakla birlikte dergi haberciliğinde en çok kullanılan tekniktir. Bu nedenle düz piramit tekniğinin daha çok ilgi çeken magazin konuları, mizah, yenilik gibi renkli haberlerin yazımında kullanıldığı söylenebilir.

8 D ö rtgen ya da Kare ( Kutu) Tekniği Ters piramit tekniğinin uygulanamayacağı durumlarda, haberi oluşturan verilerin t ü m ü aynı ö nemdeyse, bu durumda d ö rtgen ya da kare tekniğini uygulamak gerekmektedir. D ö rtgen tekniğinde haber ü st ü ste dikd ö rtgen bloklar halinde d ü ş ü n ü lebilir. Az ve ö z bilgi i ç eren haber girişinden sonra haberin ayrıntıları ö nemi azalan bir sıra halinde eş değer paragraflar i ç inde haber g ö vdesinde yer alır. Konu, a ç ıklayıcı nitelik taşıyan eşit değerdeki paragraflar halinde anlatılır. Kimi zaman da haber g ö vdesinde olayın ge ç mişine ilişkin bilgi ve fikirler verilir.

9 1.2.4.Ters Piramit Tekniği ile Kare Tekniğinin Birleştirilmesi Ters piramit tekniği ile d ö rtgen tekniğinin birleştirilmesiyle oluşturulan bu teknikte, ö nemli ve dikkat ç ekici unsurlar başta verilmekte, ayrıntılar haberin sonuna bırakılmaktadır. Bu kuralla yazılan haberin ö nemi girişten sonra giderek azalmaktadır. Haberi oluşturan ana olay ve olaylardan başka, haberde adı ge ç en kişinin tanıtılması, haberi oluşturan konunun bağlı olduğu yan kavramların a ç ıklanması, haberde adı ge ç en kişilerle ilgili ayrıntılı bilgilerin verilmesi bu teknikle olmaktadır. Ö rneğin toplumsal yaşamda ç ok tanınan bir sanayicinin ö l ü m ü bu kurala g ö re yazılabilecek haberlerdendir. Çü nk ü hem ö l ü m, hem bu kişinin kişisel ge ç mişi, hem kurmuş olduğu şirketler hem de ö l ü m ü n ü n yarattığı etki ayrı b ö l ü mlerde ele alınabilecek konulardır. Bunun gibi tanınmış kişilerin evlilikleri, kariyerlerindeki gelişmeler, tarihi eserlerle ilgili haberler, k ö kl ü kurumlarla ilgili haberler bu tekniğe uygun yazılabilmektedir. Uygulama da en az kullanılan haber yazma tekniklerinden biridir.

10 Konuşma Bi ç iminde Haber Yazma Tekniği Son yıllarda gazeteciler, haberlerini belli haber yazma tekniklerine bağlı kalmadan, i ç lerinden geldiği gibi ya da edebi kaygılarla farklı ü sluplar geliştirerek yazmaktadırlar. Bu teknik, yeni ve az uygulanan bir teknik olması nedeniyle eleştiriye ve tartışmaya a ç ıktır. Haberin anlaşılır olması kaydıyla belli kurallara bağlı kalınmadan yazılması esastır. Son yıllarda yaygınlaşan konuşma tarzında haber yazma tekniği, daha ç ok televizyon haberciliğinde kullanılmaktadır. Ayrıca, gazetelerin hafta sonu ekleri ve dergilerde gezi ve izlenim haberlerinin yazımında bu teknikle tercih edilmektedir.

11 2) ÖZEL HABER Gazete veya dergi haberciliğinde, muhabirin kendi ç abaları ile ortaya ç ıkardığı ö zel araştırmalarıyla yazdığı ve belgelediği habere ö zel haber denir

12 Ö zel haber ç oğu kez muhabir tarafından araştırılıp yazılmakla birlikte, kimi zaman da edit ö rler ya da yazı işleri m ü d ü r ü tarafından belirlenmektedir. Bu gibi durumlarda haberin konusunu oluşturan olaylar bir ya da birka ç muhabir tarafından araştırılıp kaleme alınmaktadır. Nitelikli ö zel haberler g ü ndemi belirleme, kamuoyunun dikkatini belirli y ö nlere ç ekme, dolayısıyla haber kurumunun itibar kazanmasına neden olmaktadır. Bu nedenle g ü n ü m ü zde bir ç ok basın kuruluşunda ö zel haberle ilgili ç alışan birimler kurulmaktadır. Anadolu Ajansı ’ nda bulunan Ö zel Haber B ö l ü m ü, ö zel haber konusundaki uzmanlaşmanın en ö nemli ö rneklerinden birini oluşturmaktadır. Ö zel haberin hazırlanmasında, muhabirin ç abaları ve ç evresiyle kurduğu iletişim ö nemlidir. Bu ö zelliklerden yararlanılarak ö zel ç abalarla ortaya ç ıkarılan haberler, başka yayın organlarında bulunmaz. Bir yayın organının, bir siyasinin hi ç bir yerde yayınlanmamış gizli bir toplantısının g ö r ü nt ü lerine ulaşması ve bunları yayınlaması, kimsenin elde edemediği bir belgeyi a ç ıklaması, diğer yayın organlarından ö nce bazı bilgileri yayınlaması ö zel haber ö rnekleri olarak tanımlanabilir. Ö zel haber genellikle olayları s ü rekli takip etmeyi ve konular ü zerinde derinlemesine bilgili olmayı gerektirir.

13 2.2. Özel Haber Araştırma Yöntemleri Gazeteci, eğer özel haber hazırlayacaksa, araştırma yapmak, her ayrıntıyı sorgulamak zorundadır. Gazetecinin kendisine devamlı olarak şu soruları sorması gerekir. “Bu olay, okuyucuyu gerçekten ilgilendiriyor mu? Ya da onlar için önemli mi?Özellikle ilgilendiren ya da önemli olan yanı hangisidir?” Gazeteci araştırmasına bu sorulara yanıt verdikten sonra başlamalıdır. Haberin planladığı ilk aşamasında ilginç ve önemli bilgileri, verileri araştırır. Bu aşamada amaç elden geldiğince çok veriye ulaşmaktır. Haberde kullanılacak verilerin çokluğu, haberin güvenilirliğini artıran en önemli unsurlardan biridir. Araştırma sürecinde gazetecinin hangi haber kaynaklarına ulaşması gerektiğini iyi bilmesi gerekmektedir. Haber kaynakları bildiğiniz gibi birinci el ve ikinci el haber kaynakları olarak ikiye ayrılır. Özel haberin konusuna göre muhabirin bunlardan bir veya birkaçına ulaşması gerekebilir.

14 Ayrıca gazetecinin çalıştığı haber kuruluşunun da iç ve dış haber kaynakları vardır. Gazetede çalışan diğer muhabirler, bölge muhabirleri, haber başına ücretle çalışan kaşelimuhabirler, haber ajanslarının bültenleri, diğer kitle iletişim araçlarının yayınları, basın toplantıları, çeşitli kurum ve kuruluşların basın bültenleri, özel haber kaynakları, Iç kaynaklar olarak isimlendirilebilir. Dış kaynaklar ise ulusal ajansın bültenleri, yabancı ajansların bültenleri,, yabancı yayınlar, ülkede çıkan yabancı dildeki yayınlar, yabancı radyo ve televizyon yayınları, yurt dışındaki büro ve muhabirlerden gelen haberler, yabancı ülke temsilciliklerinin bültenleri, uluslar arası kuruluşların basın bültenleri olarak sayılabilir. Özel haberi yazan gazeteci, haber kaynaklarını etkili biçimde kullanabilmelidir.

15 Gazeteci haber toplarken, haberin i ç eriğine bağlı olarak şu teknikleri kullanabilir: * Yerinden haber toplama * İnsanlarla konuşma * Telefonla haber alma * M ü lakat yoluyla haber toplama Ö zel haberi yazan gazeteci bu y ö ntemlerle haberle ilgili veri toplarken her aşamada elde ettiği bilgilerin doğruluğunu kontrol etmelidir. Haber kaynaklarının y ö nlendirmelerine karşı dikkatli olmalıdır.

16 2.3. Ö zel Haber Yazma Y ö ntemleri Ö zel haberler genellikle okuyucu kitlesi tarafından ilgi ç ekecek, tartışmalı bir I ç eriğe sahiptir. Bir politikacının yolsuzlukları, b ü y ü k bir bankanın satışıyla ilgili gizli bir g ö r ü şme ve benzeri i ç erikteki haberler kamuoyunun her zaman ilgisini ç eker. Ö zel haber konusu olaylar kamu yararı i ç eren nitelikteyse haber yazılırken genellikle ters piramit tekniği uygulanmaktadır. Haberin konusunu oluşturan olay ve bilgiler azalan bir ö nem sırasına g ö re haberde yer almaktadır. Kimi durumlarda da ö zel haber ü nl ü kişilerle ya da magazin d ü nyası ile ilgili olabilmektedir. Bu durumlarda ç ok ö nemli olaylar yoksa normal piramit tekniği uygulanmaktadır. Burada olaylar okuyucuyu daha ç ok meraklandırmak i ç in haberin sonunda belirtilmeli, haberin ilk b ö l ü m ü nde ayrıntılara yer verilmelidir.

17 Ö zel haberin konusunu oluşturan olay ya da bilgiler birden fazla ve eşit ö nemdeyse o zaman haber, d ö rtgen yani kare(kutu) tekniğine uygun yazılmalıdır. Ö rneğin B ü y ü kşehir Belediyesinin hedeflediği yatırımlar, devlet memurlarına ilişkin kanun tasarısı gibi konular bu tekniğe uygun yazılabilecek konulardır. Eğer ö zel haberin konusu toplum vicdanına sesleniyorsa ve herhangi bir konuda toplumsal duyarlılığı harekete ge ç irmek ama ç lanıyorsa o zaman ö zel haber konuşma bi ç iminde haber yazma tekniğine uygun yazılmalı ve okuyucu sık sık sorularla baş başa bırakılmalıdır.

18 Ö zel Haber Yazarken Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar Ö zel haber araştırmacı gazeteciliğin ü r ü n ü d ü r. Diğer haberleri izleyen muhabirlerde elbette araştırma yapmaktadır ancak burada ayrıca araştırılacak konunun se ç ilmesi ve ö neminin ö nceden fark edilmesi de s ö z konusudur. Bu nedenle ö zel haberi araştıran ve yazan muhabir ö nem kazanmaktadır. Ö zel haber, haberi yazan muhabirin ü slubunu da yansıtır. Bununla birlikte haber yazmanın genel kuralları vardır ve ö zel haber yazarken bu kurallar da mutlaka g ö z ö n ü nde bulundurulmalıdır.

19 Özel haber yazımında dikkat edilmesi gereken kuralları şöyle sıralayabiliriz: *Özel haberde haber kaynağı diğer haberlere göre daha çok önem kazanmaktadır. Çünkü özel haber bir araştırmanın ürünüdür ve az sayıda kişi tarafından bilinen bir konusu vardır. Bu açıdan özel haberlerin geçerli olabilmesi için inandırıcı olması gerekmektedir. O nedenle haber kaynağı haberde belirtilmelidir. * Özel haberde iddia edilen olay ve konular mümkünse belgelerle desteklenmelidir. Olaya ait mahkeme kararları, resmi yazışmalar, varsa fotoğraflar haberde mutlaka kullanılmalıdır. Böylece haberin inandırıcılığı artacaktır.

20 * Ö zel haber aynı zamanda “ atlatma ” haberdir. Bu haberi yazan muhabir diğer gazetecileri atlatırken, haberi yayınlayan gazetecilik kuruluşu da diğer kuruluşları bu konuda geride bırakmaktadır. Ancak atlatma haber her ne kadar habercilik kuruluşuna itibar sağlasa da kimi zaman tehlikeli olabilmektedir. Her şeyden ö nce ç ok iyi araştırılmalıdır. Aynı zamanda haber kaynağının g ü venilir olmasına dikkat edilmelidir. Ö zel haberin doğruluğu kanıtlanamazsa sorun yaratabilir. * Bir haberin ö zel haber olabilmesi i ç in yalnızca bir yayın kuruluşunda haber olarak yayınlanması gerekir. Ancak kimi zaman ö zel konulu haber ibaresi taşıyan haberleri aynı g ü n farklı gazetelerde de g ö rebiliyoruz. Bu durum haber kuruluşunun itibarını olumsuz etkilemektedir. O nedenle sorumlu yazı Işleri m ü d ü rlerinin ve muhabirin o konuyu yalnızca kendilerinin haber yaptığından emin olmaları gerekir. * Ö zel haberler genellikle politika, ekonomi gibi alanlardaki gelişmelerle ya da sanat, magazin, spor, siyaset d ü nyasındaki ü nl ü lerin yaşamıyla ilgili olabilmektedir. Ancak sıradanmış gibi g ö r ü nen toplumsal olaylar ya da normal koşullarda ç ok ö nemsemediğimiz insanların hayatları da ö zel haber konusu olabilmektedir. Bu gibi durumlarda muhabirin haberi ö yk ü leme bi ç imi ç ok ö nemlidir.


"Haber Yazma Teknikleri Gazeteci, haberle ilgili bilgi ve belgeleri toplayan ve haberleştiren kişidir. Gazeteci haberi belli tekniklere g ö re yazmaktadır." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları